RKT-76/2008

DELEGATURA UOKiK W KATOWICACH Katowice, dn. 18.11.2008r. RKT-61-44/08/SB DECYZJA Nr RKT-76/2008 Stosownie do art. 33 ust. 6 ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm.) i § 7 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2007 r. w sprawie w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 134, poz. 939), po przeprowadzeniu wszcz ę tego z urz ę du post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, - dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: I. Na podstawie art. 27 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 tej ustawy po przeprowadzeniu wszcz ę tego z urz ę du post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, uznaje si ę za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów bezprawne dzia ł anie Spo ł ecznego Towarzystwa Edukacyjnego w Katowicach prowadz ą cego Spo ł eczne Przedszkole „Omega” w Katowicach , polegaj ą c ą na stosowaniu postanowie ń wzorca umowy, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964r. Kodeks post ę powania cywilnego (Dz.U. Nr 43, poz. 296 z zm.): 1. „ Strony zgodnie postanawiaj ą , ż e wysoko ść czesnego mo ż e ulec zmianie dwukrotnie w ci ą gu roku kalendarzowego na podstawie uchwa ł y zarz ą du Towarzystwa: a) w kwietniu o procent inflacji w drugim pó ł roczu roku poprzedniego, b) w pa ź dzierniku o procent inflacji w pierwszym pó ł roczu roku bie żą cego”. 2. „Niezale ż nie od tre ś ci zawartej w § 5 ust. 8, w przypadku zwi ę kszenia kosztów funkcjonowania przedszkola z przyczyn niezale ż nych od Towarzystwa, czesne mo ż e zosta ć podwy ż szone w ka ż dym czasie na podstawie uchwa ł y Walnego Zebrania Cz ł onków Towarzystwa .” i stwierdza si ę zaniechanie ich stosowania z dniem 10.10.2008r. II. Na podstawie art. 77 ust. 1 w zwi ą zku z art. 80 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, postanawia si ę obci ąż y ć Spo ł eczne Towarzystwo Edukacyjne w Katowicach prowadz ą ce Spo ł eczne Przedszkole „Omega” w Katowicach kosztami przeprowadzonego post ę powania i zobowi ą za ć do zwrotu na rzecz Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów kwoty 43 z ł (s ł ownie z ł otych: czterdzie ś ci trzy). Uzasadnienie W imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (zwanego dalej organem antymonopolowym) z urz ę du przeprowadzone zosta ł o post ę powanie wyja ś niaj ą ce dotycz ą ce badania wzorców umów stosowanych przez przedsi ę biorców prowadz ą cych dzia ł alno ść polegaj ą c ą na ś wiadczeniu us ł ug przedszkola niepublicznego na terenie województw opolskiego i ś l ą skiego. 1 W dniu 17.04.2008r. postanowieniem nr 1 (Karta nr 1) w zwi ą zku z ustaleniami dokonanymi w ramach powy ż szego badania wszcz ę te zosta ł o z urz ę du post ę powanie w zwi ą zku z podejrzeniem stosowania przez Spo ł eczne Towarzystwo Edukacyjne w Katowicach prowadz ą ce Spo ł eczne Przedszkole „Omega” w Katowicach (zwanego dalej przedsi ę biorc ą , STE lub stowarzyszeniem) bezprawnych dzia ł a ń nosz ą cych znamiona praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, co mog ł o stanowi ć naruszenie art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy antymonopolowej, polegaj ą cych na stosowaniu w umowach postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964 Kodeks post ę powania cywilnego (Dz.U. Nr 43, poz. 296 z zm.): 1. „ Strony zgodnie postanawiaj ą , ż e wysoko ść czesnego mo ż e ulec zmianie dwukrotnie w ci ą gu roku kalendarzowego na podstawie uchwa ł y zarz ą du Towarzystwa: c) w kwietniu o procent inflacji w drugim pó ł roczu roku poprzedniego, d) w pa ź dzierniku o procent inflacji w pierwszym pó ł roczu roku bie żą cego”. 2. „Niezale ż nie od tre ś ci zawartej w § 5 ust. 8, w przypadku zwi ę kszenia kosztów funkcjonowania przedszkola z przyczyn niezale ż nych od Towarzystwa, czesne mo ż e zosta ć podwy ż szone w ka ż dym czasie na podstawie uchwa ł y Walnego Zebrania Cz ł onków Towarzystwa .” W odpowiedzi na zawiadomienie o wszcz ę ciu post ę powania w sprawie powy ż szej praktyki przedsi ę biorca pismem z dnia 23.04.2008r. wyja ś ni ł co nast ę puje (Karty nr 4-6). Spo ł eczne Przedszkole Omega jest w ł asno ś ci ą Spo ł ecznego Towarzystwa Edukacyjnego, którego cz ł onkami s ą rodzice dzieci ucz ę szczaj ą cych do przedszkola. STE nie prowadzi dzia ł alno ś ci gospodarczej zgodnie z wpisem do KRS (nr 0000096101). STE nie jest wpisane do rejestru przedsi ę biorców. Istot ą dzia ł ania stowarzyszenia jest organizacja kszta ł cenia dzieci poprzez prowadzone placówki o ś wiatowe. De facto to rodzice s ą w ł a ś cicielami Przedszkola. Zgodnie z ustaw ą o stowarzyszeniach najwy ż sz ą w ł adz ą stowarzyszenia jest walne zgromadzenie cz ł onków. Ka ż de dziecko jest na walnym zgromadzeniu reprezentowane przez jednego z rodziców – cz ł onka stowarzyszenia. STE stwierdzi ł o, i ż jest organizacj ą po ż ytku publicznego i jego dzia ł alno ść nie jest nastawiona na zysk (non profit). Jedynymi osobami otrzymuj ą cymi wynagrodzenie s ą nauczyciele i personel pomocniczy szko ł y. Wszystkie inne osoby (Zarz ą d, Komisja Rewizyjna) pe ł ni ą swoje funkcje spo ł ecznie nie pobieraj ą c ż adnego wynagrodzenia. Stowarzyszenie podnios ł o, i ż w ś wietle tych faktów traktowanie STE jako przedsi ę biorcy nastawionego na zysk i stosuj ą cego niekorzystne zapisy w stosunku do konsumentów wydaje si ę nadu ż yciem. Wystarczy cho ć by zwróci ć uwag ę , ż e ka ż