RKR-3/2007

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA W KRAKOWIE L.dz. RKR-61-16/06/JL- 5 /07 Kraków, dn. 23 stycznia 2007 r. DECYZJA nr RKR - 3 /2007 Na podstawie art. 23c w zwi ą zku z art. 23a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (t.j. Dz. U. z 2005 r. nr 244, poz. 2080 ze zm.) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz.U. nr 18, poz. 172 ze zm.), po przeprowadzeniu - z urz ę du - post ę powania w sprawie stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów - w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – I. uznaje si ę za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów praktyk ę stosowan ą przez przedsi ę biorców Barbar ę Piwowarsk ą i Juliusza Piwowarskiego prowadz ą cych wspólnie dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą Centrum Edukacji ORION – BODYGUARD spó ł ka cywilna z siedzib ą w Piekarach 240 Gmina Liszki, polegaj ą c ą na stosowaniu wprowadzaj ą cej w b łą d reklamy poprzez rozpowszechnianie ulotek oraz zamieszczenie og ł osze ń prasowych promuj ą cych dzia ł alno ść Centrum Edukacji ORION- BODYGUARD, w tre ś ci których publikowano informacj ę o mo ż liwo ś ci uzyskania ś redniego wykszta ł cenia w jeden rok oraz uzyskania matury, bez wskazania, i ż jednostka ta prowadzi kursy przygotowawcze do egzaminów eksternistycznych z zakresu liceum ogólnokszta ł c ą cego sk ł adanych przed pa ń stwow ą komisj ą egzaminacyjn ą , co stanowi naruszenie art. 16 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (Dz.U. z 2003 r. nr 153, poz. 1503 z pó ź n. zm.), i nakazuje si ę zaniechania jej stosowania. II. nak ł ada si ę na przedsi ę biorców Barbar ę Piwowarsk ą i Juliusza Piwowarskiego prowadz ą cych wspólnie dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą Centrum Edukacji ORION – BODYGUARD spó ł ka cywilna z siedzib ą w Piekarach 240 Gmina Liszki, obowi ą zek opublikowania w krakowskim dodatku Gazety Wyborczej, na drugiej stronie, w ramce, informacji o nast ę puj ą cej tre ś ci: Realizuj ą c obowi ą zek wynikaj ą cy z decyzji Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów nr RKR-3/2007 z dnia 23 stycznia 2007 r., informujemy, ż e Centrum Edukacji „ORION – BODYGUARD” s.c. stosowa ł o wprowadzaj ą c ą w b łą d reklam ę , zawieraj ą c ą slogan „ Ś rednie wykszta ł cenie w 1 rok + matura”, bez wskazania, i ż w rzeczywisto ś ci jednostka ta prowadzi wy łą cznie kursy przygotowuj ą ce do egzaminów eksternistycznych z zakresu liceum ogólnokszta ł c ą cego sk ł adanych przed pa ń stwow ą komisj ą edukacyjn ą . Informujemy tak ż e, ż e udzia ł w kursach organizowanych przez Centrum Edukacji „ORION – BODYGUARD” s.c. nie oznacza uzyskania 2 wykszta ł cenia ś redniego, jak te ż , ż e zdobycie takiego wykszta ł cenia w ci ą gu roku nie jest w ogóle mo ż liwe. Barbara Piwowarska Juliusz Piwowarski Centrum Edukacji „ORION – BODYGUARD” s.c. w Krakowie O realizacji powy ż szego obowi ą zku nale ż y poinformowa ć Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatur ę Urz ę du w Krakowie, w terminie trzytygodniowym liczonym od dnia uprawomocnienia si ę niniejszej decyzji. Uzasadnienie W dniu 13 listopada 2006 r. Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Krakowie (zwany dalej „organem antymonopolowym” lub „Prezesem Urz ę du”) wszcz ął – z urz ę du – post ę powanie w sprawie stosowania przez przedsi ę biorców Barbar ę Piwowarsk ą i Juliusza Piwowarskiego, prowadz ą cych wspólnie dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą Centrum Edukacji ORION – BODYGUARD spó ł ka cywilna z siedzib ą w Piekarach 240 Gmina Liszki, praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów polegaj ą cych na stosowaniu nieuczciwej i wprowadzaj ą cej w b łą d reklamy. Powodem wszcz ę cia post ę powania w przedmiotowej sprawie by ł y ustalenia poczynione w przeprowadzonym w okresie od 19.09.2006 r. do 10.11.2006 r. post ę powaniu wyja ś niaj ą cym, wskazuj ą ce, ż e przedsi ę biorcy Barbara Piwowarska i Juliusz Piwowarski zamie ś cili w krakowskim dodatku Gazety Wyborczej – w dniach 29.09.2006 r. i 2.10.2006 r. og ł oszenia o tre ś ci: - „Bodyguard Policealna Szko ł a Ochrony Studium Ratownictwa Medycznego uprawnienia publiczne wpisowe 50 z ł Ś REDNIE w 1 rok! ORION Kraków ul. Krupnicza 3 tel. 012 422 30 68, 0607 363 436” - „ORION! Licea zaoczne dla doros ł ych. Uprawnienia publiczne. Semestr gratis! Zapisy: Kraków, ul. Krupnicza 3/2, tel. 12/422-30-68, 607-363-436”, oraz, ż e rozpowszechniali – na terenie Centrum, pod adresem ul. Krupnicza 3/2 w Krakowie - ulotki o tre ś ci: „ Ś REDNIE wykszta ł cenie W 1 ROK + matura › Szybka › bezstresowo › Solidnie › Pa ń stwowe Egzaminy (minimum programowe LO) › zaj ę cia w systemie zaocznym PRZYJD Ź TERAZ Kraków, ul. Krupnicza 3/2 tel. 12/422-30-68, 421-67-25 www.srednie.pl”. W wyniku przeprowadzonego post ę powania ustalono nast ę puj ą cy stan faktyczny: Barbara Piwowarska, na podstawie wpisu do ewidencji dzia ł alno ś ci gospodarczej pod nr 1608/01 prowadzonej przez Wójta Gminy Liszki (k.10-11) oraz Juliusz Piwowarski, na podstawie wpisu do ewidencji dzia ł alno ś ci gospodarczej pod nr 1359/99 prowadzonej przez Wójta Gminy Liszki (k.12-13), prowadz ą wspólnie – w formie spó ł ki cywilnej – dzia ł alno ść 3 gospodarcz ą pod nazw ą Centrum Edukacji „ORION – BODYGUARD” (zwanym dalej „Centrum”). Siedziba spó ł ki mie ś ci si ę w Piekarach 240, Gmina Liszki. Dzia ł alno ść prowadzona jest w Krakowie oraz w takich miastach, jak: Szczecin, Kalisz, Wroc ł aw, Bydgoszcz, Ł ód ź , Katowice, Gliwice, Gorzów Wielkopolski, Rzeszów. Umowa spó ł ki cywilnej mi ę dzy ww. przedsi ę biorcami zosta ł a zawarta w dniu 2 wrze ś nia 2004 r. (k.14-17). Celem dzia ł ania spó ł ki, zgodnie z par. 1 umowy, jest edukacja osób doros ł ych. W ramach prowadzonej dzia ł alno ś ci gospodarczej pod nazw ą Centrum Edukacji „ORION – BODYGUARD” s.c., funkcjonuj ą dwa rodzaje dzia ł alno ś ci, tj. kursy przygotowuj ą ce do egzaminów eksternistycznych oraz Policealna Szko ł a Detektywów i Pracowników Ochrony BODYGUARD. Szko ł a policealna posiada uprawnienia szko ł y niepublicznej, nadane przez Prezydenta Miasta Krakowa decyzj ą nr 2/03 z dnia 20.06.2003 r. (k.27). Samo Centrum Edukacji nie posiada uprawnie ń szko ł y publicznej. Centrum prowadzi kursy przygotowuj ą ce do pa ń stwowych egzaminów eksternistycznych z poszczególnych przedmiotów nauczania z zakresu liceum ogólnokszta ł c ą cego dla doros ł ych. Nauka odbywa si ę w systemie zaocznym i trwa 13 miesi ę cy. Us ł ugi edukacyjne ś wiadczone przez Centrum s ą odp ł atne. Jak wynika z Informacji Naborowej (k.22), wymogiem dla udzia ł u w kursach jest uko ń czenie 18 lat w dniu pierwszego egzaminu oraz uko ń czenie szko ł y podstawowej. System nauczania stosowany przez Centrum nosi miano Systemu Bezstresowego, który opiera si ę na: wyk ł adaniu minimum programowego, braku ocen