RWA-52/2008

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW w Warszawie RWA-61-11/08/JR Warszawa, dn. 18 listopada 2008 r. DECYZJA nr RWA-52/2008 I. Na podstawie art. 27 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 z pó ź n. zm.) oraz stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy i § 7 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2007 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 134, poz. 939), po przeprowadzeniu post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów – w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: uznaje si ę za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów praktyk ę stosowan ą przez przedsi ę biorc ę Marzen ę Stawsk ą , prowadz ą c ą dzia ł alno ść gospodarcz ą pod firm ą P.H.U. „Magdusia” Marzena Stawska w Legionowie, polegaj ą c ą na zamieszczaniu na fakturach VAT mar ż a postanowienia o tre ś ci: „ Kupuj ą cy o ś wiadcza, ż e stan techniczny pojazdu jest mu znany i kupuje go w takim stanie, w jakim on si ę znajduje. Strony przyjmuj ą do wiadomo ś ci, ż e auto-komis nie odpowiada za wady fizyczne pojazdu. Samochód u ż ywany bez gwarancji i r ę kojmi ”, co jest sprzeczne z art. 4 ust. 1, art. 8 ust. 1 i 4 oraz art. 11 ustawy z dnia 27 lipca 2002 r. o szczególnych warunkach sprzeda ż y konsumenckiej oraz o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. Nr 141, poz. 1176 z pó ź n. zm.) w zw. z art. 770 1 Kodeksu cywilnego – i jako takie stanowi naruszenie art. 24 ust. 2 w zw. z art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów – a jednocze ś nie stanowi nieuczciw ą praktyk ę rynkow ą , o której mowa w art. 5 ust. 1 w zw. z art. 4 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 23 sierpnia 2007 r. przeciwdzia ł aniu nieuczciwym praktykom rynkowym (Dz. U. Nr 171, poz. 1206), polegaj ą c ą na wprowadzaniu konsumentów w b łą d co do uprawnie ń przys ł uguj ą cych im z tytu ł u niezgodno ś ci towaru konsumpcyjnego z umow ą – co stanowi naruszenie art. 24 ust. 2 pkt 3 w zw. z art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów i stwierdza si ę zaniechanie jej stosowania z dniem 26 marca 2008 r. II. Na podstawie art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy i § 7 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: nak ł ada si ę na przedsi ę biorc ę Marzen ę Stawsk ą , prowadz ą c ą dzia ł alno ść gospodarcz ą pod firm ą P.H.U. „Magdusia” Marzena Stawska w Legionowie, kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci 1 000 z ł (s ł ownie: tysi ą c z ł otych), p ł atn ą do bud ż etu pa ń stwa, z tytu ł u naruszenia zakazów, o których jest mowa w art. 24 ust. 2 oraz art. 24 ust. 2 pkt 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w zakresie opisanym w pkt I sentencji niniejszej decyzji. UZASADNIENIE Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatura w Warszawie otrzyma ł zawiadomienie konsumenckie dotycz ą ce dzia ł a ń podejmowanych przez przedsi ę biorc ę Marzen ę Stawsk ą , prowadz ą c ą pod firm ą P.H.U. „Magdusia” Marzena Stawska w Legionowie dzia ł alno ść gospodarcz ą w zakresie sprzeda ż y komisowej pojazdów samochodowych. Z za łą czonej do zawiadomienia dokumentacji wynika ł o, i ż przedsi ę biorca Marzena Stawska wystawiaj ą c faktury VAT mar ż a pos ł uguje si ę formularzem zawieraj ą cym w swojej tre ś ci nast ę puj ą ce postanowienie: „Kupuj ą cy o ś wiadcza, ż e stan techniczny pojazdu jest mu znany i kupuje go w takim stanie, w jakim on si ę znajduje. Strony przyjmuj ą do wiadomo ś ci, ż e auto-komis nie odpowiada za wady fizyczne pojazdu. Samochód u ż ywany bez gwarancji i r ę kojmi” . Zawiadamiaj ą cy wyrazili przekonanie, ż e powy ż sze postanowienie, jako wy łą czaj ą ce odpowiedzialno ść komisanta z tytu ł u wad rzeczy sprzedanej, jest niezgodne z ustaw ą o szczególnych warunkach sprzeda ż y konsumenckiej oraz o zmianie Kodeksu cywilnego (dalej równie ż : ustawa o szczególnych warunkach sprzeda ż y konsumenckiej), za ś jego stosowanie w obrocie konsumenckim stanowi praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów, zakazan ą na mocy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Analiza informacji zawartych w zawiadomieniu oraz do łą czonych do niego dokumentów da ł a podstaw ę do sformu ł owania wniosku, i ż dzia ł ania podejmowane przez przedsi ę biorc ę Marzen ę Stawsk ą mog ą stanowi ć bezprawne naruszenie zbiorowych interesów konsumentów. Maj ą c powy ż sze na uwadze Prezes UOKiK postanowieniem z dnia 11 marca 2008 r. wszcz ął post ę powanie w zwi ą zku z podejrzeniem, i ż zamieszczanie przez Marzen ę Stawsk ą , prowadz ą c ą dzia ł alno ść gospodarcz ą pod firm ą P.H.U. „Magdusia” Marzena Stawska w Legionowie, na fakturach VAT postanowienia o tre ś ci: „ Kupuj ą cy o ś wiadcza, ż e stan techniczny pojazdu jest mu znany i kupuje go w takim stanie, w jakim on si ę znajduje. Strony przyjmuj ą do wiadomo ś ci, ż e auto-komis nie odpowiada za wady fizyczne pojazdu. Samochód u ż ywany bez gwarancji i r ę kojmi ”: I. jest sprzeczne z przepisami ustawy o szczególnych warunkach sprzeda ż y konsumenckiej oraz o zmianie Kodeksu cywilnego w zw. z art. 770 1 K.c. i mo ż e stanowi ć praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów, okre ś lon ą w art. 24 ust. 2 w zw. z art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów; II. stanowi nieuczciw ą praktyk ę rynkow ą , o której mowa w art. 5 ust. 1 ustawy o przeciwdzia ł aniu nieuczciwym praktykom rynkowym, polegaj ą c ą na wprowadzaniu konsumentów w b łą d co do uprawnie ń przys ł uguj ą cych im z tytu ł u niezgodno ś ci towaru konsumpcyjnego z umow ą , i mo ż e stanowi ć praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów, okre ś lon ą w art. 24 ust. 2 pkt 3 w zw. z art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. 