dy rodzic ma istotny wp ł yw na kszta ł towanie ca ł o ś ci dzia ł a ń podejmowanych przez STE, a dodatkowo ka ż dy rodzic jest wspó ł w ł a ś cicielem podmiotu z którym podpisuje umow ę . Ustosunkowuj ą c si ę do przedstawionego zarzutu podniesiono, co nast ę puje. W ocenie STE, w niniejszej sprawie brak jest przes ł anek w postaci bezprawno ś ci dzia ł ania stowarzyszenia oraz naruszenia zbiorowego interesu konsumentów. Zakwestionowane postanowienia umowne dotycz ą bowiem jedynie interesów poszczególnych osób (cz ł onków stowarzyszenia zawieraj ą cych umow ę ze stowarzyszeniem o odp ł atne ś wiadczenie us ł ug przedszkolnych), a nie dotycz ą interesów ogó ł u konsumentów rozumianej jako ca ł ej ich spo ł eczno ś ci. Zwrócono uwag ę , ż e w chwili obecnej stowarzyszenie zawar ł o jedynie sze ść umów o ś wiadczenie us ł ug przedszkolnych (dla sze ś ciorga dzieci) oraz, ż e wszystkie umowy zosta ł y zawarte z cz ł onkami stowarzyszenia. Wszyscy zleceniodawcy maj ą zatem wp ł yw na wysoko ść ewentualnego podwy ż szenia czesnego. W sytuacji, o której mowa w § 5 pkt 8 Umowy ewentualna decyzja o zwi ę kszeniu czesnego jedynie o wska ź nik inflacji zosta ł a delegowana przez zarz ą d stowarzyszenia. Nale ż y przy tym podkre ś li ć , ż e ww. postanowienie ma na celu ochron ę przychodów przedszkola przed realnym spadkiem warto ś ci czesnego, w ci ą gu roku szkolnego na skutek inflacji. Postanowienia te pe ł ni ą zatem jednie funkcj ę ochronn ą dochodów przedszkola na wypadek inflacji, a nie naruszaj ą w ż aden sposób zbiorowych interesów konsumentów. Wr ę cz odwrotnie – utrzymanie realnej wysoko ś ci dochodów przedszkola w ci ą gu roku szkolnego le ż y w interesie osób zawieraj ą cych ze stowarzyszeniem umow ę o ś wiadczenie us ł ug przedszkolnych, albowiem gwarantuje wykonanie 2 umowy, a tym samym realizacj ę w ci ą gu roku szkolnego statutowych celów przedszkola. Nale ż y podkre ś li ć , ż e kwestionowane postanowienia okre ś laj ą przy tym precyzyjnie dopuszczaln ą cz ę stotliwo ść oraz dok ł adn ą wysoko ść zmian. W sytuacji, o której mowa w § 5 pkt 9 Umowy ewentualna decyzja o zwi ę kszeniu czesnego zosta ł a powierzona Walnemu Zebraniu Cz ł onków Stowarzyszenia. Ze wzgl ę du na powy ż sze, ka ż dy cz ł onek stowarzyszenia mo ż e uczestniczy ć w procesie podejmowania decyzji o ewentualnym zwi ę kszeniu czesnego. Nie mo ż na zatem mówi ć w tym przypadku o jakimkolwiek naruszeniu interesów konsumentów. Dodatkowo zwi ę kszenie czesnego w tym wypadku uzale ż nione jest od spe ł nienia przes ł anek w postaci „zwi ę kszenia kosztów funkcjonowania przedszkola z przyczyn niezale ż nych od Towarzystwa”. Postanowienie to ma zatem równie ż na celu utrzymanie realnej wysoko ś ci ś rodków przeznaczonych na dzia ł alno ść statutow ą , a tym samym gwarantuje nale ż yte wykonanie umowy. Dla przyk ł adu, w wypadku znacznego zwi ę kszenia cen energii elektrycznej albo innych mediów, których to sytuacji nie sposób przewidzie ć przed zawarciem umowy, ww. postanowienie pozwala na utrzymanie dzia ł alno ś ci przedszkola. Postanowienie powy ż sze le ż y zatem w interesie rodziców zawieraj ą cych ze stowarzyszeniem umow ę o ś wiadczenie us ł ug przedszkolnych, pozwala bowiem na realizacj ę umowy w przypadku zwi ę kszenia kosztów funkcjonowania przedszkola. Zwrócono równie ż uwag ę , i ż dzia ł alno ść stowarzyszenia jest w ca ł o ś ci dzia ł alno ś ci ą po ż ytku publicznego, a jego wszelkie dochody s ł u żą realizacji celów statutowych. Prowadzone przez stowarzyszenie przedszkole utrzymuje si ę przede wszystkim z op ł at z tytu ł u czesnego. Op ł aty te zosta ł y skalkulowane na najni ż szym, pozwalaj ą cym na realizacj ę celów przedszkola poziomie. W zwi ą zku z powy ż szym, realne uszczuplenie tych ś rodków, czy to na skutek inflacji, czy te ż innych zewn ę trznych przyczyn stawia pod znakiem zapytania dalsze funkcjonowanie przedszkola. Zauwa ż ono, ż e zakwestionowane postanowienia nie by ł y nigdy realizowane w praktyce. W kolejnym pi ś mie z dnia 8.09.2008r. Stowarzyszenie przedstawi ł o nowy wzór umowy oraz faktycznie zawart ą umow ę w jego oparciu w dniu 1.09.2008r. (Karty nr 55 – 61). Dodatkowo wyja ś niono, i ż nowy wzór umowy obowi ą zuje od dnia 1.09.2008r. (Karta nr 55). Przedsi ę biorca w pi ś mie z dnia 15.09.2008r. poinformowa ł , i ż nowy wzór umowy jest stosowany przy zawieraniu umów z konsumentami od 1.09.2008r. W zwi ą zku z tym wszystkie podpisane wcze ś niej umowy o kszta ł cenie dzieci w przedszkolu na rok 2008/2009 (zmienione ju ż w kilku zakwestionowanych punkach) b ę d ą dodatkowo aneksowane zaraz po otrzymaniu od organu antymonopolowego informacji o akceptacji nowego wzorca umowy. Wszystkie umowy podpisane o kszta ł cenie dzieci w Spo ł ecznym Przedszkolu OMEGA w roku szkolnym 2007/2008, które zosta ł y zakwestionowane w niniejszym post ę powaniu, wygas ł y z dniem 20.06.2008r. – by ł y zawarte tylko na jeden rok szkolny. By ł to pierwszy rok dzia ł alno ś ci przedszkola (Karta nr 63). W pi ś mie z dnia 13.10.2008r. przedsi ę biorca wyja ś ni ł , i ż od dnia 8 do 10 pa ź dziernika 2008r. wszystkim rodzicom zosta ł y dostarczone aneksy do umów na kszta ł cenie dzieci w Przedszkolu (Karta nr 66). Przedsi ę biorca pismem z dnia 7.11.2008r. dostarczy ł wszystkie podpisane przez rodziców aneksy do umów (Karty nr 73-84). Organ antymonopolowy ustali ł , co nast ę puje: W trakcie