RKR-11/2006

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA W KRAKOWIE RKR-61-5/06/WJ-5/06 Kraków, dnia 3 kwietnia 2006 r. DECYZJA Nr RKR - 11/2006 Na podstawie art. 23e ust. 1 i 2 w zwi ą zku z art. 23a ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (t. j.: Dz. U. z 2005r. Nr 244, poz. 2080) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 18, poz. 172, z pó ź n. zm.), po przeprowadzeniu – z urz ę du - post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, uznaje si ę za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów praktyk ę stosowan ą przez Agencj ę Nieruchomo ś ci “Neodom” J. Ptak Sp. j. z siedzib ą w Krakowie przy ul. Rakowickiej 2, polegaj ą c ą na naruszeniu obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji oraz nieuczciwej i wprowadzaj ą cej w b łą d reklamie, poprzez umieszczanie w reklamach prasowych wy łą cznie cen netto, sprzedawanych przez Spó ł k ę lokali mieszkalnych oraz stwierdza si ę zaniechanie jej stosowania z dniem 8 marca 2006 r. UZASADNIENIE W dniu 15 lutego 2006 r. Urz ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Krakowie (zwany dalej „organem antymonopolowym”) wszcz ął - z urz ę du - post ę powanie w sprawie stosowania przez Agencj ę Nieruchomo ś ci “Neodom” J. Ptak Sp. j. w Krakowie (zwan ą dalej „Agencj ą ”) praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, polegaj ą cych na podawaniu w reklamach prasowych wy łą cznie cen netto sprzedawanych przez Spó ł k ę lokali mieszkalnych, co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 23a powo ł anej w sentencji ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów (zwanej dalej „ustaw ą o ochronie(…)” ), poprzez naruszenie obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji oraz nieuczciw ą i wprowadzaj ą c ą w b łą d reklam ę tych towarów. Powodem wszcz ę cia post ę powania w przedmiotowej sprawie by ł o uzyskanie przez organ antymonopolowy wiedzy, ż e Agencja podaje w reklamie prasowej – zamieszczonej w regionalnym dodatku krakowskim „Nieruchomo ś ci” do „Gazety Wyborczej” z dnia 25 stycznia 2006 r. - wy łą cznie ceny netto sprzedawanych przez siebie lokali mieszkalnych. 2 Odpowiadaj ą c na zarzuty postawione w zawiadomieniu o wszcz ę ciu post ę powania, w kolejnych pismach przes ł anych przez Agencj ę do Delegatury Urz ę du w Krakowie w dniach 6 i 8 marca 2006 r. potwierdzi ł a ona fakt stosowania reklam o tre ś ci zakwestionowanej przez organ antymonopolowy. W celu uzupe ł nienia materia ł u dowodowego gromadzonego w aktach niniejszej sprawy - wykonuj ą c wezwanie organu antymonopolowego - Agencja przes ł a ł a przyk ł adowe reklamy prasowe, które zawiera ł y informacje wy łą cznie o cenach netto lokali mieszkalnych oferowanych do sprzeda ż y. Jednocze ś nie Agencja wyja ś ni ł a, ż e reklamy w postaci zamieszczonej w regionalnym dodatku krakowskim „Nieruchomo ś ci” do „Gazety Wyborczej” z dnia 25 stycznia 2006 r. publikowane by ł y w tym dodatku równie ż w okresie od 27 stycznia do 3 marca 2006 r. Przy czym dwie ostanie reklamy, tj. z dnia 24 lutego i 3 marca 2006 r. - jak wynika z o ś wiadczenia zast ę pcy dyrektora oddzia ł u krakowskiego Agora S. A. – ukaza ł y si ę na ł amach „Gazety Wyborczej” na skutek