RGD-44/2008

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW D ELEGATURA UOK I K W G DA Ń SKU 80-824 G DA Ń SK , UL . P ODWALE P RZEDMIEJSKIE 30 T EL ./ FAX (058) 346-29-32, 346-29-33, 301-51-75 E- MAIL : GDANSK @ UOKIK . GOV . PL RGD.61-34/08/MLM Gda ń sk, dnia 26 wrze ś nia 2008r. D ECYZJA NR RGD. 44/2008 Na podstawie art. 26 ust. 1 w zwi ą zku z art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 oraz stosownie do art. 33 ust. 6 ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. Nr 50, poz. 331 ze zmianami) i § 7 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2007r. w sprawie w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz.U. Nr 134, poz. 939), w imieniu Prezesa Urz ę du Ochro- ny Konkurencji i Konsumentów, po przeprowadzeniu post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, wszcz ę tego z urz ę du, przeciwko przed- si ę biorcy: J W prowadz ą cemu dzia ł alno ść gospodarcz ą pod firm ą MKT „Watra” w G uznaje si ę za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów , bez- prawne, godz ą ce w interesy konsumentów dzia ł ania przedsi ę biorcy polegaj ą ce na sto- sowaniu we wzorcu umownym o nazwie: umownym „Warunki uczestnictwa” nast ę - puj ą cych postanowie ń , o tre ś ci: 1. „Biuro nie odpowiada za zagubiony lub zniszczony baga ż uczestnika imprezy”, 2. „Wszelkie reklamacje i wnioski nale ż y sk ł ada ć (…) w terminie 7 dni od daty powrotu z imprezy (…). Okoliczno ś ci podnoszone w reklamacji powinny by ć potwierdzone przez kierownika lub opiekuna grupy”, 3. „W pozosta ł ych przypadkach biuro dokonuje nast ę puj ą cych potr ą ce ń : A/ op ł at ę manipulacyjn ą – 8 % je ż eli rezygnacja nast ą pi ł a ponad 30 dni przed dat ą rozpocz ę cia imprezy. B/ 30% ceny skierowania przy rezygnacji od 29 – 15 dni przed imprez ą . C/ 50% ceny skierowania przy rezygnacji od 14 – 8 dni przed imprez ą , D/ 90% ceny skierowania przy pó ź niejszej rezygnacji”, uznanych za niedozwolone i wpisanych, na podstawie art. 479 [45] ustawy z dnia 17 listopada 1964r. - Kodeks post ę powania cywilnego (Dz.U. Nr 43, poz. 296 zm.), do „Re- jestru postanowie ń wzorców uznanych za niedozwolone” i nakazuje si ę zaniechania sto- sowanie tej praktyki UZASADNIENIE W roku 2008 Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (zwany dalej Preze- sem Urz ę du lub organem antymonopolowym) przeprowadzi ł badanie rynku us ł ug tury- stycznych. W ramach prowadzonych bada ń Delegatura UOKiK w Gda ń sku podda ł a ana- lizie wzorce umowne stosowane w obrocie konsumenckim przez przedsi ę biorców dzia ł a- j ą cych na terenie jej w ł a ś ciwo ś ci miejscowej. W toku badania Prezes Urz ę du ustali ł , i ż przedsi ę biorca: J W, prowadz ą cy dzia ł alno ść gospodarcz ą pod firm ą MKT „Watra” (zwany dalej WATRA) we wzorcu umownym „Wa- runki uczestnictwa” stosuje postanowienia, których tre ś ci mo ż na uzna ć za to ż same z postanowieniami wzorców umownych, które zosta ł y wpisane do Rejestru postanowie ń wzorców umów uznanych za niedozwolone, o których mowa w art. 479 45 kodeksu po- st ę powania cywilnego (zwanego dalej Rejestrem). Maj ą c to na uwadze, postanowieniem nr 183 z dnia 18 kwietnia 2008r. wszcz ę te zosta- ł o - z urz ę du - post ę powanie w sprawie podejrzenia stosowania