2 Zawiadamiaj ą c przedsi ę biorc ę Marzen ę Stawsk ą o wszcz ę ciu post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów pismem z dnia 11 marca 2008 r. Prezes UOKiK wezwa ł tego przedsi ę biorc ę do przekazania wskazanych w pi ś mie informacji i dokumentów, a tak ż e poinformowa ł go o prawie ustosunkowania si ę do zarzutów postanowionych w postanowieniu o wszcz ę cia post ę powania. W odpowiedzi na zawiadomienie o wszcz ę ciu post ę powania przedsi ę biorca Marzena Stawska pismem z ł o ż onym do UOKiK w dniu 26 marca 2008 r. przekaza ł a żą dane informacje oraz ustosunkowa ł a si ę do postawionych zarzutów, przedstawiaj ą c swoje stanowisko w sprawie. Przedsi ę biorca Marzena Stawska potwierdzi ł a, i ż zamieszcza ł a na fakturach VAT mar ż a postanowienie o tre ś ci zakwestionowanej przez Prezesa UOKiK, wyja ś niaj ą c równocze ś nie, ż e niezgodne z prawem dzia ł anie wynika ł o z jej niewiedzy co do obowi ą zuj ą cych przepisów prawnych. Marzena Stawska wyrazi ł a ponadto pogl ą d, i ż zakwestionowane postanowienie faktycznie nie pozbawia ł o konsumentów ochrony prawnej, która przys ł ugiwa ł a im z mocy prawa. Strona post ę powania o ś wiadczy ł a równie ż , ż e zaprzesta ł a stosowania zakwestionowanego przez Prezesa UOKiK wzoru faktury VAT mar ż a z momentem uzyskania wiedzy o bezprawno ś ci jego sprzeczno ś ci z przepisami prawa, tj. natychmiast po otrzymaniu postanowienia o wszcz ę ciu post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów. W ś wietle wyja ś nie ń przedsi ę biorcy, zosta ł ju ż wprowadzony do obrotu nowy wzór faktury VAT mar ż a, dostosowany do tre ś ci przepisów ustawy o szczególnych warunkach sprzeda ż y konsumenckiej. Na dowód tego Marzena Stawska przekaza ł a wzór nowoopracowanej faktury VAT mar ż a. Dodatkowo Marzena Stawska zadeklarowa ł a wol ę z ł o ż enia o ś wiadczenia, o którym mowa w art. 26 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W pi ś mie z dnia 11 lipca 2008 r. przedsi ę biorca Marzena Stawska przekaza ł a dodatkowe informacje i dokumenty, niezb ę dne do oceny sprawy, w tym kopie faktur VAT mar ż a wystawionych w zwi ą zku z konkretnymi umowami, zawartymi z indywidualnymi konsumentami. Pismem z dnia 4 sierpnia 2008 r. Prezes UOKiK zawiadomi ł przedsi ę biorc ę Marzen ę Stawsk ą o zako ń czeniu post ę powania dowodowego w przedmiotowej sprawie. Jednocze ś nie Marzena Stawska zosta ł a poinformowana o prawie zapoznania si ę z aktami sprawy w wyznaczonym terminie. Strona nie skorzysta ł a z uprawnienia do zapoznania si ę z aktami post ę powania. Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów ustali ł , co nast ę puje: Przedsi ę biorca Marzena Stawska prowadzi dzia ł alno ść gospodarcz ą pod firm ą P.H.U. „Magdusia” Marzena Stawska w Legionowie na podstawie wpisu do Ewidencji Dzia ł alno ś ci Gospodarczej prowadzonej przez Prezydenta Miasto Legionowo pod numerem 19134. Przedmiotem tej dzia ł alno ś ci jest m.in. sprzeda ż detaliczna i hurtowa pojazdów samochodowych oraz sprzeda ż detaliczna i hurtowa cz ęś ci i akcesoriów do pojazdów samochodowych. Przy zawieraniu z konsumentami umów sprzeda ż y komisowej pojazdów samochodowych przedsi ę biorca Marzena Stawska pos ł ugiwa ł a si ę wzorem faktury VAT mar ż a, który zawiera ł nast ę puj ą ce postanowienie: „ Kupuj ą cy o ś wiadcza, ż e stan techniczny pojazdu jest mu znany i kupuje go w takim stanie, w jakim on si ę znajduje. Strony przyjmuj ą 3 do wiadomo ś ci, ż e auto-komis nie odpowiada za wady fizyczne pojazdu. Samochód u ż ywany bez gwarancji i r ę kojmi ”. O zaprzestaniu stosowania ww. postanowienia strona poinformowa ł a pismem dor ę czonym Prezesowi UOKiK osobi ś cie w dniu 26 marca 2008 r. Wraz z pismem przekazany zosta ł nowy, zmodyfikowany wzór faktury VAT mar ż a, w miejsce zakwestionowanego postanowienia zawieraj ą cy postanowienie nast ę puj ą cej tre ś ci: „ Kupuj ą cy o ś wiadcza, ż e znany jest mu stan techniczny pojazdu w dniu sprzeda ż y oraz ze sprzedawany samochód jest u ż ywany i nie zostaje obj ę ty gwarancj ą ”. W toku post ę powania przedsi ę biorca Marzena Stawska przekaza ł a kopie faktur VAT mar ż a, które zosta ł y wystawione w zwi ą zku z umowami zawartymi z konkretnymi konsumentami. Faktury te zosta ł y sporz ą dzone w oparciu o wzór przekazany Prezesowi UOKIK pismem z dnia 26 marca 2008 r. Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów zwa ż y ł , co nast ę puje: Prezes UOKiK ma mo ż liwo ść oceny dzia ł a ń przedsi ę biorców w trybie przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów wprowadzaj ą cych mechanizmy ochrony tzw. zbiorowych interesów konsumentów. Materialnoprawn ą podstaw ę do analizy dzia ł a ń przedsi ę biorcy z punktu widzenia zakazu stosowania zakazanych praktyk stanowi art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Zgodnie z ust. 1 przywo ł anego przepisu, zakazane jest stosowanie praktyk naruszaj ą cych konkurencj ę . Przez praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów rozumie si ę godz ą ce w nie bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy, w tym m.in. nieuczciwe praktyki rynkowe (art. 24 ust. 2 ustawy). Nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów (art. 24 ust. 3 ustawy). Zbiorowe interesy konsumentów podlegaj ą zatem ochronie przed wymierzonymi w nie naruszeniami, polegaj ą cymi na sprzecznych z prawem dzia ł aniach przedsi ę biorców. Konsumentem w rozumieniu ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów jest osoba fizyczna dokonuj ą ca czynno ś ci prawnej niezwi ą zanej bezpo ś rednio z jej dzia ł alno ś ci ą gospodarcz ą lub zawodow ą (art. 22 1 K.c. w zw. z art. 4 pkt 12 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów). Jak wynika z powy ż szego, dla uznania dzia ł ania przedsi ę biorcy za niezgodne z zawartym w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów zakazem stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów niezb ę dne jest wykazanie, i ż spe ł nione zosta ł y kumulatywnie trzy nast ę puj ą ce przes ł anki: 1) kwestionowane dzia ł anie jest dzia ł aniem przedsi ę biorcy; 2) dzia ł anie to jest bezprawne; 3) dzia ł anie to godzi w zbiorowy interes konsumentów. Ad. 1) Marzena Stawska jako przedsi ę biorca Post ę powanie w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, podobnie jak ka ż de inne post ę powanie administracyjne, toczy si ę z udzia ł em osób maj ą cych przymiot strony. Zgodnie z art. 101 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, stron ą 4 post ę powania w sprawie stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów jest ka ż dy, wobec kogo zosta ł o wszcz ę te post ę powanie. W przedmiotowej sprawie stron ą , wobec której zosta ł o wszcz ę te post ę powanie w zwi ą zku z podejrzeniem stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, jest Marzena Stawska, prowadz ą ca dzia ł alno ść gospodarcz ą pod firm ą P.H.U. „Magdusia” Marzena Stawska w Legionowie. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów zawiera legaln ą definicj ę przedsi ę biorcy. Zgodnie z art. 4 pkt 1 tej ustawy w zwi ą zku z art. 86 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. - Przepisy wprowadzaj ą ce ustaw ę o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej (Dz. U. Nr 173, poz. 1808), pod poj ę ciem tym nale ż y rozumie ć przedsi ę biorc ę w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej (tekst jedn.: Dz. U. z 2007 r. Nr 155, poz. 1905 z po ź n. zm.) oraz: a) osob ę fizyczn ą , osob ę prawn ą , a tak ż e jednostk ę organizacyjn ą niemaj ą c ą osobowo ś ci prawnej, której ustawa przyznaje zdolno ść prawn ą , organizuj ą c ą lub ś wiadcz ą c ą us ł ugi o charakterze u ż yteczno ś ci publicznej, które nie s ą dzia ł alno ś ci ą gospodarcz ą w rozumieniu przepisów o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej; b) osob ę fizyczn ą wykonuj ą c ą zawód we w ł asnym imieniu i na w ł asny rachunek lub prowadz ą c ą dzia ł alno ść w ramach wykonywania takiego zawodu; c) osob ę fizyczn ą , która posiada kontrol ę nad co najmniej jednym przedsi ę biorc ą , cho ć by nie prowadzi ł a dzia ł alno ś ci gospodarczej w rozumieniu przepisów o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej, je ż eli podejmuje dalsze dzia ł ania podlegaj ą ce kontroli koncentracji; d) zwi ą zek przedsi ę biorców (…). Natomiast w my ś l art. 4 ust. 1 ustawy o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej, przedsi ę biorc ą w jej rozumieniu jest osoba fizyczna, osoba prawna i jednostka organizacyjna nieb ę d ą ca osob ą prawn ą , której odr ę bna ustawa przyznaje zdolno ść prawn ą – wykonuj ą ca we w ł asnym imieniu dzia ł alno ść gospodarcz ą . W ł a ś ciw ą dla przedsi ę biorcy dzia ł alno ś ci ą gospodarcz ą jest zarobkowa dzia ł alno ść wytwórcza, budowlana, handlowa, us ł ugowa oraz poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie kopalin ze z ł ó ż , a tak ż e dzia ł alno ść zawodowa, wykonywana w sposób zorganizowany i ci ą g ł y (art. 2 ww. ustawy). Marzena Stawska jest osob ą fizyczn ą , prowadz ą c ą na podstawie wpisu do Ewidencji Dzia ł alno ś ci Gospodarczej dzia ł alno ść gospodarcz ą we w ł asnym imieniu, pod firm ą P.H.U. „Magdusia” Marzena Stawska. Nie ulega zatem w ą tpliwo ś ci, i ż posiada ona status przedsi ę biorcy w rozumieniu powo ł ywanego powy ż ej art. 4 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w zwi ą zku z czym podlega rygorom okre ś lonym w ww. ustawie. Tym samym jej dzia ł ania mog ą by ć oceniane w aspekcie naruszenia zakazu stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów. Ad. 2) Bezprawno ść dzia ł a ń podejmowanych przez przedsi ę biorc ę Marzen ę Stawsk ą Drug ą z przes ł anek koniecznych dla stwierdzenia naruszenia art. 24 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów jest bezprawno ść dzia ł a ń podejmowanych przez przedsi ę biorc ę . Same przepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nie reguluj ą konstrukcji bezprawno ś ci dzia ł a ń przedsi ę biorcy. Zwróci ł na to uwag ę S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów w wyroku z dnia 23 czerwca 2006 r. (sygn. akt VIII Ama 32/05), wskazuj ą c, i ż art. 23a ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów – którego odpowiednikiem w ustawie z dnia 16 lutego 2007 r. jest art. 24 ust. 2 – nie ma samodzielnego znaczenia prawnego, lecz powinien by ć interpretowany oraz stosowany w okre ś lonym kontek ś cie normatywnym. W zwi ą zku z tym, w celu konkretyzacji przes ł anki 5 bezprawno ś ci nale ż y si ę gn ąć do przepisów innych ustaw, gdy ż dopiero na ich podstawie mo ż liwe jest dokonanie oceny dzia ł a ń przedsi ę biorcy w aspekcie ich zgodno ś ci z prawem. Bezprawno ść , do której odwo ł a ł si ę ustawodawca definiuj ą c poj ę cie praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów, nale ż y zatem rozumie ć jako sprzeczno ść z prawem. Jako sprzeczne z prawem kwalifikuje si ę zachowania sprzeczne z nakazem zawartym w ustawie, rozporz ą dzeniu wydanym na podstawie i dla wykonania ustawy, a tak ż e w umowie mi ę dzynarodowej oraz akcie prawa wspólnotowego, maj ą cych bezpo ś rednie zastosowanie w stosunkach wewn ę trznych. Sprzeczne z prawem s ą nadto: czyny zabronione i zagro ż one sankcj ą karn ą , czyny zabronione pod sankcjami dyscyplinarnymi, czyny zakazane przepisami administracyjnymi lub przepisami prawa gospodarczego publicznego, czyny zabronione przepisami o charakterze cywilnoprawnym, zawartymi w aktach normatywnych z zakresu prawa cywilnego i administracyjnego. Przedsi ę biorca dopuszcza si ę zatem dzia ł a ń sprzecznych z prawem wówczas, gdy podejmuje dzia ł ania niezgodne z przepisami, jak i wtedy, gdy nie dope ł nia ci ążą cego na nim prawnego obowi ą zku. Dla stwierdzenia bezprawno ś ci dzia ł ania przedsi ę biorcy bez znaczenia pozostaje strona podmiotowa czynu, a zatem wina sprawcy (w znaczeniu subiektywnym, oznaczaj ą cym wadliwo ść procesu decyzyjnego sprawcy) i stopie ń tej winy (umy ś lno ść b ą d ź nieumy ś lno ść ), a tak ż e ś wiadomo ść istnienia naruszonych norm prawnych. W niniejszej sprawie wszczynaj ą c przeciwko przedsi ę biorcy Marzenie Stawskiej post ę powanie w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów Prezes UOKiK stan ął na stanowisku, i ż bezprawno ść dzia ł a ń podejmowanych przez przedsi ę biorc ę mo ż na wywie ść : z jednej strony – z naruszenia przepisów ustawy o szczególnych warunkach sprzeda ż y konsumenckiej, z drugiej za ś – z naruszenia zakazu stosowania nieuczciwych praktyk rynkowych, okre ś lonego w art. 3 ustawy o przeciwdzia ł aniu nieuczciwym praktykom rynkowym. Naruszenie ustawy o szczególnych warunkach sprzeda ż y konsumenckiej : Wywodz ą c bezprawno ść dzia ł a ń podejmowanych przez przedsi ę biorc ę Marzen ę Stawsk ą z naruszenia przepisów ustawy o szczególnych warunkach sprzeda ż y konsumenckiej w pierwszej kolejno ś ci nale ż y wskaza ć , i ż ustawa ta znajduje zastosowanie do umów zawieranych z konsumentami w zakresie komisu samochodowego prowadzonego przez przedsi ę biorc ę Marzen ę Stawsk ą na mocy art. 770 1 K.c. W my ś l powo ł anego przepisu, do umowy sprzeda ż y rzeczy ruchomej zawartej przez komisanta z osob ą fizyczn ą , która nabywa rzecz w celu niezwi ą zanym z jej dzia ł alno ś ci ą gospodarcz ą ani zawodow ą , stosuje si ę przepisy o szczególnych warunkach sprzeda ż y konsumenckiej. Poj ę cie „rzeczy