b łę du tego Wydawnictwa. W tre ś ci ww. o ś wiadczenia Agora S. A. informuje bowiem, ż e Agencja ju ż w dniu 20 lutego 2006 r. dope ł ni ł a wszelkich procedur koniecznych do dokonania - w odpowiednim terminie - zmiany kwestionowanej reklamy, poprzez umieszczenie w niej ceny brutto oferowanych do sprzeda ż y lokali mieszkalnych. Ponadto Agencja wyja ś ni ł a, ż e – poza wy ż ej okre ś lonymi reklamami oraz zamieszczon ą w Ma ł opolskim Kurierze Nieruchomo ś ci z dnia 13 lutego 2006 r. – nie rozpowszechnia ł a reklam, zawieraj ą cych informacje wy łą cznie o cenach netto w innych gazetach lub te ż za po ś rednictwem ulotek, folderów albo w jakikolwiek inny postaci. W pozosta ł ych reklamach, stosowanych przez Agencj ę podawane by ł y ceny brutto - uwzgl ę dniaj ą ce wszelkie podatki i op ł aty, w tym równie ż podatek VAT. Nawi ą zuj ą c do powy ż szego Agencja wyja ś ni ł a dodatkowo, i ż - po otrzymaniu zawiadomienia o wszcz ę ciu post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów - publikacje zamieszczone zarówno w regionalnym dodatku krakowskim „Nieruchomo ś ci” do „Gazety Wyborczej”, jak i Ma ł opolskim Kurierze Nieruchomo ś ci zosta ł y natychmiast wstrzymane, do czasu zmiany ich zawarto ś ci. Tre ść reklam obecnie rozpowszechnianych w obrocie konsumenckim przygotowywana jest z uwzgl ę dnieniem wszystkich cz ęś ci sk ł adowych ceny, w tym podatku VAT, a publikowane reklamy informuj ą o cenie brutto oferowanych do sprzeda ż y mieszka ń . Potwierdzaj ą to równie ż - za łą czone do odpowiedzi Agencji z dnia 8 marca br. - kopie reklam, zamieszczonych w Ma ł opolskim Kurierze Nieruchomo ś ci z dnia 27 lutego 2006 r. oraz w regionalnym dodatku krakowskim „Nieruchomo ś ci” do „Gazety Wyborczej” z dnia 8 marca 2006 r. Niezale ż nie od powy ż szego Agencja podj ęł a zobowi ą zanie, i ż publikowane przez ni ą w przysz ł o ś ci reklamy zawsze uwzgl ę dnia ć b ę d ą przepisy obowi ą zuj ą cego prawa konsumenckiego. Maj ą c powy ż sze ustalenia na uwadze organ antymonopolowy zwa ż y ł , co nast ę puje: Tre ść art. 1 ust. 1 ustawy o ochronie (...) ogranicza zastosowanie jej przepisów wy łą cznie do ochrony interesów przedsi ę biorców i konsumentów, podejmowanej w interesie publicznym. Oznacza to, ż e warunkiem koniecznym do uruchomienia procedur i zastosowania instrumentów okre ś lonych w tej ustawie jest zaistnienie takiego stanu faktycznego, w którym dzia ł ania przedsi ę biorców - naruszaj ą c jej przepisy – stanowi ą 3 potencjalne zagro ż enie interesu publicznego. Niniejsze post ę powanie dotyczy zawarto ś ci reklam, rozpowszechnianych przez Agencj ę wobec nieograniczonego kr ę gu adresatów, tj. wszystkich zainteresowanych ich tre ś ci ą potencjalnych nabywców mieszka ń , którym - na gruncie art. 4 ust. 11 ustawy o ochronie (…) - przys ł uguje status konsumenta. W tym stanie rzeczy przyj ąć nale ż y, i ż do oceny stanu faktycznego niniejszej sprawy zastosowanie maj ą przepisy ustawy o ochronie (…) , a dotycz ą ce jej post ę powanie prowadzone by ł o w interesie publicznym. Stosownie do tre ś ci art. 23a ust. 1 ustawy o ochronie (…) – „przez praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów rozumie si ę godz ą ce w nie bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy” . Aby mo ż liwe by ł o zatem stwierdzenie stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, niezb ę dne jest łą cznego spe ł nienie dwóch przes ł anek: 1. dzia ł ania przedsi ę biorcy winny mie ć bezprawny charakter, tzn. narusza ć obowi ą zuj ą ce przepisy prawa, a jednocze ś nie 2. dzia ł ania te musz ą narusza ć zbiorowe interesy konsumentów. Zakresem dzia ł alno ś ci Agencji obj ę te jest przede wszystkim ś wiadczenie us ł ug po ś rednictwa w obrocie nieruchomo ś ciami, polegaj ą cych na po ś redniczeniu w sprzeda ż y, kupnie oraz wynajmie mieszka ń , domów lub dzia ł ek. Poniewa ż odbiorcami tego rodzaju towarów i us ł ug s ą w znacznej cz ęś ci konsumenci, na Agencji ci ążą – podobnie jak na innych przedsi ę biorcach, których kontrahentami s ą konsumenci – szczególne obowi ą zki zwi ą zane z udzielaniem im prawdziwej, rzetelnej i pe ł nej informacji dotycz ą cej oferowanych towarów. Nie dysponuj ą c odpowiedni ą i kompletn ą wiedz ą , konsumenci nie mog ą bowiem podejmowa ć ś wiadomych i w pe ł ni suwerennych decyzji w sprawie nabycia oferowanych towarów lub us ł ug. Wspomniane obowi ą zki informacyjne w odniesieniu do cen nieruchomo ś ci oferowanych przez przedsi ę biorców – w tym po ś redników w obrocie nieruchomo ś ciami – nie zosta ł y wprost wyartyku ł owane w obowi ą zuj ą cych przepisach, tak jak ma to miejsce w przypadku sprzeda ż y rzeczy ruchomych (por.: art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2002 r. o szczególnych warunkach sprzeda ż y konsumenckiej oraz o zmianie Kodeksu cywilnego - Dz. U. Nr 141, poz. 1176, z pó ź n. zm.). Obowi ą zki te mo ż na jednak wyinterpretowa ć z tre ś ci art. 23 ust. 2 ustawy o ochronie (…) oraz przepisów reguluj ą cych zasady informowania o cenach w obrocie konsumenckim. W tym miejscu nale ż y zasygnalizowa ć , i ż obejmuj ą one równie ż reklam ę . Odnosz ą c si ę do 1 z przes ł anek art. 23a ust. 1 ustawy o ochronie (…) , tj. bezprawno ś ci dzia ł a ń przedsi ę biorcy , stwierdzi ć nale ż y co nast ę puje: Podstawowe znaczenie dla oceny niniejszej sprawy ma zdefiniowane poj ę cia ceny, które zosta ł o dokonane w tre ś ci art. 3 ust. 1 pkt 1) ustawy z dnia 5 lipca 2001 r. o cenach (Dz. U. Nr 97, poz. 1050 z pó ź n. zm.). W ś wietle tego przepisu: cen ą jest „warto ść wyra ż ona w jednostkach pieni ęż nych, któr ą kupuj ą cy jest obowi ą zany zap ł aci ć przedsi ę biorcy za towar lub us ł ug ę ; w cenie uwzgl ę dnia si ę podatek od towarów i us ł ug oraz podatek akcyzowy, je ż eli na podstawie odr ę bnych przepisów sprzeda ż towaru (us ł ugi) podlega obci ąż eniu podatkiem od towarów i us ł ug oraz podatkiem akcyzowym” . Z kolei przepis art. 12 ust. 2 tej ustawy nak ł ada na sprzedawców i us ł ugodawców obowi ą zek podawania cen towarów i us ł ug w sposób prosty i nie budz ą cy w ą tpliwo ś ci co do ich wysoko ś ci. Powy ż sze obowi ą zki – stosownie do tre ś ci art. 12 ust. 3 ustawy o cenach - zosta ł y doprecyzowane w przepisach rozporz ą dzenia Ministra Finansów z dnia 10 czerwca 2002 r. w sprawie szczegó ł owych zasad uwidaczniania cen towarów i us ł ug oraz sposobu oznaczania cen ą towarów przeznaczonych 4 do sprzeda ż y (Dz. U. Nr 99, poz. 