przez przedsi ę biorc ę : J W, praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsument ó w, zdefiniowanej w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2007 r. Nr 50, poz. 331 ze zm.) [zwanej dalej tak ż e ustaw ą o ochronie (…) lub ustaw ą antymonopolow ą ], polegaj ą cej na stosowaniu we wzorcu umownym pn. „Wa- runki uczestnictwa” postanowie ń , które zosta ł y wpisane do Rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym stanowi art. 479 45 Kodeksu po- st ę powania cywilnego. Prezes Urz ę du w poczet dowodów zaliczy ł równie ż materia ł y uzyskane od przedsi ę bior- cy w trakcie przeprowadzonej wcze ś niej kontroli wzorców umownych. Odnosz ą c si ę do zarzutów postawionych w zawiadomieniu o wszcz ę ciu post ę powania, przedsi ę biorca zobowi ą za ł si ę do podj ę cia dzia ł a ń zmierzaj ą cych do wyeliminowania z obrotu konsumenckiego zarówno umów zawieraj ą cych postanowienia niedozwolone, jak i opracowania nowego wzorca. Dodatkowo w dniu 25 lipca 2008r. Prezes Urz ę du otrzy- ma ł nowy wzorzec umowny, przedstawiony przez skar ż onego. Prezes Urz ę du ustali ł nast ę puj ą cy stan faktyczny: J W prowadzi dzia ł alno ść gospodarcz ą , pod firm ą MKT „Watra” w G, w oparciu o wpisy do: 9 ewidencji dzia ł alno ś ci gospodarczej, pod numerem: …., prowadzonej w Urz ę - dzie Miejskim w Gi, 9 Centralnej Ewidencji Organizatorów i Po ś redników Turystycznych pod numerem ….. Zakres dzia ł ania przedsi ę biorcy obejmuje m.in. organizowanie imprez turystycznych. W kontaktach z klientami pos ł uguje si ę on projektami umów, które nast ę pnie konsumenci podpisuj ą chc ą c skorzysta ć z us ł ug/oferty przedsi ę biorcy. Projekty umów przedstawiane konsumentom, przygotowane z góry przed zawarciem umowy, zawieraj ą gotowe jednolite postanowienia, wpisywane nast ę pnie do konkret- nych umów podpisywanych z klientami, stanowi ą c tym samym wzorzec umowy w ro- zumieniu art. 384 § 1 k.c. Stosowany przez przedsi ę biorców, projekt wzorca umowy tj.: „Warunki uczestnic- twa” zawiera mi ę dzy innymi nast ę puj ą ce postanowienia umowne: 9 „Biuro nie odpowiada za zagubiony lub zniszczony baga ż uczestnika imprezy” – pkt 12 „Warunków (…) , 9 „Wszelkie reklamacje i wnioski nale ż y sk ł ada ć (…) w terminie 7 dni od daty po- wrotu z imprezy (…). Okoliczno ś ci podnoszone w reklamacji powinny by ć po- twierdzone przez kierownika lub opiekuna grupy” – pkt 13 „Warunków (…) , 9 „W pozosta ł ych przypadkach biuro dokonuje nast ę puj ą cych potr ą ce ń : A/ op ł at ę manipulacyjn ą – 8 % je ż eli rezygnacja nast ą pi ł a ponad 30 dni przed dat ą rozpocz ę cia imprezy. 2 B/ 30% ceny skierowania przy rezygnacji od 29 – 15 dni przed imprez ą . C/ 50% ceny skierowania przy rezygnacji od 14 – 8 dni przed imprez ą , D/ 90% ceny skierowania przy pó ź niejszej rezygnacji”, – pkt 6 „Warunków (…) . Maj ą c na uwadze zebrany materia ł dowodowy, Prezes Urz ę du zwa ż y ł , co na- st ę puje: Aby rozstrzygn ąć spraw ę w oparciu o przepisy ustawy o ochronie (…) niezb ę dnym jest uprzednie zbadanie przez Prezesa Urz ę du, czy w danej sprawie zagro ż ony zosta ł interes publicznoprawny. Wykazanie tej okoliczno ś ci, upowa ż nia dopiero Prezesa UOKiK do realizacji celu ustawy, którym zgodnie z jej art. 1 ust 1, jest