ruchomej” nie zosta ł o przez ustawodawc ę zdefiniowane. W oparciu o przepisy art. 45 K.c. oraz art. 46 § 1 K.c. a contrario przyjmuje si ę , i ż rzeczami ruchomymi s ą wszystkie rzeczy materialne z wyj ą tkiem nieruchomo ś ci, tj. gruntów i budynków zwi ą zanych z gruntem. Natomiast poj ę cie „osoby nabywaj ą cej rzecz w celu niezwi ą zanym z jej dzia ł alno ś ci ą gospodarcz ą ani zawodow ą ” jest to ż same z poj ę ciem „konsumenta”, zdefiniowanym w art. 22 1 K.c. w zw. z art. 4 pkt 12 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W przedmiotowej sprawie przedmiotem umów komisowych zawieranych przez przedsi ę biorc ę Marzen ę Stawsk ą z klientami s ą pojazdy samochodowe osobowe i dostawcze, b ę d ą ce niew ą tpliwie rzeczami ruchomymi. Ponadto, klientami autokomisu prowadzonego przez przedsi ę biorc ę s ą – obok podmiotów profesjonalnych – równie ż konsumenci, nabywaj ą cy pojazdy w celach niezwi ą zanych z dzia ł alno ś ci ą gospodarcz ą ani zawodow ą . 6 Spe ł nione s ą zatem przes ł anki okre ś lone w art. 770 1 K.c., przes ą dzaj ą ce o konieczno ś ci stosowania w niniejszej sprawie przepisów ustawy o szczególnych warunkach sprzeda ż y konsumenckiej. Zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy o szczególnych warunkach sprzeda ż y konsumenckiej, sprzedawca odpowiada wobec kupuj ą cego, je ż eli towar konsumpcyjny w chwili jego wydania jest niezgodny z umow ą ; w przypadku stwierdzenia niezgodno ś ci przed up ł ywem sze ś ciu miesi ę cy od wydania towaru domniemywa si ę , ż e istnia ł a ona w chwili jego wydania. Dla stwierdzenia zgodno ś ci towaru z umow ą ustawa odwo ł uje si ę do nast ę puj ą cych przes ł anek: zgodno ś ci z podanym przez sprzedawc ę opisem, posiadaniem cech okazanej kupuj ą cemu próbki lub wzoru, przydatno ś ci dla celu okre ś lonego przez nabywc ę przy zawarciu umowy, co do którego sprzedawca nie zg ł osi ł zastrze ż e ń (art. 4 ust. 2 ustawy), przydatno ś ci dla celu zwyk ł ego u ż ytku, zgodno ś ci w ł a ś ciwo ś ci z w ł a ś ciwo ś ciami towarów tego samego rodzaju oraz zgodno ś ci z oczekiwaniami co do towaru tego rodzaju, opartymi na sk ł adanych publicznie zapewnieniach sprzedawcy, producenta lub jego przedstawiciela (art. 4 ust. 3 ustawy). Jak wynika z powy ż szego wyliczenia, poj ę cie „niezgodno ś ci z umow ą ” jest bardzo pojemne i nie ogranicza si ę , na wzór r ę kojmi, jedynie do wad fizycznych i prawnych rzeczy sprzedanej. Odpowiedzialno ść sprzedawcy nie jest w ogóle uwarunkowana wyst ą pieniem wady, a jej podstaw ą mo ż e by ć np. mylny opis w ł a ś ciwo ś ci rzeczy zawarty w prospektach, materia ł ach reklamowych, itp. Zakres przedmiotowy poj ę cia niezgodno ś ci z umow ą jest zatem znacznie szerszy ni ż w przypadku przewidzianej w art. 556 K.c. przes ł anek wadliwo ś ci rzeczy uzasadniaj ą cych odpowiedzialno ść z tytu ł u r ę kojmi za wady. W art. 8 ustawy o szczególnych warunkach sprzeda ż y konsumenckiej ustawodawca okre ś li ł uprawnienia przys ł uguj ą ce kupuj ą cemu (konsumentowi) w sytuacji, gdy towar konsumpcyjny jest niezgodny z umow ą . Uprawnienia te w pierwszej kolejno ś ci zmierzaj ą do przywrócenia stanu zgodnego z umow ą . Cel ten mo ż e by ć zrealizowany w drodze nieodp ł atnej naprawy towaru lub jego wymiany na nowy, o ile naprawa lub wymiana s ą mo ż liwe i nie wymagaj ą nadmiernych kosztów (art. 8 ust. 1 ww. ustawy). Gdy naprawa lub wymiana jest niemo ż liwa albo nara ż a kupuj ą cego na znaczne niedogodno ś ci, a tak ż e, gdy sprzedawca nie zdo ł a tego uczyni ć w odpowiednim czasie, kupuj ą cy mo ż e skorzysta ć z uprawnienia do żą dania stosownego obni ż enia ceny albo odst ą pienia od umowy. Prawo do odst ą pienia nie przys ł uguje, gdy niezgodno ść towaru konsumpcyjnego z umow ą jest nieistotna (art. 8 ust. 4 ww. ustawy). Okres, przez który ci ąż y na sprzedawcy odpowiedzialno ść z tytu ł u niezgodno ś ci towaru konsumpcyjnego z umow ą , wynosi – zgodnie z art. 10 ust. 1 ustawy o szczególnych sprzeda ż y konsumenckiej – dwa lata od momentu wydania towaru; je ż eli przedmiotem sprzeda ż y jest rzecz u ż ywana, strony mog ą ten termin skróci ć , jednak ż e nie poni ż ej jednego roku. Jak wynika z powy ż szego, ustawa o szczególnych warunkach sprzeda ż y konsumenckiej zapewnia konsumentowi daleko id ą c ą ochron ę jego interesów i praw w sytuacji, gdy nabyty od przedsi ę biorcy towar okazuje si ę by ć niezgodny z umow ą . W takim przypadku konsument ma prawo realizowania swoich roszcze ń w dwóch etapach, z których pierwszy obejmuje wymian ę lub napraw ę towaru, drugi za ś – nast ę puj ą cy wówczas, gdy wymiana lub naprawa towaru s ą niewykonalne – pozwala na realizacj ę dalej id ą cych żą da ń , w postaci obni ż enia ceny lub odst ą pienia od umowy. Nale ż y równie ż podkre ś li ć , i ż na mocy art. 11 ustawy o szczególnych warunkach sprzeda ż y konsumenckiej uprawnienia w niej przewidziane maj ą charakter bezwzgl ę dnie obowi ą zuj ą cy i jako takie nie mog ą zosta ć wy łą czone ani ograniczone w drodze umowy stron zawartej przed zawiadomieniem sprzedawcy o niezgodno ś ci towaru konsumpcyjnego z umow ą ; w szczególno ś ci, nie mo ż na tego dokona ć przez o ś wiadczenie kupuj ą cego, ż e wie o wszelkich niezgodno ś ciach towaru z umow ą (art. 11 ww. ustawy). 7 W ocenie Prezesa UOKiK, odniesienie powy ż szych rozwa ż a ń do dzia ł a ń podejmowanych przez przedsi ę biorc ę Marzen ę Stawsk ą , polegaj ą cych na stosowaniu w obrocie z konsumentami wzoru faktury VAT mar ż a zawieraj ą cego postanowienie o tre ś ci: „ Kupuj ą cy o ś wiadcza, ż e stan techniczny pojazdu jest mu znany i kupuje go w takim stanie, w jakim on si ę znajduje. Strony przyjmuj ą do wiadomo ś ci, ż e auto-komis nie odpowiada za wady fizyczne pojazdu. Samochód u ż ywany bez gwarancji i r ę kojmi ”, prowadzi do konkluzji, i ż wskazane powy ż ej zachowanie przedsi ę biorcy jest bezprawne. Przytoczone powy ż ej postanowienie pozostaje bowiem w sprzeczno ś ci z omówionymi powy ż ej przepisami ustawy o szczególnych warunkach sprzeda ż y konsumenckiej, w tym w szczególno ś ci z art. 4 ust. 1 ustawy, a tak ż e z art. 8 ust. 1 i 4 ustawy, przyznaj ą cymi konsumentowi okre ś lone uprawnienia z tytu ł u niezgodno ś ci towaru konsumpcyjnego z umow ą . Uprawnienia przewidziane w przywo ł anych przepisach maj ą charakter bezwzgl ę dnie obowi ą zuj ą cy, wobec czego ich wy łą czenie na mocy postanowienia