oraz na przekazywaniu materia ł u w formie zagadnie ń egzaminacyjnych. Wyk ł adanych jest 10 obowi ą zkowych przedmiotów. Po pozytywnym zdaniu egzaminów ze wszystkich przedmiotów przed zewn ę trzn ą Pa ń stwow ą Komisj ą Egzaminacyjn ą uzyskuje si ę pa ń stwowe ś wiadectwo uko ń czenia szko ł y ś redniej (dla doros ł ych), co uprawnia do zdawania egzaminu maturalnego. Prawa i obowi ą zki stron przedmiotowej us ł ugi edukacyjnej okre ś lone s ą w umowie zawieranej ze s ł uchaczem (k.18-21). W umowie tej Centrum zobowi ą zuje si ę do pomocy w za ł atwieniu formalno ś ci niezb ę dnych do zdawania egzaminów eksternistycznych przed Pa ń stwow ą Komisj ą Egzaminacyjn ą . Jak podnios ł o Centrum, planowano uruchomienie liceów zaocznych dla doros ł ych, jednak z uwagi na brak dostatecznego zainteresowania nie rozpocz ę to tej dzia ł alno ś ci (k. 9). Centrum wskazuje, i ż dzia ł a na podstawie art. 83 a pkt 2 ustawy z dnia 7 wrze ś nia 1991 r. o systemie o ś wiaty (tj. Dz.U. z 2004 r. nr 256, poz. 2572 ze zm.). Przepis ten stanowi, ż e dzia ł alno ść o ś wiatowa nieobejmuj ą ca prowadzenia szko ł y czy placówki, mo ż e by ć podejmowana na zasadach okre ś lonych w przepisach ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej (Dz. U. z 2004 r. nr 173, poz. 1807 ze zm.). Kwestia uzyskania wykszta ł cenia ś redniego zosta ł a uregulowana w ustawie o systemie o ś wiaty. Zgodnie z art. 11 a ust. 4 tej ustawy, wykszta ł cenie ś rednie posiada osoba, która: 1. uko ń czy ł a szko łę ponadpodstawow ą (za wyj ą tkiem zasadniczej szko ł y zawodowej) – w starym systemie o ś wiaty, 4 2. uko ń czy ł a szko łę ponadgimnazjaln ą – w obecnym systemie o ś wiaty – tj.: - trzyletnie liceum ogólnokszta ł c ą ce, którego uko ń czenie umo ż liwia uzyskanie ś wiadectwa dojrza ł o ś ci po zdaniu egzaminu maturalnego, - trzyletnie liceum profilowane kszta ł c ą ce w profilach kszta ł cenia ogólnozawodowego, którego uko ń czenie umo ż liwia uzyskanie ś wiadectwa dojrza ł o ś ci po zdaniu egzaminu maturalnego, - czteroletnie technikum, którego uko ń czenie umo ż liwia uzyskanie dyplomu potwierdzaj ą cego kwalifikacje zawodowe po zdaniu egzaminu, a tak ż e umo ż liwia uzyskanie ś wiadectwa dojrza ł o ś ci po zdaniu egzaminu maturalnego, - dwuletnie uzupe ł niaj ą ce liceum ogólnokszta ł c ą ce dla absolwentów zasadniczych szkó ł zawodowych, którego uko ń czenie umo ż liwia uzyskanie ś wiadectwa dojrza ł o ś ci po zdaniu egzaminu maturalnego, - trzyletnie technikum uzupe ł niaj ą ce dla absolwentów zasadniczych szkó ł zawodowych, którego uko ń czenie umo ż liwia uzyskanie dyplomu potwierdzaj ą cego kwalifikacje zawodowe po zdaniu egzaminu, a tak ż e umo ż liwia uzyskanie ś wiadectwa dojrza ł o ś ci po zdaniu egzaminu maturalnego, - szko łę policealn ą o okresie nauczania nie d ł u ż szym ni ż 2,5 roku, której uko ń czenie umo ż liwia osobom posiadaj ą cym wykszta ł cenie ś rednie uzyskanie dyplomu potwierdzaj ą cego kwalifikacje zawodowe po zdaniu egzaminu. Ponadto, jak stanowi art. 10 ust. 1 tej ustawy, osoba, która uko ń czy ł a 18 lat i nie jest uczniem szko ł y, mo ż e uzyska ć ś wiadectwo uko ń czenia szko ł y, z wyj ą tkiem szko ł y kszta ł c ą cej w zawodach medycznych, na podstawie egzaminów eksternistycznych przeprowadzanych przez pa ń stwow ą komisj ę egzaminacyjn ą powo ł an ą przez kuratora o ś wiaty. Zgodnie z rozporz ą dzeniem Ministra Edukacji i Nauki z 13 stycznia 2006 r. (Dz.U. z 