RKR-37/2004

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA W KRAKOWIE L.dz.RKR-400-34/04/BR- 26 /04 Kraków, dn. 25 pa ź dziernika 2004 r. DECYZJA Nr RKR - 37/2004 Na podstawie art. 85 ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. z 2003 r. Nr 86, poz. 804 ze zm.), stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz.U. Nr 18, poz. 172, ze zm.) - w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – odmawia si ę wszcz ę cia - na wniosek przedsi ę biorcy Andrzeja Ja ł ochy zamieszka ł ego w Grabówkach pod nr 95 - post ę powania antymonopolowego w sprawie stosowania przez Kopalni ę Soli „Wieliczka” Przedsi ę biorstwo Pa ń stwowe z siedzib ą w Wieliczce Park Kingi 1 oraz Kopalni ę Soli „Wieliczka” Trasa Turystyczna Sp. z o.o. z siedzib ą w Wieliczce przy ul. Dani ł owicza 10 praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę polegaj ą cej na nadu ż ywaniu pozycji dominuj ą cej na lokalnym rynku ś wiadczenia us ł ug parkingowych w rejonie Kopalni Soli w Wieliczce, poprzez narzucanie nieuczciwych cen - ra żą co niskich - za te us ł ugi. UZASADNIENIE W dniu 7 lipca 2004 r. do Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Krakowie wp ł yn ęł o pismo Andrzeja Ja ł ochy - przedsi ę biorcy ś wiadcz ą cego us ł ugi parkingowe na terenie miasta Wieliczki - (zwanego dalej „Wnioskodawc ą ”) w sprawie dzia ł a ń Kopalni Soli „Wieliczka” p.p. (zwanej dalej „Kopalni ą ”) oraz Kopalni Soli „Wieliczka” Trasa Turystyczna” Sp. z o.o. w Wieliczce (zwanej dalej „Kopalni ą -Tras ą ”), polegaj ą cych na uruchomieniu bezp ł atnego parkingu samochodowego w rejonie Kopalni, co zdaniem Wnioskodawcy stanowi naruszenie art.8 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 powo ł anej na wst ę pie ustawy o ochronie /…/. Poniewa ż pismo to nie spe ł nia ł o wymogów wniosku o wszcz ę cie post ę powania antymonopolowego, o których mowa w art. 84 ust. 2 ustawy o ochronie /…/, organ antymonopolowy - dzia ł aj ą c na podstawie art. 84 ust. 2a tej ustawy - wezwa ł przedsi ę biorc ę do jego uzupe ł nienia, m. innymi poprzez: - przed ł o ż enie dokumentów potwierdzaj ą cych uprawnienia Wnioskodawcy do z ł o ż enia wniosku; 2 - wskazanie rynku w ł a ś ciwego w sprawie – w rozumieniu art. 4 pkt 8 ustawy o ochronie /…/ - oraz uprawdopodobnienia, ż e na tym rynku Kopalnia i Kopalnia – Trasa zajmuj ą pozycj ę dominuj ą c ą , w rozumieniu art. 4 pkt 9 tej ustawy. - uprawdopodobnienie naruszenia przez ewentualnych Uczestników post ę powania antymonopolowego wskazanych we wniosku przepisów ustawy o ochronie /.../. Ponadto - zgodnie z tre ś ci ą art. 77 ust. 2 ustawy o ochronie /…/ - wezwano Wnioskodawc ę do wniesienia op ł aty od wniosku. Pismo zawieraj ą ce uzupe ł nienie wniosku oraz potwierdzenie jego op ł acenia Wnioskodawca dor ę czy ł w dniu 27 lipca 2004 r. W pi ś mie tym Wnioskodawca m. innymi, jako rynek w ł a ś ciwy w sprawie - wskaza ł rynek us ł ug parkingowych ś wiadczonych w pobli ż u Kopalni Soli w Wieliczce. W dniu 29 lipca 2004 r., postanowieniem nr RKR-129/2004, organ antymonopolowy - dzia ł aj ą c na podstawie art. 