okre ś lenie warunków roz- woju i ochrony konkurencji oraz zasad podejmowanej w interesie publicznoprawnym ochrony interes ó w przedsi ę biorców i konsument ó w. W ocenie Prezesa Urz ę du rozpatrywana sprawa ma charakter publicznoprawny, albo- wiem wi ąż e si ę i dotyczy ochrony interesu szerszej grupy konsumentów, którzy s ą lub mog ą by ć klientami przedsi ę biorcy. J Wprzedstawiono zarzut naruszenia art. 24 ust 1 ustawy o ochronie (…), który stanowi i ż , „ Zakazane jest stosowanie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów. ” Zgodnie z ust. 2 tego ż artyku ł u „Przez praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsu- mentów rozumie si ę godz ą ce w nie bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy, w szczególno- ś ci: 1) stosowanie postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru po- stanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks post ę powania cywilnego. (…).” Aby dzia ł ania przedsi ę biorcy - w tym przypadku WATRA - mog ł y zosta ć uznane za sprzeczne powo ł anym wy ż ej przepisem art. 24 ustawy antymonopolowej, winny spe ł - nia ć łą cznie nast ę puj ą ce przes ł anki: ujawnia ć si ę w obrocie konsumenckim, stanowi ć dzia ł anie bezprawne, naruszaj ą c jednocze ś nie zbiorowy interes konsumentów Zgodnie z art. 4 pkt 12 ustawy o ochronie (…) i art. 22 1 k.c. za konsumenta uwa ż a si ę osob ę fizyczn ą dokonuj ą c ą czynno ś ci prawnej nie zwi ą zanej bezpo ś rednio z jej dzia ł al- no ś ci ą gospodarcz ą lub zawodow ą . Niekwestionowana przez uczestnika post ę powania okoliczno ść zawierania umów sprzeda ż y us ł ug turystycznych, jednoznacznie potwierdza fakt spe ł nienia pierwszej z przes ł anek powo ł anego wy ż ej przepisu ustawy antymonopo- lowej. Odno ś nie drugiej przes ł anki, tj. bezprawno ś ci, rozumianej jako dzia ł ania sprzecznego z przepisami prawa podnie ść nale ż y, i ż przedsi ę biorcy postawiony zosta ł zarzut narusze- nia art. 24 ust 1 i 2 ustawy o ochronie (...), polegaj ą cy na stosowaniu w umowach za- wieranych z konsumentami postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do Re- jestru. Zakaz stosowania takich postanowie ń dotyczy nie tylko tego przedsi ę biorcy, przeciwko któremu zapad ł wyrok w sprawie o uznanie postanowie ń wzorca umowy za niedozwolone, lecz równie ż innych przedsi ę biorców. Art. 479 43 k.p.c . rozszerza prawomocno ść wyroku wydanego w sprawie o uznanie po- stanowie ń wzorca umowy za niedozwolone na osoby trzecie. Skutek tzw. prawomocno- ś ci rozszerzonej nast ę puje od chwili wpisania wzorca umowy do Rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, prowadzonego przez Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, o którym mowa w art. 479 45 § 2 k.p.c. Konse- kwencj ą umieszczenia postanowienia umownego w ww. rejestrze jest to, ż e pos ł u ż enie 3 si ę nim b ę dzie mia ł o skutek wprowadzenia do umowy elementu bezwzgl ę dnie przez prawo zakazanego . Wpis do Rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych oznacza, ż e od tego momen- tu stosowanie takiej klauzuli jest zakazane we wszystkich wzorcach umownych. Powy ż - sze stanowisko Prezesa Urz ę du zgodne jest z orzecznictwem S ą du Najwy ż szego, który w uchwale z dnia 13 lipca 2006 r. (sygn. akt