894, z pó ź n. zm.). I tak § 3 ust. 1 tego rozporz ą dzenia zobowi ą zuje sprzedawc ę do opatrywania towarów oferowanych kupuj ą cym w miejscu sprzeda ż y wywieszkami zawieraj ą cymi informacje wskazuj ą ce ich ceny oraz jednostki miar, do których odnosz ą si ę uwidocznione ceny, a § 10 ust. 2 rozporz ą dzenia wprowadza nakaz okre ś lania cen w taki sposób, aby zawiera ł y one wszystkie elementy sk ł adowe ceny. Ponadto stosownie do tre ś ci § 7 ust. 1 i 2 tego rozporz ą dzenia - „sprzedawca, który reklamuje towar lub us ł ug ę wraz z cen ą sprzeda ż y w czasopi ś mie, gazecie, prospekcie, katalogu, na plakacie, afiszu lub ekranie telewizyjnym, a tak ż e w handlu elektronicznym albo na specjalnie zorganizowanych pokazach, prezentacjach, jak równie ż w inny sposób, powinien tak ż e uwidoczni ć cen ę jednostkow ą tego towaru lub us ł ugi oraz dat ę lub termin obowi ą zywania podanej ceny” . Z analizy powy ż szych przepisów wynika do ść jasno, ż e cena podawana wprost lub w jakikolwiek sposób uwidaczniana przez sprzedawc ę – bez wzgl ę du na to, czy jest to cena umieszczona w miejscu sprzeda ż y, czy te ż w reklamie - powinna by ć cen ą ostateczn ą brutto, tj. zawieraj ą c ą m.in. podatek od towarów i us ł ug, który jest jednym z elementów sk ł adowych ceny. Nie wywi ą zywanie si ę z tego obowi ą zku, a tym bardziej stosowanie w obrocie konsumenckim wy łą cznie cen netto, tj. udzielanie informacji mog ą cych wprowadzi ć konsumentów w b łą d, stanowi naruszenie obowi ą zuj ą cych przepisów, w tym równie ż sygnalizowanego ju ż art. 23a ust. 2 ustawy o ochronie (...) . Przepis ten za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów uznaje m.in. „naruszanie obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji oraz nieuczciw ą lub wprowadzaj ą c ą w b łą d reklam ę ” . Przy czym, obowi ą zek przedsi ę biorców do rzetelnego informowania konsumentów obejmuje wszystkie etapy sprzeda ż y, pocz ą wszy od przekazu reklamowego skierowanego do potencjalnych nabywców, a ż do momentu zawarcia przez indywidualnego konsumenta umowy, której przedmiotem jest nabycie towaru lub us ł ugi. Szczególn ą wag ę przywi ą zuje ustawodawca do nale ż ytego informowania konsumentów ju ż w pocz ą tkowej fazie procesu sprzeda ż y. Stosowana przez przedsi ę biorców reklama mo ż e bowiem wp ł yn ąć na decyzje konsumentów co do nabycia towaru u danego przedsi ę biorcy i nie dokonywania zakupu u innego (innych). Maj ą c to na uwadze, ustawodawca podj ął dzia ł ania chroni ą ce konsumentów przed nieuczciw ą reklam ą . Ochrona ta polega w szczególno ś ci na zakazaniu przedsi ę biorcom reklamy stanowi ą cej czyn nieuczciwej konkurencji - w rozumieniu art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (Dz. U. z 2003 r. Nr 153, poz. 1503, z pó ź n. zm.), w tym okre ś lonej w pkt 2 tego przepisu: „reklamy wprowadzaj ą cej klienta w b łą d i mog ą cej przez to wp ł yn ąć na jego decyzj ę co do nabycia towaru lub us ł ugi” . Stosownie do tre ś ci art. 16 ust. 2 tej ustawy – „przy ocenie reklamy wprowadzaj ą cej w b łą d nale ż y uwzgl ę dni ć wszystkie jej elementy, zw ł aszcza dotycz ą ce ilo ś ci, jako ś ci, sk ł adników, sposobu wykonania, przydatno ś ci, mo ż liwo ś ci zastosowania, naprawy