RGD-43/2008

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW D ELEGATURA UOK I K W GDA Ń SKU 80-824 G DA Ń SK , UL . P ODWALE P RZEDMIEJSKIE 30 T EL ./ FAX (058) 346-29-32, 346-29-33, 301-51-75 E- MAIL : GDANSK @ UOKIK . GOV . PL RGD.61-57/08/MLM Gda ń sk, dnia 26 wrze ś nia 2008r. D ECYZJA NR RGD. 43/2008 I. Na podstawie art. 26 ust. 1 w zwi ą zku z art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 oraz stosownie do art. 33 ust. 6 ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. Nr 50, poz. 331 ze zmianami) i § 7 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2007r. w sprawie w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz.U. Nr 134, poz. 939), w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, po przeprowadzeniu post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, wszcz ę tego z urz ę du, przeciw- ko przedsi ę biorcy J P prowadz ą cej dzia ł alno ść gospodarcz ą pod firm ą Agencja Tury- styczna BASZTA PROCHOWA w K uznaje si ę za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów , bezprawne, godz ą ce w interesy konsumentów dzia ł ania przedsi ę biorcy polegaj ą ce na stosowaniu we wzorcu umownym o nazwie: „Warunki uczestnictwa w imprezach organizowanych przez Agencj ę Turystyczn ą BASZTA PROCHOWA” postanowie ń , o tre ś ci: 1. „Agencja Turystyczna wy łą cza swoj ą odpowiedzialno ść z tytu ł u informacji poda- nych przez akwizytorów a niezgodnych z zawartymi w ofercie” 2. „Agencja Turystyczna zastrzega sobie prawo do zmiany warunków ….na skutek przyczyn od siebie niezale ż nych (zmiany kursu walut, cen paliw…)” 3. „Je ż eli klient nie zg ł osi w terminie do 3 dni od daty otrzymania powiadomienia o zmianach warunków umowy lub nie wniesie pisemnej rezygnacji z udzia ł u w im- prezie przyjmuje si ę , ż e zaakceptowa ł proponowane zmiany” 4. „Klient ponosi odpowiedzialno ść za wyrz ą dzone …szkody oraz zobowi ą zany jest do wyrównania strat niezw ł ocznie na miejscu ich wyrz ą dzenia… ” 5. „W przypadku rezygnacji z winy klienta Agencja ma prawo dokona ć potr ą ce ń w sposób okre ś lony niniejszej umowie: - 40% kosztów manipulacyjnych w przypadku zg ł oszenia rezygnacji w terminie wcze ś niejszym ni ż 30 dni przed rozpocz ę ciem imprezy, - 30% ceny imprezy je ż eli rezygnacja nast ą pi ł a w terminie 29 dni do 21 dni przed rozpocz ę ciem imprezy, - 70% ceny imprezy, je ż eli rezygnacja nast ą pi ł a w terminie 20 dni do 8 dni przed rozpocz ę ciem imprezy, - 100% ceny imprezy, je ż eli rezygnacja nast ą pi ł a w terminie 7 dni i krócej przed rozpocz ę ciem imprezy…. ” 6. „Reklamacje dotycz ą ce realizacji powy ż szej umowy mo ż na zg ł asza ć ….w ci ą gu 7 dni ….” 7. „…..w ł a ś ciwym do rozstrzygni ę cia sporu b ę dzie S ą d dla siedziby Agencji Tury- stycznej…” uznanych za niedozwolone i wpisanych, na podstawie art. 479 [45] ustawy z dnia 17 listopada 1964r. - Kodeks post ę powania cywilnego (Dz.U. Nr 43, poz. 296 zm.), do „Rejestru postanowie ń wzorców uznanych za niedozwolone” i nakazuje si ę zanie- chania stosowania tej praktyki. II. Na podstawie art. 106 ust. 1 pkt 4 i art. 33 ust. 6 ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. Nr 50, poz. 331 ze zmianami) oraz § 7 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2007r. w sprawie w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz.U. Nr 134, poz. 939) nak ł ada si ę na J P, prowadz ą c ą dzia ł alno ść gospodarcz ą pod firm ą Agencja Turystyczna BASZTA PROCHOWA w K, kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci …. z ł (s ł ownie: ….), p ł atn ą do bud ż etu pa ń stwa, z tytu ł u naruszenia zakazu, o jakim mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w zakresie opisanym w punkcie I sentencji. UZASADNIENIE W dniu 24 czerwca 2008 Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (zwany dalej Prezesem Urz ę du lub organem antymonopolowym) otrzyma ł od Zast ę pcy G ł ównego In- spektora Inspekcji Handlowej w Warszawie wzorce umowne stosowane przez organizatora turystyki tj. J P, prowadz ą ca dzia ł alno ść gospodarcz ą pod firm ą Agencja Turystyczna BASZTA PROCHOWA w K. Po dokonanej analizie Prezes Urz ę du ustali ł , i ż we wzorcu umownym „Warunki uczest- nictwa w imprezach organizowanych przez Agencj ę Turystyczn ą BASZTA PRO- CHOWA” , przedsi ę biorca stosuje postanowienia, których tre ść mo ż na uzna ć za to ż same z postanowieniami, które zosta ł y wpisane do Rejestru postanowie ń wzorców umów uzna- nych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 kodeksu post ę powania cywilnego (zwanego dalej Rejestrem). Maj ą c to na uwadze, postanowieniem nr 322 z dnia 10 lipca 2008r. wszcz ę te zosta ł o - z urz ę du - post ę powanie w sprawie podejrzenia stosowania przez przedsi ę biorc ę JP praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsument ó w, zdefiniowanej w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2007 r. Nr 50, poz. 331 ze zm.) [zwanej dalej tak ż e ustaw ą o ochronie (…) lub ustaw ą antymono- polow ą ], polegaj ą cej na stosowaniu we wzorcu umownym pn. „Warunki uczestnictwa w imprezach organizowanych przez Agencj ę Turystyczn ą BASZTA PROCHOWA” , postanowie ń , które zosta ł y wpisane do Rejestru. Prezes Urz ę du w poczet dowodów zaliczy ł równie ż ca ł o ść materia ł ów przekazanych przez GIIH tj. m.in. protokó ł z kontroli przeprowadzonej przez Delegatur ę Wojewódzkiego In- spektoratu Inspekcji Handlowej w Koszalinie (nr akt ZNP-42-91/08) oraz wzorzec umowny „Warunki Uczestnictwa w imprezach organizowanych przez Agencj ę Turystyczn ą BASZTA PROCHOWA”. Odnosz ą c si ę do zarzutów postawionych w zawiadomieniu o wszcz ę ciu post ę powania, przedsi ę biorca pismem z dnia 1 sierpnia 2008r. przedstawi ł Prezesowi Urz ę du nowy wzo- rzec umowy. 