RKR-29/2008

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA UOKIK W KRAKOWIE 31-011 Kraków, Pl. Szczepa ń ski 5, Tel/fax (012) 421-75-79, 421-74-98, E-mail: krakow@uokik.gov.pl RKR-61-1/08/DN - 16 /08 Kraków, dn. 30 wrze ś nia 2008 r. DECYZJA Nr RKR - 29/2008 Na podstawie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks post ę powania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.,) w zwi ą zku z art. 83 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331, ze zm.) oraz stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy i § 7 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2007 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz.U. Nr 134, poz. 939) - w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: umarza si ę , wszcz ę te z urz ę du, post ę powanie w sprawie stosowania przez P.H.P.U. „Zagroda” Sp. z o.o. z siedzib ą w Strzy ż owie, przy ul. 1-go Maja 38B praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, polegaj ą cych na: 1. naruszeniu obowi ą zku wynikaj ą cego z tre ś ci § 20 pkt 1 Regulaminu utrzymania czysto ś ci i porz ą dku na terenie Gminy Domaradz (Uchwa ł a Rady Gminy Domaradz Nr X/77/0 z dnia 17 wrze ś nia 2007 r.) w zwi ą zku z art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 13 wrze ś nia 1996 r. o utrzymaniu czysto ś ci i porz ą dku w gminach (t.j. Dz.U. z 2005 r. Nr 236, poz. 2008 ze zm.) poprzez nie zawarcie z w ł a ś cicielami nieruchomo ś ci- konsumentami umów o wywóz odpadów komunalnych; 2. stosowaniu we wzorcu umowy o wywóz odpadów komunalnych postanowienia w brzmieniu: „odpady do wywo ż enia musz ą by ć zgromadzone w pobli ż u posesji Zamawiaj ą cego w miejscu dost ę pnym i dogodnym do dojazdu o ka ż dej porze dnia i roku”, które jest sprzeczne z § 22 ust. 1 rozporz ą dzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiada ć budynki i ich usytuowanie (Dz.U. Nr 75, poz 690 ze zm.) oraz § 13 ust. 1 R egulaminu utrzymania czysto ś ci i porz ą dku na terenie Gminy Domaradz. U z a s a d n i e n i e W dniu 26 czerwca 2007 r. do Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów - Delegatury w Krakowie wp ł yn ęł o pismo Rzecznika Praw Obywatelskich zawiadomienie o podejrzeniu naruszenia zbiorowych interesów konsumentów przez P.H.P.U. „Zagroda” Sp. z o.o. z siedzib ą w Strzy ż owie (dalej „Spó ł ka” lub „Spó ł ka „Zagroda”). Rzecznik podniós ł , i ż Spó ł ka, ś wiadcz ą ca us ł ugi w zakresie wywozu odpadów komunalnych na terenie Gminy Domaradz, w umowach zawieranych z w ł a ś cicielami nieruchomo ś ci stosuje zapis w brzmieniu: „ odpady do wywo ż enia musz ą by ć zgromadzone 2 w pobli ż u posesji Zamawiaj ą cego w miejscu dost ę pnym i dogodnym do dojazdu o ka ż dej porze dnia i roku”. W ocenie Rzecznika powy ż sza regulacja stoi w sprzeczno ś ci z obowi ą zuj ą cym porz ą dkiem prawnym. I tak, art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 13 wrze ś nia 1996 r. o utrzymaniu czysto ś ci i porz ą dku w gminach (t.j. Dz.U. z 2005 r., Nr 236, poz. 2088 ze zm.) nak ł ada na w ł a ś cicieli nieruchomo ś ci obowi ą zek utrzymania czysto ś ci i porz ą dku m.in. poprzez wyposa ż enie nieruchomo ś ci w urz ą dzenia s ł u żą ce do zbierania odpadów komunalnych oraz utrzymanie tych urz ą dze ń w odpowiednim stanie sanitarnym, porz ą dkowym i technicznym. Z kolei zasady dotycz ą ce umiejscowienia pojemników na odpady reguluj ą przepisy rozporz ą dzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiada ć budynki i ich usytuowanie (Dz.U. Nr 75, poz 690 ze zm.) – dalej „ rozporz ą dzenie w sprawie warunków technicznych ”. Rzecznik zwróci ł uwag ę , i ż wy ż ej wskazane akty prawne nie nak ł adaj ą na w ł a ś cicieli nieruchomo ś ci obowi ą zku gromadzenia odpadów poza jej terenem. Powy ż sze dzia ł ania, zdaniem Rzecznika, mog ą stanowi ć naruszenie zbiorowych interesów konsumentów Bior ą c powy ż sze pod uwag ę Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dalej „Prezes UOKiK”) przeprowadzi ł post ę powanie wyja ś niaj ą ce, w ramach którego ustalono, i ż Spó ł ka ZAGRODA obs ł uguje na terenie Gminy Domaradz ok. 1.150 t.j. 70% gospodarstw domowych. W roku 2006 Spó ł ka zawar ł a z kontrahentami 3 pisemne umowy, natomiast w okresie od 1 stycznia do 30 wrze ś nia 2007 r. – 1 pisemn ą umow ę o wywóz odpadów. W toku przeprowadzonego j.w. post ę powania Prezes UOKiK podda ł równie ż analizie wzorzec umowy stosowany przez Spó ł k ę w obrocie z konsumentami. Ustalono, i ż § 2 pkt 3 wzorca umowy zawiera postanowienie w brzmieniu: „odpady do wywo ż enia musz ą by ć zgromadzone w pobli ż u posesji Zamawiaj ą cego w miejscu