III SZP 3/06) stwierdzi ł , i ż „(…) stosowanie postanowie ń wzorców umów o tre ś ci to ż samej z tre ś ci ą postanowie ń uznanych za nie- dozwolone prawomocnym wyrokiem S ą du Okr ę gowego w Warszawie - S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów i wpisanych do rejestru, o którym mowa w art. 479 45 § 2 k.p.c., mo ż e by ć uznane w stosunku do innego przedsi ę biorcy za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów (…)”. W uzasadnieniu do powy ż szej uchwa ł y S ą d uzna ł m.in., ż e „ (…) praktyka naruszaj ą ca zbiorowe interesy konsumentów art. 23a u.o.k.ik. obejmuje równie ż przypadki wprowadzania jedynie zmian kosmetycznych polegaj ą cych na przestawieniu wyrazów lub zast ą pieniu jednych wyrazów innymi, je ż eli tylko wyk ł ad- nia postanowienia pozwoli stwierdzi ć , ż e jego tre ść mie ś ci si ę w hipotezie zakazanej klauzuli. Stosowanie klauzuli o zbli ż onej tre ś ci do klauzuli wpisanej do rejestru godzi przecie ż tak samo w interesy konsumentów, jak stosowanie klauzuli identycznej, co wpisana do rejestru (…). Przyj ę ta powy ż ej rozszerzaj ą ca wyk ł adnia art. 23a u.o.k.ik. znajduje równie ż uzasadnienie w dyrektywach 93/13 oraz 98/27 a tak ż e orzecznictwie ETS dotycz ą cym zasady efektywno ś ci (…)”. Nie jest, zatem konieczna dok ł adna, literalna identyczno ść klauzuli wpisanej do rejestru i klauzuli z ni ą porównywanej. St ą d niedozwolone b ę d ą tak ż e postanowienia umów, mieszcz ą ce si ę w hipotezie klauzuli wpisanej do Rejestru, której tre ść zostanie ustalona w oparciu o dokonan ą jej wyk ł adni ę . W ocenie Prezesa Urz ę du zakwestionowane postanowienia zawarte, we wzorcu umow- nym o nazwie „Warunki uczestnictwa” i stosowane przez tego przedsi ę biorc ę s ą to ż - same z tre ś ci ą postanowie ń uznanych za niedozwolone prawomocnymi wyrokami S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów i wpisanych do Rejestru, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego, pod pozycjami: 1136 i 769, 1079 i 1246, 1282 czy 1078. Po pierwsze , postanowienie: pkt 12 wzorca „Warunki uczestnictwa” , o tre ś ci: „Biuro nie odpowiada za zagubiony lub zniszczony baga ż uczestnika imprezy” nale ż y uzna ć za to ż same z klauzulami wpisanymi do Rejestru pod pozycj ą 1136 oraz 769, uznanymi uprzednio wyrokami S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konku- rencji i Konsumentów za niedozwolone postanowienia umowne. Wyrokiem z dnia 23 lutego 2006r. (sygn. akt XVII AmC/6/05) SOKiK uzna ł za niedozwo- lone, postanowienie o tre ś ci „Natura Tour nie ponosi ż adnej odpowiedzialno ś ci za ewen- tualne uszkodzenia, zniszczenia, zguby, kradzie ż e i inne zdarzenia, które mog ą zdarzy ć si ę w pokojach, hotelach i ś rodkach komunikacji w czasie trwania imprezy turystycznej organizowanej za granic ą ”, które zosta ł o wpisane do Rejestru pod pozycj ą 769. S ą d uznaj ą c to postanowienie za niedozwolone podzieli ł w tym zakresie argumentacj ę po- woda (Prezes Urz ę du), ż e klauzula ta stanowi postanowienie niedozwolone, wskazane w art. 385 3 pkt 2 k.c., bowiem wy łą cza ono odpowiedzialno ść organizatora za nale ż yte wykonanie zobowi ą zania. Klient powierzaj ą c przedsi ę biorcy swoje mienie „ma prawo oczekiwa ć , ż e uczestnicz ą c w imprezie ma zapewnione bezpiecze ń stwo zarówno w ł asnej osoby, jak i rzeczy osobistych”. Zdaniem SOKiK, to na organizatorze winien ci ąż y ć obo- wi ą zek zapewnienie bezpiecze ń stwa klienta i jego rzeczy. 