2 Prezes Urz ę du ustali ł nast ę puj ą cy stan faktyczny: J P prowadzi dzia ł alno ść gospodarcz ą , pod nazw ą Agencja Turystyczna BASZTA PRO- CHOWA w K, w oparciu o wpis do ewidencji dzia ł alno ś ci gospodarczej, pod numerem: ….. Ewidencja prowadzona jest przez Prezydenta Miasta K. Ponadto przedsi ę biorca wpisany jest do rejestru organizatorów turystyki i po ś redników turystycznych, pod nr ….. Zakres dzia ł ania przedsi ę biorcy obejmuje m.in. organizowanie imprez turystycznych. W kontaktach z klientami pos ł uguje si ę on projektami umów, które nast ę pnie konsumenci podpisuj ą chc ą c skorzysta ć z us ł ug/oferty przedsi ę biorcy. Projekty umów przedstawiane konsumentom, przygotowane z góry przed zawarciem umowy, zawieraj ą gotowe jednolite postanowienia, wpisywane nast ę pnie do konkretnych umów podpisywanych z klientami, stanowi ą c tym samym wzorzec umowy w rozumieniu art. 384 § 1 k.c. Stosowany przez przedsi ę biorc ę , projekt/wzorzec umowy tj.: „Warunki uczestnictwa w imprezach organizowanych przez Agencj ę Turystyczn ą BASZTA PROCHOWA” , zawiera mi ę dzy innymi nast ę puj ą ce postanowienie umowne: 1. „Agencja Turystyczna wy łą cza swoj ą odpowiedzialno ść z tytu ł u informacji poda- nych przez akwizytorów a niezgodnych z zawartymi w ofercie” - pkt I.5 wzorca 2. „Agencja Turystyczna zastrzega sobie prawo do zmiany warunków ….na skutek przyczyn od siebie niezale ż nych (zmiany kursu walut, cen paliw…)” - pkt III.1 wzorca, 3. „Je ż eli klient nie zg ł osi w terminie do 3 dni od daty otrzymania powiadomienia o zmianach warunków umowy lub nie wniesie pisemnej rezygnacji z udzia ł u w impre- zie przyjmuje si ę , ż e zaakceptowa ł proponowane zmiany” - pkt III.3 wzorca, 4. „Klient ponosi odpowiedzialno ść za wyrz ą dzone …szkody oraz zobowi ą zany jest do wyrównania strat niezw ł ocznie na miejscu ich wyrz ą dzenia… ” - pkt V.5 wzorca, o tre ś ci 5. „W przypadku rezygnacji z winy klienta Agencja ma prawo dokona ć potr ą ce ń w sposób okre ś lony niniejszej umowie: - 40% kosztów manipulacyjnych w przypadku zg ł oszenia rezygnacji w terminie wcze ś niejszym ni ż 30 dni przed rozpocz ę ciem imprezy, - 30% ceny imprezy je ż eli rezygnacja nast ą pi ł a w terminie 29 dni do 21 dni przed rozpocz ę ciem imprezy, - 70% ceny imprezy, je ż eli rezygnacja nast ą pi ł a w terminie 20 dni do 8 dni przed rozpocz ę ciem imprezy, - 100% ceny imprezy, je ż eli rezygnacja nast ą pi ł a w terminie 7 dni i krócej przed rozpocz ę ciem imprezy…. ” - pkt VI.2 wzorca, 6. „Reklamacje dotycz ą ce realizacji powy ż szej umowy mo ż na zg ł asza ć ….w ci ą gu 7 dni ….” - pkt VIII.1 wzorca, 7. „…..w ł a ś ciwym do rozstrzygni ę cia sporu b ę dzie S ą d dla siedziby Agencji Turystycz- nej…” - pkt IX.1 wzorca. Maj ą c na uwadze zebrany materia ł dowodowy, Prezes Urz ę du zwa ż y ł , co na- st ę puje: I. Aby rozstrzygn ąć spraw ę w oparciu o przepisy ustawy o ochronie (…) niezb ę dnym jest uprzednie zbadanie przez Prezesa Urz ę du, czy w danej sprawie zagro ż ony zosta ł interes 3 publicznoprawny. Wykazanie tej okoliczno ś ci, upowa ż nia dopiero Prezesa UOKiK do re- alizacji celu ustawy, którym zgodnie z jej art. 1 ust 1, jest okre ś lenie warunków rozwoju i ochrony konkurencji oraz zasad podejmowanej w interesie publicznoprawnym ochrony interes ó w przedsi ę biorców i konsument ó w. W ocenie Prezesa Urz ę du rozpatrywana sprawa ma charakter publicznoprawny, albo- wiem wi ąż e si ę i dotyczy ochrony interesu szerszej grupy konsumentów, którzy s ą lub mog ą by ć klientami przedsi ę biorcy. Przedsi ę biorcy postawiono zarzut naruszenia art. 24 ust 1 ustawy o ochronie (…), który stanowi i ż , „ Zakazane jest stosowanie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsu- mentów. ” Zgodnie z ust. 2 tego ż artyku ł u „Przez praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe intere- sy konsumentów rozumie si ę godz ą ce w nie bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy, w szczególno ś ci: 1) stosowanie postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do re- jestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks post ę powania cywilnego. (…).” Aby dzia ł ania przedsi ę biorcy - w tym przypadku J Pl - mog ł y zosta ć uznane za sprzecz- ne z powo ł anym wy ż ej przepisem art. 24 ustawy antymonopolowej, winny one spe ł nia ć łą cznie nast ę puj ą ce przes ł anki: ujawnia ć si ę w obrocie konsumenckim, stanowi ć dzia ł a- nie bezprawne, naruszaj ą c jednocze ś nie zbiorowy interes konsumentów. Zgodnie z art. 4 pkt 12 ustawy o ochronie (…) i art. 22 1 k.c. za konsumenta uwa ż a si ę osob ę fizyczn ą dokonuj ą c ą czynno ś ci prawnej nie zwi ą zanej bezpo ś rednio z jej dzia ł al- no ś ci ą gospodarcz ą lub zawodow ą . Niekwestionowana przez uczestnika post ę powania okoliczno ść zawierania umów sprzeda ż y us ł ug turystycznych, jednoznacznie potwierdza fakt spe ł nienia pierwszej z przes ł anek powo ł anego wy ż ej przepisu ustawy antymonopo- lowej. Odno ś nie drugiej przes ł anki, tj. bezprawno ś ci, rozumianej jako dzia ł ania sprzecznego z przepisami prawa, podnie ść nale ż y, i ż przedsi ę biorcy postawiony zosta ł zarzut narusze- nia