RKR-45/2004

URZ Ą D OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA W KRAKOWIE 31-011 Kraków, Pl. Szczepa ń ski 5 Tel./Fax (0-12) 421-75-79, 421-74-98 E-mail: krakow@uokik.gov.pl RKR-61-38/04/MS-8/04 Kraków, dn. 24 grudnia 2004r. DECYZJA Nr RKR - 45/2004 Na podstawie art. 23e ust. 1 i 2 w zwi ą zku z art. 23a ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2003r. Nr 86 poz. 804 z pó ź n. zm.), stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 18 poz. 172 z pó ź n. zm.), po przeprowadzeniu z urz ę du post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów , w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: I. uznaje si ę umieszczanie przez Spó ł k ę Mieszkaniow ą „SALWATOR” Sp. z o.o. z siedzib ą w Krakowie, przy ul. Siewnej 18 - na banerach reklamowych usytuowanych na Rynku G ł ównym w Krakowie wy łą cznie minimalnej ceny netto 1m 2 oferowanych do sprzeda ż y mieszka ń , za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów , polegaj ą c ą na naruszeniu obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji oraz nieuczciwej i wprowadzaj ą cej w b łą d reklamie, II. stwierdza si ę zaniechanie stosowania praktyki okre ś lonej w pkt I. UZASADNIENIE W dniu 5.10.2004r. Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Krakowie – zwany dalej „organem antymonopolowym” stwierdzi ł , ż e na ogrodzeniu remontowanej p ł yty Rynku G ł ównego w Krakowie znajduj ą si ę banery reklamowe Spó ł ki Mieszkaniowej „SALWATOR” Sp. z o.o. z siedzib ą w Krakowie, przy ul. Siewnej 18 – zwanej dalej „Spó ł k ą ”. Oprócz informacji o jej siedzibie, znajdowa ł a si ę na nich informacja, ż e Spó ł ka oferuje konsumentom mieszkania do sprzeda ż y. Na niektórych banerach podana by ł a równie ż cena minimalna, okre ś lona jako „cena od (…)”, wraz z dodatkow ą informacj ą , ż e jest to cena netto. Z uwagi na okoliczno ść , i ż podawanie w obrocie konsumenckim cen netto jest niedopuszczalne i stanowi jedn ą z form praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, organ antymonopolowy - postanowieniem nr RKR-394/2004 z dnia 8.10.2004r. - wszcz ął przeciwko Spó ł ce post ę powanie w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, polegaj ą cych na naruszeniu obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji oraz nieuczciwej i wprowadzaj ą cej w b łą d reklamie, poprzez umieszczenie na banerach reklamowych usytuowanych na Rynku G ł ównym w Krakowie wy łą cznie minimalnej ceny netto 1m 2 oferowanych mieszka ń . 2 Jednocze ś nie organ antymonopolowy - pismem z dnia 13.10.2004r. – poinformowa ł Spó ł k ę , ż e podawanie cen netto jest sprzeczne z obowi ą zuj ą cymi przepisami oraz wezwa ł j ą do dostosowania stosowanych cenników i reklam do obowi ą zuj ą cego stanu prawnego. W odpowiedzi na zawiadomienie o wszcz ę ciu post ę powania Spó ł ka zobowi ą za ł a si ę dostosowa ć tre ść reklam do wezwania organu antymonopolowego i podawa ć w nich ceny brutto. Pismem z dnia 16.11.2004r. wnios ł a o przed ł u ż enie terminu do usuni ę cia z przedmiotowych banerów cen netto o 30 dni. Kolejnym pismem z dnia 30.11.2004r. Spó ł ka poinformowa ł a o zaklejeniu widocznych na banerach cen netto. Dzia ł anie to potwierdzi ł a kontrola przeprowadzona w dniu 2.12.2004r. w toku której stwierdzono, ż e umieszczone na nich ceny zosta ł y zaklejone lub zamalowane czerwon ą farb ą . Po przeprowadzeniu post ę powania, organ antymonopolowy ustali ł i zwa ż y ł , co nast ę puje: Przedmiotem dzia ł alno ś ci Spó ł ki s ą us ł ugi developerskie, polegaj ą ce m.in. na budowie domów wielorodzinnych oraz sprzeda ż y lub wynajmie po ł o ż onych w nich mieszka ń . Z uwagi na okoliczno ść , i ż mieszkania te oferowane s ą w przewa ż aj ą cej mierze w obrocie z konsumentami, na Spó ł ce ci ążą – podobnie jak na innych przedsi ę biorcach, których kontrahentami s ą konsumenci – szczególne obowi ą zki zwi ą zane z