2006 r. nr 6 poz. 36) w sprawie egzaminów eksternistycznych, Komisja przeprowadza egzaminy eksternistyczne z zakresu szko ł y dla doros ł ych, przy której zosta ł a powo ł ana. Stanowisko Stron Ustosunkowuj ą c si ę do postawionych przez Prezesa Urz ę du zarzutów, Barbara i Juliusz Piwowarscy podnie ś li, ż e przedmiotowe og ł oszenia nie mog ł y zawiera ć pe ł nej tre ś ci informuj ą cej o ś wiadczonych us ł ugach edukacyjnych, gdy ż by ł yby nieczytelne i w efekcie niekorzystne dla Centrum. Ponadto – w ich ocenie – takie og ł oszenia z natury swej nie mog ą zawiera ć pe ł nych informacji. Jednocze ś nie wskazali, i ż „ okres przekazywania wiadomo ś ci z zakresu liceum dla doros ł ych stanowi tre ść sloganu reklamowego, za którym idzie pe ł na, wyczerpuj ą ca informacja dla kandydatów ”. W ich ocenie tre ść anonsów prasowych mog ł aby wprowadza ć w b łą d dopiero wtedy, gdyby zawiera ł a informacje, ż e Centrum wydaje ś wiadectwa, egzaminuje s ł uchaczy – a to nie mia ł o miejsca. Oceniaj ą c przedstawiony stan faktyczny oraz stanowisko stron, organ antymonopolowy zwa ż y ł , co nast ę puje: Tre ść art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (t.j. Dz. U. z 2005 r. nr 244, poz. 2080 ze zm.) – zwanej dalej „ustaw ą o ochronie (…)” – wskazuje, ż e jej przepisy maj ą zastosowanie wy łą cznie do ochrony 5 interesów przedsi ę biorców i konsumentów, podejmowanej w interesie publicznym. Zatem warunkiem koniecznym do uruchomienia instrumentów okre ś lonych w tej ustawie jest zaistnienie takiego stanu faktycznego, w którym dzia ł ania przedsi ę biorców naruszaj ą jej przepisy i jednocze ś nie stanowi ą zagro ż enie dla interesu publicznego b ą d ź te ż naruszaj ą ten interes. Niniejsze post ę powanie dotyczy zawarto ś ci og ł osze ń prasowych oraz ulotek rozpowszechnianych przez Centrum i zawieraj ą cych ofert ę ś wiadczonych przez nie us ł ug edukacyjnych. Og ł oszenia prasowe i ulotki rozpowszechniane s ą w ś ród nieograniczonego kr ę gu adresatów i dotycz ą wszystkich potencjalnie zainteresowanych ich tre ś ci ą osób, pragn ą cych uzyska ć wykszta ł cenie ś rednie, którym przys ł uguje status konsumenta. Zgodnie z art. 22 1 k.c. za konsumenta uwa ż a si ę osob ę fizyczn ą dokonuj ą cej czynno ś ci prawnej niezwi ą zanej bezpo ś rednio z jej dzia ł alno ś ci ą gospodarcz ą lub zawodow ą . Zatem nale ż y stwierdzi ć , i ż do oceny stanu faktycznego niniejszej sprawy zastosowanie maj ą przepisy ustawy o ochronie (…), a samo post ę powanie prowadzone by ł o w interesie publicznym. Art. 23a ust. 1 zd. 1 ustawy o ochronie (…) stanowi, ż e przez praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów rozumie si ę godz ą ce w nie bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy. Zgodnie z ust. 2 tego przepisu, za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów uwa ż a si ę w szczególno ś ci stosowanie postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umownych uznanych za niedozwolone, o których mowa w art. 479 45 k.p.c., naruszenie obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji, nieuczciw ą i wprowadzaj ą c ą w b łą d reklam ę i inne czyny nieuczciwej konkurencji godz ą ce w zbiorowe interesy konsumentów. Aby mo ż liwe by ł o stwierdzenie stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, niezb ę dne jest łą czne spe ł nienie dwóch przes ł anek: 1. dzia ł ania przedsi ę biorcy musz ą nosi ć znamiona bezprawno ś