art. 24 ust 1 i 2 ustawy o ochronie (...), polegaj ą cy na stosowaniu w umowach za- wieranych z konsumentami postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do re- jestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego. Zakaz stosowania postanowie ń wpisanych do Rejestru dotyczy nie tylko tego przedsi ę - biorcy, przeciwko któremu zapad ł wyrok w sprawie o uznanie postanowie ń wzorca umowy za niedozwolone, lecz równie ż innych przedsi ę biorców. Art. 479 43 k.p.c . rozszerza prawomocno ść wyroku wydanego w sprawie o uznanie po- stanowie ń wzorca umowy za niedozwolone na osoby trzecie. Skutek tzw. prawomocno- ś ci rozszerzonej nast ę puje od chwili wpisania wzorca umowy do Rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, prowadzonego przez Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, o którym mowa w art. 479 45 § 2 k.p.c. Konse- kwencj ą umieszczenia postanowienia umownego w ww. Rejestrze jest to, ż e pos ł u ż enie si ę nim b ę dzie mia ł o skutek wprowadzenia do umowy elementu bezwzgl ę dnie przez prawo zakazanego . Wpis do Rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych oznacza, ż e od tego momen- tu stosowanie takiej klauzuli jest zakazane we wszystkich wzorcach umownych. Powy ż - sze stanowisko Prezesa Urz ę du zgodne jest z orzecznictwem S ą du Najwy ż szego, który w uchwale z dnia 13 lipca 2006 r. (sygn. akt III SZP 3/06) stwierdzi ł , i ż „(…) stosowanie postanowie ń wzorców umów o tre ś ci to ż samej z tre ś ci ą postanowie ń uznanych za nie- dozwolone prawomocnym wyrokiem S ą du Okr ę gowego w Warszawie - S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów i wpisanych do rejestru, o którym mowa w art. 479 45 § 2 4 k.p.c., mo ż e by ć uznane w stosunku do innego przedsi ę biorcy za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów (…)”. W uzasadnieniu do powy ż szej uchwa ł y S ą d uzna ł m.in., ż e „ (…) praktyka naruszaj ą ca zbiorowe interesy konsumentów art. 23a u.o.k.ik. obejmuje równie ż przypadki wprowadzania jedynie zmian kosmetycznych polegaj ą cych na przestawieniu wyrazów lub zast ą pieniu jednych wyrazów innymi, je ż eli tylko wyk ł ad- nia postanowienia pozwoli stwierdzi ć , ż e jego tre ść mie ś ci si ę w hipotezie zakazanej klauzuli. Stosowanie klauzuli o zbli ż onej tre ś ci do klauzuli wpisanej do rejestru godzi przecie ż tak samo w interesy konsumentów, jak stosowanie klauzuli identycznej, co wpisana do rejestru (…). Przyj ę ta powy ż ej rozszerzaj ą ca wyk ł adnia art. 23a u.o.k.ik. znajduje równie ż uzasadnienie w dyrektywach 93/13 oraz 98/27 a tak ż e orzecznictwie ETS dotycz ą cym zasady efektywno ś ci (…)”. Nie jest, zatem konieczna dok ł adna, literalna identyczno ść klauzuli wpisanej do rejestru i klauzuli z ni ą porównywanej. St ą d niedozwolone b ę d ą tak ż e postanowienia umów, mieszcz ą ce si ę w hipotezie klauzuli wpisanej do Rejestru, której tre ść zostanie ustalona w oparciu o dokonan ą jej wyk ł adni ę . W ocenie Prezesa Urz ę du zakwestionowane w niniejszym post ę powaniu, postanowienia wzorca o nazwie: „Warunki uczestnictwa w imprezach organizowanych przez Agencj ę Turystyczn ą BASZTA PROCHOWA” stosowane przez przedsi ę biorc ę s ą to ż - same z tre ś ci ą postanowie ń uznanych za niedozwolone prawomocnymi wyrokami S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów i wpisanymi do Rejestru, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego, pod pozycjami: 265 i 1011; 655, 1085 i 299; 768;. 1078; 1079; 1299 . Po pierwsze , postanowienie wzorca „Warunki uczestnictwa w imprezach organi- zowanych przez Agencj ę Turystyczn ą BASZTA PROCHOWA” , o tre ś ci: „Agencja Turystyczna wy łą cza swoj ą odpowiedzialno ść z tytu ł u informacji podanych przez akwi- zytorów a niezgodnych z zawartymi w ofercie” nale ż y uzna ć za to ż same z klauzulami wpisanymi do Rejestru pod pozycjami; 265 oraz 1011 , uznanymi uprzednio wyrokami S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów za niedo- zwolone postanowienia umowne. Wyrokiem z dnia 10 listopada 2004 r. (sygn. akt XVII Amc 81/03) oraz wyrokiem z dnia 5 stycznia 2005r. (sygn. akt XVII AmC 129/03) SOKiK uzna ł za niedozwolone, postano- wienia, które nast ę pnie zosta ł y wpisane do Rejestru pod pozycjami; 1011 i 265, o iden- tycznej tre ś ci: „Organizator wy łą cza ca ł kowicie odpowiedzialno ść za wady imprez obj ę - tych ofert ą Organizatora, o ile oferta zosta ł a odmiennie zaprezentowana przez osoby dzia ł aj ą ce w imieniu Organizatora”. Zdaniem s ą du postanowienie takie stanowi klauzul ę umown ą okre ś lon ą w art. 385 3 pkt 2 k.c., gdy ż wy łą cza odpowiedzialno ść organizatora za niewykonanie lub nienale ż yte wykonanie umowy przez osoby dzia ł aj ą ce w jego imieniu. Jak zaznaczy ł s ą d, d ł u ż nik zgodnie z art. 474 k.c. odpowiada za dzia ł anie osób trzecich, którym powierza wykona- nie zobowi ą zania jak za dzia ł anie w ł asne. Organizator turystyki mo ż e zatem zwolni ć si ę z tej odpowiedzialno ś ci tylko wtedy, gdy wyka ż e zaistnienie przes ł anek okre ś lonych w art. 11a ustawy o us ł ugach turystycznych. Podkre ś li ć jednak nale ż y, ż e wy łą czenie od- powiedzialno ś ci za zachowania osób dzia ł aj ą cych w imieniu organizatora nie mie ś ci si ę w wymienionym w tym przepisie katalogu przes ł anek, zwalniaj ą cych organizatora z od- powiedzialno ś ci wzgl ę dem klienta. W ocenie Prezesa Urz ę du porównywane klauzule wywo ł uj ą jednakowe skutki prawne