RKR-42/2008

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA UOKIK W KRAKOWIE Pl. Szczepa ń ski 5, 31-011 Kraków Tel./fax (0-12) 421-75-79, 421-74-98, E-mail: krakow@uokik.gov.pl RKR-61-5/08/MS-12/08 Kraków, dnia 18 listopada 2008r. DECYZJA Nr RKR - 42/2008 I. Na podstawie art. 27 ust. 1 i 2 w zwi ą zku z art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 i 2 oraz art. art. 33 ust. 6 ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 z pó ź n. zm.) oraz § 7 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2007r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej Delegatur UOKiK (Dz. U. Nr 134, poz. 939), po przeprowadzeniu – wszcz ę tego z urz ę du - post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, uznaje si ę za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów bezprawne, godz ą ce w interesy konsumentów dzia ł ania przedsi ę biorcy „CENTRUM TURYSTYKI” Sp. z o.o. z siedzib ą w Krakowie, polegaj ą ce na: 1. stosowaniu we wzorcu umowy pod nazw ą : „Ogólne warunki uczestnictwa w imprezach „CENTRUM TURYSTYKI” Sp. z o.o.” postanowie ń umownych wpisanych na podstawie art. 479 45 k.p.c. do „Rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone”, tj. postanowie ń o tre ś ci: 1) „Organizator w przypadkach szczególnie uzasadnionych zachowuje prawo do zmiany programu, kolejno ś ci zwiedzania, a tak ż e zakwaterowania w innym hotelu lub pensjonacie o równorz ę dnym lub wy ż szym standardzie.” (pkt II ust. 2.6 wzorca) – wpisanego do Rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone pod pozycj ą 1132, 2) „W przypadku rezygnacji Uczestnika z przyczyn nie le żą cych po stronie Organizatora, Organizator ma prawo dokona ć potr ą ce ń op ł aty manipulacyjnej (80,00 z ł ) i nast ę puj ą cych potr ą ce ń : a. 10%ceny imprezy przy rezygnacji mi ę dzy 50 a 34 dniem przed dat ą rozpocz ę cia imprezy; b. 25% ceny imprezy przy rezygnacji mi ę dzy 33 a 26 dniem przed dat ą rozpocz ę cia imprezy; c. 50% ceny imprezy przy rezygnacji mi ę dzy 25 a 14 dniem przed dat ą rozpocz ę cia imprezy; d. 80% ceny imprezy przy rezygnacji mi ę dzy 13 a 8 dniem przed dat ą rozpocz ę cia imprezy; e. 100% ceny imprezy przy rezygnacji w terminie krótszym ni ż 8 dni przed dat ą rozpocz ę cia imprezy;” (pkt IV ust. 4.3 wzorca) – wpisanego do Rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone pod pozycj ą 526, 2 3) „W przypadku wszelkich zmian dokonanych przez Klienta potr ą cona b ę dzie ka ż dorazowo op ł ata manipulacyjna na pokrycie kosztów organizacji imprezy w wysoko ś ci 90,00 z ł . Za zmiany poci ą gaj ą ce powy ż sze koszty nale ż y rozumie ć : zmian ę osoby uprawnionej do uczestnictwa w imprezie zmian ę typu zakwaterowania, zmian ę zakresu ś wiadcze ń .” (pkt IV ust. 4.4 wzorca) – wpisanego do Rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone pod pozycj ą 1126, 1150, 4) „W przypadku nie wykonania b ą d ź nienale ż ytego wykonania umowy przez Organizatora Klientowi przys ł uguje prawo do reklamacji. Reklamacje winny by ć wnoszone w formie pisemnej pod rygorem niewa ż no ś ci, do 7 dni od daty zako ń czenia imprezy.” (pkt V ust. 5.1 wzorca) – wpisanego do Rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone pod pozycj ą 414, 5) „Wszystkie spory wynik ł e z umowy-zg ł oszenia zawartej z Uczestnikiem podlegaj ą rozpatrzeniu przez s ą d w ł a ś ciwy dla Organizatora.” (pkt VIII ust. 8.3 wzorca) – wpisanego do Rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone pod pozycj ą 349, 1280, co stanowi praktyk ę okre ś lon ą w art. 24 ust 1 i 2 pkt 1 w/w ustawy o ochronie (…) oraz 2. naruszeniu obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji poprzez: 1) brak zamieszczenia w umowie nazwy i adresu ubezpieczyciela oraz informacji o rodzaju i zakresie ubezpieczenia turystów – co stanowi naruszenie art. 14 ust 2 pkt 7 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. o us ł ugach turystycznych (Dz. U. z 2004r. Nr 223 poz. 2268 z pó ź n. zm.), 2) nie wyodr ę bnienie w umowie – do oddzielnego podpisania - o ś wiadczenia konsumenta o wyra ż eniu zgody na przetwarzanie danych osobowych – co stanowi naruszenie art. 7 pkt 5 w zwi ą zku z art. 23 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2002r. Nr 101 poz. 926 z pó ź n. zm.), co stanowi praktyk ę okre ś lon ą w art. 24 ust 1 i 2 pkt 2 w/w ustawy o ochronie (…) oraz stwierdza si ę zaniechanie jej stosowania z dniem 31 sierpnia 2008r. II. Na podstawie art. 106 ust. 1 pkt 4 w zwi ą zku z art. art. 33 ust. 6 ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331z pó ź n. zm.) oraz § 7 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2007r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej Delegatur UOKiK (Dz. U. Nr 134, poz. 939), po przeprowadzeniu – wszcz ę tego z urz ę du - post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, nak ł ada si ę na przedsi ę biorc ę „CENTRUM TURYSTYKI” Sp. z o.o. z siedzib ą w Krakowie, kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci 1.943 z ł (s ł ownie: tysi ą c dziewi ęć set czterdzie ś ci trzy), p ł atn ą do bud ż etu pa ń stwa z tytu ł u naruszenia zakazu okre ś lonego w art. 24 ust. 1 i ust 2 pkt 1 i 2 w/w ustawy w zakresie opisanym w pkt I niniejszej decyzji. III. Na podstawie art. 77 ust. 1 w zwi ą zku z art. 80 w zwi ą zku z art. art. 33 ust. 6 ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331z pó ź n. zm.) oraz § 7 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2007r. w sprawie okre ś lenia 3 w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej Delegatur UOKiK (Dz. U. Nr 134, poz. 939), po przeprowadzeniu – wszcz ę tego z urz ę du - post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, obci ąż a si ę przedsi ę biorc ę „CENTRUM TURYSTYKI” Sp. z o.o. z siedzib ą w Krakowie, kosztami opisanego na wst ę pie post ę powania w sprawie stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów oraz zobowi ą zuje si ę tego przedsi ę biorc ę do zwrotu Prezesowi Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów kosztów post ę powania w kwocie 28,40 z ł (s ł ownie: dwadzie ś cia osiem 40/100). UZASADNIENIE W roku 2008 Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów - zwany dalej „Prezesem UOKIK” lub „organem antymonopolowym” - przeprowadzi ł badanie rynku us ł ug turystycznych. W ramach prowadzonych bada ń Delegatura UOKiK w Krakowie dokonala analizy wzorców umownych stosowanych w obrocie konsumenckim przez wybranych losowo przedsi ę biorców dzia ł aj ą cych na terenie jej w ł a ś ciwo ś ci miejscowej, tj. województw ma ł opolskiego i podkarpackiego. Kontrol ą obj ę to tak ż e przedsi ę biorc ę „CENTRUM TURYSTYKI” Sp. z o.o. z siedzib ą w Krakowie, – zwanego dalej Przedsi ę biorc ą ” lub „Spó ł k ą ”. W toku post ę powania dokonano analizy stosowanego przez tego przedsi ę biorc ę wzorca umowy pod nazw ą „Ogólne warunki uczestnictwa w imprezach „CENTRUM TURYSTYKI” Sp. z o.o.” . Przeprowadzona analiza wykaza ł a, ż e wzorzec umowy zawieranej z konsumentami zawiera postanowienia, które zosta ł y wpisane do Rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 § 2 k.p.c. – zwanego dalej „Rejestrem” oraz braki w tre ś ci umowy, które mog ą stanowi ć naruszenie zbiorowego interesu konsumentów jako bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy. Maj ą c powy ż sze na uwadze, postanowieniem nr RKR-103/20008 z dnia 3.03.2008r. organ antymonopolowy wszcz ął - z urz ę du - post ę powanie w sprawie podejrzenia stosowania przez przedsi ę biorc ę „CENTRUM TURYSTYKI” Sp. z o.o. z siedzib ą w Krakowie, praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów , okre ś lonych w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2007r. Nr 50, poz. 331 z pó ź n. zm) - zwanej dalej „ustaw ą o ochronie (…)”, polegaj ą cych na stosowaniu we wzorcu umownym pod nazw ą . „Ogólne warunki uczestnictwa w imprezach „CENTRUM TURYSTYKI” Sp. z o.o.” postanowie ń umownych wpisanych na podstawie art. 479 45 k.p.c. do „Rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone” oraz naruszeniu obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji w zakresie okre ś lonym w pkt 2 sentencji postanowienia o wszcz ę ciu post ę powania. Odpowiadaj ą c na zarzuty postawione w zawiadomieniu o wszcz ę ciu post ę powania, Przedsi ę biorca w pismach z dnia 4.06.2008r. oraz z dnia 19.08.2008r. - potwierdzi ł fakt stosowania wzorców umów o tre ś ci zakwestionowanej przez organ antymonopolowy. Jednocze ś nie zadeklarowa ł gotowo ść zmiany wzorców umów poprzez usuniecie wskazanych 4 przez Prezesa postanowie ń umownych i dostosowania ich tre ś ci do wymogów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. o us ł ugach turystycznych (Dz. U. z 2004r. Nr 223 poz. 2268 z pó ź n. zm.). Pismem z dnia 1.09.2008r. Przedsi ę biorca przedstawi ł ostateczny projekt „Ogólnych warunków uczestnictwa w imprezach „CENTRUM TURYSTYKI” Sp. z o.o.” oraz formularz umowy spe ł niaj ą ce wymogi ustawowe. Jednocze ś nie Spó ł ka poinformowa ł a w dniu 13.10.2008r., ż e wszystkie umowy zawarte w oparciu o wzorce stosowane poprzednio zosta ł y do dnia 31.08.2008r.zmienione lub wykonane oraz i ż w tym terminie zosta ł y wprowadzone do stosowania nowe wzorce umów, uwzgl ę dniaj ą ce zmiany zalecane przez Prezesa UOKIK. Przygotowywany aktualnie nowy katalog zawiera ju ż nowe wzorce umów. Postanowieniem RKR-353/2008 z dnia 13.10.2008r. Prezes UOKIK z urz ę du zaliczy ł w poczet dowodów materia ł y uzyskane w trakcie wymienionego wy ż ej post ę powania wyja ś niaj ą cego. Organ antymonopolowy ustali ł nast ę puj ą cy stan faktyczny: Spó ł ka prowadzi dzia ł alno ść gospodarcza na podstawie wpisu do Krajowego Rejestru S ą dowego, nr KRS 0000145593. Ponadto