post ę powania, organ antymonopolowy ustali ł , ż e Spo ł eczne Towarzystwo Edukacyjne w Katowicach zosta ł o wpisane do Krajowego Rejestru S ą dowego Rejestru Stowarzysze ń , innych organizacji spo ł ecznych i zawodowych, fundacji i publicznych zak ł adów opieki zdrowotnej (Karty nr 15-19). Prowadzi ono Spo ł eczne Przedszkole „Omega” w Katowicach na podstawie wpisu do ewidencji placówek o ś wiatowych (Karta nr 20). Z rodzicami / opiekunami zawierane by ł y umowy zawieraj ą ce postanowienia o tre ś ci: 1. § 5.8 „ Strony zgodnie postanawiaj ą , ż e wysoko ść czesnego mo ż e ulec zmianie dwukrotnie w ci ą gu roku kalendarzowego na podstawie uchwa ł y zarz ą du Towarzystwa: a) w kwietniu o procent inflacji w drugim pó ł roczu roku poprzedniego, b) w pa ź dzierniku o procent inflacji w pierwszym pó ł roczu roku bie żą cego”. 3 2. § 5.9 „Niezale ż nie od tre ś ci zawartej w § 5 ust. 8, w przypadku zwi ę kszenia kosztów funkcjonowania przedszkola z przyczyn niezale ż nych od Towarzystwa, czesne mo ż e zosta ć podwy ż szone w ka ż dym czasie na podstawie uchwa ł y Walnego Zebrania Cz ł onków Towarzystwa.” (Karty nr 35-36). Z dniem 01.09.2008r. do obrotu zosta ł y wprowadzone nowe tre ś ci umów: § 5.7 „W przypadku zwi ę kszenia kosztów funkcjonowania przedszkola z przyczyn niezale ż nych od Towarzystwa, czesne mo ż e zosta ć podwy ż szone w ka ż dym czasie na podstawie uchwa ł y Walnego Zebrania Cz ł onków Towarzystwa. W tym przypadku rodzice maj ą prawo do odst ą pienia do umowy w terminie 30 dni od podj ę cia uchwa ł y przez Walne Zebranie Cz ł onków i w tym okresie uiszczaj ą op ł aty wed ł ug dotychczasowych stawek” (Karty nr 56-57). Umowy zawieraj ą ce zakwestionowane postanowienia zosta ł y zmienione aneksami (Karty nr 73-84). W toku niniejszego post ę powania organ antymonopolowy zwa ż y ł , co nast ę puje: Zgodnie z art. 24 ust. 1 ustawy antymonopolowej zakazane jest stosowanie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów. Ustawa antymonopolowa w art. 24 ust. 2 i 3 stanowi, ż e przez praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów rozumie si ę godz ą ce w nie bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy, w szczególno ś ci stosowanie postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego, naruszanie obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji, nieuczciwe praktyki rynkowe lub czyny nieuczciwej konkurencji. Nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów. Zgodnie z art. 27 ust. 1 i 2 ustawy antymonopolowej, nie wydaje si ę decyzji, o której mowa w art. 26, je ż eli przedsi ę biorca zaprzesta ł stosowania praktyki, o której mowa w art. 24. W przypadku okre ś lonym w ust. 1 Prezes Urz ę du wydaje decyzj ę o uznaniu praktyki za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów i stwierdzaj ą c ą zaniechanie jej stosowania. Zgodnie z art. 4 pkt 1 ustawy antymonopolowej, przez przedsi ę biorc ę rozumie si ę przedsi ę biorc ę w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej (Dz.U. z 2007 r., Nr 155, poz. 1095), a tak ż e osob ę fizyczn ą , osob ę prawn ą , a tak ż e jednostk ę organizacyjn ą nie maj ą c ą osobowo ś ci prawnej, której ustawa przyznaje zdolno ść prawn ą , organizuj ą c ą lub ś wiadcz ą c ą us ł ugi o charakterze u ż yteczno ś ci publicznej, które nie s ą dzia ł alno ś ci ą gospodarcz ą w rozumieniu przepisów o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej. Spo ł eczne Towarzystwo Edukacyjne w Katowicach prowadzi Spo ł eczne Przedszkole „Omega” w Katowicach na podstawie wpisu do ewidencji placówek o ś wiatowych. Zgodnie z art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 7 wrze ś nia 1991 r. o systemie o ś wiaty (tj. Dz.U. z 2004 r., Nr 256, poz. 2572 ze zm), system o ś wiaty w Polsce obejmuje m.in. przedszkola, które mog ą by ć zarówno placówkami publicznymi, jak i niepublicznymi (art. 5 ust. 1 ww. ustawy o systemie o ś wiaty). W wyroku z dnia 5 lutego 2003 sygn. akt XVII Ama 36/02, S ą d Okr ę gowy w Warszawie – S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów, stwierdzi ł co nast ę puje. „Zauwa ż y ć nale ż y, i ż ustawa antymonopolowa nie okre ś la poj ę cia przedsi ę biorcy. W ustawie (vide art. 4) znajduje si ę generalne odes ł anie do innej ustawy posi ł kowej. Odniesienie to nie dotyczy jednak podmiotów okre ś lonych w art. 4 ust. 1 a ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W w/w art. ustawodawca stwierdzi ł , ż e dla potrzeb niniejszej ustawy za przedsi ę biorc ę uznane zostan ą osoby prawne organizuj ą ce lub ś wiadcz ą ce us ł ugi o charakterze u ż yteczno ś ci publicznej, które nie s ą dzia ł alno ś ci ą gospodarcz ą w rozumieniu przepisów o dzia ł alno ś ci gospodarczej. Zauwa ż y ć nale ż y, i ż w ustawie nie zosta ł o sprecyzowane jaki rodzaj dzia ł alno ś ci nale ż y uzna ć za dzia ł alno ść o charakterze u ż yteczno ś ci publicznej. (...) W ocenie S ą du przedmiotem dzia ł ania powódki s ą us ł ugi o charakterze u ż yteczno ś ci publicznej – to jest edukacja.” Powy ż sze orzeczenie zosta ł o potwierdzone w wyroku z dnia 7 kwietnia 2004r. sygn. akt III SK 22/2004. S ą d Najwy ż szy – Izba Pracy, Ubezpiecze ń Spo ł ecznych i Spraw Publicznych, stwierdzi ł co nast ę puje. „Uczelnia 4 niepa ń stwowa jest przedsi ę biorc ą w rozumieniu art. 4 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Tekst jednolity: Dz.U. 2003 r. Nr 86 poz. 804 ze zm.) „Zgodnie