dost ę pnym i dogodnym do dojazdu o ka ż dej porze dnia i roku”. Realizacja tego postanowienia oznacza w praktyce, i ż w ł a ś ciciele gospodarstw usytuowanych przy bocznych drogach zobligowani s ą do dostarczania worków z odpadami w ustalonych terminach do drogi g ł ównej, na której wyznaczona zosta ł a trasa „objazdu”. Jak ustalono, odpady komunalne gromadzone s ą i odbierane w workach foliowych, których zakup przez klientów Spó ł ka traktuje na równi z zawarciem pisemnej umowy. I tak, z terenu Gminy Domaradz w 2006 roku Spó ł ka wywioz ł a 6.500 worków, a w okresie od 1 stycznia do 30 wrze ś nia 2007 r. – 5.300 worków. Uwzgl ę dniaj ą c powy ż sze, postanowieniem Nr RKR-42/2008, Prezes UOKiK wszcz ął , w dniu 17 stycznia 2008 r., post ę powanie w sprawie stosowania przez P.H.P.U. „Zagroda” Sp. z o.o. praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, polegaj ą cych na: 1. naruszeniu obowi ą zku wynikaj ą cego z tre ś ci § 20 pkt 1 1 Regulaminu utrzymania czysto ś ci i porz ą dku na terenie Gminy Domaradz (Uchwa ł a Rady Gminy Domaradz Nr XXII/134/05 z dnia 6 stycznia 2005 r.) w zwi ą zku z art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 13wrze ś nia 1996 r. o utrzymaniu czysto ś ci i porz ą dku w gminach (t.j. Dz.U. z 2005 r. 1 Pierwotnie wskazano § 22 ust. 1 Regulaminu utrzymania czysto ś ci i porz ą dku na terenie Gminy Domaradz. Z uwagi jednak na wej ś cie w ż ycie nowego Regulaminu, w którym tre ść ww. przepisu w identycznym brzmieniu zamieszczono w § 20 ust. 1, wydane zosta ł o, w dniu 1 lipca 2008 r., postanowienie nr RKR- 274/2008 zmieniaj ą ce odpowiednio postanowienie nr RKR-42/2008 o wszcz ę ciu przedmiotowego post ę powania. 3 Nr 236, poz. 2008 ze zm.) poprzez nie zawarcie z w ł a ś cicielami nieruchomo ś ci- konsumentami umów o wywóz odpadów komunalnych; 2. stosowaniu we wzorcu umowy o wywóz odpadów komunalnych postanowienia w brzmieniu: „odpady do wywo ż enia musz ą by ć zgromadzone w pobli ż u posesji Zamawiaj ą cego w miejscu dost ę pnym i dogodnym do dojazdu o ka ż dej porze dnia i roku”, które jest sprzeczne z § 22 ust. 1 rozporz ą dzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiada ć budynki i ich usytuowanie (Dz.U. Nr 75, poz 690 ze zm.) oraz § 13 ust. 1 2 Regulaminu utrzymania czysto ś ci i porz ą dku na terenie Gminy Domaradz co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Odnosz ą c si ę do postawionych j.w. zarzutów (karty nr 43-46 w aktach sprawy) Spó ł ka poda ł a, i ż wprawdzie zgodnie z § 22 pkt 1 Regulaminu w ł a ś ciciel nieruchomo ś ci zobowi ą zany jest do zawarcia umowy z przedsi ę biorstwem wywozowym w zakresie wywozu odpadów, jednak ż e z tre ś ci tego przepisu nie wynika, w jakiej formie umowa winna by ć zawarta. Wymóg zawarcia umowy w formie pisemnej nie wynika równie ż z przepisów ustawy o utrzymaniu czysto ś ci i porz ą dku w gminach. Spó ł ka podkre ś li ł a, i ż wy ż ej wskazana ustawa obci ąż a obowi ą zkiem pozbywania si ę zebranych na terenie nieruchomo ś ci odpadów komunalnych w ł a ś cicieli tych nieruchomo ś ci. Na nich te ż ci ąż y obowi ą zek udokumentowania korzystania z us ł ug przedsi ę biorcy prowadz ą cego dzia ł alno ść w zakresie wywozu odpadów. Zdaniem Spó ł ki, dla jej klientów, dokumentem takim jest imienny dowód zakupu worków i paragon zakupu worków okre ś lonego rodzaju w okre ś lonej ilo ś ci. W tym miejscu Spó ł ka wyja ś ni ł a, i ż wraz z workami na odpady dostarcza do sklepów równie ż umowy o wywóz odpadów komunalnych. Ka ż dy z w ł a ś cicieli nieruchomo ś ci w gminie Domaradz ma mo ż liwo ść odebrania egzemplarza i podpisania go. Spó ł ka nie mo ż e wp ł ywa ć na mieszka ń ców gminy w zakresie zawierania umów w formie pisemnej, st ą d te ż umowy pomi ę dzy Spó ł k ą z w ł a ś cicielami nieruchomo ś ci s ą zawierane per pacta concludentia, a ich potwierdzeniem jest paragon zakupu worków. Odnosz ą c si ę do zarzutu stosowania we wzorcu umowy o wywóz odpadów postanowienia sprzecznego z § 22 usta 1 rozporz ą dzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych oraz § 10 ust. 1 (aktualny § 13 ust. 1) Regulaminu utrzymania czysto ś ci i porz ą dku na terenie Gminy Domaradz, Spó ł ka poda ł a, i ż trudno uzna ć za naruszenie wy ż ej wskazanych przepisów krótkotrwa ł e umieszczenie worków z odpadami poza granicami danej nieruchomo ś ci raz na dwa tygodnie, w dniu i godzinie ustalonymi w harmonogramie wywozu odpadów. Harmonogram taki ustalany jest z góry na ca ł y rok, a ka ż de gospodarstwo domowe otrzymuje ten wykaz na pocz ą tku danego roku. Spó ł ka zwróci ł a uwag ę , i ż co do zasady gminy wiejskie charakteryzuj ą si ę rozproszeniem gospodarstw w ró ż nych odleg ł o ś ciach od dróg gminnych. Do niektórych z tych gospodarstw brak jest nawet mo ż liwo ś ci dojazdu. Dlatego przyj ę to zasad ę , i ż worki z odpadami b ę d ą wystawiane przy trasach objazdu, ustalonych wspólnie z przedstawicielami Urz ę du Gminy i konsultowanymi na posiedzeniu Rady Gminy. 