przedsi ę biorca jest wpisany jest do rejestru organizatorów turystyki i po ś redników turystycznych prowadzonego przez Marsza ł ka Województwa Ma ł opolskiego. Zakres prowadzonej przez niego dzia ł alno ś ci gospodarczej obejmuje m.in. organizowanie imprez turystycznych. W kontaktach z klientami, w tym konsumentami pos ł uguje si ę on wzorcami umów, które nast ę pnie klienci podpisuj ą , dokonuj ą c zakupu ś wiadczonych przez niego us ł ug. Dor ę czane konsumentom wzorce umów s ą sporz ą dzane przez Przedsi ę biorc ę przed zawarciem umowy i zawieraj ą gotowe jednolite postanowienia. Oznacza to, i ż stosuje on w obrocie konsumenckim wzorce umów. Analiza wskazanych wy ż ej dokumentów pozwoli ł a na postawienie Przedsi ę biorcy zarzutu naruszenia zbiorowych interesów konsumentów, poprzez zamieszczenie w stosowanym w obrocie z konsumentami wzorcu umowy pod nazw ą . „Ogólne warunki uczestnictwa w imprezach „CENTRUM TURYSTYKI” Sp. z o.o.” postanowie ń , o nast ę puj ą cej tre ś ci: 1) „Organizator w przypadkach szczególnie uzasadnionych zachowuje prawo do zmiany programu, kolejno ś ci zwiedzania, a tak ż e zakwaterowania w innym hotelu lub pensjonacie o równorz ę dnym lub wy ż szym standardzie.” (pkt II ust. 2.6 wzorca), 2) „W przypadku rezygnacji Uczestnika z przyczyn nie le żą cych po stronie Organizatora, Organizator ma prawo dokona ć potr ą ce ń op ł aty manipulacyjnej (80,00 z ł ) i nast ę puj ą cych potr ą ce ń : a. 10%ceny imprezy przy rezygnacji mi ę dzy 50 a 34 dniem przed dat ą rozpocz ę cia imprezy; b. 25% ceny imprezy przy rezygnacji mi ę dzy 33 a 26 dniem przed dat ą rozpocz ę cia imprezy; c. 50% ceny imprezy przy rezygnacji mi ę dzy 25 a 14 dniem przed dat ą rozpocz ę cia imprezy; d. 80% ceny imprezy przy rezygnacji mi ę dzy 13 a 8 dniem przed dat ą rozpocz ę cia imprezy; e. 100% ceny imprezy przy rezygnacji w terminie krótszym ni ż 8 dni przed dat ą rozpocz ę cia imprezy;” (pkt IV ust. 4.3 wzorca), 3) „W przypadku wszelkich zmian dokonanych przez Klienta potr ą cona b ę dzie ka ż dorazowo op ł ata manipulacyjna na pokrycie kosztów organizacji imprezy w wysoko ś ci 90,00 z ł . Za zmiany poci ą gaj ą ce powy ż sze koszty nale ż y rozumie ć : zmian ę 5 osoby uprawnionej do uczestnictwa w imprezie zmian ę typu zakwaterowania, zmian ę zakresu ś wiadcze ń .” (pkt IV ust. 4.4 wzorca), 4) „W przypadku nie wykonania b ą d ź nienale ż ytego wykonania umowy przez Organizatora Klientowi przys ł uguje prawo do reklamacji. Reklamacje winny by ć wnoszone w formie pisemnej pod rygorem niewa ż no ś ci, do 7 dni od daty zako ń czenia imprezy.” (pkt V ust. 5.1 wzorca), 5) „Wszystkie spory wynik ł e z umowy-zg ł oszenia zawartej z Uczestnikiem podlegaj ą rozpatrzeniu przez s ą d w ł a ś ciwy dla Organizatora.” (pkt VIII ust. 8.3 wzorca). W tym miejscu nale ż y zauwa ż y ć , i ż do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone zosta ł y wpisane, na podstawie art. 479 45 k.p.c ., postanowienia, które s ą to ż same z przedmiotowymi klauzulami zakwestionowanymi przez organ antymonopolowy. S ą to postanowienia o nast ę puj ą cej tre ś ci: Ad 1) - „Zmiany w wykonaniu poszczególnych us ł ug turystycznych s ą dozwolone, o ile nie s ą znaczne i o ile podstawowa forma podró ż y zostanie zachowana. JET TOURISTIC POLAND Sp. z o. o. zastrzega sobie prawo zmiany programu i ś wiadcze ń imprezy, gdy zmiana ta jest spowodowana czynnikami od niego niezale ż nymi, jednak zawarte w umowie ś wiadczenia mog ą by ć zast ą pione jedynie ś wiadczeniami o tym samym lub wy ż szym standardzie i w tej samej ilo ś ci. W szczególno ś ci JET TOURISTIC POLAND Sp. z o. o. zastrzega sobie prawo do zmiany godzin wylotowych samolotów czarterowych, zmiany w zakwaterowaniu uczestników w hotelach innych ni ż opisane w umowie, lecz o równorz ę dnym lub wy ż szym standardzie. W ww. przypadkach Klient nie ma prawa do odst ą pienia od umowy bez uiszczenia dodatkowych op ł at tyt. kosztów rezygnacji, zgodnych z punktem 4.3 i nie przys ł uguje Klientowi prawo do jakichkolwiek roszcze ń finansowych i innych.” (wpis nr 1132 dokonany na podstawie w yroku SOKiK z dnia 27.02.2006r., sygn. akt XVII Amc 100/04), - „ Organizator z powodu przyczyn od siebie niezale ż nych i niezawinionych (decyzje w ł adz pa ń stwowych, dzia ł anie si ł y wy ż szej, brak wymaganego minimum uczestników, niemo ż no ść spe ł nienia ś wiadczenia) zastrzega sobie prawo do anulowania imprezy, zmiany terminu i programu imprezy (nie pó ź niej ni ż 7 dni przed rozpocz ę ciem imprezy). Organizator nie ponosi z tego tytu ł u ż adnych kosztów, a klientowi nie przys ł uguje prawo do odszkodowania z tytu ł u tych zmian. Organizator ma obowi ą zek niezw ł ocznie powiadomi ć uczestnika o ww. zmianach, a ten powinien w terminie trzech dni od uzyskania informacji, zaakceptowa ć zmiany b ą d ź zrezygnowa ć z uczestnictwa w imprezie sk ł adaj ą c pisemne o ś wiadczenie.” (wpis nr 1149 dokonany na podstawie wyroku SOKIK z dnia 28.02.2007r. sygn. akt XVII Amc 56/06). - „ Biuro zastrzega sobie, bez uprzedniego powiadomienia, prawo zmiany programu lub us ł ug w stosunku do informacji zawartych w katalogu i umowie- zg ł oszeniu uczestnictwa- zmiany takie s ą dopuszczalne tylko w sytuacjach wyj ą tkowych, a zakres i standard ś wiadcze ń zostanie zachowany.” (wpisana nr 535 dokonany na podstawie wyroku SOKIK z dnia 21.07.2005r. sygn. akt XVII Amc 89/03). Ad 2) - „ Warunki rezygnacji: - przy rezygnacji na 35 dni przed terminem rozpocz ę cia imprezy, wczasów, kolonii, obozu potr ą cana jest op ł ata manipulacyjna w wysoko ś ci 50 z ł od osoby + 7% VAT; - przy rezygnacji mi ę dzy 34 a 16 dniem przed terminem rozpocz ę cia imprezy, wczasów, kolonii, obozu potr ą ca si ę 50% ceny imprezy + op ł ata 6 manipulacyjna; - przy rezygnacji na 15 dni i mniej przed rozpocz ę ciem imprezy, wczasów, kolonii obozu potr ą ca si ę 100% ceny.” (wpis nr 130 dokonany na podstawie w yroku SOKiK z dnia 11.03.2004r., sygn. akt XVII Amc 63/03), - „W przypadku rezygnacji Klienta z uczestnictwa w imprezie turystycznej stosuje si ę op ł at ę manipulacyjn ą w wysoko ś ci 60 z ł i nast ę puj ą ce potr ą cenia: (…) mniej ni ż 10 dni przed dat ą rozpocz ę cia imprezy: 100% ceny imprezy.” (wpis nr 526 dokonany na podstawie w yroku SOKiK z dnia 23.05.2005r., sygn. akt XVII Amc 77/04), - „W przypadku odst ą pienia przez klienta od umowy (bez wzgl ę du na przyczyn ę ) Biuro potr ą ca z dokonanej przez klienta wp ł aty op ł at ę manipulacyjn ą w kwocie wp ł aconej zaliczki czy 20% warto ś ci imprezy - 20% ceny imprezy do 30 dni przed planowan ą dat ą rozpocz ę cia imprezy, 40% ceny imprezy od 29 do 22 dni przed planowan ą dat ą rozpocz ę cia imprezy, 50 % ceny imprezy od 21 do 16 dni przed planowan ą dat ą rozpocz ę cia imprezy, 100% ceny imprezy 15 dni lub krócej przed planowan ą dat ą rozpocz ę cia imprezy.” (wpis nr 1282 dokonany na podstawie w yroku SOKiK z dnia 21.11.2006r., sygn. akt XVII Amc 136/05), - „ Koszty rezygnacji: a) op ł ata sta ł a w wysoko ś ci 50 z ł , je ż eli rezygnacja nast ą pi ł a w terminie do 30 dni przed dat ą rozpocz ę cia imprezy, b) 30% w przypadku rezygnacji w okresie 29-21 dni przed dat ą rozpocz ę cia imprezy, c) 50% ceny imprezy przy rezygnacji w okresie 20-9 dni przed dat ą rozpocz ę cia imprezy, d) 80% ceny imprezy przy rezygnacji w okresie 8-1 dni przed dat ą rozpocz ę cia imprezy, e) 90% ceny imprezy w przypadku rezygnacji w dniu wyjazdu, lub nie zg ł oszenia si ę w wyznaczonym czasie w miejscu zbiórki lub nieprzybycia do miejsca realizacji imprezy” (wpis nr 1078 dokonany na podstawie w yroku SOKiK z dnia 8.12 .2006r., sygn. akt XVII AmC 41/06). Ad 3) - „W przypadku wszelkich zmian dokonanych przez Klienta potr ą cona b ę dzie ka ż dorazowo op ł ata manipulacyjna na pokrycie kosztów organizacji imprezy w wysoko ś ci 50 z ł . Za zmiany poci ą gaj ą ce powy ż sze koszty nale ż y rozumie ć : zmian ę osoby uprawnionej do uczestnictwa w imprezie, zmian ę typu zakwaterowania, zmian ę zakresu ś wiadcze ń .” (wpis nr 1002 dokonany na podstawie w yroku SOKiK z dnia 28.11.2006r., sygn. akt XVII Amc 142/05), - „Za ka ż d ą zmian ę po dokonaniu rezerwacji (uczestnika, terminu, hotelu, itd.) pobierana jest op ł ata manipulacyjna w wysoko ś ci 50,00 PLN od ka ż dej osoby, której dotyczy. Zmiany mo ż na dokona ć tylko w porozumieniu z Biurem Podró ż y GO TOUR i po potwierdzeniu przez Organizatora dokonanej zmiany do 30 dni przed rozpocz ę ciem imprezy. Je ż eli Biuro Podró ż y GO TOUR nie potwierdzi mo ż wliwo ś ci dokonania zmiany, wa ż no ść zachowuj ą wszystkie postanowienia umowy pierwotnej." (wpis nr 1126 dokonany na podstawie w yroku SOKiK z dnia 26.02.2007r., sygn. akt XVII Amc 174/05) - „Uczestnik imprezy, który po wp ł acie zaliczki lub ca ł ej imprezy chce dokona ć zmian w rezerwacji, jest zobowi ą zany do uiszczenia op ł aty manipulacyjnej w wysoko ś ci 50 z ł od osoby, za ka ż d ą zmian ę , wg poni ż szych zasad: - w zakresie ka ż dej zmiany (np. zmiany nazwisk uczestników), nie b ę d ą cej jednocze ś nie rezygnacj ą ze ś wiadcze ń (np. zmiana ś rodka transportu z autokaru lub samolotu na dojazd w ł asny - patrz pkt VI), domówienie dodatkowego ś wiadczenia (np. szkolenia narciarskiego itp.), zmiany obiektu hotelowego lub miejsca w ramach tego samego terminu wycieczki; - w zakresie zmiany terminu wycieczki obowi ą zuj ą takie same zasady jak przy rezygnacji z imprezy przez uczestnika - patrz pkt VI "Rezygnacja z imprezy przed wyjazdem." (wpis nr 1150 dokonany na podstawie w yroku SOKiK z dnia 28.02.2007r., sygn. akt XVII Amc 56/06). 