4 Tak ż e postanowienie, umieszczone w Rejestrze pod pozycj ą 1136, o tre ś ci „JET TOURI- STIC POLAND Sp. z o.o. nie przyjmuje odpowiedzialno ś ci za uszkodzenie i utrat ę baga- ż u oraz pieni ę dzy w nim si ę znajduj ą cych lub uszkodzonych przedmiotów warto ś cio- wych”, zosta ł o wyrokiem SOKiK uznane za niedozwolone (wyrok z dnia 27 lutego 2006r., sygn. akt XVII AmC 100/04). W ocenie S ą du z istoty umowy łą cz ą cej klienta z organizatorem wynika obowi ą zek zapewnienia bezpiecze ń stwa zarówno osób, jak i mie- nia uczestników imprezy, brak jest zatem podstaw, „aby w zgodzie z dobrym obyczajem odpowiedzialno ść t ą ograniczy ć ”. Analizuj ą c tre ść postanowienia stosowanego przez WATRA uzna ć nale ż a ł o, ż e ogranicza ono odpowiedzialno ść organizatora za mienie klienta, nawet w sytuacji, gdy do zdarze ń zwi ą zanych z jego np. utrat ą , czy zniszczeniem dochodzi na skutek niedbalstwa, czy nienale ż ytej staranno ś ci ze strony przedsi ę biorcy. Wyniki porównania warunku uczestnictwa w imprezie turystycznej, zawartego w pkt. 12 przedmiotowego wzorca ze wskazanymi wy ż ej postanowieniami wpisanymi ju ż do Reje- stru, prowadz ą do jednoznacznego wniosku, ż e wywo ł uj ą one identyczne, negatywne dla konsumenta skutki, czego nie niweluj ą ró ż nice w zakresie u ż ytych sformu ł owa ń , czy sk ł adni. W ocenie organu antymonopolowego, kwestionowane postanowienie wzorca mie ś ci si ę w hipotezie obu cytowanych klauzul abuzywnych, których stosowanie jest bezwzgl ę dnie zakazane w obrocie konsumenckim. Po drugie , postanowienie: pkt 13 wzorca „Warunki uczestnictwa” , o tre ś ci: „Wszelkie reklamacje i wnioski nale ż y sk ł ada ć (…) w terminie 7 dni od daty powrotu z imprezy (…). Okoliczno ś ci podnoszone w reklamacji powinny by ć potwierdzone przez kierownika lub opiekuna grupy” nale ż y uzna ć za to ż same z klauzulami wpisanymi do Rejestru pod pozycjami; 1079 oraz 1246, uznanymi uprzednio wyrokami S ą du Okr ę go- wego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów za niedozwolone po- stanowienia umowne. Wyrokiem wydanym w dniu 8 grudnia 2006r., (sygn. akt XVII AmC 41/06) S ą d uzna ł za niedozwolone postanowienie umowne, o tre ś ci: „ Ewentualne reklamacje nale ż y zg ł asza ć w formie pisemnej w terminie 7 dni od zako ń czenia imprezy”. W uzasadnieniu wyroku SOKiK uzna ł , ż e „…postanowienie umowne dotycz ą ce ustalenia 7 – dniowego terminu od zako ń czenia imprezy do zg ł oszenia ewentualnych reklamacji pisemnych nale ż y uzna ć jako naruszaj ą cy interesy konsumenta i pozostaj ą cy w sprzeczno ś ci z dobrymi obycza- jami, o czym mowa w art. 385 1 k.c..”