ci, tj. narusza ć obowi ą zuj ą ce normy prawne lub spo ł eczne, oraz 2. dzia ł ania te musz ą narusza ć zbiorowe interesy konsumentów. ad. 1 Bezprawno ść dzia ł a ń Poj ę cie bezprawno ś ci nie jest poj ę ciem prawnie zdefiniowanym. Nale ż y zatem przyj ąć , zgodnie z jego literalnym brzmieniem, ż e „dzia ł anie bezprawne” to zachowanie sprzeczne z nakazem zawartym w ustawie, rozporz ą dzeniu wydanym na podstawie i dla wykonania ustawy, umow ą mi ę dzynarodow ą maj ą c ą bezpo ś rednie zastosowanie w stosunkach wewn ę trznych oraz z zasadami wspó łż ycia spo ł ecznego. Bezprawno ść jest czynnikiem o charakterze obiektywnym, tj. niezale ż nym od wyst ą pienia szkody czy te ż zamiaru po stronie przedsi ę biorcy dopuszczaj ą cego si ę dzia ł a ń bezprawnych. Barbarze Piwowarskiej i Juliuszowi Piwowarskiemu postawiono zarzut stosowania nieuczciwej i wprowadzaj ą cej w b łą d reklamy. Podstawowe znaczenie dla oceny tego zarzutu ma przepis art. 16 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (Dz.U. z 2003 r. nr 153, poz. 1503 ze zm.), który stanowi, ż e czynem nieuczciwej konkurencji jest reklama wprowadzaj ą ca klienta w b łą d i mog ą ca przez to wp ł yn ąć na jego decyzj ę co do nabycia towaru lub us ł ugi. Zgodnie z ust. 2 tego przepisu, przy ocenie reklamy wprowadzaj ą cej w b łą d nale ż y uwzgl ę dni ć wszystkie jej elementy, zw ł aszcza dotycz ą ce ilo ś ci, jako ś ci, sk ł adników, sposobu wykonania, przydatno ś ci, mo ż liwo ś ci zastosowania reklamowanych towarów lub us ł ug, a tak ż e zachowania si ę klienta. 6 Istot ą reklamy jest pewien przekaz informacyjny, którego przedmiot stanowi ą oferty rynkowe (wytwory, us ł ugi), za ś cel – kszta ł towanie zapotrzebowania. Zadaniem reklamy jest przede wszystkim nak ł onienie do skorzystania z okre ś lonej oferty oraz przekazanie odbiorcom szeroko rozumianej informacji (E. Nowi ń ska, Zwalczanie nieuczciwej reklamy, Zagadnienia cywilno – prawne, Universitas, Kraków 1997, s.18). Nie ulega zatem w ą tpliwo ś ci, i ż przedmiotowe og ł oszenia prasowe i ulotki, zawieraj ą ce informacj ę o ofercie Centrum w zakresie us ł ug edukacyjnych, s ą reklam ą . Analizuj ą c tre ść reklamy prasowej oraz ulotek rozpowszechnianych przez Centrum, zawieraj ą cych informacj ę „ Ś rednie w 1 rok”, Prezes Urz ę du zwróci ł uwag ę na fakt, i ż oferta ta oznacza w rzeczywisto ś ci mo ż liwo ść odp ł atnego uczestnictwa w cyklu zaj ęć przygotowuj ą cych do eksternistycznego egzaminu przed pa ń stwow ą komisj ą egzaminacyjn ą z zakresu liceum ogólnokszta ł c ą cego dla doros ł ych. Oferta skierowana jest do absolwentów szko ł y podstawowej lub zasadniczej szko ł y zawodowej, którzy w dniu pierwszego egzaminu eksternistycznego uko ń cz ą 18 rok ż ycia. Rozpowszechnianej przez Centrum reklamie mo ż na zarzuci ć mo ż liwo ść wprowadzenia w b łą d co do istotnych warunków oferty ś wiadczenia us ł ug edukacyjnych. W ocenie Prezesa Urz ę du reklama ta – z uwagi na niepe ł ny przekaz - wywo ł uje niezgodne z prawd ą wyobra ż enie o oferowanej us ł udze. Stwarza bowiem przekonanie o mo ż liwo ś ci uzyskania ś redniego wykszta ł cenia w rok – co w polskim systemie edukacyjnym nie jest mo ż liwe, a ponadto wskazuje na mo ż liwo ść zdawania egzaminu maturalnego w Centrum. Ś wiadczy o tym tre ść ulotki „ Ś rednie wykszta ł cenie w 1 rok + matura”. Jak stwierdzi ł S ą d Okr ę gowy w Warszawie - S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów w wyroku z dnia 23 czerwca 2004 r. (sygn. akt XVII Ama 66/03), „ wprowadzenie w b łą d polega ć mo ż e na pomini ę ciu w reklamie istotnych dla konsumenta informacji lub zawarciu w reklamie sformu ł owa ń k ł amliwych ”. Nie znajduje tu zatem uzasadnienia stanowisko Stron, ż e informacje reklamowe – z natury swej - nie mog ą zawiera ć pe ł nej i wyczerpuj ą cej informacji, je ż eli zachodzi pomini ę cie istotnych dla konsumenta informacji, co mia ł a miejsce w rozwa ż anym przypadku. Nie wskazano bowiem, i ż placówka prowadzona przez Strony prowadzi jedynie kursy przygotowawcze do egzaminów eksternistycznych przeprowadzanych przez pa ń stwow ą komisj ę egzaminacyjn ą . Zatem informacje przekazywane w og ł oszeniach prasowych i ulotkach wprowadzaj ą w b łą d co do przedmiotu us ł ug ś wiadczonych przez Centrum Edukacji. Warto te ż zwróci ć uwag ę na stanowisko ukszta ł towane w orzecznictwie Europejskiego Trybuna ł u Sprawiedliwo ś ci (dalej zwany: „ETS”), zgodnie z którym konsument ma prawo do rzetelnej, nie wprowadzaj ą cej w b łą d informacji, zawieraj ą cej wszelkie ponadto niezb ę dne dane wynikaj ą ce z funkcji i przeznaczenia towaru czy us ł ugi (por. na przyk ł ad sprawa GB-Inno-BM, ETS 13.12.1991 r., C-18/88, Zb. Orz. I-5941). ETS podkre ś la wag ę obowi ą zku udzielania konsumentom prawdziwej i pe ł nej informacji ju ż na etapie promocji czy reklamy. Brak podawania rzetelnych, pe ł nych i prawdziwych informacji uniemo ż liwia bowiem konsumentom dokonanie swobodnej i rzeczowej oceny oferowanych na rynku towarów i us ł ug, co mo ż e wprowadza ć w b łą d konsumentów. Ponadto wskazanie konsumentom mo ż liwo ś ci weryfikacji przedstawianych informacji poprzez zamieszczenie w og ł oszeniu prasowym adresu pocztowego czy internetowego czy numeru telefonu nie wyczerpuje zobowi ą zania Strony do udzielenia pe ł nej, rzetelnej i prawdziwej informacji. Je ż eli chodzi o mo ż liwo ść wp ł ywania reklamy na decyzj ę dotycz ą c ą nabycia towaru lub us ł ugi, a o której jest mowa w art. 16 ust. 1 pkt 2 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, w polskim pi ś miennictwie nie ma jednolicie ukszta ł towanego stanowiska co do 7 uznania jej za przes ł ank ę niezb ę dn ą dla uznania ocenianej reklamy za czyn nieuczciwej konkurencji, a tym samym stwierdzenia jej bezprawno ś ci (E. Łę towska, Prawo umów konsumenckich, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2002, s. 199). Nale ż y jednak pami ę ta ć , i ż jedn ą z podstawowych funkcji reklamy jest sk ł onienie nabywcy do zakupu towaru lub us ł ugi, tzw. funkcja agitacyjna reklamy. Jak wskazuje E. Nowi ń ska, „reklam ą s ą ś wiadomie podejmowane w sferze gospodarczej dzia ł ania, zmierzaj ą ce do promowania towarów lub us ł ug poprzez wskazanie na ich cechy w taki sposób, aby wywo ł a ć lub wzmocni ć okre ś lone potrzeby u klientów, steruj ą c ich wyborem ” (E. Nowi ń ska, Zwalczanie nieuczciwej reklamy, op.cit., s. 24). Nale ż y uzna ć , ż e oceniana reklama, poprzez pomini ę cie w jej tre ś ci istotnych z punktu widzenia konsumenta informacji, mo ż e wp ł ywa ć na decyzj ę konsumenta co do nabycia oferowanej przez Centrum us ł ugi edukacyjnej. Przedstawienie bowiem konsumentowi mo ż liwo ś ci uzyskania ś redniego wykszta ł cenia w ci ą gu roku sprawia, ż e oferta ta staje si ę konkurencyjna w sytuacji, gdy inne placówki edukacyjne oferuj ą uzyskanie wykszta ł cenia ś redniego w okresie nie krótszym