bowiem pozbawiaj ą klientów (konsumentów) mo ż liwo ś ci dochodzenia roszcze ń odszko- 5 dowawczych od organizatora z tytu ł u udzielenia im b łę dnych lub nienale ż ytych informa- cji o nabywanych us ł ugach. Po drugie , postanowienie wzorca „Warunki uczestnictwa w imprezach organi- zowanych przez Agencj ę Turystyczn ą BASZTA PROCHOWA” , o tre ś ci: „Agencja Turystyczna zastrzega sobie prawo do zmiany warunków podanych w umowie - Zg ł o- szeniu na skutek przyczyn od siebie niezale ż nych (zmiany kursu walut, cen paliw, dzia- ł a ń kontrahentów krajowych i zagranicznych)”, nale ż y uzna ć za to ż same z klauzulami wpisanymi do Rejestru pod pozycjami; 655 oraz 1085 uznanymi uprzednio wyrokami S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów za niedo- zwolone postanowienia umowne. W wyroku z dnia 15 grudnia 2005r . (sygn. akt XVII Amc 92/04) S ą d Ochrony Konkuren- cji i Konsumentów uzna ł za niedozwolone postanowienie umowne zapis, który nast ę p- nie zosta ł wpisany pod poz. 655 do Rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone o tre ś ci: „Biuro zastrzega sobie prawo zmiany terminów, tras, cen lub odwo ł anie imprezy z przyczyn od siebie niezale ż nych (np. dzia ł anie si ł y wy ż szej, decyzja w ł adz pa ń stwowych, zmiana cen urz ę dowych lub ustalonych przez kontrahenta itp.)”; W przypadku obu wymienionych postanowie ń organizator zastrzeg ł sobie prawo do zmiany warunków umowy, w tym cen, na co wskazuj ą wymienione okoliczno ś ci tych zmian tj. np. zmiana kursu walut, czy cen paliw. Tymczasem wyrokiem z dnia 29 stycz- nia 2007r. (sygn. akt XVII AmC 160/05) SOKiK uzna ł za niedozwolone, postanowienie, umieszczone w Rejestrze pod pozycja 1085, o tre ś ci: „Zmiana kursów walut oraz cen transakcyjnych stanowi ą cych podstawy kalkulacji ceny imprezy mog ą spowodowa ć wzrost ceny imprezy, nie wy ż szy jednak ni ż 10%. Wzrost ceny imprezy b ę dzie skutecz- ny wobec uczestnika wy łą cznie po dor ę czeniu Uczestnikowi pisemnego zawiadomienia co najmniej 20 dni przed dat ą rozpocz ę cia imprezy”. W uzasadnieniu wyroku wskazano, ż e „Ustawa o us ł ugach turystycznych w art. 17 prze- widuje mo ż liwo ść podwy ż szenia ceny, ale wy łą cznie w razie zaistnienia okoliczno ś ci wymienionych w tym artykule, nie pó ź niej ni ż 20 dni przed dat ą rozpocz ę cia imprezy. Podwy ż szenie ceny z powodów innych okoliczno ś ci jest niedopuszczalne”. W ocenie s ą - du postanowienie to wskazuje, ż e przedsi ę biorca „próbuje przerzuci ć ryzyko prowadze- nia dzia ł alno ś ci gospodarczej na konsumenta, przyznaj ą c sobie uprawnienie do nie- zgodnego z przepisami podwy ż szenia ceny imprezy, bez przyznania konsumentowi pra- wa do odst ą pienia od umowy z tej przyczyny. Zmiana ceny transakcyjnej mo ż e bowiem oznacza ć zmian ę ceny wynikaj ą cej z umów zawartych z kontrahentami pozwanej, co stanowi ryzyko prowadzonej przez ni ą dzia ł alno ś ci gospodarczej i nie mo ż e obci ąż a ć konsumentów”. Porównuj ą c tre ś ci klauzul uznanych przez SOKiK za niedozwolone i postanowienia sto- sowanego przez skar ż onego przedsi ę biorc ę uzna ć nale ż y, ż e pomimo ró ż nic w sformu- ł owaniu, wywo ł uj ą one identyczne skutki dla konsumentów, bowiem dopuszczaj ą c wzrost ceny wskazuj ą na okoliczno ś ci, których nie przewiduj ą przepisy ustawy o us ł u- gach turystycznych. Zgodnie z art. 17 tej ustawy podwy ż szenie ceny jest mo ż liwe jedy- nie w wypadku: wzrostu kosztów transportu, wzrostu op ł at urz ę dowych, podatków lub op ł at nale ż nych za takie us ł ugi, jak lotniskowe, za ł adunkowe lub prze ł adunkowe w por- tach morskich i lotniczych, wzrostu kursów walut. J P, w stosowanym wzorcu umownym dopu ś ci ł a równie ż mo ż liwo ść wzrostu ceny w przypadku „ dzia ł a ń kontrahentów krajo- wych i zagranicznych”, co jak zaznaczy ł s ą d w cytowanym wcze ś niej wyroku, stanowi ryzyko przedsi ę biorcy i nie mo ż e obci ąż a ć konsumentów. 6 Uwzgl ę dniaj ą c okoliczno ś ci sprawy Prezes Urz ę du uzna ł wymienione zapisy za to ż same, czego nie naruszaj ą odmienno ś ci wynikaj ą ce z ró ż nic w ich brzmieniu i sk ł adni porów- nywanych klauzul. Ponadto, z tych samych wzgl ę dów za niedozwolone uzna ć nale ż y równie ż i postanowie- nie wzorca „Warunki uczestnictwa w imprezach organizowanych przez Agen- cj ę Turystyczn ą BASZTA PROCHOWA” , o tre ś ci: „Je ż eli klient nie zg ł osi w terminie do 3 dni od daty otrzymania powiadomienia o zmianach warunków umowy lub nie wniesie pisemnej rezygnacji z udzia ł u w imprezie przyjmuje si ę , ż e zaakceptowa ł pro- ponowane zmiany”, które reguluje, odmiennie ni ż przewiduj ą to przepisy ustawy o us ł u- gach turystycznych, uprawnienia klienta, w przypadku zmiany warunków umowy (w tym cen), przed rozpocz ę ciem imprezy. S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów uzna ł za niedozwolone, postanowienie umow- ne, które nast ę pnie zosta ł o wpisane do Rejestru pod poz. 299 , o tre ś ci: „Wzrost ceny imprezy o wi ę cej ni ż 15% upowa ż nia uczestnika do rezygnacji z imprezy pod warun- kiem powiadomienia MAZUR POL nie pó ź niej ni ż 3 dni od daty otrzymania zawiadomie- nia o zmianie ceny. Brak powiadomienia b ę dzie traktowane przez MAZUR POL jako przyj ę cie przez uczestnika nowych warunków”. Cytowane postanowienia kszta ł tuj ą pra- wa i obowi ą zki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, ra żą co narusza- j ą c jego interesy i stanowi ą niedozwolone postanowienie, o którym