umownego nale ż y uzna ć za niedopuszczalne. Postanowienie zamieszczane przez przedsi ę biorc ę Marzen ę Stawsk ą na fakturach VAT mar ż a jest ponadto niezgodne z art. 11 ustawy o szczególnych warunkach sprzeda ż y konsumenckiej, przepis ten wy łą cza bowiem mo ż liwo ść wy łą czenia b ą d ź ograniczenia odpowiedzialno ś ci sprzedawcy z tytu ł u niezgodno ś ci towaru z umow ą w drodze o ś wiadczenia kupuj ą cego co do jego wiedzy o wszelkich wadach nabywanego towaru. Stosowanie nieuczciwej praktyki rynkowej : W ocenie Prezesa UOKiK, zachowanie przedsi ę biorcy Marzeny Stawskiej, niezgodne z ustaw ą o szczególnych warunkach sprzeda ż y konsumenckiej, stanowi jednocze ś nie nieuczciw ą praktyk ę rynkow ą w rozumieniu art. 5 ust. 1 i art. 4 ust. 1 i 2 ustawy o przeciwdzia ł aniu nieuczciwym praktykom rynkowym. Jak zosta ł o wskazane uprzednio, jako jedn ą z zakazanych praktyk naruszaj ą cych zbiorowy interes konsumentów okre ś lonych w art. 24 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów ustawodawca wymieni ł stosowanie nieuczciwych praktyk rynkowych. Oznacza to, ż e je ś li mamy do czynienia z nieuczciw ą praktyk ą rynkow ą w rozumieniu przepisów ustawy o przeciwdzia ł aniu nieuczciwym praktykom rynkowym, która jednocze ś nie narusza zbiorowe interesy konsumentów, to takie dzia ł anie w ś wietle prawa mo ż e zosta ć uznane za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów. Stosowanie nieuczciwych praktyk rynkowych jest zakazane na mocy art. 3 ustawy o przeciwdzia ł aniu nieuczciwym praktykom rynkowym. W my ś l art. 4 ust. 1 ww. ustawy, stosowana przez przedsi ę biorc ę praktyka jest nieuczciwa, je ż eli jest sprzeczna z dobrymi obyczajami i w istotny sposób zniekszta ł ca lub mo ż e zniekszta ł ci ć zachowanie rynkowe przeci ę tnego konsumenta przed zawarciem umowy dotycz ą cej produktu, w trakcie jej zawierania lub po jej zawarciu. Przedmiotowy przepis zawiera klauzul ę generaln ą , która na okoliczno ść stosowania danej praktyki b ę dzie podlega ł a stosownej konkretyzacji. Jednocze ś nie ustawa dokonuje podzia ł u nieuczciwych praktyk rynkowych na praktyki wprowadzaj ą ce w b łą d oraz agresywne praktyki rynkowe (art. 4 ust. 2 ustawy). Praktyki rynkowe wprowadzaj ą ce w b łą d mog ą przybiera ć posta ć czynn ą lub biern ą , tj. polega ć na dzia ł aniu (art. 5 ustawy) lub zaniechaniu (art. 6 ustawy). Nale ż y podkre ś li ć , i ż praktyki wprowadzaj ą ce w b łą d same w sobie (poza wyj ą tkami wskazanymi w art. 7 ustawy) nie stanowi ą nieuczciwych praktyk rynkowych zakazanych w ka ż dych okoliczno ś ciach. Oznacza to, i ż w celu wykazania, ż e dana praktyka ma charakter nieuczciwej praktyki rynkowej, nale ż y odwo ł a ć si ę zarówno do definicji praktyki wprowadzaj ą cej w b łą d (art. 5 ust. 1 lub art. 6 ust. 1 ustawy), jak i ogólnej definicji nieuczciwej praktyki rynkowej zawartej w art. 4 ust. 1 ustawy. 8 Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy o przeciwdzia ł aniu nieuczciwym praktykom rynkowym, za praktyk ę rynkow ą wprowadzaj ą c ą w b łą d uznaje si ę dzia ł anie wprowadzaj ą ce w b łą d, które w jakikolwiek sposób powoduje lub mo ż e powodowa ć podj ę cie przez przeci ę tnego konsumenta decyzji dotycz ą cej umowy, której inaczej by nie podj ął . Wprowadzaj ą cym w b łą d dzia ł aniem mo ż e by ć w szczególno ś ci rozpowszechnianie nieprawdziwych informacji lub rozpowszechnianie prawdziwych informacji w sposób mog ą cy wprowadza ć w b łą d (art. 5 ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy). Wprowadzaj ą ce w b łą d dzia ł anie mo ż e w szczególno ś ci dotyczy ć praw konsumenta, w szczególno ś ci prawa do naprawy lub wymiany produktu na nowy albo prawa do obni ż enia ceny lub do odst ą pienia od umowy (art. 5 ust. 3 pkt 4 ww. ustawy). Dokonuj ą c w powy ż szym kontek ś cie analizy postanowienia zamieszczanego przez przedsi ę biorc ę Marzen ę Stawsk ą na fakturach VAT mar ż a nale ż y stwierdzi ć , i ż zawiera ono zarówno informacje nieprawdziwe, jak i informacje prawdziwe, które poprzez zamieszczenie ich w okre ś lonym kontek ś cie mog ł y wprowadza ć konsumentów w b łą d. Jak zosta ł o szczegó ł owo omówione powy ż ej, sprzedawca komisowy ponosi wzgl ę dem kupuj ą cego odpowiedzialno ść z tytu ł u niezgodno ś ci nabytego towaru konsumpcyjnego z umow ą , w tym m.in. – ale nie tylko – z tytu ł u wad fizycznych towaru. Tym samym w sposób oczywisty nieprawdziwa (czyli niezgodna z prawd ą co do uregulowa ń prawnych obowi ą zuj ą cych w analizowanym zakresie) jest informacja zawarta w zdaniu drugim kwestionowanego postanowienia, w my ś l którego „ Strony przyjmuj ą do wiadomo ś ci, ż e auto- komis nie odpowiada za wady fizyczne pojazdu ”. Za prawdziw ą natomiast uzna ć nale ż y informacj ę zawart ą w zdaniu trzecim kwestionowanego postanowienia, którego tre ść brzmi: „Samochód u ż ywany bez gwarancji i r ę kojmi ”. Na mocy art. 1 ust. 4 ustawy o szczególnych warunkach sprzeda ż y konsumenckiej, do sprzeda ż y konsumenckiej nie stosuje si ę bowiem art. 556-581 K.c., dotycz ą cych r ę kojmi i gwarancji. Niemniej, jak wynika z powo ł anego powy ż ej art. 5 ust. 2 pkt 3 ustawy o przeciwdzia ł aniu nieuczciwym praktykom rynkowym, za dzia ł anie wprowadzaj ą ce w b łą d mo ż e by ć uznane tak ż e rozpowszechnianie informacji prawdziwych, o ile s ą prezentowane w sposób mog ą cy wprowadza ć w b łą d. W ocenie Prezesa UOKiK, taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie. Wprawdzie sama przytoczona powy ż ej klauzula przedstawia kwesti ę nieprzys ł ugiwania konsumentowi r ę kojmi i gwarancji zgodnie z obowi ą zuj ą cym stanem prawnym, lecz mimo to mo ż e wprowadza ć konsumentów w b łą d poprzez kontekst, w jakim jest prezentowana, tj. poprzez umieszczenie jej w s ą siedztwie informacji nieprawdziwej. W ten sposób zdanie „ Samochód u ż ywany bez gwarancji i r ę kojmi ” – cho ć literalnie zgodne z prawd ą – dodatkowo utwierdza konsumentów w przekonaniu, i ż w przypadku stwierdzenia wad pojazdu czy jakichkolwiek innych niezgodno ś ci z umow ą nie przys ł uguj ą im wzgl ę dem sprzedawcy komisowego ż adne uprawnienia. Maj ą c powy ż sze na wzgl ę dzie nale ż y stwierdzi ć , i ż stosowanie przez przedsi ę biorc ę Marzen ę Stawsk ą w obrocie konsumenckim wzoru formularza VAT mar ż a zawieraj ą cego postanowienie o tre ś ci: „ Kupuj ą cy o ś wiadcza, ż e stan techniczny pojazdu jest mu znany i