2 Pierwotnie wskazano § 10 ust. 1 Regulaminu utrzymania czysto ś ci i porz ą dku na terenie Gminy Domaradz. Z uwagi jednak na wej ś cie w ż ycie nowego Regulaminu, w którym tre ść ww. przepisu w identycznym brzmieniu zamieszczono w § 13 ust. 1, wydane zosta ł o, w dniu 1 lipca 2008 r., postanowienie nr RKR- 274/2008 zmieniaj ą ce odpowiednio postanowienie nr RKR-42/2008 o wszcz ę ciu przedmiotowego post ę powania. 4 W ocenie Spó ł ki zapis umowy dotycz ą cy gromadzenia odpadów nie dotyczy ich gromadzenia w rozumieniu ich sk ł adowania, lecz dotyczy ich przygotowania do odbioru i wywozu przez Spó ł k ę w ś ci ś le okre ś lonym terminie w danej miejscowo ś ci. Niezale ż nie od powy ż szego stanowiska Spó ł ka poinformowa ł a, i ż zmieni ł a kwestionowany przez Prezesa UOKiK zapis § 2 pkt 3 wzorca umowy w ten sposób, i ż w jego miejsce wstawiono zapis w brzmieniu: „ odpady do odbioru i wywo ż enia musz ą by ć przygotowane i wystawione w pobli ż u posesji Zamawiaj ą cego w miejscu dost ę pnym i dogodnym do dojazdu o ka ż dej porze dnia i roku przy trasie objazdu dla danej miejscowo ś ci”. Dokumentuj ą c powy ż sze Spó ł ka przed ł o ż y ł a nowy wzorzec umowy (karta nr 46). W toku przedmiotowego post ę powania Prezes UOKiK ustali ł , co nast ę puje: Spó ł ka „Zagroda” prowadzi dzia ł alno ść gospodarcz ą na podstawie wpisu do Krajowego Rejestru S ą dowego pod numerem 0000146826 (karty nr 22-27). Jest przedsi ę biorc ą , którego przedmiotem dzia ł alno ś ci jest m.in. wywóz i unieszkodliwianie odpadów. W zakresie wywozu odpadów komunalnych Spó ł ka dzia ł a na terenach gmin: Czudec, Domaradz, Wi ś niowa, Niebylec, Ś wilcza, S ę dziszów Ma ł opolski, Wojaszówka i Tyczyn, gdzie obs ł uguje ok. 15 tys. gospodarstw domowych. W gminie Domaradz Spó ł ka dzia ł a na podstawie Zezwolenia Wójta tej Gminy z dnia 30 grudnia 2005 r. (karty nr 20-21) na prowadzenie dzia ł alno ś ci w zakresie odbierania odpadów komunalnych od w ł a ś cicieli nieruchomo ś ci, gdzie ś wiadczy us ł ugi na rzecz ok. 1.150 gospodarstw domowych, co w ocenie Spó ł ki, stanowi 70% ogó ł u tych gospodarstw. Odpady komunalne od w ł a ś cicieli nieruchomo ś ci odbierane s ą w workach foliowych o pojemno ś ci 60 i 120 litrów, opatrzonych logo Spó ł ki. Worki dostarczane s ą przez w ł a ś cicieli nieruchomo ś ci do tzw. tras objazdu i odbierane przez Spó ł k ę co 14 dni. Trasy objazdu ustalane s ą przez so ł tysów wsi, przedstawicieli Urz ę du Gminy oraz Spó ł ki „Zagroda” i przebiegaj ą przez najliczniej zamieszka ł e przysió ł ki wsi, drogami, które s ą przejezdne o ka ż dej porze roku. Przebieg tras objazdu umieszczany jest na tablicach oraz og ł aszany przez so ł tysów wsi. W toku przedmiotowego post ę powania Spó ł ka „Zagroda” poda ł a, i ż z uwagi na du ż e rozproszenie gospodarstw domowych na terenie Gminy Domaradz, dotarcie do poszczególnych w ł a ś cicieli nieruchomo ś ci w celu zawarcia umowy jest bardzo utrudnione. W zwi ą zku z powy ż szym zawieranie umów o wywóz odpadów odbywa si ę na dwa sposoby. Najpowszechniejszy to zakup firmowego worka na odpady, który Spó ł ka uto ż samia z zawarciem umowy. Worki sprzedawane s ą za po ś rednictwem lokalnych sklepów, a w ich cen ę wliczona jest op ł ata za wywóz odpadów zgromadzonych w tych workach. Wystawienie nape ł nionego worka przy trasie objazdu, w dniu wywozu ustalonym w harmonogramie, zobowi ą zuje Spó ł k ę do ich wywozu. W ocenie Spó ł ki, dowód legalnego usuni ę cia odpadów z terenu nieruchomo ś ci stanowi – dla w ł a ś ciciela tej nieruchomo ś ci – paragon zakupu worków. W drugim przypadku Spó ł ka zawiera z odbiorc ą us ł ugi umow ę pisemn ą w oparciu o wzorzec, przy czym, jak wynika z przed ł o ż onych danych statystycznych, odsetek umów zawartych w formie pisemnej (3 umowy w roku 2006 i 1 umowa w 2007 roku – karta nr 40) w stosunku do ilo ś ci obs ł ugiwanych gospodarstw domowych (1.150 - karta nr 40) jest znikomy. Zarówno w toku post ę powania wyja ś niaj ą cego jak i odnosz ą c si ę do zarzutów postawionych w post ę powaniu w sprawie naruszenia zbiorowych interesów konsumentów 5 Spó ł ka „Zagroda” wyra ż a ł a stanowisko, i ż dokumentem potwierdzaj ą cym zawarcie umowy o wywóz odpadów jest paragon fiskalny wystawiany przy zakupie worka (karty nr 17-18 i 43-45). Uwzgl ę dniaj ą c powy ż sze oraz bior ą c pod uwag ę pkt 4 ww. Zezwolenia Wójta Gminy Domaradz z dnia 30 grudnia 2005 r. (karty nr 20-21), obliguj ą cy Spó ł k ę do comiesi ę cznego przedk ł adania wykazu w ł a ś cicieli nieruchomo ś ci, z którymi Spó ł ka zawar ł a umowy o odbiór odpadów, lub z którymi umowy uleg ł y rozwi ą zaniu, Prezes UOKiK wezwa ł Spó ł k ę do wskazania w jaki sposób ustala dane personalne swoich klientów, w sytuacji, gdy nie zawiera z nimi umów pisemnych. Odpowiadaj ą c na powy ż sze (karty nr 49-61) Spó ł ka przed ł o ż y ł a kopie zestawie ń swoich klientów za miesi ą ce: grudzie ń 2007 r., stycze ń , luty oraz marzec 2008 r. Zestawienia zawieraj ą imiona i nazwiska oraz numery domów, z których pochodz ą wywo ż one przez Spó ł k ę odpady. Jednocze ś nie Spó ł ka wyja ś ni ł a, i ż dane personalne swoich odbiorców ustala na podstawie imiennych dowodów zakupu worków. Dokumentuj ą c powy ż sze Spó ł ka przed ł o ż y ł a kopi ę dokumentu pod nazw ą „ potwierdzenie zakupu worków na odpady komunalne” , na podstawie którego ustali ć mo ż na imi ę i nazwisko kupuj ą cego, jego adres, dat ę zakupu oraz ilo ść zakupionych worków. Maj ą c na uwadze powy ż sze ustalenia Prezes UOKiK zwa ż y ł , co nast ę puje: Interes publiczny Art. 1 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów ogranicza zastosowanie jej przepisów wy łą cznie do podejmowanej w interesie publicznym ochrony interesów przedsi ę biorców i konsumentów. Warunkiem koniecznym do uruchomienia procedur i zastosowania instrumentów okre ś lonych w ustawie jest zatem, aby dzia ł ania przedsi ę biorców – którym zarzucono naruszenie jej przepisów – stanowi ł y potencjalne zagro ż enie interesu publicznego, nie za ś jednostki lub grupy. Takie stanowisko konsekwentnie prezentuje S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dawniej S ą d Antymonopolowy). W wyroku z dnia 27.06.2001 r. (sygn. akt XVII Ama 92/00) S ą d stwierdzi ł , ż e „Interes publiczny w post ę powaniu administracyjnym nie jest poj ę ciem jednolitym i sta ł ym. W ka ż dej sprawie winien on by ć ustalony i konkretyzowany co do swych wymaga ń . Organ administracji – Prezes Urz ę du winien by ć w toku post ę powania i przy wydawaniu decyzji rzecznikiem tego interesu, albowiem wynika to z jego zada ń w strukturze administracji publicznej – art. 7 k.p.a. Publiczny znaczy dotycz ą cy ogó ł u, dotykaj ą cy ogó ł u a nie jednostki, czy te ż okre ś lonej grupy. A zatem podstaw ą do zastosowania przez Prezesa Urz ę du przepisów ustawy antymonopolowej winno by ć uprzednie stwierdzenie, ż e zosta ł naruszony interes publicznoprawny, a nie interes prawny jednostki czy te ż grupy”. Podobnie na temat interesu publicznego S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów wypowiedzia ł w wielu innych wyrokach, np. z dnia 30.05.2001 r. (sygn. akt XVII Ama 80/00), z dnia 4.07.2001 r. (sygn. akt XVII Ama 108/00), z dnia 6.06.2001 r. (sygn. akt XVII Ama 78/00). Ustawa, w odniesieniu do przedsi ę biorców, chroni konkurencj ę , a w odniesieniu do konsumentów - ich interesy, jako zjawiska o charakterze instytucjonalnym. W okoliczno ś ciach faktycznych sprawy Spó ł ka ś wiadczy us ł ugi wywozu odpadów wed ł ug przyj ę tej procedury, polegaj ą cej na odbieraniu odpadów zgromadzonych w workach foliowych i umieszczonych przy trasach objazdów w dniach wyznaczonych przez harmonogram. Ponadto, przy zawieraniu umów z konsumentami w formie pisemnej Spó ł ka stosuje jednolity wzorzec. Zarówno procedura wywozu odpadów jak i wzorzec umowny dotyczy obecnych i wszystkich potencjalnych klientów Spó ł ki. 6 Nale ż y zatem uzna ć , i ż ze wzgl ę du na mo ż liwo ść naruszenia interesu publicznego uzasadnionym by ł o wszcz ę cie i prowadzenie post ę powania w przedmiotowej sprawie. Punktem wyj ś cia do rozstrzygni ę cia w przedmiotowej sprawie jest zatem ustalenie, czy dzia ł ania Spó ł ki „Zagroda” nosz ą znamiona praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów. Art. 24 ust. 2 zd. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów stanowi, ż e przez praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów rozumie si ę godz ą ce w nie bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów w art. 24 ust. 1 zakazuje stosowania takich praktyk. Naruszenie tego przepisu nast ę puje wówczas, gdy spe ł nione s ą łą cznie nast ę puj ą ce przes ł anki: - dzia ł ania przedsi ę biorcy nosz ą znamiona bezprawno ś ci, - dzia ł ania te naruszaj ą zbiorowe interesy konsumentów. Przes ł anka bezprawno ś ci Poj ę cie bezprawno ś ci nie jest poj ę ciem prawnie zdefiniowanym. Nale ż y zatem przyj ąć , zgodnie z jego literalnym brzmieniem, ż e „dzia ł anie bezprawne” to zachowanie sprzeczne z nakazem lub zakazem zawartym w ustawie, rozporz ą dzeniu wydanym na podstawie i dla wykonania ustawy, umow ą mi ę dzynarodow ą maj ą c ą bezpo ś rednie zastosowanie w stosunkach wewn ę trznych oraz z zasadami wspó łż ycia spo ł ecznego. Bezprawno ść jest czynnikiem o charakterze obiektywnym, tj. niezale ż nym od wyst ą pienia szkody czy te ż zamiaru po stronie przedsi ę biorcy dopuszczaj ą cego si ę dzia ł a ń bezprawnych. Jak wy ż ej wskazano Prezes UOKiK postawi ł Spó ł ce „Zagroda” dwa zarzuty, tj.: 1. naruszeniu obowi ą zku wynikaj ą cego z tre ś ci § 20 pkt 1 Regulaminu utrzymania czysto ś ci i porz ą dku na terenie Gminy Domaradz (Uchwa ł a Rady Gminy Domaradz Nr X/77/0 z dnia 17 wrze ś nia 2007 r.) w zwi ą zku z art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 13 wrze ś nia 1996 r. o utrzymaniu czysto ś ci i porz ą dku w gminach (t.j. Dz.U. z 2005 r. Nr 236, poz. 2008 ze zm.) poprzez nie zawarcie z w ł a ś cicielami nieruchomo ś ci- konsumentami umów o wywóz odpadów komunalnych; 2. stosowaniu we wzorcu umowy o wywóz odpadów komunalnych postanowienia w brzmieniu: „odpady do wywo ż enia musz ą by ć zgromadzone w pobli ż u posesji Zamawiaj ą cego w miejscu dost ę pnym i dogodnym do dojazdu o ka ż dej porze dnia i roku”, które jest sprzeczne z § 22 ust. 1 rozporz ą dzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiada ć budynki i ich usytuowanie (Dz.U. Nr 75, poz 690 ze zm.) oraz § 13 ust. 1 R egulaminu utrzymania czysto ś ci i porz ą dku na terenie Gminy Domaradz. Ad 1. Jak wy ż ej wskazano , bezprawno ść to sprzeczno ść zachowania z przepisami prawa oraz zasadami wspó łż ycia spo ł ecznego. Chodzi zatem o sprzeczno ść z szeroko rozumianym porz ą dkiem prawnym jako ca ł o ś ci. Bezprawno ść jest czynnikiem o charakterze obiektywnym, niezale ż nym od szkody czy zamiaru podmiotu dopuszczaj ą cego si ę czynów bezprawnych. Czynem, jako zdarzeniem sprawczym, 7 w rozumieniu art. 415 k.c., jest zarówno dzia ł anie, jak i zaniechanie. Pierwsze to zachowanie aktywne, drugie za ś polega na zachowaniu si ę biernym. To ostatnie mo ż e by ć uznane za „czyn” wówczas, gdy wi ąż e si ę z ci ążą cym na sprawcy obowi ą zku czynnego dzia ł ania i niewykonania tego dzia ł ania. 3 W przedmiotowym post ę powaniu Prezes UOKiK postawi ł Spó ł ce „Zagroda” zarzut nie zawierania z konsumentami umów o wywóz odpadów komunalnych. Punktem wyj ś cia do oceny dzia ł a ń Spó ł ki s ą przepisy ww. ustawy o utrzymaniu czysto ś ci i porz ą dku w gminach. Ustawa ta okre ś la m.in. zadania gminy oraz obowi ą zki w ł a ś cicieli nieruchomo ś ci w zakresie utrzymania i porz ą dku. I tak, art. 3 ust. 1 tej ustawy okre ś la zadania gmin w powy ż szym zakresie, jako jej obowi ą zkowe zadania w ł asne. Z kolei art. 4 ustawy obliguje gmin ę do uchwalenia regulaminu okre ś laj ą cego szczegó ł owe zasady utrzymania czysto ś ci i porz ą dku na terenie gminy, stanowi ą cego akt prawa miejscowego. W odniesieniu do w ł a ś cicieli nieruchomo ś ci ustawa nak ł ada obowi ą zek utrzymania czysto ś ci i porz ą dku m.in. poprzez wyposa ż enie nieruchomo ś ci w urz ą dzenia s ł u żą ce do zbierania odpadów komunalnych oraz utrzymanie tych urz ą dze ń odpowiednim stanie sanitarnym, porz ą dkowym i technicznym (art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy). W ł a ś ciciel nieruchomo ś ci jest równie ż zobowi ą zany do pozbywania si ę zebranych na jego terenie odpadów komunalnych w sposób zgodny z przepisami ustawy i przepisami odr ę bnymi (art. 5 ust. 1 pkt 3b ustawy). Dalej, w art. 6 ust. 1, ustawa wskazuje, i ż przy wykonywaniu obowi ą zku pozbywania si ę odpadów w ł a ś ciciel nieruchomo ś ci zobligowany jest do udokumentowania, w formie umowy, ż e korzysta z us ł ug ś wiadczonych przez zak ł ad b ę d ą cy gminn ą jednostk ą organizacyjn ą lub przedsi ę biorc ę posiadaj ą cego zezwolenie na prowadzenie dzia ł alno ś ci w zakresie odbierania odpadów komunalnych, przez okazanie takiej umowy i dowodów p ł acenia za takie us ł ugi. Przepis ten znalaz ł odzwierciedlenie w Regulaminie utrzymania czysto ś ci i porz ą dku na terenie Gminy Domaradz - dalej „Regulamin” (karty nr 7-16 i nr 67-81). I tak, § 20 pkt 1 Regulaminu stanowi, i ż „ W ł a ś ciciel nieruchomo ś ci zobowi ą zany jest do zawarcia umowy z przedsi ę biorstwem wywozowym w zakresie wywozu odpadów sta ł ych i p ł ynnych.”