mowa w art. 385 3 pkt 19 k.c., bowiem przewiduj ą wy łą cznie dla kontrahenta konsumenta jednostronne uprawnienie do zmiany, bez wa ż nych przyczyn, istotnych cech ś wiadczenia. Zdaniem organu antymonopolowego cena imprezy turystycznej nale ż y do istotnych cech ś wiadczenia organizatora turystyki, a zatem mo ż e zosta ć zmieniona przez niego tylko z wa ż nych przyczyn. Zamkni ę ty katalog przyczyn, uprawniaj ą cych do podwy ż sza- nia ceny imprezy turystycznej, zawiera wspomniany wcze ś niej art. 17 ust. 1 ustawy o us ł ugach turystycznych. Ponadto zmiana warunków umowy uregulowana jest tak ż e w art. 14 ust. 5 ww. ustawy Zgodnie z tym przepisem „ organizator, który przed rozpocz ę ciem imprezy turystycznej jest zmuszony, z przyczyn od niego niezale ż nych, zmieni ć istotne warunki umowy z klientem, z zastrze ż eniem art. 17, powinien niezw ł ocznie o tym powiadomi ć klienta. W takiej sytuacji klient powinien niezw ł ocznie poinformowa ć organizatora, czy przyjmuje proponowan ą zmian ę umowy albo odst ę puje od umowy za natychmiastowym zwrotem wszystkich wniesionych ś wiadcze ń i bez obowi ą zku zap ł aty kary umownej.” W rozpatrywanej sprawie organizator przyj ął domniemanie, i ż brak odpowiedzi klienta na pisemne zawiadomienie o zmianie istotnych warunków umowy, równoznaczne jest z zaakceptowaniem przez klienta proponowanych zmian. Jednak przepis ten (art. 14 ust. 5 ustawy o us ł ugach turystycznych), reguluj ą cy obowi ą zki stron w razie zmiany warun- ków umowy, nie daje podstaw do przyj ę cia takiego domniemania. W ka ż dym przypadku klient ma prawo i zarazem obowi ą zek opowiedzie ć si ę , czy przyjmuje nowe warunki, czy te ż rezygnuje z imprezy. Po trzecie , postanowienie wzorca „Warunki uczestnictwa w imprezach organi- zowanych przez Agencj ę Turystyczn ą BASZTA PROCHOWA” , o tre ś ci:– „Klient ponosi odpowiedzialno ść za wyrz ą dzone …szkody oraz zobowi ą zany jest do wyrównania strat niezw ł ocznie na miejscu ich wyrz ą dzenia… ” nale ż y uzna ć za to ż same z brzmie- niem klauzuli wpisanej do Rejestru pod pozycj ą ; 768 , uznan ą uprzednio wyrokiem S ą - du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów za niedo- zwolone postanowienie umowne. 7 W wyroku z dnia 23 lutego 2006r. (sygn. akt XVII Amc 6/05) S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów uzna ł za niedozwolone, postanowienie umowne, o tre ś ci: „Uczestnicy odpowiadaj ą za wyrz ą dzone szkody z w ł asnej winy, za które maj ą obowi ą zek zap ł aci ć niezw ł ocznie, z w ł asnych ś rodków w miejscu ich powstania”. Wyniki analizy porównaw- czej postanowienia zawartego we wzorcu stosowanym przez przedsi ę biorc ę z klauzul ą umieszczon ą w Rejestrze, pozwalaj ą na stwierdzenie, ż e - pomimo braku identyczno ś ci literalnej – ich stosowanie wywo ł uje to ż same skutki, bowiem nak ł adaj ą one na konsu- menta obowi ą zek natychmiastowego pokrycia wyrz ą dzonych szkód. Tymczasem, na ł o- ż enie takiego obowi ą zku mo ż e by ć dzia ł aniem przedwczesnym. Dopiero bowiem po ustaleniu, ż e szkody s ą wynikiem wy łą cznej winy konsumenta organizator mo ż e wyst ą - pi ć z okre ś lonym roszczeniem. Ponadto bardzo cz ę sto klient mo ż e nie by ć w stanie ui ś ci ć zap ł aty za szkod ę w miejscu jej powstania lub dokonanie zap ł aty mo ż e uniemo ż - liwi ć dalsze korzystanie z imprezy turystycznej. Po czwarte , postanowienie wzorca „Warunki uczestnictwa w imprezach organi- zowanych przez Agencj ę Turystyczn ą BASZTA PROCHOWA” , o tre ś ci: „W przy- padku rezygnacji z winy klienta Agencja ma prawo dokona ć potr ą ce ń w sposób okre- ś lony niniejszej umowie: - 40% kosztów manipulacyjnych w przypadku zg ł oszenia rezygnacji w terminie wcze ś niejszym ni ż 30 dni przed rozpocz ę ciem imprezy, - 30% ceny imprezy je ż eli rezygnacja nast ą pi ł a w terminie 29 dni do 21 dni przed rozpocz ę ciem imprezy, - 70% ceny imprezy, je ż eli rezygnacja nast ą pi ł a w terminie 20 dni do 8 dni przed rozpocz ę ciem imprezy, - 100% ceny imprezy, je ż eli rezygnacja nast ą pi ł a w terminie 7 dni i krócej przed rozpocz ę ciem imprezy…. ” , nale ż y uzna ć za to ż same z klauzul ą wpisan ą do Rejestru pod pozycj ą ; 1078 uznan ą uprzednio wyrokiem S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów za niedozwolone postanowienie umowne. Wyrokiem wydanym w dniu 8 grudnia 2006r., (sygn. akt XVII AmC 41/06) S ą d uzna ł za niedozwolone, postanowienie umowne o tre ś ci: „ Koszty rezygnacji: a) op ł ata sta ł a w wysoko ś ci 50 z ł , je ż eli rezygnacja nast ą pi ł a w terminie do 30 dni przed dat ą rozpocz ę - cia imprezy, b) 30% w przypadku rezygnacji w okresie 29-21 dni przed dat ą rozpocz ę - cia imprezy, c) 50% ceny imprezy przy rezygnacji w okresie 20-9 dni przed dat ą rozpo- cz ę cia imprezy, d) 80% ceny imprezy przy rezygnacji w okresie 8-1 dni przed dat ą roz- pocz ę cia imprezy, e) 90% ceny imprezy w przypadku rezygnacji w dniu wyjazdu, lub nie zg ł oszenia si ę w wyznaczonym czasie w miejscu zbiórki lub nieprzybycia do miejsca realizacji imprezy”. W uzasadnieniu wyroku SOKiK wskaza ł , ż e „postanowienie to jest sprzeczne z art. 385 1 § 1 oraz art. 385 3 pkt 12 i 16 k.c.”