lub konserwacji reklamowanych towarów lub us ł ug, a tak ż e zachowania si ę klienta” . Wprawdzie przepis ten nie wymienia expressis verbis ceny, jako elementu reklamy - nale ż y jednak mie ć na uwadze, i ż poprzez u ż ycie s ł owa „zw ł aszcza” stanowi on klauzul ę generaln ą , która pozwala na uznanie ceny lub informacji o sposobie jej obliczenia za element reklamy. Wy ż ej zaprezentowane stanowisko znajduje tak ż e potwierdzenie na gruncie europejskiego prawa wspólnotowego, które wprowadza w tym zakresie ja ś niejsze, bardziej kompletne i jednoznaczne rozwi ą zania prawne. Ich powo ł anie w tym miejscu - przy ca ł ej ś wiadomo ś ci charakteru prawnego dyrektyw, czyli aktów normatywnych 5 skierowanych do pa ń stw cz ł onkowskich, niewi ążą cych podmioty prywatne (przedsi ę biorców lub konsumentów) - wzmacnia i uzupe ł nia dokonywan ą analiz ę dzia ł a ń Agencji. Zgodnie bowiem z art. 2 lit. a) dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady Nr 98/6/WE z dnia 16 lutego 1998 r. w sprawie ochrony konsumenta przez podawanie cen produktów oferowanych konsumentom (Dz. U. L 1998/03/18) - „ cena sprzeda ż y oznacza cen ę ko ń cow ą za jednostk ę produktu, lub dan ą ilo ść produktu, w łą cznie z podatkiem VAT i wszystkimi pozosta ł ymi podatkami ” . Natomiast zgodnie z art. 4 ust. 1 zd. 1 tej dyrektywny – „cena sprzeda ż y i cena jednostkowa musz ą by ć jednoznaczne , ł atwo dostrzegalne i czytelne ” . W odniesieniu do problematyki reklamy posi ł kowa ć si ę mo ż na z kolei rozwi ą zaniami przyj ę tymi w dyrektywie Rady Nr 84/450/EWG z dnia 10 wrze ś nia 1984 r. w sprawie zbli ż enia przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych Pa ń stw Cz ł onkowskich dotycz ą cych reklamy wprowadzaj ą cej w b łą d (Dz. U. L 1984/09/19). Tak bowiem, zgodnie z tre ś ci ą art. 2 pkt 2 tej dyrektywy - „reklam ą wprowadzaj ą ca w b łą d jest ka ż da reklama, która w jakikolwiek sposób, w tym przez swoj ą form ę , wprowadza lub mo ż e wprowadzi ć w b łą d osoby, do których jest skierowana lub dociera, i która, z powodu swojej zwodniczej natury, mo ż e wp ł yn ąć na ich post ę powanie gospodarcze lub która, z tych powodów, szkodzi lub mo ż e szkodzi ć konkurentowi” . Stosownie do tre ś ci art. 3 lit. b) dyrektyw y – „przy okre ś laniu, czy reklama jest wprowadzaj ą ca w b łą d nale ż y wzi ąć pod uwag ę wszystkie jej cechy, w szczególno ś ci zawarte w niej informacje, dotycz ą ce” m.in. „ceny lub sposobu obliczenia ceny i warunków dostawy towarów lub ś wiadczenia us ł ug” . Reasumuj ą c powy ż sze ustalenia nale ż y uzna ć , i ż zamieszczanie przez Agencj ę w reklamach prasowych wy łą cznie cen netto oferowanych mieszka ń - a wi ę c bez informacji o nale ż nym podatku od towarów i us ł ug (VAT), który jest równie ż elementem cenotwórczym – jest bezprawne, co jest szczególnie widoczne przy zastosowaniu pro – wspólnotowej wyk ł adni przepisów ustawy o cenach i rozporz ą dzenia do niej oraz ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji . Z analizowanego punktu widzenia pewne znaczenie, wy łą cznie jednak poznawcze - wskazuj ą ce kierunek zmian wspólnotowego prawa konsumenckiego – maj ą przepisy nie implementowanej dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady Nr 2005/29/WE z dnia 11 maja 2005 r. dotycz ą ce nieuczciwych praktyk handlowych stosowanych przez przedsi ę biorstwa wobec konsumentów na rynku wewn ę trznym oraz zmieniaj ą ca dyrektyw ę Rady 84/450/EWG, dyrektywy 97/7/WE, 98/27/WE i 2002/65/WE Parlamentu Europejskiego i Rady oraz rozporz ą dzenie (WE) nr 2006/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady (Dz. U. L 2005/06/11) . I tak w art. 6 dyrektywy Nr 2005/29/WE – „za praktyk ę handlow ą wprowadzaj ą c ą w b łą d uznawane jest dzia ł anie przedsi ę biorcy, je ż eli zawiera fa ł szywe informacje i w zwi ą zku z tym jest niezgodne z prawd ą lub w jakikolwiek sposób, w tym poprzez wszystkie okoliczno ś ci jego prezentacji, wprowadza lub mo ż e wprowadzi ć w b łą d przeci ę tnego konsumenta, nawet je ż eli informacje te w odniesieniu do jednego lub wi ę kszej liczby wymienionych ni ż ej elementów s ą zgodne z rzeczywisto ś ci ą , i która w ka ż dym przypadku powoduje lub mo ż e spowodowa ć podj ę cie przez konsumenta decyzji dotycz ą cej transakcji, której inaczej by nie podj ął ” . Elementami, o których tu mowa s ą , m.in. wymienione w art. 6 ust. 1 lit. d) „cena, sposób obliczenia ceny lub istnienie szczególnej korzy ś ci cenowej” . Z kolei przepis art. 7 ust. 4 lit. c) tej dyrektywy - za informacje istotne do dokonania zakupu uznaje m.in. „cen ę wraz z podatkami (…) lub sposób, w jaki cena 6 jest obliczana, jak równie ż (…) wszelkie dodatkowe op ł aty za transport, dostaw ę lub us ł ugi pocztowe lub (…) informacj ę o mo ż liwo ś ci powstania takich dodatkowych kosztów” . Odnosz ą c si ę do 2 z przes ł anek art. 23a ust. 1 ustawy o ochronie (…) , tj. naruszenia zbiorowych interesów konsumentów , wywie ść nale ż y co nast ę puje: Ustawa o ochronie (...) nie definiuje poj ę cia zbiorowego interesu konsumentów, stwierdzaj ą c jedynie w tre ś ci art. 23a ust. 1 zd. 2, ż e nie jest nim suma indywidualnych interesów konsumentów. W ś wietle - powo ł anego na pocz ą tku uzasadnienia prawnego niniejszej decyzji - art. 1 ust. 1 ustawy o ochronie (...) nale ż y przyj ąć , ż e ze zbiorowymi interesami konsumentów mamy do czynienia wówczas, gdy dzia ł ania przedsi ę biorcy s ą powszechne i mog ą dotkn ąć ka ż dego potencjalnego klienta przedsi ę biorcy – czyli konsumenta. Stanowisko to potwierdzone zosta ł o równie ż w orzecznictwie S ą du Najwy ż szego, który w uzasadnieniu wyroku z dnia 12 wrze ś nia 2003 r. (sygn. akt: I CKN 504/01) stwierdzi ł , i ż : „nie jest zasadne uznawanie, ż e post ę powanie z tytu ł u naruszenia ustawy antymonopolowej mo ż na wszczyna ć tylko wtedy, gdy zagro ż one s ą interesy wielu odbiorców, a nie jest to mo ż liwe w sytuacji, gdy pokrzywdzonym jest tylko jeden konsument. Wydawane orzeczenie ma bowiem wymiar znacznie szerszy, pe ł ni tak ż e funkcj ę prewencyjn ą , s ł u ż y bowiem ochronie tak ż e nieograniczonej liczby potencjalnych konsumentów” . Oceniane w niniejszej decyzji dzia ł ania Agencji odnosz ą si ę do wszystkich jej aktualnych i potencjalnych klientów, a zatem dotycz ą zbiorowych interesów konsumentów. Przyk ł adowe wyliczenie zakazanych przez ustawodawc ę praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów zosta