. Dalej, pkt 2 tego przepisu zobowi ą zuje w ł a ś ciciela nieruchomo ś ci do uzyskania, przechowywania i okazania – w przypadku kontroli w ł a ś ciwego organu – dowodów usuni ę cia odpadów komunalnych. Brak dowodu korzystania z us ł ug przedsi ę biorstwa wywozowego mo ż e skutkowa ć przej ę ciem tego obowi ą zku przez gmin ę w trybie wykonania zast ę pczego i konieczno ś ci ą uiszczenia op ł aty na podstawie ceny wolnorynkowej za dan ą us ł ug ę (§ 20 pkt 5 Regulaminu). Przytoczone wy ż ej przepisy kreuj ą podstawow ą zasad ę , w my ś l której w ł a ś ciciele nieruchomo ś ci zobowi ą zani s ą do pozbywania si ę odpadów komunalnych w sposób legalny, tj. korzystaj ą c z us ł ug firm wywozowych, legitymuj ą cych si ę odpowiednimi zezwoleniami, oraz w ś wietle której ś wiadczenie tych us ł ug winno by ć poprzedzone zawarciem umowy pomi ę dzy w ł a ś cicielem nieruchomo ś ci, a przedsi ę biorstwem wywozowym. W tym miejscu nale ż y równie ż uwzgl ę dni ć , i ż w ś wietle wskazanych wy ż ej przepisów, mo ż liwo ść udokumentowania wywozu odpadów le ż y w interesie obu stron umowy. Po stronie w ł a ś cicieli nieruchomo ś ci – dla przed ł o ż enia lokalnemu organowi kontrolnemu dowodu legalnego usuni ę cia odpadów komunalnych z terenu nieruchomo ś ci, 3 por. Komentarz do kodeksu cywilnego, Ksi ę ga trzecia „Zobowi ą zania” tom I, G. Bieniek, H. Ciep ł a, St. Dmowski, J. Gudowski, K. Ko ł akowski, M. Zychowicz, T. Wi ś niewski, C. Ż u ł awska, Wydawnictwo Prawnicze, Warszawa 1996, s. 180. 8 natomiast po stronie Spó ł ki – dla wywi ą zania si ę z obowi ą zku na ł o ż onego przez Wójta Gminy Domaradz w zezwoleniu na prowadzenie dzia ł alno ś ci w zakresie odbierania odpadów, polegaj ą cego na comiesi ę cznym przedk ł adaniu wykazu klientów, z którymi Spó ł ka zawar ł a umowy, lub z którymi umowy zosta ł y rozwi ą zane. Rozwa ż aj ą c kwesti ę zawierania b ą d ź nie zawierania umów pomi ę dzy Spó ł k ą a w ł a ś cicielami nieruchomo ś ci nale ż y wyj ść od poj ę cia umowy. Zgodnie z doktryn ą , umowa to dwu- lub wielostronna czynno ść prawna, która dochodzi do skutku wtedy, gdy strony czynno ś ci z ł o żą zgodne o ś wiadczenie woli. O ś wiadczenie woli jest ujawnion ą na zewn ą trz decyzj ą podmiotu prawa, zmierzaj ą c ą do wywo ł ania skutków prawnych w postaci powstania, zmiany lub ustania stosunku cywilnoprawnego (B. Ziemianin, Prawo Cywilne. Cz ęść ogólna, Pozna ń 1999, str. 169). O ś wiadczenie woli mo ż e przybra ć ró ż ne formy. W obowi ą zuj ą cym porz ą dku prawnym funkcjonuje zasada swobody formy, sformu ł owana w art. 60 k.c., zgodnie z którym „ Z zastrze ż eniem wyj ą tków w ustawie przewidzianych, wola osoby dokonuj ą cej czynno ś ci prawnej mo ż e by ć wyra ż ona przez ka ż de zachowanie si ę tej osoby, które ujawnia jej wol ę w sposób dostateczny …”. A zatem, art. 60 k.c. nie precyzuje konkretnej formy o ś wiadczenia woli, zastrzegaj ą c jednak form ę ś ci ś le okre ś lon ą jedynie dla przypadków przewidzianych przez ustaw ę . Jak wy ż ej wskazano, przepisy szczegó ł owe nak ł adaj ą na w ł a ś cicieli nieruchomo ś ci obowi ą zek zawierania umów o wywóz odpadów z przedsi ę biorstwem posiadaj ą cym stosowne zezwolenie na prowadzenie tego rodzaju dzia ł alno ś ci (art. 20 pkt 1 Regulaminu) Nale ż y w tym miejscu uwzgl ę dni ć , i ż z przepisów tych nie wynika w jakiej formie umowa ma by ć zawarta. Bior ą c jednak ż e pod uwag ę art. 6 ust. 1 ustawy o utrzymaniu czysto ś ci i porz ą dku w gminach, stawiaj ą cy w ł a ś cicielowi nieruchomo ś ci wymóg udokumentowania legalnego pozbywania si ę odpadów, mo ż na domniemywa ć , i ż zgodnie z intencj ą ustawodawcy umowa winna mie ć form ę pisemn ą lub tak ą , która umo ż liwi stronom umowy przed ł o ż enie materialnego dowodu jej zawarcia. W dacie wszcz ę cia przedmiotowego post ę powania wiadomym by ł o, i ż w latach 2006-2007, na ok. 1.150 gospodarstw domowych w Gminie Domaradz, Spó ł ka zawar ł a 4 umowy w formie pisemnej. W ł a ś ciciele pozosta ł ych nieruchomo ś ci dokonywali zakupu firmowych worków foliowych w lokalnych sklepach, otrzymuj ą c przy transakcji paragon. Wiadomym by ł o równie ż , i ż paragon jest dokumentem potwierdzaj ą cym dokonanie zakupu, zawieraj ą cym dat ę transakcji, informacje o cenie produktu i naliczonych podatkach. Zawiera tak ż e dane sprzedawcy. W oparciu o zestawienie tego rodzaju dokumentów mo ż na ustali ć ilo ść sprzedanych w danym okresie produktów. Nie jest natomiast mo ż liwe wskazanie danych kupuj ą cego. Reasumuj ą c, paragon nie móg ł stanowi ć dokumentu potwierdzaj ą cego wywóz odpadów z konkretnej nieruchomo ś ci, tak jak nie móg ł s ł u ż y ć Spó ł ce do sporz ą dzenia zestawienia zawartych lub rozwi ą zanych umów o wywóz odpadów. W toku