85 ust. 2 ustawy o ochronie /…/ - wszcz ął w sprawie post ę powanie wyja ś niaj ą ce. W oparciu o zebrany w toku post ę powania wyja ś niaj ą cego materia ł dowodowy organ antymonopolowy ustali ł , co nast ę puje : Kopalnia Soli „Wieliczka” Trasa Turystyczna Sp. z o.o. jest spó ł k ą córk ą Kopalni Soli „Wieliczka”. Zosta ł a powo ł ana do obs ł ugi ruchu turystycznego po zabytkowej cz ęś ci kopalni. W pi ś mie z dnia 6 sierpnia 2004 r. Spó ł ka Kopalnia-Trasa o ś wiadczy ł a, i ż nie jest w ł a ś cicielem, a tak ż e nie administruje parkingami zlokalizowanymi w bezpo ś rednim otoczeniu Kopalni Soli. Jednak ż e - jako prowadz ą ca obs ł ug ę ruchu turystycznego - wyrazi ł a opini ę , i ż optymalna odleg ł o ść parkingu od tego obiektu winna wynosi ć od 200 do 300 m, tak aby czas doj ś cia nie przekracza ł 5 minut. Spó ł ka poda ł a nazwy w ł a ś cicieli i lokalizacje 9 istniej ą cych parkingów odpowiadaj ą cych powy ż szym kryteriom, z czego trzy nale żą ce do Kopalni lecz b ę d ą ce w administracji Klubu Sportowego „Górnik” w Wieliczce. Wnioskodawca - odpowiadaj ą c na wezwanie organu antymonopolowego – w pi ś mie dor ę czonym w dniu 30 sierpnia 2004 r. wyja ś ni ł , i ż w jego ocenie czas przej ś cia od parkingu do kas biletowych Kopalni Soli powinien wynosi ć – podobnie, jak ma to miejsce w przypadku prowadzonego przez niego parkingu - od 5 do 10 min. Wskaza ł ponadto nazwy i adresy trzech przedsi ę biorców prowadz ą cych parkingi w rejonie kopalni. Organ antymonopolowy wystosowa ł zapytania do wszystkich wskazanych przez Kopalni ę - Trasa oraz Wnioskodawc ę w ł a ś cicieli lub administratorów parkingów, odno ś nie liczby miejsc parkingowych i obowi ą zuj ą cych cen. Na podstawie wyja ś nie ń ankietowanych przedsi ę biorców organ antymonopolowy ustali ł , i ż w bezpo ś rednim s ą siedztwie kopalni parkingi prowadzi 6 przedsi ę biorców (w tym Kopalnia). Jednym z nich jest Klub Sportowy „Górnik”, który trzy z czterech prowadzonych przez siebie parkingów wynajmuje od Kopalni na podstawie umowy najmu nr 159/95 zawartej w dniu 31 maja 1995 r. i rozszerzonej o dalsze tereny aneksem nr 8/2002, który wszed ł w ż ycie z dniem 2 kwietnia 2004 r. 3 Klub (w pi ś mie z dnia 14.09.2004 r.) oraz Kopalnia (w pi ś mie z dnia 4.10.2004 r.) o ś wiadczyli, ż e ceny na tych parkingach ustalane s ą samodzielnie przez wynajmuj ą cego bez ingerencji w ł a ś ciciela. Dane odno ś nie ilo ś ci miejsc parkingowych zlokalizowanych na parkingach prowadzonych przez ankietowanych przedsi ę biorców oraz wysoko ś ci cen zawiera poni ż sza tabela. W kolumnie nr 4 tabeli wpisano procentowy udzia ł liczby miejsc parkingowych ka ż dego z nich, w ogólnej sumie tych miejsc wynikaj ą cej z poz . 