ł o zawarte w tre ś ci art. 23a ust. 2 ustawy o ochronie (…) . Do katalogu tego ustawodawca zaliczy ł w szczególno ś ci naruszenie obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji oraz nieuczciw ą lub wprowadzaj ą c ą w b łą d reklam ę . Prawo do rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji jest jednym z fundamentalnych praw ka ż dego konsumenta, a brak takiej informacji uniemo ż liwia mu swobod ę oceny i wyboru najlepszej oferty, ograniczaj ą c tym samym wolno ść jego decyzji rynkowych. Profesjonalista – a takim jest bez w ą tpienia Agencja – ma obowi ą zek poinformowa ć konsumenta, b ę d ą cego z zasady s ł absz ą stron ą stosunku prawnego, o istotnych elementach przysz ł ej umowy. Powinno si ę to odbywa ć w sposób prawdziwy, rzeczowy i na tyle wyczerpuj ą cy, na ile jest to mo ż liwe w istniej ą cych warunkach. Przy czym obowi ą zek takiego informowania obejmuje wszystkie etapy stosunku prawnego, od faza przedkontraktowej, poprzez stadium realizacji umowy, czy wreszcie równie ż proces dochodzenia roszcze ń z tytu ł y niewykonania lub nienale ż ytego wykonania umowy. Jest to fundamentaln ą cech ą prawa umów i wyp ł ywa z obowi ą zku lojalnego kontraktowania (por.: E. Łę towska w: „Prawo umów konsumenckich” , Warszawa 2002, str. 215 i nast.). Oceniaj ą c rozpowszechnianie przez Agencj ę reklam prasowych z uwidocznionymi wy łą cznie cenami netto, nale ż y mie ć na uwadze rol ę , jak ą odgrywa odbiór informacji – w tym dotycz ą cych cen towarów - zawartych w reklamie przez jej odbiorców, w szczególno ś ci za ś konsumentów. W ś wietle orzecznictwa S ą du Apelacyjnego w Warszawie (tak: wyrok z dnia 2 grudnia 2005 r., sygn. akt: VIACa 600/05) przeci ę tny konsument nie musi zna ć przepisów. W uzasadnieniu tego wyroku S ą d ten uzna ł tak ż e, ż e „w sytuacji ogólnej niskiej ś wiadomo ś ci prawnej spo ł ecze ń stwa” , 7 przeci ę tny konsument niekoniecznie wie jakie prawa mu przys ł uguj ą i potrafi z nich korzysta ć . A wi ę c w konsekwencji, nale ż a ł oby przyj ąć , i ż przeci ę tny konsument, przeci ę tnie poinformowany i przeci ę tnie uwa ż ny nie musi posiada ć wiedzy z zakresu prawa podatkowego oraz znajomo ś ci wszystkich obowi ą zuj ą cych stawek podatku od towarów i us ł ug (VAT). Tak scharakteryzowany konsument, b ę dzie z pewno ś ci ą odbiera ł informacje w łą cznie o cenach netto, zawarte w analizowanej reklamie, jako prawdziwe. Podstaw ę do wyobra ż enia, ż e podawane przez Agencj ę ceny zawieraj ą wszystkie sk ł adniki cenotwórcze mo ż e stanowi ć wiedza na temat cen, jak ą dysponuje przeci ę tny konsument. Nabywaj ą c towary i us ł ugi lub zapoznaj ą c si ę z ich reklam ą przeci ę tny konsument jest przyzwyczajony do tego, ż e wszystkie ceny stosowane przez przedsi ę biorców podawane s ą bez dodatkowych zastrze ż e ń , czy s ą to ceny netto, czy brutto oraz, ż e zawieraj ą one wszystkie sk ł adniki wp ł ywaj ą ce na ich wysoko ść . Wskutek tego uwaga konsumenta mo ż e koncentrowa ć si ę na podstawowym przekazie reklamowym, tj. na cenie 1m 2 oferowanych mieszka ń , ich powierzchni i lokalizacji. A w konsekwencji konsument mo ż e porównywa ć ceny mieszka ń oferowanych przez ró ż nych przedsi ę biorców, nie zdaj ą c sobie