. Podobnie wyrokiem z dnia 20 lutego 2007r., (sygn. akt XVII AmC 50/06) S ą d uzna ł za niedozwolone, postanowienie o tre ś ci: „ Uczestnik mo ż e zg ł osi ć Organizatorowi reklama- cje niezw ł ocznie po stwierdzeniu niew ł a ś ciwego wykonania us ł ugi w formie pisemnej, nie pó ź niej ni ż 14 dni od dnia zako ń czenia imprezy pod warunkiem ich wcze ś niejszego zg ł oszenia pilotowi w trakcie imprezy turystycznej”. Analizowane postanowienia tj. zarówno to zwarte we wzorcu stosowanym przez WA- TRA, jak i to umieszczone w Rejestrze okre ś laj ą krótkie terminy na wniesienie reklama- cji tj. w ci ą gu 7 czy 14 dni od zako ń czenia imprezy. Wskaza ć nale ż y, ż e w sprawie, w której zapad ł ww. wyrok z dnia 8 grudnia 2006r. (sygn. akt XVII AmC 41/06), SOKiK wskaza ł , ż e wyznaczony (krótki) okres mo ż e faktycznie, w wielu sytuacjach, uniemo ż li- wi ć klientom wniesienie reklamacji w terminie lub jej prawid ł owe uzasadnienie, w szczególno ś ci gdy, w okresie urlopowym, klient bierze udzia ł w kilku, nast ę puj ą cych po sobie, imprezach turystycznych. 5 Tak wi ę c, przeprowadzone porównanie jednoznacznie wskazuje na to ż samo ść skutków wywo ł ywanych przez wskazane klauzule, czego nie naruszaj ą ró ż nice w zakresie u ż y- tych sformu ł owa ń i wyrazów. Po trzecie , postanowienie: pkt 6 wzorca „Warunki uczestnictwa” , o tre ś ci: 9 „W pozosta ł ych przypadkach biuro dokonuje nast ę puj ą cych potr ą ce ń : A/ op ł at ę manipulacyjn ą – 8 % je ż eli rezygnacja nast ą pi ł a ponad 30 dni przed dat ą rozpocz ę cia imprezy. B/ 30% ceny skierowania przy rezygnacji od 29 – 15 dni przed imprez ą . C/ 50% ceny skierowania przy rezygnacji od 14 – 8 dni przed imprez ą , D/ 90% ceny skierowania przy pó ź niejszej rezygnacji”, nale ż y uzna ć za to ż same z klauzulami wpisanymi do Rejestru pod pozycjami; 1282 oraz 1078, uznanymi uprzednio wyrokami S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów za niedozwolone postanowienia umowne. Wyrokiem wydanym w dniu 8 grudnia 2006r., (sygn. akt XVII AmC 41/06) S ą d uzna ł za niedozwolone postanowienie umowne, o tre ś ci: „ Koszty rezygnacji: a) op ł ata sta ł a w wysoko ś ci 50 z ł , je ż eli rezygnacja nast ą pi ł a w terminie do 30 dni przed dat ą rozpocz ę cia imprezy, b) 30% w przypadku rezygnacji w okresie 29-21 dni przed dat ą rozpocz ę cia imprezy, c) 50% ceny imprezy przy rezygnacji w okresie 20-9 dni przed dat ą rozpocz ę - cia imprezy, d) 80% ceny imprezy przy rezygnacji w okresie 8-1 dni przed dat ą rozpo- cz ę cia imprezy, e) 90% ceny imprezy w przypadku rezygnacji w dniu wyjazdu, lub nie zg ł oszenia si ę w wyznaczonym czasie w miejscu zbiórki lub nieprzybycia do miejsca re- alizacji imprezy”. W uzasadnieniu wyroku SOKiK uzna ł , ż e „postanowienie to jest sprzeczne z art. 385 1 § 1 oraz art. 385 3 pkt 12 i 16 k.c.”. Zdaniem SOKiK „…zatrzymanie rycza ł towo okre ś lonych kwot na wypadek rezygnacji klienta z udzia ł u w imprezie tury- stycznej, narusza zasad ę ekwiwalentno ś ci ś wiadcze ń (…) a ponadto op ł aty te zosta ł y ustalone w sposób arbitralny, w oderwaniu od faktycznie poniesionych, w zwi ą zku z faktem rezygnacji klienta z imprezy, strat przez pozwanego”. Porównywane niedozwo- lonych klauzul do zakwestionowanego w niniejszej sprawie postanowienia umownego, prowadzi do wniosku, i ż wywo ł uj ą one identyczne, to ż same konsekwencje dla konsu- menta tzn. nak ł adaj ą na konsumenta obowi ą zek zap ł aty rycza ł towych stawek, w przy- padku rezygnacji z udzia ł u w imprezie, podczas gdy – co wynika z orzecznictwa SOKiK - winien on by ć zobowi ą zanym jedynie do zwrotu wszelkich poniesionych przez przedsi ę - biorc ę kosztów, z tytu ł u