. W ocenie SOKiK „…zatrzymanie rycza ł towo okre ś lonych kwot na wypadek rezygnacji klienta z udzia ł u w imprezie turystycznej, narusza zasad ę ekwiwalentno ś ci ś wiadcze ń (…) a ponadto op ł a- ty te zosta ł y ustalone w sposób arbitralny, w oderwaniu od faktycznie poniesionych, w zwi ą zku z faktem rezygnacji klienta z imprezy, strat przez pozwanego”. Porównywane niedozwolonej klauzul do zakwestionowanego w niniejszej sprawie postanowienia umownego, prowadzi do wniosku, i ż oba warunki wywo ł uj ą identyczne, to ż same kon- sekwencje dla konsumenta tzn. nak ł adaj ą na konsumenta obowi ą zek zap ł aty rycza ł to- wych stawek, w przypadku rezygnacji z udzia ł u w imprezie, podczas gdy – co wynika z 8 orzecznictwa SOKiK - winien on by ć zobowi ą zanym jedynie do zwrotu wszelkich ponie- sionych przez przedsi ę biorc ę kosztów, z tytu ł u zawarcia i realizacji umowy. Zgodnie ze stanowiskiem SOKiK (wyrok z dnia 20 lutego 2007r., sygn. XVIIAmC 50/06) „…przedsi ę biorca ma prawo do potr ą cenia kosztów w przypadku rezygnacji konsumen- ta z umowy. Kwota podlegaj ą ca potr ą ceniu powinna jednak zosta ć ustalona, w oparciu o indywidualne rozliczenia z konsumentem z uwzgl ę dnieniem rzeczywistej straty ponie- sionej przez pozwanego”. Tak wi ę c, przeprowadzone porównanie postanowienia wzorca umowy stosowanego przez przedsi ę biorc ę z wymienion ą wy ż ej klauzul ą uznan ą wcze ś niej przez S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów za postanowienie niedozwolone i wpisane do Rejestru, jed- noznacznie wskazuje na to ż samo ść skutków wywo ł ywanych przez porównywane klau- zule, czego nie naruszaj ą ró ż nice w zakresie u ż ytych sformu ł owa ń i wyrazów. Po pi ą te , postanowienie wzorca „Warunki uczestnictwa w imprezach organizo- wanych przez Agencj ę Turystyczn ą BASZTA PROCHOWA” , o tre ś ci: „Reklamacje dotycz ą ce realizacji powy ż szej umowy mo ż na zg ł asza ć ….w ci ą gu 7 dni ….”, nale ż y uzna ć za to ż same z klauzul ą wpisan ą do Rejestru pod pozycj ą ; 1079 uznan ą uprzednio wyrokiem S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów za niedozwolone postanowienie umowne. Wyrokiem wydanym w dniu 8 grudnia 2006r., (sygn. akt XVII AmC 41/06) S ą d uzna ł za niedozwolone postanowienie umowne, o tre ś ci: „ Ewentualne reklamacje nale ż y zg ł asza ć w formie pisemnej w terminie 7 dni od zako ń czenia imprezy”. W uzasadnieniu wyroku SOKiK uzna ł , ż e „…postanowienie umowne dotycz ą ce ustalenia 7 – dniowego terminu od zako ń czenia imprezy do zg ł oszenia ewentualnych reklamacji pisemnych nale ż y uzna ć jako naruszaj ą cy interesy konsumenta i pozostaj ą cy w sprzeczno ś ci z dobrymi obycza- jami, o czym mowa w art. 385 1 k.c..” S ą d wskaza ł równie ż , ż e taki krótki okres mo ż e faktycznie, w wielu sytuacjach, uniemo ż liwi ć klientom wniesienie reklamacji, w terminie lub jej prawid ł owe uzasadnienie. Równie ż tre ść postanowienia stosowanego przez Ja- dwig ę Peszel narzuca 7 dniowy termin na wniesienie reklamacji. Dodatkowo w podobnej, innej sprawie (wyrok z dnia 20 lutego 2007r., sygn. akt XVII AmC 50/06) S ą d uzna ł , ż e przyj ę ty 14 dniowy termin do sk ł adania reklamacji jest „zbyt krótki i prowadzi ć mo ż e do sytuacji, w której konsument pozbawiony zostanie mo ż liwo- ś ci zg ł oszenie reklamacji. Jednoznaczne i kategoryczne sformu ł owanie zakwestionowa- nego postanowienia nie zawiera ż adnych odst ę pstw od przyj ę tej zasady, zatem nawet w przypadku zaistnienia obiektywnych i niezale ż nych od konsumenta okoliczno ś ci unie- mo ż liwiaj ą cych mu z ł o ż enie reklamacji, takich jak np. choroba uczestnika, czy inny wy- padek losowy, po up ł ywie okre ś lonego w zakwestionowanym postanowieniu terminu z ł o ż enie reklamacji staje si ę niedopuszczalne”. Zdaniem SOKiK, dzia ł anie takie mo ż e nie tylko utrudnia ć konsumentowi dochodzenie swoich praw, ale równie ż stanowi ć prób ę ograniczenia odpowiedzialno ś ci organizatora wzgl ę dem klienta za nierzetelne wykonanie umowy Z tych te ż wzgl ę dów Prezes Urz ę du uzna ł wymienione zapisy za to ż same, czego nie na- ruszaj ą odmienno ś ci wynikaj ą ce z ró ż nic w sformu ł owaniu i u ż ytych zwrotach porów- nywanych klauzul. Po szóste , postanowienie wzorca „Warunki uczestnictwa w imprezach organi- zowanych przez Agencj ę Turystyczn ą BASZTA PROCHOWA” , o tre ś ci: 9 „…..w ł a ś ciwym do rozstrzygni ę cia sporu b ę dzie S ą d dla siedziby Agencji Turystycz- nej…”, nale ż y uzna ć za to ż same z klauzul ą wpisan ą do Rejestru pod pozycj ą 1299 uznan ą uprzednio wyrokiem S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konku- rencji i Konsumentów za niedozwolone postanowienie umowne. W wyroku z dnia 29 listopada 2007r. (sygn. akt XVII Amc 211/07) S ą d Ochrony Konku- rencji i Konsumentów uzna ł za niedozwolone, postanowienie umowne, o tre ś ci: „Wszel- kie spory wynik ł e z realizacji umowy rozstrzygane b ę d ą przez s ą d cywilny w Krakowie, b ą d ź przez s ą d miejsca wykonania umowy”. Wyniki analizy porównawczej postanowie- nia zawartego we wzorcu stosowanym przez przedsi ę biorc ę z klauzul ą umieszczon ą w Rejestrze, pozwalaj ą na stwierdzenie, ż e - pomimo braku identyczno ś ci literalnej – sto- sowanie jego wywo ł uje to ż same skutki, bowiem w przypadku powstania sporu na tle wykonywania umowy, zapisy te bezprawnie narzucaj ą konsumentom w ł a ś ciwo ść miej- scow ą s ą du i ograniczaj ą ich prawa do wytoczenia powództwa, wynikaj ą ce z przepisów K.p.c. o w ł a ś ciwo ś ci ogólnej i przemiennej. Zgodnie z ustaw ą z dnia 17 listopada 1964r. Kodeks post ę powania cywilnego (Dz.U. Nr 43, poz. 269 ze zm.) mówi ą c o w ł a ś ciwo ś ci miejscowej, mo ż na wyró ż ni ć w ł a ś ciwo ść : ogóln ą , przemienn ą i wy łą czn