z art. 4 pkt 1 lit. a tej ustawy, jako „przedsi ę biorc ę ” przyjmuje si ę przedsi ę biorc ę w rozumieniu ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. - Prawo dzia ł alno ś ci gospodarczej (Dz. U. 1999 r. Nr 101 poz. 1178 ze zm.; obecnie ustawa z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej Dz. U. 2004 r. Nr 173 poz. 1807), a tak ż e (m.in.) osob ę prawn ą „organizuj ą c ą lub ś wiadcz ą c ą us ł ugi o charakterze u ż yteczno ś ci publicznej, które nie s ą dzia ł alno ś ci ą gospodarcz ą w rozumieniu przepisów o dzia ł alno ś ci gospodarczej” . W ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów pos ł u ż ono si ę zatem poj ę ciem „przedsi ę biorcy” w znaczeniu ś cis ł ym (odpowiadaj ą cym w zasadzie kodeksowemu poj ę ciu „przedsi ę biorcy” , art. 43[1] kc) oraz poj ę ciem „przedsi ę biorcy” w znaczeniu szerszym. W kwestii okre ś lenia legitymacji biernej strony pozwanej nie ma zatem decyduj ą cego znaczenia przepis, zgodnie z którym prowadzenie szko ł y nie jest dzia ł alno ś ci ą gospodarcz ą .” /Wyrok S ą du Apelacyjnego w Warszawie z dnia 5 czerwca 2007 r. VI ACa 1223/2006/ Zgodnie z wpisem do Krajowego Rejestru Stowarzysze ń , innych Organizacji Spo ł ecznych i Zawodowych, Fundacji i Publicznych Zak ł adów Opieki Zdrowotnej przedmiotowy podmiot posiada status organizacji po ż ytku publicznego. Prowadzi odp ł atn ą dzia ł alno ść statutow ą (Karty nr 15-19). Wobec powy ż szego nale ż y uzna ć , i ż Spo ł eczne Towarzystwo Edukacyjne w Katowicach prowadz ą ce Spo ł eczne Przedszkole „Omega” w Katowicach jako osoba prawna ś wiadcz ą ca równie ż odp ł atnie us ł ugi o ś wiatowe o charakterze u ż yteczno ś ci publicznej jest przedsi ę biorc ą w rozumieniu art. 4 pkt 1 lit. a ustawy antymonopolowej. Jako „sprzeczne z prawem” nale ż y kwalifikowa ć zachowania sprzeczne z nakazem zawartym w ustawie, rozporz ą dzeniu wydanym na podstawie i dla wykonania ustawy, umow ą mi ę dzynarodow ą maj ą c ą bezpo ś rednie zastosowanie w stosunkach wewn ę trznych. Sprzeczne z prawem s ą czyny: zabronione i zagro ż one sankcj ą karn ą , czyny zabronione pod sankcjami dyscyplinarnymi, czyny zakazane przepisami administracyjnymi lub przepisami prawa gospodarczego publicznego, czyny zabronione przepisami o charakterze cywilnym, sprzeczne z nakazami zawartymi w prawie cywilnym lub prawie administracyjnym. Bezprawno ść jest tak ą cech ą dzia ł ania, która polega na jego sprzeczno ś ci z normami prawa lub zasadami wspó łż ycia spo ł ecznego, bez wzgl ę du na win ę , a nawet ś wiadomo ść sprawcy. Dla ustalenia bezprawno ś ci dzia ł ania wystarczy, ż e okre ś lone zachowanie koliduje z przepisami prawa. /Por. Ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji Komentarz, pod redakcj ą prof. dr hab. Janusza Szwaji, Wydawnictwo CH BECK, Warszawa 2000, s.117 - 118/ Wobec powy ż szego, aby okre ś lone zachowanie mog ł o zosta ć uznane za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów konieczne jest łą czne spe ł nienie dwóch przes ł anek: - bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy, - dzia ł anie narusza zbiorowe interesy konsumentów. Przedsi ę biorcy postawiono zarzut stosowania postanowie ń wzorców umownych, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 § 2 K.p.c. Wzorce umowne wykorzystywane przy zawieraniu umów z konsumentami mog ą by ć poddane kontroli abstrakcyjnej. Kontroli abstrakcyjnej wzorca jako takiego (art. 479 36 – 479 45 K.p.c.) dokonuje si ę niezale ż nie od tego, czy wzorzec by ł , czy te ż nie by ł zastosowany w konkretnej umowie. Kontrola taka obejmuje klauzule pojedyncze lub zbiorowe (ca ł y wzorzec lub jego fragment). Oceny postanowie ń w wypadku kontroli abstrakcyjnej dokonuje S ą d Okr ę gowy w Warszawie – S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów i wy łą cznie do kompetencji tego S ą du nale ż y uznanie postanowie ń wzorców umownych za niedozwolone. Art. 479 43 K.p.c rozszerza prawomocno ść wyroku wydanego w sprawie o uznanie postanowie ń wzorca umowy za niedozwolone na osoby trzecie. Skutek tzw. prawomocno ś ci rozszerzonej nast ę puje od chwili wpisania wzorca umowy do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, prowadzonego przez Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, o którym mowa w art. 479 45 § 2 K.p.c. Konsekwencj ą umieszczenia postanowienia umownego w ww. rejestrze, jest to, ż e pos ł u ż enie si ę nim b ę dzie mia ł o skutek wprowadzenia do umowy 5 elementu bezwzgl ę dnie przez prawo zakazanego. Wpis do rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych oznacza, ż e od tego momentu stosowanie takiej klauzuli jest zakazane we wszystkich wzorcach umownych. S ą d Okr ę gowy w Warszawie – S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów dokonuj ą c oceny postanowienia umownego ocenia okre ś lony zapis i w momencie jego wpisania do rejestru klauzula przestaje by ć postanowieniem konkretnego wzorca umownego, a staje si ę samodzielnie funkcjonuj ą c ą zasad ą , która zosta ł a zakwestionowana. Ze wzgl ę du na rozszerzon ą skuteczno ść klauzul (art. 479 43 K.p.c.) spe ł nia ona funkcj ę podobn ą do przepisów prawa. Tak wi ę c, dokonuj ą c oceny tre ś ci postanowie ń umownych wykorzystywanych przez przedsi ę biorców we wzorcach umownych nale ż y wykorzystywa ć regu ł y interpretacji wykszta ł cone w nauce prawa i praktyce orzeczniczej (wyk ł adnia j ę