7 Ad 4) - „Reklamacje winny by ć wnoszone w formie pisemnej pod rygorem niewa ż no ś ci do 7 dnia od daty zako ń czenia imprezy.” (wpis nr 414 dokonany na podstawie w yroku SOKiK z dnia 2.02.2005r., sygn. akt XVII Amc 104/04 ), - „Ewentualne reklamacje nale ż y zg ł asza ć w formie pisemnej w terminie 7 dni od zako ń czenia imprezy.” (wpis nr 1079 dokonany na podstawie w yroku SOKiK z dnia 8.12.2006r., sygn. akt XVII Amc 41/06), - „Reklamacje wniesione do Biura po up ł ywie 7 dni od zako ń czenia imprezy uznane b ę d ą za bezskuteczne.” (wpis nr 1089 dokonany na podstawie w yroku SOKiK z dnia 29.01.2007r., sygn. akt XVII Amc 160/05), - „Je ż eli wada nie zosta ł a usuni ę ta, po powrocie uwagi winny by ć wniesione pisemne w oparciu o skarg ę z ł o ż on ą rezydenta niepó ź niej jednak ni ż w ci ą gu 7 dni od daty zako ń czenia imprezy.” (wpis nr 1319 dokonany na podstawie w yroku SOKiK z dnia 29.11.2007r., sygn. akt XVII Amc 104/04 ), - „Uzupe ł nienia zg ł oszonych reklamacji powinny by ć sk ł adane w Biurze Podró ż y w ci ą gu 14 dni od daty zako ń czenia imprezy. Okoliczno ś ci podnoszone w reklamacji powinny by ć potwierdzone w czasie trwania imprezy przez pilota/rezydenta Biura Podró ż y lub przedstawiciela Biura Podró ż y za granic ą wskazanego w programie lub na voucherze.” (wpis nr 185 dokonany na podstawie w yroku SOKiK z dnia 27.10.2004r., sygn. akt XVII Amc 83/03 ), - „ Pisemne reklamacje s ą przyjmowane do 7 dni od zako ń czenia imprezy. Uwagi zawarte w reklamacji powinny by ć potwierdzone przez przedstawiciela Organizatora lub dyrekcj ę o ś rodka. Reklamacje z ł o ż one w pó ź niejszym terminie nie b ę d ą rozpatrywane ”. (wpis nr 1060 dokonany na podstawie w yroku SOKiK z dnia 14 .12.2006r., sygn. akt XVII Amc 152/05 ), - „Reklamacje zwi ą zane z zakwaterowaniem, wy ż ywieniem oraz programem wyjazdu nale ż y zg ł asza ć niezw ł ocznie do pilota / rezydenta, który jest zobowi ą zany do ich usuni ę cia na miejscu. W przeciwnym wypadku nale ż y sporz ą dzi ć protokó ł , który musi by ć podpisany z dopiskiem 'zapozna ł em si ę ' przez pilota / rezydenta. Niepodpisane reklamacje przez w/w przedstawiciela Organizatora nie b ę d ą rozpatrywane przez Biuro Podró ż y GO TOUR. Przedstawiciel Organizatora dzia ł aj ą cy w miejscu imprezy nie jest upowa ż niony do uznawania roszcze ń .” (wpis nr 1113 dokonany na podstawie w yroku SOKiK z dnia 26 .02.2007r., sygn. akt XVII Amc 174/04 ). Ad 5) - „Wszelkie spory mog ą ce wynikn ąć z tytu ł u realizacji umowy b ę d ą rozstrzygane polubownie, a w razie nie doj ś cia do porozumienia rozstrzygane przez wydzia ł y cywilne s ą du rejonowego w ł a ś ciwego dla miejsca siedziby Biura.” (wpis nr 92 dokonany na podstawie w yroku SOKiK z dnia 19 kwietnia 2004 r., sygn. akt XVII Amc 59/03, - „Wszelkie spory mog ą ce wynikn ąć z tytu ł u realizacji umowy b ę d ą rozstrzygane polubownie, a w razie braku porozumienia przez S ą d w ł a ś ciwy dla siedziby organizatora.” (wpis nr 349 dokonany na podstawie w yroku SOKiK z dnia 10.12. 2004r., sygn. akt XVII Amc 64/04 ), - „Wszelkie spory mog ą ce wynika ć w zwi ą zku z realizacj ą umowy podlegaj ą rozstrzygni ę ciu przez S ą d w ł a ś ciwy miejscowo dla organizatora turystyki.” (wpis nr 1280 dokonany na podstawie w yroku SOKiK z dnia 14.09.2007r., sygn. akt XVII Amc 119/07). 8 Ponadto Prezes UOKiK stwierdzi ł , ż e Spó ł ka: 1. nie zamieszcza ł a w umowach zawieranych z konsumentami nazwy i adresu ubezpieczyciela oraz informacji o rodzaju i zakresie ubezpieczenia turystów, naruszaj ą c przy tym obowi ą zek wynikaj ą cy z art. 14 ust 2 pkt 7 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. o us ł ugach turystycznych (Dz. U. z 2004r. Nr 223 poz. 2268 z pó ź n. zm.) oraz 2. nie wyodr ę bni ł a w umowie – do oddzielnego podpisania - o ś wiadczenia konsumenta o wyra ż eniu zgody na przetwarzanie danych osobowych – co stanowi naruszenie art. 7 pkt 5 w zwi ą zku z art. 23 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2002r. Nr 101 poz. 926 z pó ź n. zm.). Przedsi ę biorca bowiem zamie ś ci ł w umowie jako jedno z postanowie ń umowy obj ę tych o ś wiadczeniem konsumenta w przedmiocie zawarcia umowy zapis o tre ś ci „Wyra ż am zgod ę na otrzymywanie oferty turystycznej (katalog) wys ł anych przez Centrum Turystyki Sp. z o.o.” O ś wiadczenie to jest w istocie zgod ą konsumenta na przetwarzanie jego danych osobowych przez Spó ł k ę w celach marketingowych (przesy ł anie ofert w przysz ł o ś ci ), która zgodnie z powo ł anymi przepisami powinna by ć obj ę ta odr ę bnym o ś wiadczeniem konsumenta. Maj ą c powy ż sze ustalenia na uwadze organ antymonopolowy zwa ż y ł , co nast ę puje: Tre ść art. 1 ust. 1 ustawy o ochronie (...) ogranicza zastosowanie jej przepisów wy łą cznie do ochrony interesów przedsi ę biorców i konsumentów, podejmowanej w interesie publicznym. Oznacza to, ż e warunkiem koniecznym do uruchomienia procedur i zastosowania instrumentów okre ś lonych w tej ustawie jest zaistnienie takiego stanu faktycznego, w którym dzia ł ania przedsi ę biorców - naruszaj ą c jej przepisy – stanowi ą potencjalne zagro ż enie interesu publicznego. Niniejsze post ę powanie dotyczy tre ś ci wzorców umowy stosowanych przez Spó ł k ę wobec nieograniczonego kr ę gu adresatów, tj. wszystkich zainteresowanych ich tre ś ci ą aktualnych i potencjalnych klientów organizatora turystyki, którym - na gruncie art. 4 ust. 12 ustawy o ochronie (…) - przys ł uguje status konsumenta. Zdaniem Prezesa UOKIK rozpatrywana sprawa ma charakter publicznoprawny, albowiem wi ąż e si ę z ochron ą interesu wszystkich konsumentów, którzy s ą lub b ę d ą klientami Spó ł ki. Interes publicznoprawny przejawia si ę tak ż e w postaci zbiorowego interesu konsumentów, co oznacza, i ż naruszenie zbiorowego interesu konsumentów jest jednocze ś nie naruszeniem interesu publicznoprawnego. Zatem uzasadnione by ł o w niniejszej sprawie podj ę cie przez organ antymonopolowy dzia ł a ń przewidzianych w ustawie o ochronie (...). W tym stanie rzeczy przyj ąć nale ż y, i ż do oceny stanu faktycznego niniejszej sprawy zastosowanie maj ą przepisy w/w ustawy, a dotycz ą ce jej post ę powanie prowadzone by ł o w interesie publicznym. Stosownie do tre ś ci art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie (…) – „przez praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów rozumie si ę godz ą ce w nie bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy”. Aby mo ż liwe by ł o zatem stwierdzenie stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, niezb ę dne jest łą czne spe ł nienie dwóch przes ł anek: 1. dzia ł ania przedsi ę biorcy winny mie ć bezprawny charakter, tzn. by ć sprzeczne z prawem, tj. przepisami okre ś lonych aktów prawnych a tak ż e sprzeczne z zasadami wspó łż ycia spo ł ecznego i dobrymi obyczajami, a jednocze ś nie 2. dzia ł ania te musz ą narusza ć zbiorowe interesy konsumentów. 9 Odnosz ą c si ę do pierwszej z przes ł anek art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie (…), tj. bezprawno ś ci dzia ł a ń przedsi ę biorcy, stwierdzi ć nale ż y, i ż bezprawno ść rozumie si ę jako sprzeczno ść zachowania danego podmiotu z przepisami prawa oraz zasadami wspó łż ycia spo ł ecznego. Chodzi tu mianowicie o sprzeczno ść z szeroko rozumianym porz ą dkiem prawnym, jako ca ł o ś ci ą . Bezprawno ść jest czynnikiem o charakterze obiektywnym, tzn. niezale ż nym od wyst ą pienia szkody, czy zaistnienia zamiaru po stronie podmiotu dopuszczaj ą cego si ę dzia ł a ń bezprawnych. Analizuj ą c powy ż sz ą przes ł ank ę nale ż y mie ć na uwadze, i ż zarzut bezprawnego dzia ł ania przedsi ę biorcy w przedmiotowej sprawie dotyczy zarówno: 1) stosowania postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w k.p.c. – tj. naruszenia art. 24 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie (…), jak i 2) naruszenia obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji - tj. naruszenia art. 24 ust. 2 pkt 2 tej ustawy. Ad 1) Do stwierdzenia praktyki o której mowa w art. 24 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie (…) konieczne jest wykazanie, i ż przedsi ę biorca stosuje we wzorcu umownym postanowienia, które zosta ł y wpisane do prowadzonego przez Prezesa UOKIK rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone. Podkre ś lenia wymaga, ż e wzorce umowne wykorzystywane przy zawieraniu umów z konsumentami mog ą by ć poddane kontroli abstrakcyjnej. Kontroli abstrakcyjnej wzorca jako takiego (art. 479 36 — 479 45 k.p.c.) dokonuje si ę niezale ż nie od tego, czy postanowienia wzorca by ł y, czy te ż nie by ł zastosowane przy konkretnej umowie. Kontrola taka obejmuje klauzule pojedyncze lub zbiorowe (ca ł y wzorzec lub jego fragment). Oceny postanowie ń w wypadku kontroli abstrakcyjnej dokonuje S ą d Okr ę gowy w Warszawie — S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów i wy łą cznie do kompetencji tego S ą du nale ż y uznanie postanowie ń wzorców umownych za niedozwolone. Art. 479 43 k.p.c. rozszerza prawomocno ść wyroku wydanego w sprawie o uznanie postanowie ń wzorca umowy za niedozwolone na osoby trzecie. Skutek tzw. prawomocno ś ci rozszerzonej nast ę puje od chwili wpisania wzorca umowy do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, prowadzonego przez Prezesa UOKiK, o którym mowa w art. 479 45 § 2 k.p.c. Konsekwencj ą umieszczenia postanowienia umownego w w/w rejestrze jest to, ż e pos ł u ż enie si ę nim b ę dzie mia ł o skutek wprowadzenia do umowy elementu bezwzgl ę dnie przez prawo zakazanego. Wpis do rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych oznacza, ż e od tego momentu stosowanie takiej klauzuli jest zakazane we wszystkich wzorcach umownych, tj. stosowanych tak ż e przez innych przedsi ę biorców. Prezes UOKIK mo ż e stwierdzi ć stosowanie