zawarcia i realizacji umowy. Zgodnie ze stanowiskiem SOKiK (wyrok z dnia 20 lutego 2007r., sygn. XVIIAmC 50/06) „…przedsi ę biorca ma prawo do potr ą cenia kosztów w przypadku rezygnacji konsumenta z umowy. Kwota podlegaj ą ca potr ą ceniu powinna jednak zosta ć ustalona, w oparciu o indywidualne rozliczenia z kon- sumentem z uwzgl ę dnieniem rzeczywistej straty poniesionej przez pozwanego”. Tak wi ę c, przeprowadzone porównanie postanowienia wzorca umowy stosowanego przez przedsi ę biorc ę z wymienionymi wy ż ej klauzulami uznanymi wcze ś niej przez S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów za postanowienia niedozwolone i wpisane do Re- jestru, jednoznacznie wskazuje na to ż samo ść skutków wywo ł ywanych przez porówny- wane klauzule, czego nie naruszaj ą ró ż nice w zakresie u ż ytych sformu ł owa ń i wyrazów. Reasumuj ą c za wykazane i udowodnione uzna ć nale ż y, i ż kwestionowane postanowie- nia, zawarte w wymienionym wzorcu umownym stosowanym przez przedsi ę biorc ę mieszcz ą si ę w hipotezach wskazanych klauzul wpisanych do Rejestru postanowie ń umownych uznanych za niedozwolone, wywo ł uj ą c to ż same skutki. 6 Tak ż e trzeci ą przes ł ank ę , uzna ć nale ż a ł o za spe ł nion ą . Naruszenie zbiorowych intere- sów konsumentów ma miejsce wtedy, gdy dzia ł anie przedsi ę biorcy godzi w interesy konsumentów jako zbiorowo ś ci, to jest, sytuacji gdy skierowane jest nie tylko do wyod- r ę bnionej indywidualnie grupy konsumentów, lecz szerszego, nieograniczonego liczbo- wo kr ę gu osób, do których dotar ł a i dotrze ć mo ż e oferta przedsi ę biorcy. W rozpatrywa- nej sprawie wy ż ej wymienione warunki zosta ł y spe ł nione. Oferta us ł ug turystycznych, zawieraj ą ca niedozwolone klauzule adresowana jest bowiem przez J W, nie do ś ci ś le zindywidualizowanego konkretnego konsumenta lecz do z góry nieokre ś lonej, niemo ż li- wej do zidentyfikowania liczby kontrahentów – konsumentów, których sytuacja jest identyczna i wspólna. Skoro wi ę c kwestionowane postanowienia analizowanego wzorca umowy s ą to ż same z klauzulami wpisanymi do Rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedo- zwolone, to pos ł ugiwanie si ę nimi w obrocie konsumenckim zgodnie tre ś ci ą art. 24 ust. 2 ustawy ochronie konkurencji i konsumentów uzna ć nale ż y za dzia ł anie bezprawne, stanowi ą ce praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów. Zgodnie z art. 26 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji (...) je ż eli Prezes Urz ę du stwier- dzi naruszenie zakazu okre ś lonego w art. 24 tej ustawy, wówczas wydaje decyzj ę o uznaniu danej praktyki za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów i nakazuj ą c ą zaniechanie jej stosowania. W trakcie niniejszego post ę powania przedsi ę biorca przedstawi ł propozycj ę zmian tre ś ci kwestionowanych postanowie ń umownych i przes ł a ł nowy wzorzec umowy, który nie zwiera niedozwolonych klauzul. Wyst ą pienie to uzna ć jednak nale ż a ł o za deklaracj ę podj ę cia dzia ł a ń zmierzaj ą cych do eliminacji zarzucanych narusze ń , a nie za potwier- dzenie faktu zaprzestania stosowania wymierzonych przeciw interesom konsumentów praktyk, bowiem przedsi ę biorca WATRA nie przedstawi ł na t ę okoliczno ść wystarczaj ą