8. l.p. Nazwa przedsi ę biorcy Łą czna liczba miejsc parkingowych dla samochodów osobowych i autobusów b ę d ą ca w dyspozycji przedsi ę biorcy Udzia ł (w %) w ogólnej sumie miejsc parkingowych z pozycji „Razem” Cena parkingu 1 2 3 4 5 1 Kopalnia Soli Wieliczka 57 15% bezp ł atny 2. Klub Sportowy „Górnik” 180 47% 5 z ł /dzie ń 3. Andrzej Ja ł ocha (wnioskodawca) 15 3% 3 z ł /1 godz. 4. Bogus ł aw Kozakowski 26 7% brak danych 5. Alojza i Leszek Krawczyk 30 8% 3 z ł /1 godz. 7 z ł /dzie ń 6. Jerzy Ziernicki 26 7% brak danych 7. GM Partner 51 13% 7 z ł /dzie ń 8. Razem 385 100% Maj ą c na uwadze powy ż sze ustalenia organ antymonopolowy zwa ż y ł , co nast ę puje: Art. 8 ust. 1 ustawy o ochronie /…/ zawiera bezwzgl ę dny zakaz nadu ż ywania pozycji dominuj ą cej na rynku w ł a ś ciwym. Aby dzia ł ania przedsi ę biorcy zakwalifikowa ć jako jedn ą z wymienionych w art. 8 ust. 2 praktyk ograniczaj ą cych konkurencj ę , w tym wskazane przez Wnioskodawc ę narzucanie nieuczciwych – ra żą co niskich – cen, nale ż y uprzednio dowie ść , ż e przedsi ę biorca ten pozycj ę dominuj ą c ą na rynku w ł a ś ciwym posiada. Rynek w ł a ś ciwy – stosownie do definicji zawartej w art. 4 pkt 8 ustawy o ochronie /…/ - to rynek towarów, które ze wzgl ę du na ich przeznaczenie, cen ę oraz w ł a ś ciwo ś ci, w tym jako ść , s ą uznawane przez ich nabywców za substytuty oraz s ą oferowane na obszarze, na którym ze wzgl ę du na ich rodzaj i w ł a ś ciwo ś ci, istnienie barier dost ę pu do rynku, preferencje konsumentów, znacz ą ce ró ż nice cen i koszty transportu, panuj ą zbli ż one warunki konkurencji. 4 Natomiast przez pozycj ę dominuj ą c ą – zgodnie z tre ś ci ą art. 4 pkt. 9 ustawy o ochronie /…/ - rozumie si ę pozycj ę przedsi ę biorcy, która umo ż liwia mu zapobieganie skutecznej konkurencji na rynku w ł a ś ciwym przez stworzenie mu mo ż liwo ś ci dzia ł ania w znacznym zakresie niezale ż nie od konkurentów, kontrahentów oraz konsumentów. Domniemywa si ę , ż e przedsi ę biorca posiada pozycj ę dominuj ą c ą , je ż eli jego udzia ł w rynku przekracza 40%. Rynek w uj ę ciu przedmiotowym odnosi si ę do wszystkich towarów jednego rodzaju, które poprzez szczególne w ł a ś ciwo ś ci, w szczególno ś ci za ś przeznaczenie i cen ę odró ż niaj ą si ę od innych towarów w taki sposób, ż e nie istnieje mo ż liwo ść dowolnej ich zmiany. Rynek pod wzgl ę dem asortymentowym tworz ą towary, które z punktu widzenia nabywcy charakteryzuj ą si ę substytutywno ś ci ą . W przedmiotowej sprawie rynkiem w ł a ś ciwym w uj ę ciu produktowym jest rynek us ł ug parkingowych. W ocenie organu antymonopolowego rynkiem w ł a ś ciwym w uj ę ciu geograficznym jest w niniejszej sprawie obszar zlokalizowany w bezpo ś rednim s ą siedztwie Kopalni Soli w Wieliczce. Jak wskaza ł Wnioskodawca oraz Kopalnia-Trasa, doj ś cie z parkingu do kas Kopalni nie powinno turystom zabiera ć wi ę cej ni ż 5 do 10 minut. Przyj ę cie tak w ą skiego - ze strony geograficznej - rynku w ł a ś ciwego jest uzasadnione preferencjami konsumentów – turystów zwiedzaj ą cych kopalni ę i parkuj ą cych samochody w jej pobli ż u. Pomimo podobie ń stwa pod wzgl ę dem asortymentowym us ł ug parkingowych zlokalizowanych na terenie ca ł ego miasta Wieliczka do parkingów w bezpo ś rednim s ą siedztwie kopalni, nie s ą to subsytuty. Cech ą charakterystyczn ą tych us ł ug jest odleg ł o ść parkingu od miejsca docelowego. Miejscem tym - w niniejszej sprawie - jest Kopalnia Soli, b ę d ą ca