przez przedsi ę biorc ę praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów polegaj ą cej na pos ł ugiwaniu si ę postanowieniem wzorca umownego, które zosta ł o wpisane do rejestru, bez wzgl ę du na to, czy wpis dotyczy tego przedsi ę biorcy, przeciwko któremu jest prowadzone post ę powanie, czy te ż nie. S ą d Apelacyjny w Warszawie w wyroku z dnia 2.12.2005r. (sygn. akt VI ACa 760/05) wskaza ł , ż e zgodnie z art. 23 a ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2005r. Nr 244, poz. 2080 z pó źń . zm.) praktyk ą naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów jest pos ł ugiwanie si ę postanowieniem wpisanym do rejestru w oderwaniu od zagadnienia, czy wpis do rejestru powsta ł w zwi ą zku ze stosowaniem wzorca umowy przez ten podmiot, co do którego bada si ę stosowanie praktyki. S ą d wskaza ł te ż , ż e naruszenie interesów konsumentów mo ż e nast ą pi ć w wyniku dzia ł a ń podmiotów, które stosuj ą klauzule abuzywne wpisane do rejestru, przy czym wpis do rejestru zwi ą zany jest z dzia ł aniami innych kontrahentów konsumentów. Analogicznie orzek ł S ą d Apelacyjny w wyroku z dnia 29.09.2005r. (sygn. akt VI ACa 381/05), gdzie powo ł uj ą c si ę na uchwa łę S ą du Najwy ż szego z dnia 19.12.2003r. 10 (sygn. akt III CZP 95/03), stwierdzi ł , ż e wyrok uwzgl ę dniaj ą cy powództwo przez uznanie postanowie ń wzorca umowy za niedozwolone i zakazanie ich stosowania ma, zgodnie z art. 479 43 k.p.c., od chwili wpisania do odpowiedniego rejestru, skutek tak ż e wobec osób trzecich. Zgodnie ze stanowiskiem SOKiK wyra ż onym w wyroku z dnia 25. 05. 2005r. (sygn. akt XVII Ama 46/04), dla uznania, i ż okre ś lona klauzula jest niedozwolonym postanowieniem umownym wpisanym do rejestru klauzul niedozwolonych wystarczy stwierdzenie, ż e mie ś ci si ę ona w hipotezie klauzuli wpisanej do rejestru i nie jest konieczna literalna zgodno ść porównywanych klauzul. Czynnikiem przes ą dzaj ą cym o podobie ń stwie dwóch klauzul powinien by ć zatem zamiar, cel, jakiemu ma s ł u ż y ć kwestionowane postanowienie. Je ś li cel utworzenia spornej klauzuli odpowiada celowi sformu ł owania klauzuli uznanej za niedozwolon ą , oba zapisy mo ż na uzna ć za to ż same. Takie stanowisko zaj ął tak ż e S ą d Najwy ż szy, który w uchwale z dnia 13.07.2006r. (sygn. akt III SZP 3/06) stwierdzi ł , i ż „(...) stosowanie postanowie ń wzorców umów o tre ś ci to ż samej z tre ś ci ą postanowie ń uznanych za niedozwolone prawomocnym wyrokiem S ą du Okr ę gowego w Warszawie - S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów i wpisanych do rejestru, o którym mowa w art. 479 45 § 2 k.p.c., mo ż e by ć uznane w stosunku do innego przedsi ę biorcy za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów (...)”. W uzasadnieniu do powy ż szej uchwa ł y S ą d uzna ł m.in., ż e „(...) praktyka naruszaj ą ca zbiorowe interesy konsumentów art. 23a uokik [obecnie art. 24 – przyp. w ł asny UOKIK] obejmuje równie ż przypadki wprowadzania jedynie zmian kosmetycznych polegaj ą cych na przestawieniu wyrazów lub zast ą pieniu jednych wyrazów innymi, je ż eli tylko wyk ł adnia postanowienia pozwoli stwierdzi ć , ż e jego tre ść mie ś ci si ę w hipotezie zakazanej klauzuli. Stosowanie klauzuli o zbli ż onej tre ś ci do klauzuli wpisanej do rejestru godzi przecie ż tak samo w interesy konsumentów, jak stosowanie klauzuli identycznej, co wpisana do rejestru (…). Przyj ę ta powy ż ej rozszerzaj ą ca wyk ł adnia art. 23a uokik znajduje równie ż uzasadnienie w dyrektywach 93/13 oraz 98/27 a tak ż e orzecznictwie ETS dotycz ą cym zasady efektywno ś ci (...).” Nie jest zatem konieczna dok ł adna, literalna identyczno ść klauzuli wpisanej do rejestru i klauzuli z ni ą porównywanej i st ą d niedozwolone b ę d ą tak ż e takie postanowienia umów, które mieszcz ą si ę w hipotezie klauzuli wpisanej do rejestru, której tre ść zostanie ustalona w oparciu o dokonan ą jej wyk ł adni ę . Przedmiotem niniejszego post ę powania jest wykazanie, ż e zakwestionowane przez organ antymonopolowy zapisy wzorca umowy pod nazw ą : „Ogólne warunki uczestnictwa w imprezach „CENTRUM TURYSTYKI” Sp. z o.o.” stosowanego przez Przedsi ę biorc ę przy zawieraniu umów o organizacj ę imprezy turystycznej, s ą to ż same z tre ś ci ą postanowie ń uznanych za niedozwolone prawomocnymi wyrokami SOKIK wymienionymi w niniejszej decyzji i wpisanych do Rejestru, którym mowa w art. 479 45 k.p.c. Przepisy ustawy o us ł ugach turystycznych wprowadzaj ą w art. 14 ust. 2 katalog istotnych warunków (postanowie ń ), które musz ą zosta ć zawarte w umowie o ś wiadczenie us ł ug turystycznych. Nale żą do nich m.in.: program imprezy, obejmuj ą cy rodzaj, jako ść i terminy oferowanych us ł ug w tym rodzaj, charakter i kategori ę ś rodka transportu oraz dat ę , godzin ę , miejsce wyjazdu i planowanego powrotu, po ł o ż enie, rodzaj i kategori ę obiektu hotelarskiego oraz program zwiedzania i inne us ł ugi wliczone w cen ę imprezy. W ś wietle powy ż szego, nie mo ż e budzi ć w ą tpliwo ś ci, ż e postanowienia okre ś laj ą ce program imprezy, hotel czy te ż ś rodek transportu stanowi ą istotne warunki umowy co powoduje, ż e organizator turystyki nie mo ż e jednostronnie i w dowolny sposób decydowa ć o ich zmianie. Dla ochrony klientów organizatorów turystyki ustawodawca wprowadzi ł procedur ę zmiany istotnych warunków umowy. Mog ą one zosta ć zmienione przez organizatora przed rozpocz ę ciem imprezy turystycznej, je ż eli spowodowane jest to przyczynami od niego niezale ż nymi. W takim przypadku jest on zobowi ą zany niezw ł ocznie powiadomi ć klienta o zmianach 11 w warunkach umowy. Zgodnie z art. 14 ust. 5 powo ł anej ustawy klientowi przys ł uguje uprawnienie do: - przyj ę cia proponowanej zmiany umowy albo - odst ą pienia od umowy za natychmiastowym zwrotem wszystkich wniesionych ś wiadcze ń i bez obowi ą zku zap ł aty kary umownej. Potwierdza to równie ż tre ść ust. 6 powo ł anego przepisu, który przyznaje klientowi, odst ę puj ą cemu od umowy z powy ż szych przyczyn prawo b ą d ź uczestniczenia w imprezie zast ę pczej o tym samym lub wy ż szym standardzie b ą d ź żą dania natychmiastowego zwrotu wszystkich wniesionych ś wiadcze ń . Analizowane postanowienie, przyznaj ą c Przedsi ę biorcy prawo do jednostronnego decydowania o zmianie istotnych warunków umowy, tj. programu imprezy pozbawia konsumenta praw wynikaj ą cych z ustawy, a nadto pozwala jednocze ś nie Przedsi ę biorcy na zmian ę , bez wa ż nych przyczyn istotnych cech ś wiadczenia co kwalifikuje je jako niedozwolone postanowienia umowne w rozumieniu art. 385 3 pkt 19 k.c. Wype ł nia ono równie ż dyspozycj ę art. 385 3 pkt 2 k.c., albowiem wy łą cza ono a priori – tj. jeszcze przed rozpocz ę ciem imprezy turystycznej - odpowiedzialno ść Przedsi ę biorcy za wady imprezy, które mog ą powsta ć na skutek wprowadzenia zmian do umowy. Zakres odpowiedzialno ś ci organizatora turysyki za wady imprezy turystycznej okre ś la wprost art. 11a ust. 1 ustawy o us ł ugach turystycznych. Stosownie do jego tre ś ci organizator turystyki jest zwolniony od odpowiedzialno ś ci, je ż eli niewykonanie lub nienale ż yte wykonanie umowy jest spowodowane wy łą cznie: - dzia ł aniem lub zaniechaniem klienta, - dzia ł aniem lub zaniechaniem osób trzecich, nie uczestnicz ą cych w wykonywaniu us ł ug przewidzianych w umowie, je ż eli tych dzia ł a ń lub zaniecha ń nie mo ż na by ł o przewidzie ć ani unikn ąć , albo - si łą wy ż sz ą . Powy ż sze wyliczenie ma charakter zamkni ę ty i jednoznacznie definiuje okoliczno ś ci wy łą czaj ą ce odpowiedzialno ść Przedsi ę biorcy za wady zorganizowanej przez niego imprezy. Brak jest wi ę c podstaw na gruncie przepisów oraz zasad ogólnych do wy łą czenia jego odpowiedzialno ś ci za skutki wprowadzonych przez niego zmian w umowie o ś wiadczenie us ł ug turystycznych. Podnie ść nale ż y, i ż SOKiK wielokrotnie kwestionowa ł klauzule przyznaj ą ce organizatorowi prawo do jednostronnego decydowania o zmianie istotnych warunków umowy, podnosz ą c zarzut naruszenia wskazanych powy ż ej przepisów. Przyk ł adowo nale ż y wskaza ć , ż e wyrokiem z dnia 21.07.2005r. (sygn. akt XVII Amc 89/03) za niedozwolone uzna ł postanowienie o tre ś ci: „ Biuro zastrzega sobie, bez uprzedniego powiadomienia, prawo zmiany programu lub us ł ug w stosunku do informacji zawartych w katalogu i umowie- zg ł oszeniu uczestnictwa- zmiany takie s ą dopuszczalne tylko w sytuacjach wyj ą tkowych, a zakres i standard ś wiadcze ń zostanie zachowany.” (wpis do Rejestru nr 535). W uzasadnieniu SOKiK wskaza ł , ż e powy ż szy zapis wyczerpuje hipotez ę art. 385 3 pkt 2 i 19 k.c. oraz podkre ś li ł , ż e rozstrzygaj ą c o legalno ś ci tego postanowienia nale ż y wzi ąć pod uwag ę równie ż unormowania ustawy o us ł ugach turystycznych. Zmiana postanowie ń umowy dotycz ą cych programu i innych us ł ug okre ś lonych umowie bez zgody konsumenta jest niedopuszczalna, gdy ż pogarsza jego sytuacj ę w stosunku do przepisów art. 14 ust. 5 ustawy, co pozostaje w sprzeczno ś ci z art. 19 tej ustawy. Zgodnie z tym przepisem, postanowienia umowy mog ą by ć zmienione, ale jedynie na korzy ść konsumenta. SOKiK przywo ł a ł tak ż e uchwa łę S ą du Najwy ż szego z dnia 19.05.1992r. (sygn. akt III CZP 50/92), w której uznano, ż e jednostronna zmiana umowy konsumenckiej jest dopuszczalna tylko w razie, gdy strony najpierw wprowadzi ł y do tej umowy tzw. klauzul ę modyfikacyjn ą i sprecyzowa ł y z góry, co mo ż e stanowi ć wa ż n ą przyczyn ę dokonania takiej zmiany. Z tego te ż wzgl ę du SOKiK uzna ł , ż e u ż ycie ogólnego sformu ł owania „sytuacje wyj ą tkowe” jest na tyle niejednoznaczne i niezrozumia ł e, ż e pozwala na bardzo dowoln ą interpretacj ę tego zapisu przez organizatora, przyznaj ą c mu tym samym prawo do jednostronnej interpretacji umowy. 