ni ż 2 lata (dwuletnie uzupe ł niaj ą ce liceum ogólnokszta ł c ą ce). Bior ą c pod uwag ę powy ż sze okoliczno ś ci nale ż y stwierdzi ć , i ż reklama stosowana przez Stron ę wprowadza w b łą d konsumentów co do rzeczywistej tre ś ci skierowanej do nich oferty, naruszaj ą c przepis art. 16 ust. 1 pkt 2 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Tym samym przes ł anka bezprawno ś ci zosta ł a spe ł niona. W tym miejscu nale ż y zwróci ć równie ż uwag ę , i ż Centrum publikuj ą c w Gazecie Wyborczej, obok siebie, dwa og ł oszenia – jedno o mo ż liwo ś ci uzyskania wykszta ł cenia ś redniego w 1 rok i drugie o prowadzonych przez siebie Liceach zaocznych dla doros ł ych, posiadaj ą cych ponadto uprawnienia publiczne – zawieraj ą ce te same wyrazy, tj. „ORION” oraz podaj ą c ten sam adres i numery telefonów, pot ę guje wra ż enie o mo ż liwo ś ci uzyskania wykszta ł cenia ś redniego w Centrum Orion. Takie zestawienie informacji pozwala bowiem na zapami ę tanie, a nast ę pnie kojarzenie przez odbiorców nast ę puj ą cych wyrazów: „ Ś rednie w 1 rok”, „ORION”, „Licea zaoczne dla doros ł ych” , sugeruj ą c, ż e ORION jest jednostk ą uprawnion ą do kszta ł cenia w celu uzyskania ś redniego wykszta ł cenia. Jak wskazuje Ryszard Skubisz w Komentarzu do Ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, wprowadzaj ą cy w b łą d skutek reklamy mo ż e by ć spowodowany tak ż e obiektywnie prawdziwymi informacjami, bowiem to konkretny sposób rozumienia wypowiedzi przez adresatów, a nie sam fakt abstrakcyjnej zgodno ś ci z prawd ą , ma podstawowe znaczenie przy reklamie wprowadzaj ą cej w b łą d. Ustalenie faktu wprowadzenia w b łą d powinno uwzgl ę dnia ć nie tylko pe ł n ą tre ść wypowiedzi, lecz tak ż e ca ł okszta ł t okoliczno ś ci, w jakich zostaje ona przekazana odbiorcom (prof. Ryszard Skubisz w: Ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, Komentarz, pod. red. prof. J. Szwaji, C.H. BECK, Warszawa 2006, s. 695-696). ad. 2 Naruszenie zbiorowego interesu konsumentów Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów nie definiuje poj ę cia zbiorowego interesu konsumentów, stwierdzaj ą c jedynie w art. 23a ust. 1 zd. 2, ż e nie jest nim suma indywidualnych interesów konsumentów. W ś wietle art. 1 ust. 1 ustawy – powo ł anego na wst ę pie uzasadnienia prawnego niniejszej decyzji - nale ż y przyj ąć , ż e ze zbiorowymi interesami konsumentów mamy do czynienia wówczas, gdy dzia ł ania przedsi ę biorcy s ą 8 powszechne i mog ą dotkn ąć ka ż dego potencjalnego konsumenta b ę d ą cego kontrahentem przedsi ę biorcy. W orzecznictwie S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów utrwali ł si ę pogl ą d, i ż naruszenie interesu publicznoprawnego ma miejsce wówczas, gdy skutkami dzia ł a ń sprzecznych z przepisami prawa antymonopolowego dotkni ę ty jest szerszy kr ą g uczestników rynku, wzgl ę dnie, gdy dzia ł ania te wywo ł uj ą na rynku inne niekorzystne zjawiska (wyrok SA z 24.01.1991 r., XV Amr 8/90; 4.07.2001 r. XVII Ama 108/00; 23.20.2002 r. XVII Ama 133/2001). Stanowisko to potwierdzone zosta ł o równie ż w orzecznictwie S ą du Najwy ż szego, który w uzasadnieniu wyroku z dnia 12 wrze ś nia 2003 r. (sygn. akt: I CKN 504/01) stwierdzi ł , i ż : „nie jest zasadne uznawanie, ż e post ę powanie z tytu ł u naruszenia ustawy antymonopolowej mo ż na wszczyna ć tylko wtedy, gdy zagro ż one s ą interesy wielu odbiorców, a nie jest to mo ż liwe