udzielaniem konsumentom prawdziwej i pe ł nej informacji dotycz ą cej oferowanych towarów. Nie dysponuj ą c w ł a ś ciw ą i kompletn ą wiedz ą na temat towarów, konsumenci nie mog ą bowiem podejmowa ć ś wiadomych i w pe ł ni suwerennych decyzji w sprawie nabycia oferowanych towarów oraz us ł ug. Obowi ą zek ten w zakresie cen nieruchomo ś ci oferowanych przez przedsi ę biorców – w tym developerów – nie zosta ł wprost okre ś lony w obowi ą zuj ą cych przepisach, tak jak ma to miejsce w przypadku sprzeda ż y rzeczy ruchomych. Mo ż na go jednak wyinterpretowa ć z tre ś ci art. 23 ust. 2 powo ł anej ustawy o ochronie (…) oraz przepisów reguluj ą cych zasady podawania konsumentom cen. Powy ż szy obowi ą zek obejmuje równie ż reklam ę . Poj ę cie ceny zosta ł o zdefiniowane w art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 5 lipca 2001r. o cenach (Dz. U. Nr 97 poz. 1050 z pó ź n. zm.), w ś wietle którego cen ą jest warto ść wyra ż ona w jednostkach pieni ęż nych, któr ą kupuj ą cy jest obowi ą zany zap ł aci ć przedsi ę biorcy za towar lub us ł ug ę . W cenie powinien by ć uwzgl ę dniony tak ż e podatek od towarów i us ł ug oraz podatek akcyzowy, je ż eli na podstawie odr ę bnych przepisów sprzeda ż towaru podlega obci ąż eniu tymi podatkami. Natomiast przepis art. 12 ust. 2 tej ustawy nak ł ada na sprzedawców i us ł ugodawców obowi ą zek podawania cen towarów i us ł ug w sposób prosty i nie budz ą cy w ą tpliwo ś ci co do ich wysoko ś ci. Powy ż sze obowi ą zki zosta ł y dookre ś lone w przepisach rozporz ą dzenia Ministra Finansów z dnia 10 czerwca 2002r. w sprawie szczegó ł owych zasad uwidaczniania cen towarów i us ł ug oraz sposobu oznaczania cena towarów przeznaczonych do sprzeda ż y (Dz. U. Nr 99 poz. 894). I tak § 3 ust. 1 zobowi ą zuje sprzedawc ę do opatrywania towarów oferowanych kupuj ą cym w miejscu sprzeda ż y wywieszkami zawieraj ą cymi informacje wskazuj ą ce ich ceny oraz jednostki miar, do których odnosz ą si ę uwidocznione ceny, a § 10 ust. 2 rozporz ą dzenia wprowadza nakaz okre ś lania cen w taki sposób, aby zawiera ł y one wszystkie elementy sk ł adowe ceny. Ponadto § 7 ust. 1 i 2 tego rozporz ą dzenia nak ł ada na sprzedawc ę – reklamuj ą cego swój towar w czasopismach, gazetach, prospektach katalogach i afiszach – obowi ą zek uwidaczniania cen jednostkowych towaru lub us ł ugi, terminu obowi ą zywania podanej ceny oraz w przypadku promocji umieszczania - obok ceny dotychczasowej - ceny promocyjnej lub obni ż onej, uwzgl ę dniaj ą cej rabat. 3 Z analizy powy ż szych przepisów wynika, ż e cena podawana lub uwidaczniana przez sprzedawc ę – bez wzgl ę du na to, czy jest to cena umieszczona w miejscu sprzeda ż y, czy te ż w reklamie - powinna by ć cen ą brutto, tj. zawieraj ą c ą podatek od towarów i us ł ug, który jest jednym z elementów sk ł adowych ceny. Nie wywi ą zywanie si ę z tego obowi ą zku, a tym bardziej stosowanie w obrocie konsumentami wy łą cznie cen netto, tj. udzielanie informacji mog ą cych wprowadzi ć konsumentów w b łą d, stanowi naruszenie obowi ą zuj ą cych przepisów, w tym art. 23a ust. 2 ustawy o ochronie (...). Przepis ten za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów uznaje m.in. naruszanie przez przedsi ę biorców obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji, nieuczciw ą lub wprowadzaj ą c ą w b łą d reklam ę . Obowi ą zek rzetelnego informowania konsumentów obejmuje wszystkie etapy sprzeda ż y, pocz ą wszy od przekazu reklamowego skierowanego do potencjalnych nabywców, a ż do momentu zawarcia przez indywidualnego konsumenta umowy, której przedmiotem jest nabycie towaru lub us ł ugi. Szczególn ą uwag ę przywi ą zuje ustawodawca do nale ż ytego informowania konsumentów ju ż w pocz ą tkowej fazie sprzeda ż y. Stosowana bowiem przez przedsi ę biorców reklama mo ż e wp ł yn ąć na decyzje konsumentów co do nabycia towarów. Maj ą c powy