kupuje go w takim stanie, w jakim on si ę znajduje. Strony przyjmuj ą do wiadomo ś ci, ż e auto- komis nie odpowiada za wady fizyczne pojazdu. Samochód u ż ywany bez gwarancji i r ę kojmi.” co najmniej mo ż e wprowadza ć konsumentów w b łą d co do uprawnie ń przys ł uguj ą cych im w sytuacji, gdy nabyty pojazd ma wady lub z innych powodów jest niezgodny z umow ą . Mo ż e si ę zdarzy ć , i ż konsument pozostaj ą c w b łę dnym przekonaniu – wywo ł anym przez przedsi ę biorc ę – i ż sprzedawca komisowy nie ponosi wzgl ę dem niego odpowiedzialno ś ci z tytu ł u niezgodno ś ci towaru z umow ą , nie skorzysta z przys ł uguj ą cych mu z mocy prawa uprawnie ń do żą dania wymiany lub naprawy towaru, a w dalszej kolejno ś ci tak ż e obni ż enia ceny lub odst ą pienia od umowy. Z uwagi na powy ż sze okoliczno ś ci uzasadnione jest uznanie, i ż zachowanie przedsi ę biorcy Marzeny Stawskiej stanowi praktyk ę wprowadzaj ą c ą w b łą d w rozumieniu art. 5 ust. 1 ustawy o przeciwdzia ł aniu nieuczciwym praktykom rynkowym. 9 Jednocze ś nie, zdaniem Prezesa UOKiK, zachowanie to wype ł nia znamiona nieuczciwej praktyki rynkowej, o której mowa w art. 4 ust. 1 ww. ustawy. Zamieszczanie na fakturach VAT mar ż a postanowienia niezgodnego z prawem i wprowadzaj ą cego w b łą d niew ą tpliwie jest bowiem sprzeczne z dobrymi obyczajami, rozumianymi jako uczciwe zasady post ę powania i ustalone zwyczaje w uj ę ciu etyczno-moralnym 1 . W ocenie Prezesa UOKiK, nie ulega równie ż w ą tpliwo ś ci, i ż kwestionowane dzia ł anie przedsi ę biorcy Marzeny Stawskiej mo ż e zniekszta ł ca ć zachowania rynkowe konsumentów w momencie stwierdzenia niezgodno ś ci nabytego pojazdu z umow ą , a zatem ju ż po zawarciu umowy, powoduj ą c przynajmniej w niektórych przypadkach odst ą pienie przez konsumenta od dochodzenia roszcze ń przys ł uguj ą cych mu wzgl ę dem przedsi ę biorcy. Maj ą c powy ż sze na uwadze Prezes UOKiK stwierdzi ł , i ż dzia ł ania przedsi ę biorcy Marzeny Stawskiej, polegaj ą cej na zamieszczaniu na fakturach VAT mar ż a postanowienia o tre ś ci kwestionowanej w niniejszym post ę powaniu, nale ż y uzna ć za stanowi ą ce nieuczciw ą praktyk ę rynkow ą w rozumieniu art. 4 ust. 1 i 2 ustawy o przeciwdzia ł aniu nieuczciwym praktykom rynkowym, sprecyzowan ą w art. 5 ust. 1 ww. ustawy. Wobec powy ż szego, wykazana zosta ł a bezprawno ść dzia ł a ń podejmowanych przez przedsi ę biorc ę Marzen ę Stawsk ą , o których mowa w punkcie I sentencji niniejszej decyzji. Ad. 3) Naruszenie zbiorowego interesu konsumentów Dla stwierdzenia przez Prezesa UOKiK stosowania praktyki okre ś lonej w art. 24 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów niezb ę dne jest wykazanie, ż e kwestionowane dzia ł ania przedsi ę biorcy godz ą w zbiorowy interes konsumentów. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów nie obja ś nia znaczenia poj ęć „godzenia w interesy konsumentów” oraz „zbiorowego interesu konsumentów”, wskazuj ą c jedynie w art. 24 ust. 3, i ż nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów. Nie ulega jednak w ą tpliwo ś ci, ż e dzia ł anie przedsi ę biorcy godzi w interesy konsumentów wtedy, gdy wywo ł uje negatywne skutki w sferze ich praw i obowi ą zków. Natomiast przez interes zbiorowy nale ż y rozumie ć interes dotycz ą cy konsumentów jako okre ś lonej zbiorowo ś ci. St ą d konkluzja, i ż naruszenie zbiorowego interesu konsumentów ma miejsce wówczas, gdy negatywnymi skutkami dzia ł a ń przedsi ę biorcy dotkni ę ty jest szerszy kr ą g uczestników rynku, maj ą cych status konsumentów. Do naruszenia zbiorowego interesu konsumentów konieczne jest, ż eby dzia ł anie przedsi ę biorcy by ł o skierowane nie do konkretnej osoby, lecz do adresata, którego nie sposób z góry indywidualnie oznaczy ć . Dzia ł anie o takim charakterze jest w stanie wywo ł a ć niekorzystne nast ę pstwa nie tylko w odniesieniu do konkretnych konsumentów, lecz wobec ka ż dego z cz ł onków zbiorowo ś ci. Przy tym zaistnienie przes ł anki naruszenia zbiorowego interesu konsumenta nie jest bezpo ś rednio uzale ż nione od liczby konsumentów, których interesy zosta ł y rzeczywi ś cie naruszone wskutek dzia ł a ń przedsi ę biorcy. Istotne jest to, ż e przedmiotowe dzia ł anie mo ż e zagrozi ć , przynajmniej potencjalnie, interesom szerokiego kr ę gu nieprofesjonalnych uczestników rynku. W ś wietle przedstawionych powy ż ej okoliczno ś ci nie ulega w ą tpliwo ś ci, i ż kwestionowane dzia ł ania przedsi ę biorcy Marzeny Stawskiej s ą dla konsumentów szkodliwe i godz ą w ich chronione prawem interesy. W wyniku przedmiotowych dzia ł a ń uprawnienia konsumentów s ą kszta ł towane w sposób sprzeczny z bezwzgl ę dnie 1 Patrz np.: J. Szwaja [pod red.]: Ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Komentarz , Warszawa 2000, str. 122-133; R. Stefanicki, Dobre obyczaje w prawie polskim , Przegl ą d Prawa Handlowego, 2002/5. 10 obowi ą zuj ą cymi przepisami prawa. Ponadto, dzia ł ania te prowadz ą do dezinformacji konsumentów, wprowadzaj ą c ich w b łą d co do ich uprawnie ń przys ł uguj ą cych z tytu ł u niezgodno ś ci nabywanych pojazdów z umow ą . W ocenie Prezesa UOKiK, nie ulega tak ż e w ą tpliwo ś ci, i ż interesy konsumentów, w które godz ą zakwestionowane dzia ł ania, maj ą charakter zbiorowy. Dzia ł ania przedsi ę biorcy Marzeny Stawskiej s ą bowiem kierowane do nieoznaczonego kr ę gu odbiorców, których nie mo ż na z góry zindywidualizowa ć . Mo ż liwo ść skorzystania z oferty handlowej Marzeny Stawskiej ma ka ż da zainteresowana osoba, przy czym informacje na temat aktualnej oferty s ą publicznie dost ę pne na terenie ca ł ego kraju, s ą bowiem zamieszczane na stronie internetowej tego przedsi ę biorcy oraz w serwisie aukcyjnym Allegro.pl. Adresatem praktyki stosowanej przez przedsi ę biorc ę mo ż e potencjalnie sta ć si ę zatem ka ż dy, kto zapozna si ę z ofert ą tego przedsi ę biorcy i dokona zakupu w prowadzonym przez niego autokomisie. Oczywistym jest równie ż , ż e bezprawne zachowanie przedsi ę biorcy Marzeny Stawskiej nie dotyczy wy łą cznie interesów poszczególnych osób, dotkni ę tych skutkami niedozwolonej praktyki stosowanej przez przedsi ę biorc ę , lecz narusza ono uprawnienia szerokiego kr ę gu konsumentów, których sytuacja jest identyczna i wspólna dla ca ł ej grupy kontrahentów przedsi ę biorcy, nieb ę d ą cych podmiotami profesjonalnymi. W zwi ą zku z powy ż szym