post ę powania Spó ł ka doprecyzowa ł a wyja ś nienia dotycz ą ce stosowanych przez ni ą procedur, informuj ą c i dokumentuj ą c (karty nr 49-61), i ż przy zakupie worków, obok paragonu, wystawiany jest równie ż imienny dowód zakupu, zawieraj ą cy, obok informacji na temat przedmiotu zakupu, równie ż dane personalne kupuj ą cego. Dokument tego rodzaju pozwala na udokumentowanie zakupu us ł ugi wywozu odpadów komunalnych, pochodz ą cych z terenu nieruchomo ś ci kupuj ą cego. Uwzgl ę dniaj ą c powy ż sze nale ż y stwierdzi ć , i ż zakup worka na odpady jest w swej istocie zgodnym o ś wiadczeniem dwóch stron, w którym sprzedawca worka (Spó ł ka „Zagroda”) zobowi ą zuje si ę do wywozu odpadów komunalnych umieszczonych w tym worku, natomiast nabywca (w ł a ś ciciel nieruchomo ś ci), p ł ac ą c okre ś lon ą kwot ę kupuje zarówno sam worek jak i us ł ug ę wywozu odpadów. Wystawienie za ś imiennego dowodu 9 zakupu czyni zado ść unormowaniom o charakterze leges speciales , a tym samym art. 60 k.c. A zatem, ka ż dorazowy zakup worka nale ż y uzna ć za czynno ść polegaj ą c ą na zawarciu umowy o wywóz odpadów, co oznacza, i ż przedmiotowe post ę powanie prowadzone pod zarzutem nie zawierania przez Spó ł k ę umów, jest w tym zakresie bezprzedmiotowe. Ad 2. W przedmiotowym post ę powaniu w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów Prezes UOKiK postawi ł Spó ł ce zarzut stosowania we wzorcu umowy postanowienia w brzmieniu: „odpady do wywo ż enia musz ą by ć zgromadzone w pobli ż u posesji Zamawiaj ą cego w miejscu dost ę pnym i dogodnym do dojazdu o ka ż dej porze dnia i roku”. Postanowienie to we wst ę pnej ocenie zosta ł o uznane za sprzeczne z § 22 ust. 1 rozporz ą dzenia w sprawie warunków technicznych oraz § 13 ust. 1 R egulaminu utrzymania czysto ś ci i porz ą dku na terenie Gminy Domaradz. Przepis § 22 ust. 1 ww. rozporz ą dzenia stanowi, i ż na dzia ł kach budowlanych nale ż y przewidzie ć miejsca na pojemniki s ł u żą ce do czasowego gromadzenia odpadów sta ł ych, z uwzgl ę dnieniem mo ż liwo ś ci ich segregacji. Z kolei § 13 ust. 1 wskazuje, i ż pojemniki nale ż y umieszcza ć zgodnie z ww. rozporz ą dzeniem w sprawie warunków technicznych, tj. w miejscu trwale oznaczonym, posiadaj ą cym równ ą i utwardzon ą nawierzchni ę , zabezpieczon ą przed zbieraniem si ę wody i b ł ota, ł atwo dost ę pnym dla ich u ż ytkowników i dla pracowników przedsi ę biorstwa wywozowego oraz w sposób niepowoduj ą cy nadmiernych uci ąż liwo ś ci i utrudnie ń dla mieszka ń ców nieruchomo ś ci i osób trzecich. Nale ż y zwróci ć uwag ę , i ż wy ż ej wskazane przepisy nak ł adaj ą na w ł a ś ciciela nieruchomo ś ci obowi ą zek gromadzenia odpadów na terenie tej nieruchomo ś ci. Ż aden z przepisów ww. aktów prawnych nie przewiduje mo ż liwo ś ci gromadzenia i sk ł adowania (cho ć by czasowego) odpadów w pobli ż u posesji. Gromadzenie odpadów na terenie nieruchomo ś ci jest ś ci ś le powi ą zane z obowi ą zkiem ich regularnego wywozu, w sposób zgodny z przepisami ustawy o utrzymaniu czysto ś ci i porz ą dku w gminach (art. 5 ust. 1 pkt 3b) oraz przepisami odr ę bnymi (jak Regulamin utrzymania czysto ś ci i porz ą dku na terenie Gminy Domaradz). Podkre ś lenia wymaga, i ż , wprawdzie ww. akty prawne reguluj ą sposób gromadzenia odpadów i stawiaj ą wymóg ich legalnego pozbywania si ę , jednak ż e nie zawieraj ą przepisów literalnie wskazuj ą cych, i ż odpady winny by ć wywo ż one z terenu nieruchomo ś ci. Wiedz ę tak ą mo ż na uzyska ć po analizie pozosta ł ych przepisów szczegó ł owych, reguluj ą cych obowi ą zki w ł a ś cicieli nieruchomo ś ci. I tak, zgodnie z tre ś ci ą § 14 ust. 1 Regulaminu w ł a ś ciciel nieruchomo ś ci jest zobowi ą zany zapewni ć pracownikom przedsi ę biorstwa wywozowego dost ę p do pojemników w czasie ustalonym w umowie o odbiór odpadów, w sposób umo ż liwiaj ą cy opró ż nianie pojemników bez nara ż enia na szkod ę ludzi, budynków b ą d ź pojazdów. Dalej, ust. 3 tego przepisu stanowi, i ż w przypadku braku mo ż liwo ś ci dojazdu do nieruchomo ś ci przez firm ę wywozow ą , w ł a ś ciciel nieruchomo ś ci ustala z firm ą miejsce odbioru odpadów. Wy ż ej wymienione przepisy jasno wskazuj ą , i ż intencj ą prawodawcy jest odbiór i wywóz odpadów z terenu nieruchomo ś ci, nie za ś z miejsca pobliskiego, czy jakiegokolwiek innego. Jedynie § 14 ust. 3 Regulaminu przewiduje mo ż liwo ść innego miejsca odbioru odpadów, ale tylko w sytuacji szczególnej, tj. braku mo ż liwo ś ci dojazdu do nieruchomo ś ci. Reasumuj ą c, przepisy reguluj ą ce rozpatrywan ą kwesti ę kreuj ą generalna zasad ę , zgodnie z któr ą w ł a