w sytuacji, gdy pokrzywdzonym jest tylko jeden konsument. Wydawane orzeczenie ma bowiem wymiar znacznie szerszy, pe ł ni tak ż e funkcj ę prewencyjn ą , s ł u ż y bowiem ochronie tak ż e nieograniczonej liczby potencjalnych konsumentów” . Oceniane w niniejszej decyzji dzia ł ania odnosz ą si ę do wszystkich potencjalnych klientów Centrum oraz do osób nie zainteresowanych t ą ofert ą , do których dociera przekaz reklamowy, a zatem dzia ł ania te dotycz ą zbiorowego interesu konsumentów. Pomini ę cie w przekazie reklamowym istotnych informacji dotycz ą cych charakteru prowadzonych w Centrum zaj ęć , mo ż e wp ł ywa ć na mylne wyobra ż enia co do mo ż liwo ś ci uzyskania wykszta ł cenia ś redniego, sugeruj ą c ponadto, i ż w polskim systemie o ś wiaty wystarcza rok do uzyskania takiego wykszta ł cenia. Maj ą c powy ż sze na uwadze organ antymonopolowy uzna ł , ż e zosta ł y spe ł nione obie przes ł anki niezb ę dne do zakwalifikowania dzia ł a ń przedsi ę biorców jako praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów. Wobec powy ż szego, orzeczono jak w pkt I sentencji decyzji. Zgodnie z art. 23c ust. 2 ustawy o ochronie (…), w decyzji o uznaniu praktyki za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów, Prezes Urz ę du mo ż e okre ś li ć ś rodki usuni ę cia trwaj ą cych skutków naruszenia zbiorowych interesów konsumentów w celu zapewnienia wykonania nakazu, w szczególno ś ci zobowi ą za ć przedsi ę biorc ę do z ł o ż enia jednokrotnego lub wielokrotnego o ś wiadczenia o tre ś ci i formie okre ś lonej w decyzji. Mo ż e równie ż nakaza ć publikacj ę decyzji w ca ł o ś ci lub w cz ęś ci na koszt przedsi ę biorcy. Sk ł adaj ą c o ś wiadczenie o tre ś ci okre ś lonej w pkt II sentencji niniejszej decyzji, przedsi ę biorcy poinformuj ą ogó ł konsumentów, ż e stosowana przez nich reklama o mo ż liwo ś ci uzyskania wykszta ł cenia ś redniego w rok nie by ł a zgodna z rzeczywist ą ofert ą programow ą Centrum, jak te ż w ogóle nie by ł a zgodna z prawd ą . Na ł o ż enie na przedsi ę biorców Barbar ę Piwowarsk ą i Juliusza Piwowarskiego takiego obowi ą zku jest zasadne, gdy ż tylko w ten sposób mo ż na usun ąć skutki naruszenia zbiorowych interesów konsumentów. Opublikowanie przedmiotowego o ś wiadczenia dostarczy konsumentom - potencjalnie zainteresowanym ofert ą Centrum, jak i wszystkim czytelnikom tej Gazety – informacji, ż e nie tylko zdobycie w Centrum Edukacji „ORION – BODYGUARD” wykszta ł cenia ś redniego w rok nie jest mo ż liwe, ale równie ż , ż e nie jest to mo ż liwe w ogóle. Skutkiem reklamy stosowanej przez Centrum jest bowiem powstanie mylnego wyobra ż enia co do mo ż liwo ś ci kszta ł cenia w polskim systemie o ś wiaty, dlatego te ż 9 na przedsi ę biorcach odpowiedzialnych za stosowanie przedmiotowej reklamy ci ąż y obowi ą zek wyprowadzenia z b łę du konsumentów. Wobec powy ż szego, orzeczono jak w pkt II sentencji decyzji. Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy o ochronie (...) w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przys ł uguje stronie odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie - S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów - Delegatura w Krakowie (31 – 011 Kraków, Plac Szczepa ń ski 5). Z upowa ż nienia Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Zast ę pca Dyrektora Delegatury w Krakowie Leszek Piekarz Otrzymuje: 1. Juliusz Piwowarski Piekary 240, 32-060 Liszki 2. RKR a/a