nale ż y stwierdzi ć , ż e opisane w punkcie I sentencji niniejszej decyzji dzia ł ania przedsi ę biorcy Marzeny Stawskiej godz ą w zbiorowy interes konsumentów. Wykazanie, i ż dzia ł ania przedsi ę biorcy Marzeny Stawskiej maj ą charakter bezprawny, a jednocze ś nie naruszaj ą zbiorowy interes konsumentów, przes ą dza o tym, i ż dzia ł ania te maj ą charakter praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 2 i art. 24 ust. 2 pkt 3 w zw. z art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W toku prowadzonego post ę powania administracyjnego przedsi ę biorca Marzena Stawska o ś wiadczy ł a, i ż zaprzesta ł a stosowania niedozwolonej praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów. Na dowód powy ż szego przekaza ł a nowy wzór faktury VAT mar ż a, wed ł ug o ś wiadczenia przedsi ę biorcy funkcjonuj ą cy ju ż w obrocie. W dalszym toku post ę powania Marzena Stawska dodatkowo przedstawi ł a kopie konkretnych faktur wystawionych w oparciu o ww. wzór. Oceniaj ą c przedstawiony przez przedsi ę biorc ę nowoopracowany wzór faktury VAT mar ż a Prezes UOKiK uzna ł , ż e nie zawiera on w swojej tre ś ci kwestionowanego w niniejszym post ę powaniu postanowienia, zawartego we wcze ś niejszym wzorze faktury. Nie zawiera zarazem innych postanowie ń niezgodnych z przepisami ustawy o szczególnych warunkach sprzeda ż y konsumenckiej ani z innymi przepisami prawa. Wobec wycofania z obrotu dotychczasowego wzoru formularza VAT mar ż a i wprowadzenia nowego wzoru, z którego tre ś ci wyeliminowano postanowienie niezgodne z ustaw ą o szczególnych warunkach sprzeda ż y konsumenckiej, w ocenie Prezesa UOKiK, istniej ą podstawy do uznania, i ż kwestionowana w niniejszej sprawie praktyka naruszaj ą ca zbiorowe interesy konsumentów stosowana przez przedsi ę biorc ę Marzen ę Stawsk ą zosta ł a zaniechana. W zwi ą zku z tym uzasadnione jest zako ń czenie niniejszego post ę powania rozstrzygni ę ciem wydanym na podstawie art. 27 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W my ś l przedmiotowego przepisu, nie wydaje si ę decyzji o uznaniu praktyki za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów i nakazuj ą cej zaniechanie jej stosowania, je ż eli przedsi ę biorca zaprzesta ł stosowania praktyki; w takim przypadku Prezes UOKiK wydaje decyzj ę o uznaniu praktyki za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów i stwierdzaj ą c ą zaniechanie jej stosowania. 11 Maj ą c na uwadze powy ż sze okoliczno ś ci Prezes UOKiK uzna ł , i ż stosowana przez przedsi ę biorc ę Marzen ę Stawsk ą praktyka naruszaj ą ca zbiorowe interesy konsumentów zosta ł a zaniechana z dniem z ł o ż enia Prezesowi UOKiK o ś wiadczenia o zaprzestaniu stosowania zakwestionowanego wzoru faktury VAT mar ż a i jednoczesnego przedstawienia nowego wzoru, tj. w dniu 26 marca 2008 r. Maj ą c powy ż sze na wzgl ę dzie nale ż a ł o orzec jak w punkcie I sentencji. Stosownie do art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Prezes UOKiK mo ż e na ł o ż y ć na przedsi ę biorc ę , w drodze decyzji, kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci nie wi ę kszej ni ż 10% przychodu osi ą gni ę tego w roku rozliczeniowym poprzedzaj ą cym rok na ł o ż enia kary, je ż eli przedsi ę biorca ten, cho ć by nieumy ś lnie, dopu ś ci ł si ę stosowania praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów w rozumieniu art. 24 ustawy. Kara ta ma charakter fakultatywny, co oznacza, ż e o celowo ś ci jej na ł o ż enia Prezes UOKiK rozstrzyga ka ż dorazowo bior ą c pod uwag ę okoliczno ś ci naruszenia przepisów ustawy. Nak ł adaj ą c kar ę pieni ęż n ą okre ś lon ą w art. 106 ust. 1 pkt 4 ww. ustawy Prezes UOKiK bierze pod uwag ę konieczno ść spe ł nienia przes ł anek podmiotowych, tj. stwierdzenia, ż e naruszenie zakazu stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów dokonane zosta ł o co najmniej nieumy ś lnie. Konieczno ść uwzgl ę dniania przes ł anki winy przy nak ł adaniu kar pieni ęż nych okre ś lonych w art. 106 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów wynika bezpo ś rednio nie tylko z tre ś ci tego przepisu, ale równie ż pozostaje w zgodzie z orzecznictwem Trybuna ł u Konstytucyjnego 2 . Zgodnie z art. 83 Konstytucji RP, ka ż dy ma obowi ą zek przestrzegania prawa Rzeczypospolitej Polskiej. Obowi ą zek znajomo ś ci i przestrzegania norm prawa ci ąż y tym bardziej na profesjonalnych uczestnikach obrotu rynkowego, takich jak przedsi ę biorca Marzena Stawska. Podmioty profesjonalnie dzia ł aj ą ce na rynku powinny mie ć mo ż liwo ść przewidzenia, ż e podejmowane przez nie dzia ł ania zostan ą uznane przez Prezesa UOKiK za niezgodne z ustaw ą o ochronie konkurencji i konsumentów, nie mog ą zatem skutecznie dowodzi ć braku ś wiadomo ś ci naruszenia zakazu stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów. W ś wietle obowi ą zuj ą cych przepisów prawa nieumy ś lno ść naruszenia przepisów ustawy nie wyklucza istnienia podstaw do na ł o ż enia na przedsi ę biorc ę kary pieni ęż nej, cho ć zarazem mo ż e stanowi ć podstaw ę do z ł agodzenia wymiaru kary. W niniejszej sprawie za udowodnione nale ż y uzna ć , i ż dosz ł o do naruszenia przez przedsi ę biorc ę Marzen ę Stawsk ą okre ś lonego w art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zakazu stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów w sposób okre ś lony w punkcie I sentencji niniejszej decyzji. W ocenie Prezesa UOKiK, opisane w niniejszej decyzji dzia ł ania Marzeny Stawskiej powinny by ł y si ę temu przedsi ę biorcy kojarzy ć z nieuchronno ś ci ą naruszenia art. 24 ust. 2 i art. 24 ust. 2 pkt 3 w zw. z art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Zawodowy (profesjonalny) charakter ś wiadczenia us ł ug wymaga prowadzenia dzia ł alno ś ci w sposób zapewniaj ą cy poszanowanie dobrych obyczajów oraz s ł usznych interesów konsumentów, co wi ąż e si ę z respektowaniem obowi ą zuj ą cych przepisów prawa. Przedsi ę biorca winien wiedzie ć , ż e sporz ą dzaj ą c wzór faktury VAT mar ż a, a nast ę pnie stosuj ą c ten wzór w obrocie konsumenckim, nie mo ż e zamieszcza ć na nim postanowie ń niezgodnych z bezwzgl ę dnie obowi ą zuj ą cymi przepisami prawnymi. Nale ż y tak ż e zwróci ć 2 Orzeczenie Trybuna ł u Konstytucyjnego z dnia 1 marca 1994 r. (sygn. akt U 7/93). 