ą . Zasad ę w zakresie w ł a ś ciwo ś ci miejscowej okre ś la art. 27 § 1 K.p.c. stanowi ą c, ż e „Powództwo wytacza si ę przed s ą d pierwszej instancji, w którego okr ę gu pozwany ma miejsce zamieszkania”. W ł a ś ciwo ść wy łą czna dotyczy po- wództw zwi ą zanych m.in. prawem rzeczowym na nieruchomo ś ci, dziedziczeniem, sto- sunkami pomi ę dzy rodzicami i dzie ć mi. Przepisy dotycz ą ce w ł a ś ciwo ś ci przemiennej przewiduj ą mo ż liwo ść wytoczenia powództwa o ustalenie istnienia umowy, jej wykona- nia, rozwi ą zania lub uniewa ż nienia, jak te ż o odszkodowanie z powodu niewykonania lub nienale ż ytego wykonania umowy, przed s ą dem w ł a ś ciwym dla miejsca jej wykona- nia. W razie w ą tpliwo ś ci, miejsce to powinno by ć stwierdzone dokumentem. Przepisy art. 31 i nast. K.p.c. umo ż liwiaj ą powodowi dokonanie wyboru pomi ę dzy s ą dem w ł a ś ci- wo ś ci ogólnej, a innym s ą dem oznaczonym w tych przepisach, w zale ż no ś ci od tego, który s ą d jest dla niego dogodniejszy. 1 Nie jest zatem dopuszczalne narzucenie w ł a ś ci- wo ś ci przemiennej przez jedn ą ze stron stosunku prawnego/umowy, a jedynie nast ę p- czy jej wybór w chwili powstania roszczenia wynikaj ą cego z umowy. Artyku ł 46 K.p.c. przewiduje mo ż liwo ść zawarcia tzw. umowy prorogacyjnej, polegaj ą cej na tym, ż e strony mog ą umówi ć si ę na pi ś mie o poddanie s ą dowi pierwszej instancji, który wed ł ug ustawy nie jest miejscowo w ł a ś ciwy, sporu ju ż wynik ł ego lub sporów mog ą cych wynik- n ąć w przysz ł o ś ci z oznaczonego stosunku prawnego. S ą d ten, je ż eli strony nie posta- nowi ł y inaczej, b ę dzie wówczas s ą dem wy łą cznie w ł a ś ciwym. W ś wietle przytoczonego przepisu mo ż liwe jest odej ś cie od generalnego modelu w ł a ś ciwo ś ci ogólnej, jednak tyl- ko wtedy, gdy jest to przedmiotem indywidualnego uzgodnienia umownego. Skutecz- no ść takiej umowy zale ż y zatem od zgodnego wyra ż enia woli stron. Tak wi ę c w rozpatrywanym przypadku, w sytuacji konieczno ś ci rozwi ą zywania sporu na drodze s ą dowej w gr ę wchodz ą tylko dwie w ł a ś ciwo ś ci, tj. ogólna i przemienna. Wed ł ug w ł a ś ciwo ś ci ogólnej, je ż eli powodem jest konsument, to powództwo powinno zosta ć wniesione do s ą du w ł a ś ciwego dla siedziby przedsi ę biorcy (art. 30 K.p.c.). Je ż eli nato- miast powodem jest przedsi ę biorca, to s ą dem w ł a ś ciwym jest s ą d, w którego okr ę gu konsument ma miejsce zamieszkania (art. 27 § 1 k.p.c.). W przypadku w ł a ś ciwo ś ci przemiennej dotycz ą cej roszcze ń wynikaj ą cych z zawartej umowy, w ł a ś ciwym b ę dzie 1 Kodeks post ę powania cywilnego. Komentarz. Tom I. Pod redakcj ą K. Piaseckiego, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 1996r., str.164. 10 s ą d miejsca wykonania tej umowy. Jak wynika z powy ż szego, nie w ka ż dym przypadku s ą dem w ł a ś ciwym b ę dzie s ą d w ł a ś ciwy wskazany we wzorcu stosowanym przez przed- si ę biorc ę . Przedsi ę biorca narzucaj ą c konsumentowi ograniczenie mo ż liwo ś ci dochodze- nia roszcze ń powsta ł ych na tle wykonywania umowy przyczynia si ę do pogorszenia jego sytuacji, co mo ż e by ć ź ród ł em niewygody i niepotrzebnej straty czasu, a tak ż e zb ę d- nych wydatków. Zapis taki utrudnia mu ponadto skuteczn ą realizacj ę konstytucyjnego prawa do s ą du. 2 Tak wi ę c, przeprowadzone porównanie postanowienia wzorca umowy stosowanego przez przedsi ę biorc ę z wymienion ą wy ż ej klauzul ą uznan ą wcze ś niej przez S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów za postanowienie niedozwolone i wpisane do Rejestru, jed- noznacznie wskazuje na to ż samo ść skutków wywo ł ywanych przez porównywane klau- zule, czego nie naruszaj ą ró ż nice w zakresie u ż ytych sformu ł owa ń i wyrazów. Reasumuj ą c za wykazane i udowodnione uzna ć nale ż y, i ż kwestionowane postanowie- nia, zawarte w wymienionym wzorcu umownym stosowanym przez przedsi ę biorc ę mieszcz ą si ę w hipotezach wskazanych klauzul wpisanych do Rejestru postanowie ń umownych uznanych za niedozwolone. Tak ż e trzeci ą przes ł ank ę , uzna ć nale ż a ł o za spe ł nion ą . Naruszenie zbiorowych intere- sów konsumentów ma miejsce wtedy, gdy dzia ł anie przedsi ę biorcy godzi w interesy konsumentów jako zbiorowo ś ci, to jest, sytuacji gdy skierowane jest nie tylko do wyod- r ę bnionej indywidualnie grupy konsumentów, lecz szerszego nieograniczonego liczbowo kr ę gu osób, do których dotar ł a i dotrze ć mo ż e oferta przedsi ę biorcy. W rozpatrywanej sprawie wy ż ej wymienione warunki zosta ł y spe ł nione. Oferta us ł ug turystycznych za- wieraj ą ca niedozwolone klauzule adresowana jest bowiem przez J P, nie do ś ci ś le zin- dywidualizowanego konkretnego konsumenta lecz do z góry nieokre ś lonej, niemo ż liwej do zidentyfikowania liczby kontrahentów – konsumentów, których sytuacja jest iden- tyczna i wspólna. Skoro zatem kwestionowane postanowienia analizowanego wzorca umowy s ą to ż same z klauzulami wpisanymi do Rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedo- zwolone, to pos ł ugiwanie si ę nimi w obrocie konsumenckim zgodnie tre ś ci ą art. 24 ust. 2 ustawy ochronie konkurencji i konsumentów uzna ć nale ż y za dzia ł anie bezprawne, stanowi ą ce praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów. Zgodnie z art. 26 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji (...) je ż eli Prezes Urz ę du stwier- dzi naruszenie zakazu okre ś lonego w art. 24 tej ustawy a przedsi ę biorca zaprzestanie stosowania zarzucanej praktyki , wówczas Prezes Urz ę du wydaje decyzj ę o uznaniu da- nej praktyki za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów i nakazuje zaniechania jej stosowania. W trakcie niniejszego post ę powania przedsi ę biorca przedstawi ł nowy wzorca umowy. Analiza tre ś ci przepisów tego wzorca wskazuje jednak, i ż w dalszym ci ą gu cze ść klauzul mo ż e zosta ć uznana za postanowienia niedozwolone. Ponadto J P nie przedstawi ł a ż ad- nych dowodów wskazuj ą cych na fakt ostatecznego zaprzestania stosowania kwestiono- wanego wzorca umowy. Zgodnie z tre ś ci ą art. 27 ust. 3 ci ęż ar udowodnienia potwier- 2 Wyrok S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 25 maja 2005r., sygn. akt XVII Ama 46/04. 