ż sze na uwadze, ustawodawca podj ął dzia ł ania chroni ą ce konsumentów przed nieuczciw ą reklam ą . W szczególno ś ci polega ona na zakazaniu przedsi ę biorcom reklamy, stanowi ą cej czyn nieuczciwej konkurencji w rozumieniu art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (Dz. U. Nr 47 poz. 211 z pó ź n.), w tym okre ś lonej w pkt 2 - reklamy wprowadzaj ą cej klienta w b łą d i mog ą cej przez to wp ł yn ąć na jego decyzj ę co do nabycia towaru lub us ł ugi. Podkre ś lenia wymaga, i ż rol ą przekazu reklamowego jest nie tylko promowanie danego towaru lub marki i zach ę canie konsumentów do jego nabycia, ale równie ż informowanie ich o towarze oraz jego cenie. Oceniaj ą c umieszczenie przez Spó ł k ę banerów reklamowych, z uwidocznionymi wy łą cznie minimalnymi cenami netto, w miejscu masowo ucz ę szczanym przez konsumentów, nale ż y mie ć na uwadze rol ę , jak ą odgrywa odbiór informacji – w tym dotycz ą cych cen towarów - zawartych w reklamie przez jej odbiorców, w tym konsumentów. W literaturze przedmiotu obowi ą zuje pogl ą d, i ż ze wzgl ę du na silne oddzia ł ywanie reklamy na wybory dokonywane przez konsumentów (...) nale ż y przyj ąć wzorzec adresata nieuwa ż nego i ł atwo poddaj ą cego si ę sugestiom, tj. wzorzec przeci ę tnego adresata reklamy ” (tak: E. Nowi ń ska i M. du Vall „Prawo handlowe tom 5. Komentarz do ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji” Wydawnictwa Prawnicze PWN Warszawa 2000). Tak scharakteryzowany adresat reklamy, w niniejszej sprawie – konsument, b ę dzie z pewno ś ci ą odbiera ł informacje dotycz ą ce cen, zawarte w analizowanej reklamie, jako prawdziwe. Podstaw ę do wyobra ż enia, ż e podawane przez Spó ł k ę ceny zawieraj ą wszystkie sk ł adniki cenowotwórcze, mo ż e stanowi ć wiedza na temat cen, jak ą dysponuje przeci ę tny konsument. Nabywaj ą c towary i us ł ugi lub zapoznaj ą c si ę z ich reklam ą – w tym tak ż e mieszka ń – konsument jest przyzwyczajony do tego, ż e wszystkie ceny stosowane przez przedsi ę biorców podawane s ą bez dodatkowych zastrze ż e ń , czy s ą to ceny netto, czy te ż brutto oraz ż e zawieraj ą one ju ż wszystkie sk ł adniki. Wskutek tego uwaga konsumenta mog ł a koncentrowa ć si ę na podstawowym przekazie zawartym w reklamie, tj. jest na cenie 1m 2 oferowanych mieszka ń i ich lokalizacji. W konsekwencji konsument móg ł porównywa ć ceny mieszka ń oferowanych przez ró ż nych przedsi ę biorców, nie zdaj ą c sobie sprawy, ż e ceny umieszczone przez Spó ł k ę na banerach nie zawieraj ą podatku od towarów i us ł ug, podczas gdy ceny pozosta ł ych developerów uwzgl ę dniaj ą go i s ą przez to wy ż sze. Te spostrze ż enia konsumenta oraz informacje zawarte w reklamach i przekazach medialnych tworz ą mog ł y wywo ł a ć u niego mylne wyobra ż enie na temat cen oferowanych mieszka ń . 4 Przepis art. 23e ustawy o ochronie (...) stanowi, ż e w przypadku, gdy przedsi ę biorca zaprzesta ł stosowania praktyki, o której mowa w art. 23a, Prezes Urz ę du wydaje decyzj ę o uznaniu praktyki za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów i stwierdzaj ą c ą zaniechanie jej stosowania. Maj ą c powy ż sze na uwadze - a zw ł aszcza, i ż Spó ł ka zaprzesta ł a stosowania zarzucanej praktyki – orzeczono, jak w sentencji. Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy o ochronie (...), w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c. - od niniejszej decyzji s ł u ż y stronom odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego - S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie, za po ś rednictwem Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Krakowie, w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia. Z up. Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Barbara du Vall Dyrektor Delegatury Otrzymuj ą : - Spó ł ka Mieszkaniowa „SALWATOR” Sp. z o.o.; ul. Siewnej 18, 31-231 Kraków - a/a RKR