ś ciciel nieruchomo ś ci gromadzi odpady komunalne w okre ś lonym 10 miejscu na terenie tej nieruchomo ś ci oraz pozbywa si ę ich w legalny sposób. Odpady wywo ż one s ą przez, spe ł niaj ą ce okre ś lone wymogi, przedsi ę biorstwo, które odbiera je (o ile to mo ż liwe) z terenu nieruchomo ś ci. Tymczasem, stosuj ą c we wzorcu umowy kwestionowany zapis, obliguj ą cy w ł a ś cicieli nieruchomo ś ci do gromadzenia odpadów przeznaczonych do wywozu poza terenem nieruchomo ś ci ( w pobli ż u posesji) Spó ł ka, z sytuacji szczególnej, stworzy ł a regu łę . Dokonuj ą c oceny dzia ł a ń Spó ł ki w przedmiotowej sprawie Prezes UOKiK uwzgl ę dni ł uwarunkowania lokalne, na które Spó ł ka powo ł ywa ł a si ę w toku post ę powania, tj. du ż e rozproszenie gospodarstw domowych (mapa terenu karta nr 38), z utrudnion ą mo ż liwo ś ci ą dojazdu. Zgodnie z wiedz ą posiadan ą przez Prezesa UOKiK, system wytyczania dróg objazdu, do których w ł a ś ciciele nieruchomo ś ci dostarczaj ą odpady w ustalonym z góry dniu wywozu jest stosowany w wielu gminach, na terenie których wiele dróg jest nieprzejezdnych i dojazd do poszczególnych posesji jest utrudniony b ą d ź niemo ż liwy. W takich przypadkach zmuszenie przedsi ę biorcy wywozowego do dojazdu do ka ż dej nieruchomo ś ci mog ł oby znacznie zwi ę kszy ć koszty dzia ł alno ś ci firmy wywozowej, a co za tym idzie, równie ż op ł aty za wywóz odpadów. Tego rodzaju dzia ł anie sta ł oby, zatem w sprzeczno ś ci z interesem wszystkich w ł a ś cicieli nieruchomo ś ci – konsumentów na danym terenie. Niezale ż nie od powy ż szego, Prezes UOKiK podzieli ł stanowisko Spó ł ki uznaj ą c, i ż zakwestionowany zapis wzorca umowy stosowanego przez Spó ł k ę traktuje o sposobie przygotowania odpadów do wywiezienia. Natomiast przepisy § 22 ust. 1 rozporz ą dzenia w sprawie warunków technicznych oraz § 13 ust. 1 Regulaminu reguluj ą kwesti ę gromadzenia i przechowywania odpadów wytworzonych na terenie danej nieruchomo ś ci. Nale ż y zatem uzna ć , i ż zakwestionowany zapis umowny traktuje o innej czynnosci (wywóz) ni ż przywo ł ane wy ż ej przepisy (gromadzenie), a co za tym idzie, nie mo ż e by ć sprzeczny z tymi przepisami. Uwzgl ę dniaj ą c powy ż sze nale ż y uzna ć , i ż dzia ł ania Spó ł ki równie ż w zakresie drugiego z postawionych zarzutów nie nosz ą znamion bezprawno ś ci. Jak wy ż ej wskazano, dla stwierdzenia naruszenia art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów niezb ę dne jest łą czne spe ł nienie dwóch przes ł anek. Wobec nie spe ł nienia jednej z nich, tj. przes ł anki bezprawno ś ci, Prezes UOKiK uzna ł za zb ę dn ą analiz ę dzia ł a ń Spó ł ki „Zagroda” pod k ą tem drugiej przes ł anki, tj. naruszenia zbiorowych interesów konsumentów. W sytuacji, gdy w toku post ę powania prowadzonego przed Prezesem UOKiK nie ustalono, i ż okre ś lone dzia ł anie ma miejsce, nie mo ż e by ć wydana decyzja przewidziana w art. 26 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Zgodnie z art. 83 w sprawach nieuregulowanych w ustawie do post ę powania przed Prezesem UOKiK stosuje si ę przepisy Kodeksu post ę powania administracyjnego, z zastrze ż eniem art. 84. Zgodnie z tre ś ci ą art. 105 § 1, gdy post ę powanie z jakiejkolwiek przyczyny sta ł o si ę bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzj ę o umorzeniu post ę powania. Bezprzedmiotowo ść post ę powania administracyjnego „(…) oznacza, ż e brak jest którego ś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie mo ż na wyda ć decyzji za ł atwiaj ą cej spraw ę przez rozstrzygni ę cie co do jej istoty. Przes ł anka umorzenia post ę powania mo ż e istnie ć jeszcze przed wszcz ę ciem post ę powania, co zostanie ujawnione dopiero w tocz ą cym si ę post ę powaniu, a mo ż e ona powsta ć tak ż e w czasie trwania post ę powania, a wi ę c w sprawie ju ż zawis ł ej przed organem administracji” (B. Adamiak/J. 11 Borkowski, Kodeks post ę powania administracyjnego, Komentarz, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 1996, str. 462). Reasumuj ą c, brak bezprawno ś ci stanowi w przedmiotowej sprawie przes ł ank ę umorzenia post ę powania. Uwzgl ę dniaj ą c powy ż sze orzeczono jak w sentencji Stosownie do tre ś ci art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przys ł uguje stronie odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury UOKiK w Krakowie, 31 – 011 Kraków, Pl. Szczepa ń ski 5. Z upowa ż nienia Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Leszek Piekarz Dyrektor Delegatury UOKiK w Krakowie Otrzymuj ą : 1. P.H.P.U. ZAGRODA Sp. z o.o. ul. 1-go Maja 38B 38-100 Strzy ż ów 2. RKR a/a.