zykowa, systemowa, funkcjonalna i inna). St ą d te ż , niedozwolone b ę d ą takie postanowienia umów, które mieszcz ą si ę w „hipotezie” klauzuli wpisanej do rejestru, której tre ść zostanie ustalona w oparciu o dokonan ą jej wyk ł adni ę . Nie jest zatem konieczna dok ł adna, literalna identyczno ść klauzuli wpisanej do rejestru i klauzuli z ni ą porównywanej. Czynnikiem przes ą dzaj ą cym o podobie ń stwie dwóch klauzul powinien by ć zatem zamiar, cel, jakiemu ma s ł u ż y ć kwestionowane postanowienie. Je ś li cel utworzenia spornej klauzuli odpowiada celowi sformu ł owania klauzuli uznanej za niedozwolon ą , oba zapisy mo ż na uzna ć za to ż same. Zgodnie z art. 365 § 1 k.p.c. orzeczenie prawomocne wi ąż e nie tyko strony i s ą d, który je wyda ł , lecz równie ż inne s ą dy i organy pa ń stwowe, a w wypadkach w ustawie przewidzianych tak ż e inne osoby. S ą d orzekaj ą c co do postanowienia, i ż jest to niedozwolone postanowienie umowne stwierdza, i ż kszta ł tuje ono prawa i obowi ą zki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, równocze ś nie ra żą co naruszaj ą c jego interesy. Zgodnie z art. 385 1 § 1 k.c. przez niedozwolone postanowienie umowne uwa ż a si ę postanowienie umowy zawieranej z konsumentem nie uzgodnione indywidualnie, które kszta ł tuje jego prawa i obowi ą zki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, ra żą co naruszaj ą c jego interesy. Bior ą c pod uwag ę powy ż sz ą wyk ł adni ę , mo ż na stwierdzi ć , i ż praktyki polegaj ą ce na zamieszczaniu w zawieranych umowach, postanowie ń , które zosta ł y wpisane do rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych s ą bezprawne i naruszaj ą zbiorowe interesy konsumentów. Powy ż sze zosta ł o potwierdzone w uchwale S ą du Najwy ż szego z dnia 13 lipca 2006r. (sygn. akt III SZP 3/06) oraz wyroku SOKiK z dnia 25. 05. 2005r. (sygn. akt XVII Ama 46/04). Pos ł ugiwanie si ę w obrocie konsumenckim klauzulami uznanymi przez S ą d Okr ę gowy w Warszawie – S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów za abuzywne i wpisanymi do rejestru postanowie ń wzorców umów uznanych za niedozwolone postanowienia umowne jest zakazane prawem. „Prezes Urz ę du mo ż e stwierdzi ć stosowanie przez przedsi ę biorc ę praktyki o której mowa w art. 23 a ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów polegaj ą cej na pos ł ugiwaniu si ę postanowieniem wzorca umownego, które zosta ł o wpisane do rejestru, bez wzgl ę du na to, czy wpis dotyczy tego przedsi ę biorcy, przeciwko któremu jest prowadzone post ę powanie, czy te ż zwi ą zany jest z dzia ł aniami innych kontrahentów konsumentów (S ą d Apelacyjny w wyroku z dnia 02.12.2005r., (sygn. akt VI ACa 760/05). Podobne twierdzenie S ą d Apelacyjny zawar ł we wcze ś niejszym wyroku, tj. w orzeczeniu z dnia 29.09.2005r. (sygn. akt VI ACa 381/05), gdzie przywo ł uj ą c stanowisko S ą du Najwy ż szego wyra ż one w uchwale z dnia 19. 12. 2003r. III CZP 95/03 (OSNC 2005/2/25), wskaza ł , ż e wyrok uwzgl ę dniaj ą cy powództwo przez uznanie postanowie ń wzorca umowy za niedozwolone i zakazanie ich stosowania ma, zgodnie z art. 479 43 K.p.c., od chwili wpisania do odpowiedniego rejestru, skutek tak ż e wobec osób trzecich”. Pomimo, i ż powy ż ej przywo ł ane wyroki zapad ł y pod rz ą dami ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów z 2000r., to orzecznictwo to nale ż y uzna ć za aktualne tak ż e w aktualnym stanie prawnym. Na gruncie obecnie obowi ą zuj ą cej ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów z 2007r. rozwa ż ana kwestia zosta ł a uregulowania w analogiczny sposób, a zatem nie wyst ę puj ą ró ż nice, które nakazywa ł yby odej ś cie od ustalonej linii orzecznictwa i w konsekwencji tego odmienn ą ocen ę prawn ą badanego zagadnienia. 6 I. W zakresie punktu I sentencji decyzji oceniana praktyka dotyczy stosowania postanowie ń , które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 K.p.c.: 1. „ Strony zgodnie postanawiaj ą , ż e wysoko ść czesnego mo ż e ulec zmianie dwukrotnie w ci ą gu roku kalendarzowego na podstawie uchwa ł y zarz ą du Towarzystwa: c) w kwietniu o procent inflacji w drugim pó ł roczu roku poprzedniego, d) w pa ź dzierniku o procent inflacji w pierwszym pó ł roczu roku bie żą cego”. 2. „Niezale ż nie od tre ś ci zawartej w § 5 ust. 8, w przypadku zwi ę kszenia kosztów funkcjonowania przedszkola z przyczyn niezale ż nych od Towarzystwa, czesne mo ż e zosta ć podwy ż szone w ka ż dym czasie na podstawie uchwa ł y Walnego Zebrania Cz ł onków Towarzystwa .” Kwestionowane postanowienia w pkt I sentencji oraz postanowienia poni ż ej przytoczone wpisane do rejestru, pomimo ró ż nic w sformu ł owaniu tre ś ci, maj ą to ż samy charakter, a skutek ich stosowania jest identyczny. Postanowienie o tre ś ci jak zakwestionowane, zosta ł o uznane za niedozwolone wyrokiem z dnia 10.04.2003r. sygn. akt XVII Amc 17/01 przez S ą d Okr ę gowy w Warszawie – S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów, a nast ę pnie wpisane do rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych w dniu 14.08.2003r. pod numerem 59, w sprawie z powództwa Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów przeciwko Wy ż szej Szkole Hotelarstwa i Gastronomii w Poznaniu. „ Czesne w nast ę pnych latach studiów mo ż e ulec zmianie w zwi ą zku z uzasadnionym wzrostem kosztów ponoszonych przez uczelni ę i zostanie ustalone przez rektora