12 Zbli ż ona argumentacja przedstawiona zosta ł a w uzasadnieniu wyroków z dnia 24.11.2004r. (sygn. akt XVII Amc 119/03), uznaj ą cego za niedozwolone postanowienie o tre ś ci: „ Je ż eli z przyczyn niezale ż nych od organizatora, MAZUR POL cz ęść ś wiadcze ń b ę dzie zmuszony zast ą pi ć ś wiadczeniami o tej samej lub wy ż szej warto ś ci, nie stanowi ć to b ę dzie wady umowy. MAZUR POL w uzasadnionych przypadkach ma prawo do zmiany przewo ź nika, miejsca i godziny odjazdu i przyjazdu autokaru, a tak ż e trasy przejazdu .” (wpis do Rejestru nr 302 ) oraz z dnia 27.02.2006r. (sygn. Akt XVII Amc 100/04) uznaj ą cego za niedozwolone postanowienie o tre ś ci: „Zmiany w wykonaniu poszczególnych us ł ug turystycznych s ą dozwolone, o ile nie s ą znaczne i o ile podstawowa forma podró ż y zostanie zachowana. JET TOURISTIC POLAND Sp. z o. o. zastrzega sobie prawo zmiany programu i ś wiadcze ń imprezy, gdy zmiana ta jest spowodowana czynnikami od niego niezale ż nymi, jednak zawarte w umowie ś wiadczenia mog ą by ć zast ą pione jedynie ś wiadczeniami o tym samym lub wy ż szym standardzie i w tej samej ilo ś ci. W szczególno ś ci JET TOURISTIC POLAND Sp. z o. o. zastrzega sobie prawo do zmiany godzin wylotowych samolotów czarterowych, zmiany w zakwaterowaniu uczestników w hotelach innych ni ż opisane w umowie, lecz o równorz ę dnym lub wy ż szym standardzie. W ww. przypadkach Klient nie ma prawa do odst ą pienia od umowy bez uiszczenia dodatkowych op ł at tyt. kosztów rezygnacji, zgodnych z punktem 4.3 i nie przys ł uguje Klientowi prawo do jakichkolwiek roszcze ń finansowych i innych.” (wpis do Rejestru nr 1132). SOKiK stwierdzi ł , ż e okre ś lenie przewo ź nika, miejsca i godziny odjazdu i przyjazdu i trasy przejazdu stanowi ą istotne cechy umowy, ich zmiana mo ż e zatem nast ą pi ć wy łą cznie z wa ż nych przyczyn, a kwestionowana klauzula ogranicze ń takich nie zawiera. S ą d zaznaczy ł jednocze ś nie, ż e okre ś lenie „uzasadnione” nie stanowi synonimu okre ś lenia wa ż ne. Skutek stosowania przez Przedsi ę biorc ę omawianego postanowienia jest zatem to ż samy ze skutkiem stosowania w/w postanowienie ń , które zosta ł y wpisane do Rejestru. Tym samym, mimo ró ż nic w sformu ł owaniu tre ś ci, nale ż y stwierdzi ć to ż samo ść porównywanych powy ż ej zapisów. SOKiK w licznych wyrokach uznawa ł za niedozwolone postanowienia, które w sposób niezgodny z obowi ą zuj ą cymi przepisami uprawniaj ą organizatora turystyki do pobierania sta ł ej, z góry okre ś lonej (zrycza ł towanej) op ł aty – na wypadek rozwi ą zania umowy przez konsumenta - tytu ł em odst ę pnego lub zwrotu ewentualnych kosztów, które poniós ł w zwi ą zku z zawarciem umowy. Oceniaj ą c te postanowienia jako klauzule niedozwolone, SOKIK stwierdzi ł , ż e „postanowienie to jest sprzeczne z art. 385 1 § 1 oraz art. 385 3 pkt 12 i 16 k.c.(…), a zatrzymanie rycza ł towo okre ś lonych kwot na wypadek rezygnacji klienta z udzia ł u w imprezie turystycznej, narusza zasad ę ekwiwalentno ś ci ś wiadcze ń (…) a ponadto op ł aty te zosta ł y ustalone w sposób arbitralny, w oderwaniu od faktycznie poniesionych, w zwi ą zku z faktem rezygnacji klienta z imprezy, strat przez pozwanego” (vide: wyrok z dnia 8.12.2006r., sygn. akt XVII Amc 41/06). W wyroku z dnia 20.02.2007r. (sygn. XVII Amc 50/06) uzna ł , i ż „przedsi ę biorca ma prawo do potr ą cenia kosztów w przypadku rezygnacji konsumenta z umowy. Kwota podlegaj ą ca potr ą ceniu powinna jednak zosta ć ustalona,w oparciu o indywidualne rozliczenia z konsumentem z uwzgl ę dnieniem rzeczywistej straty poniesionej przez pozwanego”. W uzasadnieniu wyroku z dnia 10.11.2004r. (sygn. akt XVII Amc 80/03) S ą d uzna ł abuzywno ść takiego postanowienia, podkre ś lajac, ż e takie zapisy umowne przyznaj ą organizatorowi prawo do potr ą cania w dowolny sposób ca ł o ś ci lub cz ęś ci ś wiadczenia uiszczonego przez konsumenta, w zwi ą zku z jego rezygnacj ą z umowy oraz zwróci ł uwag ę na naruszenie zasady ekwiwalentno ś ci ś wiadcze ń stron umowy poprzez nierównomierne roz ł o ż enie ich praw i obowi ą zków, skoro organizator uprawniony jest do zatrzymania cz ęś ci lub ca ł o ś ci ś wiadczenia konsumenta, a sam zwolniony jest z w ł asnego ś wiadczenia. Kwoty potr ą cane przez organizatora uznane zosta ł y te ż za ra żą co wygórowane odst ę pne, zw ł aszcza bior ą c pod uwag ę , ż e organizator mo ż e tak ą ofert ę sprzeda ć 13 i nie poniesie z tego tytu ł u ż adnej straty. SOKiK uzna ł , ż e organizator ma prawo potr ą cenia kosztów, ale powinny by ć one udokumentowane i zwi ą zane z konieczno ś ci ą indywidualnych rozlicze ń , a konsument winien zatem otrzyma ć zwrot tej cz ęś ci ś wiadcze ń , która pozosta ł a po odliczeniu rzeczywi ś cie poniesionych kosztów. Analogiczne stanowisko SOKIK wyrazi ł w wyroku z dnia 21.10.2004r. (sygn. akt XVII Amc 127/03), w którym przyj ął , i ż organizator ma mo ż liwo ść sprzeda ż y imprezy jako last minute rekompensuj ą c w ten sposób straty jakie poniós ł by w zwi ą zku z rezygnacj ą klienta. Oceniaj ą c natomiast samo postanowienia uzna ł , ż e wy łą cza ono obowi ą zek zwrotu uiszczonej zap ł aty za ś wiadczenie nie spe ł nione przez organizatora. Obowi ą zek zap ł aty rycza ł towo okre ś lonych kwot obci ąż a wy łą cznie konsumenta, przy czym kwoty te s ą przy tym ra żą co wygórowane i stanowi ą dla organizatora nieuzasadniony zysk. W zwi ą zku z powy ż szym koszty poniesione przez organizatora winny by ć udokumentowane i rozliczone indywidualnie, a konsument powinien otrzyma ć zwrot cz ęś ci niewykorzystanej. Podobnie wypowiedzia ł si ę w wyroku z dnia 1.11.2004r. (sygn. akt XVII Amc 81/03), uznaj ą c, i ż niedotrzymanie warunków umowy rodzi odpowiedzialno ść odszkodowawcz ą i nie powinno wi ą za ć si ę z utrat ą ś wiadczenia spe ł nionego w pe ł nej wysoko ś ci. Wysoko ść odst ę pnego nie powinna natomiast przekracza ć kosztów, jakie organizator poniós ł organizuj ą c dana imprez ę dla konkretnego klienta, co powoduje, ż e koszty te powinny by ć rozliczane indywidualnie. W innym wyroku z dnia 10.11.2006r. sygn. (akt XVII Amc 148/05) S ą d zwróci ł uwag ę , ż e przyj ę cie konstrukcji rycza ł towego okre ś lania op ł at umo ż liwia organizatorowi przerzucenie na konsumenta ryzyka prowadzenia dzia ł alno ś ci gospodarczej, poniewa ż wysoko ść zastrze ż onych kwot jest niewspó ł mierna do poniesionych kosztów i nie jest weryfikowana w ka ż dym z konkretnych przypadków, a jednocze ś nie nie przewiduje si ę analogicznego rozwi ą zania na korzy ść konsumenta. Powy ż sz ą ocen ę podzieli ł tak ż e S ą d Apelacyjny, który w uzasadnieniu wyroku z dnia 25.09.2007r. (sygn. akt VI ACa 637/07) uzna ł , ż e w przypadku odst ą pienia klienta od umowy przed rozpocz ę ciem imprezy turystycznej „ organizatorzy turystyki mog ą zatrzyma ć warto ść udokumentowanych, rzeczywi ś cie poniesionych kosztów zwi ą zanych z wykonaniem umowy. Powinni jednak zwróci ć kontrahentowi to, co oszcz ę dzili wskutek niewykonania umowy. Wynika z tego konieczno ść prowadzenia indywidualnych rozlicze ń z ka ż dym konsumentem korzystaj ą cym z us ł ug pozwanych. Wobec tego stosowanie w tym celu konstrukcji kosztów zrycza ł towanych jest ca ł kowicie nieprzydatne i co wi ę cej niedozwolone” oraz, i ż „niedopuszczalne jest takie ukszta ł towanie wzajemnych praw i obowi ą zków stron umowy, i ż w ka ż dej sytuacji, niezale ż nie od przyczyn rezygnacji klienta (choroba czy inne wypadki losowe) oraz niezale ż nie od tego, czy organizator faktycznie poniós ł w zwi ą zku z t ą rezygnacj ą jak ą kolwiek szkod ę (chocia ż by z uwagi na mo ż liwo ść sprzeda ż y tej wycieczki innemu klientowi), klient zobligowany jest do poniesienia okre ś lonych z „góry” przez organizatora kosztów rezygnacji.” Rezygnacja klienta (konsumenta) z imprezy turystycznej jest de facto jego odst ą pieniem od umowy zawartej z organizatorem turystyki, której przedmiotem jest ś wiadczenie us ł ug turystycznych. Skoro zatem klient odst ę puje od umowy zawartej z organizatorem, której przedmiotem jest jego udzia ł w imprezie turystycznej, to pozostaje do rozwa ż enia problem warunków, na jakich mo ż e on rozwi ą za ć umow ę lub odst ą pi ć od niej oraz rozlicze ń pomi ę dzy stronami. Zgodnie z art. 395 § 2 k.c., to, co strony ju ż ś wiadczy ł y, ulega zwrotowi w stanie niezmienionym, chyba, ż e zmiana by ł a konieczna w granicach zwyk ł ego zarz ą du. Za ś wiadczone us ł ugi oraz za korzystanie z rzeczy nale ż y si ę drugiej stronie odpowiednie wynagrodzenie. Ś wiadczenie klienta jest ś wiadczeniem pieni ęż nym, którego zwrot jest mo ż liwy. A zatem w przypadku rezygnacji klienta z uczestnictwa w imprezie turystycznej, organizator jest zobowi ą zany do zwrotu klientowi zap ł aconej przez niego ceny. Jednak ż e organizatorowi turystyki przys ł uguje prawo zachowania poniesionych przez niego kosztów w zwi ą zku z zorganizowaniem wyjazdu i pobytu klienta na imprezie turystycznej. W konsekwencji organizator mo ż e pomniejszy ć zwracan ą klientowi kwot ę 14 pieni ęż n ą o kwot ę rzeczywi ś cie poniesionych wydatków. Organizator turystyki nie jest w ż aden sposób uprawniony do pobierania sta ł ej, z góry okre ś lonej op ł aty tytu ł em ewentualnych kosztów, które poniós ł w zwi ą zku z zawarciem umowy. Z tego te ż wzgl ę du postanowienia, które wy łą czaj ą obowi ą zek zwrotu konsumentowi uiszczonej zap ł aty za ś wiadczenie nie spe ł nione w ca ł o ś ci lub w cz ęś ci, je ż eli konsument rezygnuje z zawarcia umowy lub jej wykonania, nale ż y uzna ć za niedozwolone na podstawie art. 385 3 pkt 12 