11 dzaj ą cych to okoliczno ś ci spoczywa na przedsi ę biorcy. W ż adnym wypadku, nie mo ż na uzna ć za zaniechanie stosowania zarzucanej praktyki faktu opracowania nowego wzor- ca, bez wskazania, ż e zosta ł on wprowadzony w ż ycie i jest stosowany wobec klientów przedsi ę biorcy/konsumentów. Maj ą c powy ż sze na uwadze, orzeczono jak w pkt I sentencji decyzji. II. Zgodnie z art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów Prezes Urz ę du mo ż e na ł o ż y ć na przedsi ę biorc ę stosuj ą cego praktyki naruszaj ą ce zbiorowe inte- resy konsumentów kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci nie wi ę kszej ni ż 10% przychodu osi ą - gni ę tego w roku rozliczeniowym poprzedzaj ą cym rok na ł o ż enia kary. Kara taka mo ż e by ć na ł o ż ona bez wzgl ę du na to, czy przedsi ę biorca dopu ś ci ł si ę naruszenia celowo, czy te ż nieumy ś lnie. Ponadto stosownie do art. 111 ustawy o ochronie konkurencji i kon- sumentów przy ustalaniu wysoko ś ci kar pieni ęż nych nale ż y uwzgl ę dni ć , w szczególno- ś ci: okres, stopie ń oraz okoliczno ś ci naruszenia przepisów ustawy, a tak ż e uprzednie naruszenie przepisów ustawy. W wyniku przeprowadzonego post ę powania zosta ł o wykazane i udowodnione, ż e przed- si ę biorca stosowa ł we wzorcu umownym postanowienia niedozwolone, przez co naru- szy ł interesy konsumentów. Tym samym na ł o ż enie na niego kary w trybie art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie (…) jest uzasadnione. Przychód osi ą gni ę ty przez przedsi ę biorc ę w 2007r. zosta ł ustalony na podstawie z ł o ż o- nego przez niego dokumentu (sprawozdanie PIT-36L i wyniós ł ….. z ł . St ą d maksymalny wymiar kary wynosi ok. ….. z ł . Prezes Urz ę du postanowi ł na ł o ż y ć na przedsi ę biorc ę ka- r ę w wysoko ś ci …z ł (s ł ownie: ….), co stanowi ok. ….% przychodów przedsi ę biorcy. Ustalaj ą c ostateczn ą wysoko ść kary Prezesa Urz ę du, wzi ął pod uwag ę zarówno okolicz- no ś ci „obci ąż aj ą ce”, jak i „ ł agodz ą ce”. Pierwsze z nich wskazuj ą , ż e przedsi ę biorca sto- sowa ł niedozwolone klauzule, pomimo ł atwej dost ę pno ś ci i publicznego charakteru Re- jestru. W tej sytuacji oceni ć nale ż a ł o, ż e kwestionowane zachowanie rynkowe nie by ł o dzia ł aniem nie ś wiadomym, bowiem przy do ł o ż eniu minimum staranno ś ci ka ż dy z orga- nizatorów turystyki, w tym i skar ż ony, móg ł z ł atwo ś ci ą zapozna ć si ę z tre ś ci ą postano- wie ń wpisanych do Rejestru i dostosowa ć wykorzystywany w obrocie konsumenckim wzorzec umowny do wymogów prawa. Konsekwencj ą stosowania klauzul abuzywnych jest naruszenie zbiorowych interesów konsumentów, nabywców organizowanych przez tego przedsi ę biorc ę imprez turystycznych, Miarkuj ą c wymiar kary Prezes Urz ę du uwzgl ę dni ł tak ż e „okoliczno ś ci ł agodz ą ce”, pozwa- laj ą ce na obni ż enie jej maksymalnego wymiaru, tj. skar ż ony przedsi ę biorca: 1. kwestionowanymi przez organ antymonopolowy dzia ł aniami po raz pierwszy na- ruszy ł przepisy ustawy o ochronie konkurencji (…). 2. wspó ł dzia ł a ł z Urz ę dem i wywi ą zywa ł si ę ze zobowi ą za ń nak ł adanych przez Pre- zesa Urz ę du, w zakresie udzielania informacji oraz przekazywania żą danych do- kumentów, 3. naruszy ł zbiorowy interes konsumentów, ale skutki tego naruszenia mia ł y ograni- czony zasi ę g. W ocenie Prezesa Urz ę du wymierzona kara jest adekwatna do stopnia naruszenia prze- pisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Prezes Urz ę du, uzna ł równie ż , i ż w tym przypadku na ł o ż ona kara powinna spe ł nia ć przede wszystkim funkcj ę prewen- cyjn ą , tak aby zapobiec w przysz ł o ś ci naruszeniom przepisów ustawy o ochronie konku- rencji i konsumentów. Maj ą c na uwadze wszystkie okoliczno ś ci faktyczne sprawy orze- 12 czono jak w punkcie II sentencji. Stosownie do tre ś ci art. 81 ust 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w zwi ą z- ku z art. 479 28 § 2 k.p.c., od niniejszej decyzji przys ł uguje stronie odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie - S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w terminie dwuty- godniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkuren- cji i Konsumentów - Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Gda ń sku. Zgodnie z art. 112 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów kar ę pieni ęż n ą nale ż y ui ś ci ć w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia si ę niniejszej decyzji na konto Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: NBP o/o Warszawa Nr 51 1010 1010 0078 7822 3100 0000. Z upowa ż nienia Prezesa Urz ę du Roman Jarz ą bek Dyrektor Delegatury UOKiK w Gda ń sku 13