zarz ą dzeniem wi ążą cym strony umowy przed rozpocz ę ciem nowego roku akademickiego ”. Postanowienia o tre ś ci jak zakwestionowane, zosta ł y uznane za niedozwolone wyrokiem z dnia 5.10.2005r. sygn. akt XVII Amc 20/05 przez S ą d Okr ę gowy w Warszawie – S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów, a nast ę pnie wpisane do rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych w dniu 3.04.2006r. pod numerami 642 i 643, w sprawie z powództwa Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów przeciwko Wy ż szej Szkole Turystyki i Hotelarstwa w Ł odzi. „ Wysoko ść op ł at wymienionych w p. a, b, d ustala Rektor i podaje w formie zarz ą dzenia do wiadomo ś ci, przed rozpocz ę ciem roku akademickiego ”, „ Wysoko ść czesnego mo ż e ulega ć zmianom w zale ż no ś ci od inflacji i aktualnych kosztów kszta ł cenia ”. W ww. wyroku S ą d stwierdzi ł co nast ę puje. „Pierwszy z zakwestionowanych postanowie ń wzorca umowy nie gwarantuje studentowi rzetelnej informacji o zmianie tre ś ci umowy zawartej z pozwan ą w zakresie ewentualnej zmiany wysoko ś ci op ł at, które winien on ponosi ć . Umowa łą cz ą ca studenta i pozwan ą ma charakter umowy ci ą g ł ej i podlega ona rygorom umów konsumenckich okre ś lonych w art. 384 i 384 1 k.c. (...) Nie dotyczy to tylko umów powszechnie zawieranych w drobnych, bie żą cych sprawach ż ycia codziennego. Powy ż sze dotyczy równie ż zmiany wzorca umowy w czasie trwania stosunku umownego o charakterze ci ą g ł ym, je ż eli druga strona nie wypowiedzia ł a umowy w najbli ż szym terminie. Zapis powy ż szy jest niezgodny z w/w przepisami, a przyj ę ty w nim sposób powiadamiania studenta o wysoko ś ci op ł at poprzez wydanie zarz ą dzenia Rektora nie stanowi gwarancji, i ż ta informacja z pewno ś ci ą do niego dotrze, co rodzi ć mo ż e ujemne skutki w postaci powstania u konsumenta zad ł u ż enia w op ł atach z powodu braku wiedzy o ich podwy ż ce. Z tych powodów zakwestionowane postanowienie umowne kszta ł tuje prawa i obowi ą zki studenta (konsumenta) w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami a zarazem ra żą co narusza jego interes. Odno ś nie drugiego z zakwestionowanych postanowie ń wzorca umowy, to stanowi on niedozwolon ą klauzul ę umown ą okre ś lon ą w art. 385 3 pkt 20 k.c. O ile pozwana szko ł a ma pe ł ne prawo do podwy ż szenia wysoko ś ci czesnego w zale ż no ś ci od inflacji i aktualnych kosztów kszta ł cenia, o tyle studentowi (konsumentowi) powinno by ć gwarantowane prawo do odst ą pienia od zawartej umowy, gdy nie jest on w stanie ponie ść kosztów podwy ż ki. Wzorzec, którym pos ł uguje si ę pozwana takiego uprawnienia dla studenta nie przewiduje. Nie mo ż na uzna ć za 7 s ł uszny argument pozwanej, ż e problem ten rozwi ą zuje prawo studenta do rozwi ą zania umowy w ka ż dym czasie zgodnie z § 9 wzorca umowy. W takim przypadku student do momentu rozwi ą zania umowy zmuszony by ł by do ponoszenia op ł aty w podwy ż szonej wysoko ś ci.” Postanowienie o tre ś ci jak zakwestionowane, zosta ł o uznane za niedozwolone wyrokiem z dnia 21.04.2006r. sygn. akt XVII Amc 49/05 przez S ą d Okr ę gowy w Warszawie – S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów, a nast ę pnie wpisane do rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych w dniu 20.06.2006r. pod numerem 756, w sprawie z powództwa Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów przeciwko Wy ż szej Szkole Edukacji Zdrowotnej. „ Uczelnia zastrzega sobie prawo zmiany warunków niniejszej umowy, które nast ą pi poprzez zarz ą dzenie Kanclerza Wy ż szej Szkole Edukacji Zdrowotnej w Ł odzi, nie wymaga to wypowiedzenia warunków niniejszej umowy. Zarz ą dzenia podane zostanie do wiadomo ś ci studentów przez og ł oszenie na tablicy informacyjnej oraz w dziekanacie ”. Postanowienie o tre ś ci jak zakwestionowane, zosta ł o uznane za niedozwolone wyrokiem z dnia 18.10.2006r. sygn. akt XVII Amc 13/06 przez S ą d Okr ę gowy w Warszawie – S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów, a nast ę pnie wpisane do rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych w dniu 22.02.2008r. pod numerem 1348, w sprawie z powództwa Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów przeciwko Wies ł awowi Brzozowskiemu i Halinie Ł ysenko, Prywatna Placówka O ś wiatowo Wychowawcza Szko ł a J ę zyków Obcych "ALMA MATER" s.c. w Ostro łę ce. „ W ł a ś ciciel zastrzega sobie prawo pobierania w ci ą gu roku szkolnego dodatkowej op ł aty w przypadku wy ż szych kosztów prowadzenia placówki ni ż za ł o ż ono na pocz ą tku roku szkolnego (np. wi ę ksza inflacja, du ż a ilo ść rezygnacji s ł uchaczy z dalszej nauki). " Postanowienie o tre ś ci jak zakwestionowane, zosta ł o uznane za niedozwolone wyrokiem z dnia 6.07.2006r. sygn. akt XVII Amc 60/05 przez S ą d Okr ę gowy w Warszawie – S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów, a nast ę pnie wpisane do rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych w dniu 1.09.2006r. pod numerem 848, w sprawie z powództwa Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów przeciwko Barbarze Bekier. „ Wysoko ść odp ł atno ś ci ustala dyrektor placówki w oparciu o kalkulacj ę kosztów bie żą cych. Odp ł atno ść mo ż e ulec zmianie w ci ą gu roku szkolnego ” W ww. wyroku S ą d stwierdzi ł co nast ę puje. „W ś wietle przedstawionego stanu prawnego postanowienie zawarte w art. 14 pkt 2 „Statutu Centrum J ę zyków i Zarz ą dzania” stanowi niedozwolone postanowienie umowne. Postanowienie to wype ł nia bowiem dyspozycj ę art. 382 3 pkt 20 k.c., gdy ż daje uprawnienie pozwanej do okre ś lenia lub podwy ż szenia ceny lub wynagrodzenia po zawarciu umowy bez przyznania konsumentowi prawa odst ą pienia od niej. Postanowienie to umo ż liwia pozwanej swobodne podnoszenie op ł at za ś wiadczon ą us ł ug ę w trakcie trwania umowy. Jest sformu ł owane ogólnie, nie okre ś la, w jakich okoliczno ś ciach i na jakich warunkach mo ż e doj ść do zmiany umowy w tym zakresie. Daje pozwanej uprawnienia do podwy ż szenia op ł at za nauk ę , które nie jest traktowane jako zmiana warunków umów, przez co konsumentowi nie przys ł uguje prawo odst ą pienia od umowy. Z tych wzgl ę dów S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów uzna ł , ż e kwestionowane postanowienie wzorca umownego stosowanego przez pozwan ą w obrocie z konsumentami spe ł nia przes ł anki z art. 385 1 k.c., bowiem kszta ł tuje prawa i obowi ą zki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, ra żą co naruszaj ą c ich interesy i zakaza ł ich stosowania na podstawie art. 479 42 k.p.c.” Postanowienie o tre ś ci jak zakwestionowane, zosta ł o uznane za niedozwolone wyrokiem z dnia 17.05.2006r. sygn. akt XVII Amc 9/05 przez S ą d Okr ę gowy w Warszawie – S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów, a nast ę pnie wpisane do rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych w dniu 3.08.2006r. pod numerem 802, w sprawie z powództwa Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów przeciwko Wy ż szej Szkole Wychowania Fizycznego i Turystyki w Sopocie. 8 „ Uczelnia zastrzega sobie prawo do zmiany wysoko ś ci czesnego stosownie do aktualnych kosztów organizacji prowadzonego procesu dydaktycznego i prowadzonej dzia ł alno ś ci statutowej” Postanowienie o tre ś ci jak zakwestionowane, zosta ł o uznane za niedozwolone wyrokiem z dnia 25.07.2005r. sygn. akt XVII Amc 46/05 przez S ą d Okr ę gowy w Warszawie – S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów, a nast ę pnie wpisane do rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych w dniu 7.10.2005r. pod numerem 547, w sprawie z powództwa Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów przeciwko Wy ż szej Szkole Marketingu i Biznesu w Ł odzi. „ Zmiana wysoko ś ci czesnego w ci ą gu roku akademickiego, mo ż e nast ą pi ć jedynie proporcjonalnie do oficjalnego wska ź nika wzrostu kosztów utrzymania ”. W ww. wyroku S ą d stwierdzi ł co nast ę puje. „W ś wietle przepisu art. 385 1 k.c. postanowienia umowy zawieranej z konsumentami nie uzgodnione indywidualnie nie wi ążą go, je ż eli kszta ł tuj ą jego prawa i obowi ą zki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami ra żą co naruszaj ą c jego interesy. (...) W ocenie S ą du kwestionowana klauzula jest sprzeczna z art. 385 3 pkt 20 k.c., który stanowi, i ż niedozwolonym postanowieniem umownym jest zapis uprawniaj ą cy kontrahenta konsumenta do podwy ż szenia ceny lub wynagrodzenia po zawarciu umowy bez przyznania konsumentowi prawa odst ą pienia od umowy. Istotnie klauzula ta pozwala na zmian ę czesnego bez mo ż liwo ś ci negocjacji czy te ż odst ą pienia od umowy przez konsumenta.” Bior ą c pod uwag ę powy ż sze, prawo do zmiany wysoko ś ci op ł at bez prawa rodziców korzystaj ą cych z us ł ug przedszkola do odst ą pienia od umowy, nale ż y je uzna ć za sprzeczne z dobrymi obyczajami i ra żą co naruszaj ą ce ich interesy, a wi ę c za niedozwolone postanowienie umowne w my ś l art. 385 1 § 1 k.c. Dodatkowo w opinii organu antymonopolowego w/w postanowienia s ą sprzeczne równie ż z art. 385 3 pkt 20 k.c. zgodnie z którym za niedozwolone postanowienie umowne, uwa ż a si ę w szczególno ś ci to, które uprawnia kontrahenta konsumenta do podwy ż szenia ceny lub wynagrodzenia po zawarciu umowy bez przyznania konsumentowi prawa odst ą pienia od umowy. Przedmiotowe praktyki dotyczy ł y konsekwencji, jakie wynika ł y dla konsumenta z tytu ł u uniemo ż liwienia mu odst ą pienia od umowy w sytuacji podwy ż szenia pobieranych op ł at. W ocenianym przypadku konsument by ł zobowi ą zany do zap ł aty wy ż szego czesnego, bez prawa do odst ą pienia od umowy. Poniewa ż zakwestionowane postanowienia s ą wa ż ne zarówno dla osób, które aktualnie realizuj ą umowy, jak i dla osób, które b ę d ą korzysta ć z us ł ug przedszkola, dlatego te ż zakwestionowane praktyki naruszaj ą interesy konsumentów, którzy zawarli umowy, a tak ż e przysz ł ych potencjalnych klientów. Umowy mog ą zawrze ć wszystkie osoby ni ą zainteresowane. Brak jest specjalnych wymaga ń co do mo ż liwo ś ci korzystania z us ł ug przedszkola. Z tre ś ci Regulaminu op ł at Spo ł ecznego Towarzystwa Edukacyjnego w Katowicach wynika, i ż z us ł ug Przedszkola mog ą korzysta ć osoby nie b ę d ą ce cz ł onkami Stowarzyszenia. Tym samym mo ż na stwierdzi ć , i ż umowy dotycz ą wszystkich osób bez wzgl ę du na to czy s ą cz ł onkami (Karty nr 31, 32) W wyroku z dnia 10 kwietnia 2008r. sygn. akt III SK 27/07 S ą d Najwy ż szy stwierdzi ł co nast ę puje. Zdaniem S ą du Najwy ż szego, sformu ł owanie z art. 23a ust. 1 uokik „nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów" nale ż y rozumie ć w ten sposób, ż e liczba indywidualnych konsumentów, których interesy zosta ł y naruszone, nie decyduje o tym, czy dana praktyka narusza zbiorowe interesy konsumentów. Praktyk ą naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów jest bowiem takie zachowanie przedsi ę biorcy, które podejmowane jest w warunkach wskazuj ą cych na powtarzalno ść zachowania w stosunku do indywidualnych konsumentów wchodz ą cych w sk ł ad grupy, do której adresowane s ą zachowania przedsi ę biorcy, w taki sposób, ż e potencjalnie ofiar ą takiego zachowania mo ż e by ć ka ż dy konsument b ę d ą cy klientem lub potencjalnym klientem przedsi ę biorcy.” Bior ą c pod uwag ę przes ł anki podane w powy ż szym uzasadnieniu stosowania praktyk, organ antymonopolowy stwierdzi ł , ż e by ł y one bezprawne oraz narusza ł y interesy konsumentów. 