k.c. Wysoko ść tak okre ś lonych op ł at uzna ć nale ż y równie ż - w ś wietle ca ł kowitej ceny imprezy - za ra żą co wygórowane odst ę pne w rozumieniu art. 385 3 pkt 17 k.c., którego obowi ą zek zap ł aty zosta ł na ł o ż ony wy łą cznie na konsumenta na wypadek rezygnacji z zawarcia lub wykonania umowy (art. 385 3 pkt 16 k.c.), bez zachowania symetrii i ze szkod ą dla konsumenta, który jest jedyn ą stron ą obci ąż on ą negatywnymi konsekwencjami zwi ą zanymi z odst ą pieniem od umowy. Powy ż sze stanowisko Prezesa UOKIK zosta ł o zaakceptowane przez SOKIK w wyroku z dnia 23.05.2005r. (sygn. akt XVII Amc 77/04), a postanowienie – zacytowane powy ż ej - uznane przez S ą d za niedozwolone zosta ł o wpisane do rejestru pod poz. 526. Kwestionowane przez Prezesa UOKIK postanowienie umowne zawiera si ę w hipotezie powo ł anego w sentencji postanowienia oraz innych wymienionych postanowie ń niedozwolonych. Wprawdzie w analizowanym przypadku mamy kumulacj ę rzeczywistych kosztów odst ą pienia i zrycza ł towanej op ł aty manipulacyjnej, to nale ż y przyj ąć , ż e konstrukcja prawna, a co za tym idzie istota i cel tego postanowienia jest to ż sama z postanowieniami wpisanymi do Rejestru. Pozwala na obci ąż enie konsumenta rycza ł towymi, z góry okre ś lonymi op ł atami, w oderwaniu od kosztów rzeczywi ś cie poniesionych przez organizatora wskutek odst ą pienia konsumenta od umowy. Kszta ł tuje jednocze ś nie wzajemne prawa i obowi ą zki stron umowy bez zachowania symetrii i ekwiwalentno ś ci ś wiadcze ń wzajemnych, zastrzegaj ą c mo ż liwo ść ich pobrania jedynie na rzecz organizatora. W wyroku z dnia 28 listopada 2006r. (sygn. akt XVII Amc 142/05) SOKIK uzna ł za niedozwolone postanowienie, które nast ę pnie zosta ł o wpisane pod poz. 1002 do Rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone o tre ś ci: „ W przypadku wszelkich zmian dokonanych przez Klienta potr ą cona b ę dzie ka ż dorazowo op ł ata manipulacyjna na pokrycie kosztów organizacji imprezy w wysoko ś ci 50 z ł . Za zmiany poci ą gaj ą ce powy ż sze koszty nale ż y rozumie ć : zmian ę osoby uprawnionej do uczestnictwa w imprezie, zmian ę typu zakwaterowania, zmian ę zakresu ś wiadcze ń .” . Wydaj ą c powy ż sze orzeczenie S ą d uzna ł za uzasadnion ą argumentacj ę Prezesa Urz ę du, zgodnie z któr ą przedmiotowa klauzula kszta ł tuje prawa i obowi ą zki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami i ra żą co narusza jego interes poprzez obarczenie go obowi ą zkiem zap ł aty op ł aty manipulacyjnej, ustalonej wysoko ś ci sta ł ej, w oderwaniu od rzeczywi ś cie poniesionych przez przedsi ę biorc ę kosztów. Tre ść kwestionowanego postanowienia równie ż przewiduje uprawnienie organizatora turystyki do pobrania rycza ł towo okre ś lonej kwoty w przypadku dokonania przez klienta zmiany osoby uprawnionej do uczestnictwa w imprezie, zmiany typu zakwaterowania, zmiany zakresu ś wiadcze ń . Wskaza ć nale ż y, i ż op ł ata manipulacyjna nie tylko zosta ł a okre ś lona na z góry za ł o ż onym poziomie ale tak ż e brak jest wskazania, za jakie ś wiadczenie jest ona nale ż na. Podnie ść tak ż e nale ż y, i ż kwesti ę wzajemnego rozliczenia stron umowy o ś wiadczenie us ł ug turystycznych w przypadku cesji uprawnie ń z niej wynikaj ą cych przez konsumenta na osob ę trzeci ą reguluje art. 16 ust. 3 ustawy o us ł ugach (…). Wed ł ug przedmiotowego przepisu za nie uiszczon ą cz ęść ceny imprezy turystycznej oraz koszty poniesione przez organizatora turystyki w wyniku zmiany uczestnika imprezy turystycznej klient i osoba przejmuj ą ca jego uprawnienia odpowiadaj ą solidarnie. Kwestionowane przez Prezesa Urz ę du postanowienie jest zatem wprost sprzeczne z art. 16 ust. 3 ustawy o us ł ugach turystycznych a jego zastosowanie mo ż e wywo ł a ć skutek podobny jak zastosowanie postanowienia zamieszczonego w rejestrze klauzul niedozwolonych pod nr. 1002. Tym 15 samym, mimo ró ż nic w sformu ł owaniu tre ś ci, nale ż y stwierdzi ć to ż samo ść porównywanych powy ż ej zapisów. SOKiK w licznych wyrokach uznawa ł za niedozwolone postanowienia, w których organizator w sposób niezgodny z dobrymi obyczajami wyznaczy ł konsumentom zbyt krótki termin do z ł o ż enia reklamacji. Szczególnym przypadkiem jest wyznaczenie w postanowieniu 7-dniowego terminu do z ł o ż enia reklamacji pod rygorem jej niewa ż no ś ci lub nierozpatrzenia. Przyk ł adem jest postanowienie o tre ś ci: „Reklamacje winny by ć wnoszone w formie pisemnej pod rygorem niewa ż no ś ci do 7 dnia od daty zako ń czenia imprezy.” (wpis nr 414 dokonany na podstawie w yroku SOKiK z dnia 2.02.2005r., sygn. akt XVII Amc 104/04 ). Tak sformu ł owane postanowienia nale ż y - w ocenie Prezesa UOKIK - uzna ć za sprzeczne z dobrymi obyczajami i ra żą co naruszaj ą ce interesy konsumentów (art. 385 1 § 1 Kodeksu cywilnego). Przede wszystkim dlatego, ż e termin wyznaczony na z ł o ż enie reklamacji jest zbyt krótki i mo ż e pozbawi ć konsumenta mo ż liwo ś ci rozpocz ę cia procedury reklamacyjnej i skutecznego dochodzenia roszcze ń . Po ś rednio zapis ten prowadzi wi ę c do ograniczenia odpowiedzialno ś ci Przedsi ę biorcy za niewykonanie lub nienale ż yte wykonanie umowy (art. 385 3 pkt 2 Kodeksu cywilnego). Przedsi ę biorca mo ż e bowiem, powo ł uj ą c si ę jedynie na niezachowanie wyznaczonego terminu, nie rozpatrywa ć reklamacji z ł o ż onych po jego up ł ywie, zwalniaj ą c si ę tym samym z odpowiedzialno ś ci za nale ż yte wykonanie umowy. Zdaniem organu antymonopolowego, oceniaj ą c to postanowienie nale ż y zwróci ć uwag ę , i ż art. 11 ustawy o us ł ugach turystycznych w przedmiocie umów z klientami – w zakresie nieuregulowanym ustaw ą – odsy ł a do przepisów kodeksu cywilnego. Oznacza to, ż e do terminu z ł o ż enia reklamacji wniesionych przez klientów z powodu nienale ż ytego wykonania przez niego umowy, mog ł yby znale źć zastosowanie przepisy dotycz ą ce r ę kojmi za wady, w tym art. 563 par. 1 k.c. W ś wietle tego przepisu uprawnienia z tytu ł u r ę kojmi podlegaj ą utracie, je ż eli reklamuj ą cy nie zawiadomi o wadzie w ci ą gu 1 miesi ą ca od jej wykrycia, a zatem konsumenci powinni mie ć mo ż liwo ść reklamowania wadliwych us ł ug turystycznych przez okres 1 miesi ą ca od zako ń czenia imprezy, a nie 7 dni, który to termin uzna ć nale ż y za zbyt krótki. Takie stanowisko Prezesa UOKIK podzieli ł SOKiK, który w wyroku z dnia 8.12.2006r. (sygn. akt XVII Amc 41/06) uzna ł za niedozwolone postanowienie o tre ś ci: „ Ewentualne reklamacje nale ż y zg ł asza ć w formie pisemnej w terminie 7 dni od zako ń czenia imprezy.” oraz stwierdzi ł , ż e wyznaczony termin mo ż e faktycznie w wielu sytuacjach uniemo ż liwi ć konsumentowi wniesienie w terminie reklamacji lub jej prawid ł owe uzasadnienie, prowadz ą c po ś rednio do ograniczenia lub wy łą czenia odpowiedzialno ś ci organizatora za wykonanie umowy. Analogicznie w wyroku z dnia 29.01.2007r. (sygn. akt XVII Amc 160/05) uzna ł , ż e ra żą co krótki termin zniech ę ca konsumentów do sk ł adania reklamacji dotycz ą cych ś wiadczonych przez organizatora us ł ug. Umowa o us ł ugi turystyczne ma charakter mieszany, co skutkuje – zdaniem SOKIK - uznaniem, ż e do zagadnie ń zwi ą zanych z obowi ą zkiem konsumenta zawiadomienia organizatora turystyki, terminem zawiadomienia i skutkami jego niezachowania czy przedawnienia roszcze ń nale ż y w drodze analogii stosowa ć przepisy dotycz ą ce umowy o dzie ł o. Do r ę kojmi za wady dzie ł a stosuje si ę na podstawie art. 638 Kodeksu cywilnego odpowiednio przepisy o r ę kojmi przy sprzeda ż y. Art. 563 Kodeksu cywilnego stanowi, ż e zawiadomienie o wadzie przez kupuj ą cego w terminie miesi ę cznym zapobiega utracie uprawnie ń z tytu ł u r ę kojmi. Z tych te ż wzgl ę dów Prezes UOKIK uzna ł zakwestionowane postanowienia za to ż same z postanowieniami wpisanymi do Rejestru, mimo pewnych odmienno ś ci wynikaj ą cych z ró ż nic w sformu ł owaniu i u ż ytych zwrotów porównywanych klauzul. 16 Równie ż w licznych wyrokach SOKIK uznawa ł za niedozwolone postanowienia zawieraj ą ce klauzule prorogacyjne, stosowane w obrocie z konsumentami przez przedsi ę biorców dzia ł aj ą cych w ró ż nych bran ż ach gospodarki. Jako przyk ł ad mo ż na wskaza ć wyroki SOKIK: z dnia 19.04.2004r. (sygn. akt XVII Amc 59/03) uznaj ą cy za niedozwolone postanowienie o tre ś ci: „Wszelkie spory mog ą ce wynikn ąć z tytu ł u realizacji umowy b ę d ą rozstrzygane polubownie, a w razie nie doj ś cia do porozumienia rozstrzygane przez wydzia ł y cywilne s ą du rejonowego w ł a ś ciwego dla miejsca siedziby Biura.” (poz. 92 Rejestru) , z dnia 14.09.2007r. (sygn. akt XVII Amc 119/07) uznaj ą cy za niedozwolone postanowienie o tre ś ci „Wszelkie spory mog ą ce wynika ć w zwi ą zku z realizacj ą umowy podlegaj ą rozstrzygni ę ciu przez S ą d w ł a ś ciwy miejscowo dla organizatora turystyki.” (poz. 1280 Rejestru) lub z dnia 24.11.2004r. (sygn. akt XVII Amc 119/03) uznaj ą cy za niedozwolone postanowienie o tre ś ci: „ Kwestie sporne mi ę dzy stronami b ę d ą rozstrzygane przez s ą d w ł a ś ciwy dla Mazur - Pol” (poz. 309 Rejestru) lub z dnia 10.12. 