sprawy, ż e ceny umieszczone w reklamach Agencji nie zawieraj ą podatku od towarów i us ł ug, podczas gdy ceny pozosta ł ych po ś redników w obrocie nieruchomo ś ciami, deweloperów lub spó ł dzielni mieszkaniowych uwzgl ę dniaj ą VAT, i przez to – a mo ż e nawet wy łą cznie z tego powodu - s ą wy ż sze. Reasumuj ą c nale ż y podkre ś li ć , ż e dokonywana przez konsumenta - na podstawie informacji zawartych w tre ś ci analizowanej reklamy Agencji - bie żą ca jej ocena mog ł a wywo ł a ć u niego mylne wyobra ż enie na temat wysoko ś ci cen oferowanych mieszka ń . Maj ą c powy ż sze na uwadze organ antymonopolowy uzna ł , ż e zosta ł y spe ł nione wszystkie przes ł anki niezb ę dne do zakwalifikowania dzia ł a ń Agencji jako praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów, okre ś lonej w art. 23a ustawy o ochronie (...) . Stosownie do tre ś ci przepisu art. 23e ust. 1 i 2 ustawy o ochronie (...) – „w przypadku (…) gdy przedsi ę biorca zaprzesta ł stosowania praktyki, o której mowa w art. 23a (…) Prezes Urz ę du wydaje decyzj ę o uznaniu praktyki za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów i stwierdzaj ą c ą zaniechanie jej stosowania” . Maj ą c na uwadze: - powy ż sze ustalenia, zgodnie z którymi Agencja naruszy ł a zbiorowe interesy konsumentów oraz - fakt, i ż niezw ł ocznie po otrzymaniu zawiadomienia o wszcz ę ciu post ę powania w przedmiotowej sprawie wstrzyma ł a publikacje zawieraj ą ce wy łą cznie ceny netto oferowanych lokali mieszkalnych, a nast ę pnie w dniach 27 lutego br. (w Ma ł opolskim Kurierze Nieruchomo ś ci) i 8 marca br. (w regionalnym dodatku krakowskim „Nieruchomo ś ci” do „Gazety Wyborczej”) opublikowa ł a te same reklamy z informacj ą o cenach brutto, nale ż y przyj ąć , ż e Agencja zaprzesta ł a stosowania zarzucanej praktyki. Ostatecznie zaniechanie to mia ł o miejsce w dacie 8 marca 2006 r., skoro od tego dnia tre ść wszystkich dotychczas rozpowszechnianych reklam uwzgl ę dnia ł a ju ż podatek od towarów i us ł ug - informuj ą c o cenie brutto oferowanych do sprzeda ż y mieszka ń . Przyjmuj ą c ten dzie ń , jako dat ę zaniechania stosowania zarzucanej praktyki, organ antymonopolowy mia ł na wzgl ę dnie przede wszystkim skutek w postacie funkcjonowania w obrocie prawnym, 8 a tym samym w ś wiadomo ś ci konsumentów nowej tre ś ci reklamy – która zawiera ju ż cen ę brutto 1m 2 lokalu mieszkalnego. Poniewa ż Agencja – zgodnie z obowi ą zkiem wynikaj ą cym z tre ś ci art. 23e ust. 3 ustawy o ochronie (...) - udowodni ł a okoliczno ść zaprzestania praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów, przedstawiaj ą c kopie aktualnie stosownych reklam, organ antymonopolowy orzek ł jak w sentencji. Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy o ochronie (...), w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przys ł uguje stronie odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów - Delegatura w Krakowie, 31-011 Kraków, pl. Szczepa ń ski 5. Z upowa ż nienia Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów p.o. Dyrektora Delegatury w Krakowie Leszek Piekarz Otrzymuje: 1. Agencja Nieruchomo ś ci “Neodom” J. Ptak Sp. j., ul. Rakowicka 2, 31 – 511 Kraków, 2. a/a Delegatury w Krakowie.