9 W zwi ą zku z faktem, ż e zaistnia ł y łą cznie obie przes ł anki, tj. bezprawno ść dzia ł a ń oraz naruszenie interesów nieograniczonej grupy konsumentów, organ antymonopolowy uzna ł oceniane praktyki za naruszaj ą ce zbiorowe interesy konsumentów. W trakcie post ę powania przedsi ę biorca poinformowa ł o zmianie tre ś ci postanowie ń wzorca w oparciu, o które by ł y zawierane umowy. Zakwestionowane postanowienia otrzyma ł y tre ść : § 5.7 „W przypadku zwi ę kszenia kosztów funkcjonowania przedszkola z przyczyn niezale ż nych od Towarzystwa, czesne mo ż e zosta ć podwy ż szone w ka ż dym czasie na podstawie uchwa ł y Walnego Zebrania Cz ł onków Towarzystwa. W tym przypadku rodzice maj ą prawo do odst ą pienia do umowy w terminie 30 dni od podj ę cia uchwa ł y przez Walne Zebranie Cz ł onków i w tym okresie uiszczaj ą op ł aty wed ł ug dotychczasowych stawek” (Karty nr 56-57). Nowe postanowienie gwarantuje konsumentowi, prawo odst ą pienia od umowy w sytuacji zmiany wysoko ś ci op ł at, przy równoczesnym zachowaniu dotychczasowych warunków do czasu wyga ś ni ę cia umowy. Przedmiotowa zmiana spowodowa ł a, i ż wzorzec nie narusza ju ż interesów konsumentów w zakresie obj ę tym niniejszym post ę powaniem. Bior ą c pod uwag ę powy ż sze, nale ż a ł o stwierdzi ć , i ż zmiana tre ś ci umowy, spowodowa ł a usuni ę cie narusze ń interesów konsumentów, które wynika ł y z zakwestionowanych postanowie ń . Z przedstawionych przez przedsi ę biorc ę wyja ś nie ń wynika, i ż umowy zawarte w oparciu o zakwestionowany wzór umowy by ł y wi ążą ce do 30.06.2008r. (Karta nr 36). § 7.1 umowy stanowi, i ż „Niniejsza umowa zawarta jest na czas oznaczony do zako ń czenia roku szkolnego, w którym wyst ę puje ś wiadczenie przedszkolne. (...)” Bior ą c pod uwag ę fakt, i ż przedsi ę biorca zadeklarowa ł wykorzystywanie nowego wzoru umowy przy zawieraniu umów z konsumentami od dnia 01.09.2008r. co zosta ł o udokumentowane przyk ł adow ą umow ą zawart ą w ł a ś nie w tym dniu oraz poniewa ż umowy zawarte przed wprowadzeniem do stosowania aktualnie wykorzystywanego wzorca umowy zosta ł y zmienione poprzez ich aneksowanie w dniach 8-10.10.2008r., organ antymonopolowy uzna ł , i ż przedsi ę biorca zaniecha ł stosowania zakwestionowanych praktyk. W zwi ą zku z powy ż szym uzasadnionym sta ł o si ę uznanie na podstawie art. 27 ust. 2 ustawy antymonopolowej, praktyk za naruszaj ą ce zbiorowe interesy konsumentów i stwierdzenie zaniechania ich stosowania z dniem 10.10.2008r. Wobec powy ż szego orzeka si ę jak w pkt I sentencji. II. Na podstawie art. 77 ust. 1 ustawy antymonopolowej, je ż eli post ę powanie zosta ł o wszcz ę te z urz ę du i w jego wyniku Prezes Urz ę du stwierdzi ł naruszenie przepisów ustawy, przedsi ę biorca lub zwi ą zek przedsi ę biorców, który dopu ś ci ł si ę tego naruszenia, zobowi ą zany jest ponie ść koszty post ę powania. Zgodnie z art. 80 ustawy antymonopolowej, organ antymonopolowy rozstrzyga o kosztach, w drodze postanowienia, które mo ż e by ć zamieszczone w decyzji ko ń cz ą cej post ę powanie. Post ę powanie przeciwko Spo ł ecznemu Towarzystwu Edukacyjnemu w Katowicach w sprawie stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, zosta ł o wszcz ę te z urz ę du. Na podstawie ustale ń dokonanych w trakcie post ę powania w punkcie I decyzji stwierdzone zosta ł o naruszenie przepisów ustawy antymonopolowej. Kosztami niniejszego post ę powania dla organu antymonopolowego, s ą wydatki w wysoko ś ci 43 z ł zwi ą zane z korespondencj ą prowadzon ą z przedsi ę biorc ą . W zwi ą zku z powy ż szym organ antymonopolowy postanowi ł obci ąż y ć przedsi ę biorc ę kosztami post ę powania w wysoko ś ci 43 z ł (s ł ownie z ł otych: czterdzie ś ci trzy). Wobec powy ż szego orzeka si ę jak w punkcie II sentencji decyzji. Koszty niniejszego post ę powania przedsi ę biorca obowi ą zany jest wp ł aci ć na konto Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie w NBP o/o Warszawa Nr 51101010100078782231000000. Stosownie do tre ś ci art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 Kpc – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w 10 Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów - Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach. W przypadku jednak kwestionowania wy łą cznie postanowienia o kosztach zawartego w punkcie II niniejszej decyzji, stosownie do art. 81 ust. 5 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z 479 28 § 1 pkt 2 Kpc, nale ż y wnie ść za ż alenie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach w terminie tygodnia od dnia dor ę czenia niniejszej decyzji. Dyrektor Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach Maciej Fragsztajn 11