2004r. (sygn. akt XVII Amc 64/04 ) uznaj ą cy za niedozwolone postanowienie o tre ś ci: „Wszelkie spory mog ą ce wynikn ąć z tytu ł u realizacji umowy b ę d ą rozstrzygane polubownie, a w razie braku porozumienia przez S ą d w ł a ś ciwy dla siedziby organizatora.” (wpis nr 349 do Rejestru). Podzielaj ą c stanowisko Prezesa UOKIK, SOKIK uzna ł , ż e kwesti ę w ł a ś ciwo ś ci s ą du w sprawach cywilnych okre ś laj ą przepisy k.p.c. - s ą dem w ł a ś ciwym do rozpatrzenia wniesionego powództwa jest zgodnie z art. 27 k.p.c. s ą d ogólnej w ł a ś ciwo ś ci pozwanego lub zgodnie z art. 34 k.p.c. s ą d miejsca wykonania umowy (w ł a ś ciwo ść przemienna) - i zgodnie z art. 385³ pkt 23 k.c. nie mog ą by ć one w tym zakresie wy łą czane, poniewa ż mog ą stanowi ć dodatkow ą dolegliwo ść dla kupuj ą cego a tak ż e ogranicza ć realizacj ę przys ł uguj ą cych mu praw. Tre ść analizowanego postanowienia w ten sam sposób kszta ł tuje stosunki mi ę dzy stronami umowy w zakresie w ł a ś ciwo ś ci s ą dowej w przypadku wyst ę powania sporów tj. narzuca w ł a ś ciwo ść , która w poszczególnych przypadkach mo ż e by ć inna, ni ż ta wynikaj ą ca z w ł a ś ciwych przepisów k.p.c. Z tych te ż wzgl ę dów Prezes UOKIK uzna ł zakwestionowane postanowienia za to ż same z postanowieniami wpisanymi do Rejestru, mimo pewnych odmienno ś ci wynikaj ą cych z ró ż nic w sformu ł owaniu i u ż ytych zwrotów porównywanych klauzul. Ad 2) Do stwierdzenia praktyki o której mowa w art. 24 ust. 2 pkt 2 w/w ustawy o ochronie (…) konieczne jest wykazanie, i ż dzia ł ania Przedsi ę biorcy - polegaj ą ce na naruszenia obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji - s ą sprzeczne z przepisami prawa oraz dobrymi obyczajami. Podstawowe znaczenie dla oceny niniejszej sprawy - pod k ą tem wyst ę powania przes ł anki bezprawno ś ci - ma analiza charakteru prawnego umowy, której przedmiotem jest organizacja imprezy turystycznej oraz art. 11 ustawy o us ł ugach turystycznych. Umowa o organizacj ę imprezy turystycznej – a w zasadzie jej elementy - zosta ł a zdefiniowana w art. 14 ustawy o us ł ugach turystycznych, a zatem jest umow ą nazwan ą , do której nale ż y stosowa ć przepisy tej ustawy, a w zakresie nieuregulowanym, zgodnie z tre ś ci ą art. 11 ustawy – przepisy k.c. i inne dotycz ą ce ochrony konsumentów. Do warunków istotnych umowy o ś wiadczenie us ł ugi turystycznej wymienionych w art. 14 ust. 2 ustawy o us ł ugach turystycznych nale ż y tak ż e okre ś lenie rodzaju i zakresu ubezpieczenia turystów oraz nazwy i adresu ubezpieczyciela (art. 14 ust. 2 pkt 7). Analiza przedstawionych przez przedsi ę biorc ę dokumentów, czyli wzorców umowy oraz umów faktycznie zawartych z konsumentami wykaza ł a, ż e nie zawiera ł y one nazwy 17 i adresu ubezpieczyciela oraz informacji o rodzaju i zakresie ubezpieczenia turystów, pomimo istnienia takiego obowi ą zku wynikaj ą cego z art. 14 ust. 2 pkt. 7 ustawy o us ł ugach turystycznych. Szczególne znaczenie ma brak informacji o ubezpieczeniu, albowiem konsumenci nie wiedz ą w takiej sytuacji, jaki jest zakres ubezpieczenia, do jakiej wysoko ś ci im przys ł uguje roszczenie o odszkodowanie oraz do kogo nale ż y je kierowa ć . Powy ż sze zaniechanie doprowadzi ł o do os ł abienia pozycji konsumentów, stworzy ł o sytuacj ę , w której nie znali oni zakresu zobowi ą zania, którego beneficjentami byli, ani te ż nie wiedzieli, kto by ł ich d ł u ż nikiem. W tych okoliczno ś ciach ochrona wynikaj ą ca z ubezpieczenia pozostaje w znacznej mierze jedynie formalna, a nie faktyczna. W zwi ą zku z powy ż szym nale ż a ł o stwierdzi ć , ż e przedsi ę biorca naruszy ł art. 14 ust. 2 pkt 7 w/w ustawy o us ł ugach turystycznych. Zgodnie z art. 23 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2002r. Nr 101 poz. 926 z pó ź n. zm.) przetwarzanie danych jest dopuszczalne tylko wtedy, gdy m.in.: osoba, której dane dotycz ą , wyrazi na to zgod ę , chyba ż e chodzi o usuni ę cie dotycz ą cych jej danych (pkt 1) albo jest to konieczne do realizacji umowy, gdy osoba, której dane dotycz ą , jest jej stron ą lub gdy jest to niezb ę dne do podj ę cia dzia ł a ń przed zawarciem umowy na żą danie osoby, której dane dotycz ą (pkt 3). Natomiast przez poj ę cie zgoda osoby, której dane dotycz ą , rozumie si ę – stosownie do art. 7 pkt 5 tej ustawy - o ś wiadczenie woli, którego tre ś ci ą jest zgoda na przetwarzanie danych osobowych tego, kto sk ł ada o ś wiadczenie; zgoda nie mo ż e by ć domniemana lub dorozumiana z o ś wiadczenia woli o innej tre ś ci. Oznacza to, ż e o ś wiadczenie woli, którego tre ś ci ą jest zgoda na przetwarzanie danych osobowych powinno by ć zamieszczone w umowie w formie odr ę bnego postanowienia, które by ł oby oddzielnie podpisywane przez konsumenta. Niedopuszczalne jest natomiast w ś wietle powo ł anych przepisów zamieszczenie takiego o ś wiadczenia jako jednego z postanowie ń umowy lub wzorca umowy (regulaminu, ogólnych warunków, itp.), które by ł oby obj ę te podpisem, tj. o ś wiadczeniem woli z ł o ż onym w odniesieniu do tej umowy. Powy ż sze stanowisko znajduje potwierdzenie w orzecznictwie Naczelnego S ą du Administracyjnego, który w wyroku z dnia 4.04.2003r. (sygn. akt II SA 2135/2002) uzna ł , ż e „Zgoda na przekazywanie danych musi mie ć charakter wyra ź ny, a jej wszystkie aspekty musz ą by ć jasne dla podpisuj ą cego w momencie jej wyra ż ania. Czynno ś ci takiej nie konwaliduje pó ź niejsze poinformowanie o tre ś ci regulaminu, ani mo ż liwo ść zg ł oszenia zastrze ż e ń wobec pewnych form przetwarzania danych.” oraz Prezesa UOKIK, który w decyzjach: nr RWR-35/2003 z dnia 7.11.2003r. oraz nr RKR-18/2005 z dnia 25.03.2005r. uzna ł , ż e zamieszczenie takiego o ś wiadczenia – tj. zgody na przetwarzanie danych osobowych - we wzorcu umowy stanowi praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów. W przedmiotowej sprawie Przedsi ę biorca zamie ś ci ł w umowie jako jedno z postanowie ń umowy obj ę tych o ś wiadczeniem konsumenta w przedmiocie zawarcia umowy zapis o tre ś ci „Wyra ż am zgod ę na otrzymywanie oferty turystycznej (katalog) wys ł anych przez Centrum Turystyki Sp. z o.o.” O ś wiadczenie to jest w istocie zgod ą konsumenta na przetwarzanie jego danych osobowych przez Spó ł k ę w celach marketingowych (przesy ł anie ofert w przysz ł o ś ci ), która zgodnie z powo ł anymi przepisami powinna by ć obj ę ta odr ę bnym o ś wiadczeniem konsumenta. Skutkiem powy ż szego dzia ł ania Spó ł ki, ewentualna zgoda na przetwarzanie danych osobowych klienta w celach marketingowych musi by ć domniemywana z o ś wiadczenia z ł o ż onego w celu zawarcia umowy. Dzia ł ania takie narusza przepis art. 7 pkt 5 w zwi ą zku z art. 23 ust. 1 pkt 1 powo ł anej ustawy o ochronie danych osobowych. 18 Warto tak ż e zwróci ć uwag ę na stanowisko ukszta ł towane w orzecznictwie Europejskiego Trybuna ł u Sprawiedliwo ś ci (zwanego dalej „ETS”), zgodnie z którym konsument ma prawo do rzetelnej, nie wprowadzaj ą cej w b łą d informacji, zawieraj ą cej wszelkie niezb ę dne dane wynikaj ą ce z funkcji i przeznaczenia towaru lub us ł ugi (vide. wyrok ETS z dnia 13.12.1991r., sprawa GB-Inno-BM, sygn.: C-18/88). ETS podkre ś li ł w nim wag ę obowi ą zku udzielania konsumentom prawdziwej i pe ł nej informacji, poniewa ż brak podawania rzetelnych, pe ł nych i prawdziwych informacji uniemo ż liwia konsumentom dokonywanie swobodnej i rzeczowej oceny oferowanych na rynku towarów i us ł ug, co mo ż e wprowadza ć konsumentów w b łą d co do praw przys ł uguj ą cych im w danym stosunku umownym. Przyk ł adowe wyliczenie zakazanych przez ustawodawc ę praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów zosta ł o zawarte w tre ś ci art. 24 ust. 2 ustawy o ochronie (…). Do katalogu tego ustawodawca zaliczy ł w szczególno ś ci naruszenie obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji. Prawo do rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji jest jednym z fundamentalnych praw ka ż dego konsumenta, a brak takiej informacji uniemo ż liwia mu swobod ę oceny i wyboru najlepszej oferty, ograniczaj ą c tym samym wolno ść jego decyzji rynkowych. Profesjonalista – a takim jest bez w ą tpienia Spó ł ka – ma obowi ą zek poinformowa ć konsumenta, b ę d ą cego z zasady s ł absz ą stron ą stosunku prawnego, o istotnych elementach przysz ł ej umowy. Powinno si ę to odbywa ć w sposób prawdziwy, rzeczowy i na tyle wyczerpuj ą cy, na ile jest to mo ż liwe w istniej ą cych warunkach. Przy czym obowi ą zek takiego informowania obejmuje wszystkie etapy stosunku prawnego, od fazy przedkontraktowej, poprzez stadium realizacji umowy, czy wreszcie równie ż proces dochodzenia roszcze ń z tytu ł y niewykonania lub nienale ż ytego wykonania umowy. Jest to fundamentaln ą cech ą prawa umów i wyp ł ywa z obowi ą zku lojalnego kontraktowania (vide.: E. Łę towska „Prawo umów konsumenckich”, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2002, str. 215 i nast.). Reasumuj ą c, nale ż y uzna ć , i ż nie zamieszczenie przez Przedsi ę biorc ę we wzorcach umowy powy ż szych informacji stanowi naruszenie bezwzgl ę dnie obowi ą zuj ą cego przepisu art. 14 ust. 2 pkt 7 ustawy o us ł ugach turystycznych, a brak wyodr ę bnienia o ś wiadczenia o zgodzie na przetwarzanie danych osobowych w celach marketingowych narusza przepis art. 7 pkt 5 w zwi ą zku z art. 23 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie danych osobowych.. Odnosz ą c si ę do drugiej przes ł anki, tj. naruszenia zbiorowych interesów konsumentów, stwierdzi ć nale ż y, i ż ustawa o ochronie (...) nie definiuje poj ę cia zbiorowego interesu konsumentów, stwierdzaj ą c jedynie w tre ś ci art. 24 ust. 3, ż e nie jest nim suma indywidualnych interesów konsumentów. W ś wietle - powo ł anego na pocz ą tku uzasadnienia prawnego niniejszej decyzji - art. 1 ust. 1 ustawy o ochronie (...) nale ż y przyj ąć , ż e ze zbiorowymi interesami konsumentów mamy do czynienia wówczas, gdy dzia ł ania przedsi ę biorcy s ą powszechne i mog ą dotkn ąć ka ż dego potencjalnego klienta przedsi ę biorcy – czyli konsumenta. Stanowisko to potwierdzone zosta ł o równie ż w orzecznictwie S ą du Najwy ż szego, który w uzasadnieniu wyroku z dnia 12.09.2003r. (sygn.: I CKN 504/01) stwierdzi ł , i ż nie jest