co przekonywuj ą cych dowodów. Z ł o ż enie propozycji, czy deklaracji, bez jednoznacznego wykazania, ż e niedozwolone postanowienia zosta ł y w okre ś lonej dacie ca ł kowicie i sku- tecznie wyeliminowane z obrotu konsumenckiego, nie jest bowiem wystarczaj ą ce dla orzeczenia o ostatecznym zaniechaniu kontestowanych zachowa ń rynkowych. Nale ż y przy tym wskaza ć , ż e zgodnie z tre ś ci ą art. 27 ust. 3 ustawy o ochronie […] „Ci ęż ar udowodnienia okoliczno ś ci, o których mowa w ust. 1, spoczywa na przedsi ę biorcy”. Tak wi ę c, w przedmiotowej sprawie, to WATRA, a nie organ antymonopolowy, powinna wy- kaza ć z jakim dniem wszed ł w ż ycie nowy wzorzec umowny i czy w stosunku do klien- tów, którzy uprzednio podpisali umowy, ale nie skorzystali jeszcze z us ł ug przedsi ę bior- cy, poczynione zosta ł y dzia ł ania maj ą ce na celu zmian ę obowi ą zuj ą cych ich warunków uczestnictwa w imprezach turystycznych. W my ś l art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów Prezes Urz ę du mo ż e na ł o ż y ć na przedsi ę biorc ę stosuj ą cego praktyki naruszaj ą ce zbiorowe inte- resy konsumentów kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci nie wi ę kszej ni ż 10% przychodu osi ą - gni ę tego w roku rozliczeniowym poprzedzaj ą cym rok na ł o ż enia kary. Zgodnie z brzmie- niem tego przepisu, na ł o ż enie kary nie ma charakteru obligatoryjnego, a wi ę c zastoso- wanie tego ś rodka uzale ż nione jest wy łą cznie od decyzji Prezesa Urz ę du w tym zakre- sie. Wprawdzie w wyniku przeprowadzonego post ę powania zosta ł o wykazane i udowodnio- ne, ż e przedsi ę biorca stosowa ł we wzorcu umownym postanowienie niedozwolone, 7 przez co naruszy ł interesy konsumentów, jednak Prezes Urz ę du postanowi ł odst ą pi ć od zastosowania sankcji przewidzianej ww. artyku ł em 106 ustawy o ochronie […]. Podejmuj ą c decyzj ę o odst ą pieniu od na ł o ż enia kary pieni ęż nej Prezes Urz ę du uwzgl ę d- ni ł nast ę puj ą ce okoliczno ś ci: 1. J W, swoim dzia ł aniem, po raz pierwszy naruszy ł przepisy ustawy o ochronie konkurencji (…). 2. przedsi ę biorca wspó ł dzia ł a ł z Urz ę dem i wywi ą zywa ł si ę ze wszystkich zobo- wi ą za ń nak ł adanych przez Prezesa Urz ę du, w zakresie udzielania informacji oraz przekazywania żą danych dokumentów, 3. przedsi ę biorca w trakcie prowadzonego post ę powania z ł o ż y ł nowy wzorzec umowny, nie zawieraj ą cy ju ż kontestowanych postanowie ń , co nale ż a ł o uzna ć jako dobrowolnie poczynion ą deklaracj ę eliminacji z obrotu konsumenckiego zarzucanych narusze ń , 4. skutki rynkowe wykazanego naruszenia mia ł y ograniczony charakter. Prezes Urz ę du wzi ął pod uwag ę równie ż sytuacj ę finansow ą przedsi ę biorcy i mo ż liwo ść op ł acenia na ł o ż onej kary. Maj ą c na uwadze wszystkie okoliczno ś ci faktyczne sprawy, orzeczono jak w sentencji. Stosownie do tre ś ci art. 81 ust 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c., od niniejszej decyzji przys ł uguje stronie odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie - S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów - Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Gda ń sku. Z upowa ż nienia Prezesa Urz ę du Roman Jarz ą bek Dyrektor Delegatury UOKiK w Gda ń sku 8