podstawowym celem turystów odwiedzaj ą cych Wieliczk ę . Mo ż liwo ś ci prowadzenia dzia ł alno ś ci gospodarczej na parkingach znajduj ą cych si ę w bezpo ś rednim s ą siedztwie tego zabytkowego obiektu s ą zdecydowanie korzystniejsze. Ostatecznie – zdaniem organu antymonopolowego - rynkiem w ł a ś ciwym w rozumieniu art. 4 pkt 8 ustawy o ochronie /…/ jest w niniejszej sprawie rynek us ł ug parkingowych ś wiadczonych w rejonie Kopalni Soli w Wieliczce. Na takie wyznaczenie rynku w ł a ś ciwego zgodzi ł si ę równie ż Wnioskodawca w pi ś mie z dnia 27 sierpnia 2004 r. Na okre ś lonym jak wy ż ej rynku w ł a ś ciwym wyst ę puje 6 uczestników. W ocenie organu antymonopolowego kryterium ustalenia udzia ł u ka ż dego z tych uczestników w rynku w ł a ś ciwym, jest liczba pozostaj ą cych w ich dyspozycji miejsc parkingowych. Z dokonanych w toku post ę powania wyja ś niaj ą cego ustale ń wynika, ż e wskazana we wniosku Kopalnia Soli Wieliczka Trasa Turystyczna Sp. z o.o. nie jest w ogóle uczestnikiem rynku w ł a ś ciwego. Z zestawienia zawartego w tabeli na str. 3 niniejszej decyzji wynika z kolei (kol 4), i ż Kopalnia, której Wnioskodawca zarzuci ł nadu ż ywanie pozycji dominuj ą cej, tej pozycji - na rynku us ł ug parkingowych ś wiadczonych w rejonie Kopalni Soli w Wieliczce – nie posiada. Udzia ł Kopalni w tym rynku wynosi jedynie 15%, a zatem nie przekracza progu 40%, o którym mowa w art. 4 pkt 9 ustawy o ochronie /…/. W ś wietle powy ż szego stwierdzi ć nale ż y, i ż dzia ł ania Kopalni polegaj ą ce na nieodp ł atnym oferowaniu us ł ug parkingowych nie podlegaj ą ocenie pod k ą tem naruszenia przepisów art. 8 ustawy o ochronie /.../. 5 Zakres dzia ł ania Prezesa Urz ę du okre ś la art. 26 ustawy o ochronie /…/. Mi ę dzy innymi do zada ń organu antymonopolowego nale ż y sprawowanie kontroli przestrzegania przez przedsi ę biorców przepisów ustawy o ochronie /…/. W ramach tych uprawnie ń Prezes Urz ę du mo ż e – stosownie do art. 85 ust. 1 ustawy o ochronie/…/ - w drodze decyzji, odmówi ć wszcz ę cia post ę powania antymonopolowego, je ż eli z zawartych we wniosku oraz posiadanych przez Prezesa informacji wynika, ż e nie naruszono zakazów okre ś lonych w ww. ustawie. Maj ą c ostatecznie na uwadze, i ż w toku post ę powania wyja ś niaj ą cego poprzedzaj ą cego wydanie niniejszej decyzji ustalono, ż e ani Kopalnia Soli „Wieliczka” – ze wzgl ę du na niewielki udzia ł w rynku w ł a ś ciwym – ani Kopalnia Soli „Wieliczka” Trasa Turystyczna Sp. z o.o. – która nie jest uczestnikiem rynku w ł a ś ciwego - nie podlegaj ą ocenie Prezesa UOKiK pod k ą tem naruszenia art. 8 ustawy o ochronie /.../, orzeczono jak w sentencji. Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy o ochronie /.../, w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przys ł uguje stronom odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Krakowie, 30-011 Kraków, Plac Szczepa ń ski 5. Z upowa ż nienia Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Dyrektor Delegatury Barbara du Vall Otrzymuj ą : 1. Andrzej Ja ł ocha Grabówki 95 32-020 Wieliczka 2. RKR a/a