zasadne uznawanie, ż e post ę powanie z tytu ł u naruszenia ustawy antymonopolowej mo ż na wszczyna ć tylko wtedy, gdy zagro ż one s ą interesy wielu odbiorców, a nie jest to mo ż liwe w sytuacji, gdy pokrzywdzonym jest tylko jeden konsument. Wydawane orzeczenie ma bowiem wymiar znacznie szerszy, pe ł ni tak ż e funkcj ę prewencyjn ą , s ł u ż y bowiem ochronie tak ż e nieograniczonej liczby potencjalnych konsumentów. Oceniane w niniejszej decyzji dzia ł ania Przedsi ę biorcy odnosz ą si ę do 19 wszystkich jego aktualnych i przysz ł ych (potencjalnych) klientów, a zatem dotycz ą zbiorowych interesów konsumentów. Uwzgl ę dniaj ą c powy ż szy wywód, organ antymonopolowy uzna ł , ż e zosta ł y spe ł nione wszystkie przes ł anki konieczne do zakwalifikowania dzia ł a ń Przedsi ę biorcy jako praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów, okre ś lonej w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 i 2 ustawy o ochronie (...). Stosownie do tre ś ci przepisu art. 27 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie (...) w przypadku gdy przedsi ę biorca zaprzesta ł stosowania praktyki, o której mowa w art. 24 Prezes UOKIK wydaje decyzj ę o uznaniu praktyki za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów i stwierdzaj ą c ą zaniechanie jej stosowania. Maj ą c na uwadze powy ż sze ustalenia, zgodnie z którymi Przedsi ę biorca naruszy ł zbiorowe interesy konsumentów oraz okoliczno ść , i ż niezw ł ocznie po otrzymaniu zawiadomienia o wszcz ę ciu post ę powania w przedmiotowej sprawie zmieni ł tre ść wzorca umowy i wykaza ł , ż e obecnie nie obowi ą zuj ą w obrocie z konsumentami umowy zawarte w oparciu o wzorce stosowane poprzednio, co zosta ł o potwierdzone w toku post ę powania, orzeczono jak w sentencji. Zgodnie z art.106 ust.1 pkt.4 ustawy o ochronie (…), organ antymonopolowy mo ż e na ł o ż y ć na przedsi ę biorc ę , w drodze decyzji kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci nie wi ę kszej ni ż 10% przychodu osi ą gni ę tego w roku rozliczeniowym poprzedzaj ą cym rok na ł o ż enia kary, je ż eli przedsi ę biorca ten, cho ć by nieumy ś lnie dopu ś ci ł si ę stosowania praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów w rozumieniu art. 24. Z tre ś ci powy ż szego przepisu wynika, i ż w/w kara ma charakter fakultatywny, a zatem do Prezesa UOKIK nale ż y - w ramach uznania administracyjnego - decyzja w sprawie zasadno ś ci na ł o ż enie kary pieni ęż nej w danej sprawie. Wprawdzie ustawa o ochronie (…) nie zawiera katalogu przes ł anek, od których uzale ż niona jest decyzja o na ł o ż eniu kary, jednak ż e w jej art. 111 zosta ł o wskazane, ż e ustalaj ą c wysoko ść kary Prezes UOKIK winien wzi ąć pod uwag ę okres, stopie ń oraz okoliczno ś ci uprzedniego naruszenia przepisów ustawy. Ustalaj ą c wysoko ść kary pieni ęż nej w decyzjach stwierdzaj ą cych naruszenie zakazów okre ś lonych w ustawie o ochronie (…), nale ż y zatem uwzgl ę dni ć wag ę tego naruszenia, rozmiar skutków stosowanej praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę , b ą d ź praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów, jak równie ż zaistnia ł e okoliczno ś ci obci ąż aj ą ce i ł agodz ą ce. W przedmiotowej sprawie, w punkcie I sentencji decyzji stwierdzono, ż e Przedsi ę biorca naruszy ł zakaz, o którym mowa w art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie (…). Poniewa ż zakaz ten ma charakter bezwzgl ę dny, a zatem nie istniej ą przes ł anki natury prawnej które umo ż liwia ł y zalegalizowanie tych praktyk, na ł o ż enie kary jest uzasadnione. Bior ą c powy ż sze pod uwag ę , organ antymonopolowy postanowi ł skorzysta ć z przys ł uguj ą cych mu, na podstawie art. 106 ust.1 pkt.4 ustawy o ochronie (…) uprawnie ń i na ł o ż y ł na Spó ł k ę kar ę pieni ęż n ą (po zaokr ą gleniu do 1 z ł ) w wysoko ś ci 1.943 z ł (s ł ownie: tysi ą c dziewi ęć set czterdzie ś ci trzy), p ł atn ą do bud ż etu pa ń stwa, co stanowi 0,2% przychodu Przedsi ę biorcy za rok 2007r. (dane wg. zeznania o o wysoko ś ci osi ą gni ę tego dochodu (poniesionej straty) przez podatnika podatku dochodowego od osób prawnych za rok podatkowy 2007 CIT-8, czyli 2% kary jaka mog ł aby by ć w tym przypadku na ł o ż ona. Analizuj ą c zasadno ść na ł o ż enia na Przedsi ę biorc ę kary pieni ęż nej, jak równie ż ustalaj ą c jej wysoko ść , Prezes UOKIK wzi ął pod uwag ę : charakter i okoliczno ś ci naruszenia, 20 jakiego dopu ś ci ł si ę Przedsi ę biorca oraz jego skutki dla konsumentów, a tak ż e cele, jakie winny zosta ć osi ą gni ę te na skutek wydania przedmiotowej decyzji. Praktyka stosowana przez Przedsi ę biorc ę polega ł a na stosowaniu przy zawieraniu z konsumentami umów o ś wiadczenie us ł ug turystycznych wzorców umownych zawieraj ą cych postanowienia o tre ś ci to ż samej z klauzulami uznanymi przez SOKiK za niedozwolone i wpisanymi do Rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych oraz niedope ł nieniu obowi ą zku udzielania informacji. Podkre ś li ć nale ż y, i ż sankcja w postaci na ł o ż enia kary mo ż e by ć na przedsi ę biorc ę na ł o ż ona niezale ż nie od tego, czy dopu ś ci ł si ę on naruszenia celowo, czy te ż nieumy ś lnie. Pami ę ta ć jednak nale ż y, ż e na profesjonalnych uczestnikach obrotu rynkowego zawsze spoczywa obowi ą zek dochowania nale ż ytej staranno ś ci przy ocenie zgodno ś ci ich dzia ł a ń z obowi ą zuj ą cymi przepisami prawa. Spó ł ka winna zatem zdawa ć sobie spraw ę z konieczno ś ci konstruowania wzorców umownych z uwzgl ę dnieniem przepisów art. 385 1 i nast. k.c. oraz niedopuszczalno ś ci korzystania z postanowie ń wpisanych do Rejestru, który jest jawny, powszechnie dost ę pny, publikowany na stronie www.uokik.gov.pl . Abuzywno ść postanowie ń wpisanych do tego rejestru jest jednoznaczna, a zakaz stosowania w obrocie postanowie ń w nim zamieszczonych nie powinien budzi ć jakichkolwiek w ą tpliwo ś ci. Wymaga równie ż podkre ś lenia, ż e niektóre z postanowie ń wykorzystywanych przez Przedsi ę biorc ę , którym organ antymonopolowy zarzuci ł zbie ż no ść z postanowieniami wpisanymi do Rejestru, by ł y sformu ł owane identycznie jak przywo ł ane w niniejszej decyzji postanowienia wpisane do rejestru. Okoliczno ść , ż e Spó ł ka wykorzystywa ł a w obrocie postanowienia w brzmieniu identycznym z klauzulami wpisanymi do Rejestru, pozwala uzna ć , ż e by ł o to dzia ł anie co najmniej nieumy ś lne, co przes ą dza o konieczno ś ci na ł o ż enia sankcji na tego Przedsi ę biorc ę . Na ustalenie wysoko ś ci kary w wysoko ś ci relatywnie niskiej w stosunku do przychodu przedsi ę biorcy wp ł yn ęł a ocena ca ł okszta ł tu okoliczno ś ci sprawy dokonana w ś wietle art.111 ustawy o ochronie (…). Przepis ten stanowi, ż e przy ustalaniu wysoko ś ci kar pieni ęż nych, o których mowa w art. 106-108 ustawy, nale ż y uwzgl ę dni ć w szczególno ś ci okres, stopie ń oraz okoliczno ść naruszenia przepisów ustawy, a tak ż e uprzednie naruszenie przepisów ustawy. Za okoliczno ś ci ł agodz ą ce uznano, i ż Przedsi ę biorca: - nie utrudnia ł post ę powania, - dopu ś ci ł si ę po raz pierwszy naruszenia zbiorowych interesów konsumentów, - w toku niniejszego post ę powania zaniecha ł stosowania zarzucanych mu praktyk, - prowadzi dzia ł alno ść o niewielkim zasi ę gu terytorialnym, który okre ś li ć zasadniczo jako ograniczony do rynku lokalnego, - bardzo ma ł y potencja ł ekonomiczny przedsi ę biorcy, który z dzia ł alno ś ci w zakresie organizacji imprez turystycznych uzyska ł 971.574 z ł przychodu w 2007r. Przyjmuj ą c wspomniane w/w wcze ś niej okoliczno ś ci naruszenia przepisów ustawy o ochronie (...), jak równie ż fakt, i ż kara winna by ć orzekana na poziomie wystarczaj ą cym do osi ą gni ę cia zamierzonego celu i odczuwalna dla przedsi ę biorcy, ale równocze ś nie pozwalaj ą cym mu na dalsze prowadzenie dzia ł alno ś ci, Prezes Urz ę du postanowi ł na ł o ż y ć kar ę w wysoko ś ci 1.943 z ł (s ł ownie: tysi ą c dziewi ęć set czterdzie ś ci trzy), co odpowiada 2% kary maksymalnej. W opinii Prezesa Urz ę du powy ż sza kara spe ł nia zarówno funkcj ę prewencyjn ą , jak i represyjn ą . Zgodnie z art. 112 ust. 1 ustawy o ochronie (…) kar ę pieni ęż n ą nale ż y ui ś ci ć w terminie14 dni od dnia uprawomocnienia si ę niniejszej decyzji na konto Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Warszawie: NBP O/O Warszawa 51 1010 1010 0078 7822 3100 0000 . 21 Kosztami post ę powania s ą wydatki zwi ą zane z korespondencj ą prowadzon ą przez Prezesa UOKIK ze stron ą i w zwi ą zku z tym postanowiono obci ąż y ć Przedsi ę biorc ę kosztami post ę powania w wysoko ś ci 28,40 z ł (s ł ownie: dwadzie ś cia osiem 40/100). Koszty niniejszego post ę powania przedsi ę biorca obowi ą zany jest wp ł aci ć na konto Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie: NBP O/O Warszawa 51 1010 1010 0078 7822 3100 0000 . Stosownie do tre ś ci art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie (…) w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Krakowie (31-011 Kraków, Pl. Szczepa ń ski 5). W przypadku jednak kwestionowania wy łą cznie postanowienia o kosztach zawartego w punkcie III niniejszej decyzji, stosownie do art. 81 ust. 5 ustawy o ochronie (…) w zwi ą zku z 479 28 § 1 pkt 2 k.p.c., przys ł uguje za ż alenie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie tygodniowym od dnia dor ę czenia niniejszej decyzji, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Krakowie (31-011 Kraków, Pl. Szczepa ń ski 5). Z upowa ż nienia Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Leszek Piekarz Dyrektor Delegatury Otrzymuj ą : 1 x „CENTRUM TURYSTYKI” Sp. z o.o. ul. Kazimierza Wielkiego 43, 31-147 Kraków 1 x a/a