12 uwag ę , ż e ustawa o szczególnych warunkach sprzeda ż y konsumenckiej, na mocy art. 770 1 K.c. znajduj ą ca zastosowanie równie ż do umów komisowych zawieranych z konsumentami, obowi ą zuje od dnia 1 stycznia 2003 r., zatem od przesz ł o 5 lat. Przedsi ę biorca Marzena Stawska mia ł a zatem wystarczaj ą co du ż o czasu, aby dostrzec bezprawno ść swojego zachowania i podj ąć odpowiednie kroki maj ą ce na celu doprowadzenie stosowanego wzoru faktury do stanu zgodno ś ci z prawem. W ś wietle powy ż szych okoliczno ś ci uzasadnione jest stwierdzenie, ż e dzia ł ania przedsi ę biorcy Marzeny Stawskiej opisane w punkcie I sentencji niniejszej decyzji mia ł y charakter co najmniej nieumy ś lny, jako takie by ł y zatem zawinione. Charakter i stopie ń naruszenia interesu publicznoprawnego, do jakiego dosz ł o w wyniku naruszenia przez przedsi ę biorc ę Marzen ę Stawsk ą zakazu okre ś lonego w art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, a tak ż e uci ąż liwo ść stosowanych przez przedsi ę biorc ę praktyk dla dotkni ę tych nimi konsumentów, uzasadniaj ą na ł o ż enie kary pieni ęż nej na tego przedsi ę biorc ę . Art. 106 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów przewiduje mo ż liwo ść na ł o ż enia na przedsi ę biorc ę kary pieni ęż nej w wysoko ś ci nie wi ę kszej ni ż 10% przychodu, osi ą gni ę tego w roku rozliczeniowym poprzedzaj ą cym rok na ł o ż enie kary. Ustawa nie przes ą dza bezwzgl ę dnie wysoko ś ci kary nak ł adanej przez Prezesa UOKiK, który decyduje o tym w ka ż dym konkretnym przypadku, kieruj ą c si ę za ł o ż eniem, ż e sankcja musi spe ł nia ć zarówno funkcj ę represyjn ą (nak ł adana jest za naruszenie ustawowych zakazów), jak i prewencyjn ą (ma zapobiega ć podobnym naruszeniom w przysz ł o ś ci i zniech ę ca ć do naruszania prawa), za ś zagro ż enie ni ą , czyli potencjalna mo ż liwo ść na ł o ż enia kary przez Prezesa UOKiK, nadaje jej charakter dyscyplinuj ą cy 3 . Ustawa nie zawiera zamkni ę tego katalogu przes ł anek, od których uzale ż niona jest wysoko ść kar nak ł adanych na przedsi ę biorców. W art. 111 ustawy jedynie przyk ł adowo wskazano, ż e Prezes UOKIK winien wzi ąć pod uwag ę okres, stopie ń okoliczno ś ci naruszenia przepisów ustawy, a tak ż e uprzednie naruszenie przepisów ustawy. Jest jednak oczywiste, ż e na wysoko ść kary powinien wp ł ywa ć równie ż stopie ń naruszenia lub zagro ż enia interesu publicznoprawnego. W orzecznictwie wskazuje si ę równie ż takie przes ł anki warunkuj ą ce wysoko ść kary, jak: potencja ł ekonomiczny przedsi ę biorcy, dopuszczalny poziom kary wynikaj ą cy z przepisów ustawy oraz cele, jakie kara ma osi ą gn ąć 4 . W niniejszej sprawie ustalaj ą c wysoko ść na ł o ż onej na przedsi ę biorc ę Marzen ę Stawsk ą kary pieni ęż nej Prezes UOKiK wzi ął pod uwag ę to, i ż przedsi ę biorca zaniecha ł stosowania praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów niezw ł ocznie po otrzymaniu postanowienia o wszcz ę ciu post ę powania w niniejszej sprawie, a nast ę pnie aktywnie wspó ł dzia ł a ł z Prezesem UOKiK w toku prowadzonego post ę powania. Ustalaj ą c wysoko ść kary nale ż a ł o ponadto uwzgl ę dni ć okoliczno ść , ż e Marzena Stawska nie by ł a dot ą d adresatem decyzji Prezesa UOKiK stwierdzaj ą cej naruszenie zakazów okre ś lonych w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów. Decyduj ą c o wysoko ś ci kary Prezes UOKiK wzi ął pod uwag ę wszystkie wskazane powy ż ej okoliczno ś ci, jak równie ż mo ż liwo ś ci finansowe przedsi ę biorcy Marzeny Stawskiej. Na tej podstawie Prezes UOKiK uzna ł , ż e wadze udowodnionych przedsi ę biorcy narusze ń ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów odpowiada kara w wysoko ś ci 1 000 z ł . W ocenie Prezesa UOKiK, kara pieni ęż na w powy ż szej wysoko ś ci w pe ł ni odpowiada stopniowi zawinienia przedsi ę biorcy. Nak ł adaj ą c kar ę w ustalonej wy ż ej wysoko ś ci, Prezes 3 Por.: wyrok SN z dnia 7 kwietnia 2004 r. (sygn. akt III SK 31/04). 4 Por.: wyrok SN z dnia 27 czerwca 2000 r. (sygn. akt I CKN 793/98). 13 UOKiK wyszed ł z za ł o ż enia, i ż powinna ona mie ć charakter zarówno represyjny, jak i prewencyjny, podkre ś laj ą c naganno ść ocenianego zachowania przedsi ę biorcy i przyczyniaj ą c si ę do zapewnienia trwa ł ego zaniechania naruszania przez Marzen ę Stawsk ą przepisów maj ą cych na celu ochron ę konsumentów. Poza wymiarem indywidualnym, w ocenie Prezesa UOKiK, orzeczona kara b ę dzie mie ć równie ż wymiar ogólny, spe ł niaj ą c funkcj ę odstraszaj ą c ą i wychowawcz ą w stosunku do innych uczestników rynku. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów odnosi wysoko ść kary pieni ęż nej do procentowej wielko ś ci przychodu przedsi ę biorcy. Przy czym, stosownie do art. 106 ust. 1 ustawy, pod poj ę ciem przychodu nale ż y rozumie ć przychód osi ą gni ę ty w roku rozliczeniowym poprzedzaj ą cym rok na ł o ż enia kary. W oparciu o powy ż sze za ł o ż enia Prezes UOKiK stwierdzi ł , na podstawie dokumentów finansowych przekazanych przez przedsi ę biorc ę Marzen ę Stawsk ą , ż e przychód tego przedsi ę biorcy w 2007 r. stanowi ą cy podstaw ę wymiaru kary pieni ęż nej z art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów wyniós ł [tajemnica przedsi ę biorstwa] z ł . Na ł o ż ona na Marzen ę Stawsk ą kara pieni ęż na stanowi [tajemnica przedsi ę biorstwa] % uzyskanego przychodu , mie ś ci si ę zatem w granicach wyznaczonych przez art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Kara ta stanowi jednocze ś nie [tajemnica przedsi ę biorstwa] % kary maksymalnej , przewidzianej za naruszenie zakazu okre ś lonego w art. 24 ww. ustawy. W ocenie Prezesa UOKiK, w ś wietle powy ż szych okoliczno ś ci zarówno na ł o ż enie przedmiotowej kary, jak i jej wysoko ść , s ą w pe ł ni uzasadnione. Maj ą c powy ż sze na wzgl ę dzie nale ż a ł o orzec jak w punkcie III sentencji. Zgodnie z art. 112 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, kar ę pieni ęż n ą nale ż y ui ś ci ć w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia si ę niniejszej decyzji, na konto Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie nr: NBP O/O Warszawa 51101010100078782231000000. Stosownie do tre ś ci art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zw. z art. 479 28 § 2 k.p.c., od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury w Warszawie. Otrzymuje: Pani Marzena Stawska P.H.U. „Magdusia” Marzena Stawska ul. Batorego 9 05-120 Legionowo 14