RGD-43/2007

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW D ELEGATURA UOK I K W GDA Ń SKU 80-824 G DA Ń SK , UL . P ODWALE P RZEDMIEJSKIE 30 T EL ./ FAX (058 PREFIKS ) 346-29-32, 346-29-33, 301-50-21 E- MAIL : GDANSK @ UOKIK . GOV . PL RGD.61-31/07/MLM Gda ń sk, dnia 23 listopada 2007r. D ECYZJA NR RGD. 43/2007 I. Na podstawie art. 28 w zwi ą zku z art. 24 ust. 2 pkt 3 oraz art. 33 ust. 6 ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. Nr 50, poz. 331 ze zmian ą ) i § 7 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2007r. w spra- wie w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Kon- sumentów (Dz.U. Nr 134, poz. 939), w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, po przeprowadzeniu post ę powania, wszcz ę tego z urz ę du, przeciwko przedsi ę biorcy: Bank Spó ł ka Akcyjna z siedziba w W w sprawie stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów poprzez bezprawne wprowadzenie op ł at za wp ł aty gotówki w bilonie, na rachunki bankowe osób fizycznych, w wyniku którego uprawdopodobniono, ż e przedsi ę biorca stosuje praktyk ę o jakiej mowa w art. 24 ust. 2 pkt 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów i w art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (Dz.U. z 2003r. nr 152, poz. 1503 zm.) oraz po przyj ę ciu zobowi ą zania przedsi ę biorcy do: - podj ę cia dzia ł a ń zmierzaj ą cych do zaniechania naruszenia zbiorowych interesów konsumentów poprzez zmian ę zarz ą dze ń dyrektorów oddzia ł ów Banku i odst ą pie- nie od pobierania kwestionowanych op ł at, nak ł ada si ę na BPKO Spó ł ka Akcyjna obowi ą zek wykonania tego zobowi ą zania. II. Na podstawie art. 28 ust. 2 oraz art. 33 ust. 6 ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. Nr 50, poz. 331 ze zmian ą ) i § 7 roz- porz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2007r. w sprawie w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz.U. Nr 134, poz. 939) Prezes Urz ę du okre ś la termin wykonania podj ę tego zobowi ą zania, do dnia 31 grudnia 2007r., III. Na podstawie art. 28 ust. 3 oraz art. 33 ust. 6 ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. Nr 50, poz. 331 ze zmian ą ) i § 7 roz- porz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2007r. w sprawie w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz.U. Nr 134, poz. 939) Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów zobowi ą zuje przedsi ę biorc ę do z ł o ż enia sprawozdania o stopniu realizacji zobowi ą zania, o którym mowa w pkt I niniejszej decyzji, w terminie do dnia 31 stycznia 2008r. UZASADNIENIE W dniu 24 listopada 2006r. do Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Gda ń sku wp ł yn ął sygna ł konsumencki informuj ą cy, ż e w poszczególnych Oddzia ł ach Bank – Spó ł ka Akcyjna w Gda ń sku wprowadzone zosta ł y dodatkowe op ł aty za dokonywa- ne w bilonie wp ł aty gotówki na rachunki bankowe osób fizycznych/klientów detalicznych. Maj ą c na uwadze, ż e sygnalizowany sposób dzia ł ania Banku mo ż e narusza ć chronione Prawem zbiorowe interesy konsumentów Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumen- tów (zwany równie ż Prezesem Urz ę du lub organem antymonopolowym) podj ął w sprawie czynno ś ci wyja ś niaj ą ce, (sygn. akt RGD. 051-140/06/MLM), a nast ę pnie z dniem 26 lipca 2007r. zosta ł o wszcz ę te, z urz ę du, przeciwko przedsi ę biorcy: Bank Spó ł ka Akcyjna z sie- dziba w W (zwany równie ż : …. Bank) post ę powania w sprawie praktyk, okre ś lonych w art. 24 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie konkurencji i konsumentów (zwanej dalej ustaw ą o ochronie […] lub ustaw ą antymonopolow ą ), a polegaj ą cych na wprowadzeniu op ł at za wp ł aty gotówki w bilonie co mog ł o stanowi ć czyn nieuczciwej kon- kurencji, okre ś lony w art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993r. o zwalczaniu nie- uczciwej konkurencji (Dz.u. z 2003r. Nr 153, poz. 153 ze zmianami). W odpowiedzi na zawiadomienie o wszcz ę ciu post ę powania Bank, pismem z dnia 21 sierp- nia 2007r., m.in. zobowi ą za ł si ę do podj ę cia dzia ł a ń zmierzaj ą cych do zaniechania naru- szenia zbiorowych interesów konsumentów poprzez zmian ę zarz ą dze ń dyrektorów oddzia- ł ów Banku i uchylenie kwestionowanych op ł at. Organ antymonopolowy ustali ł , co nast ę puje: 1. W dniu 24 listopada 2006r. Delegatura UOKiK w G otrzyma ł a pismo (e:mail) pana A D z G, w którym kwestionowa ł on zasadno ść wprowadzenia w Oddzia ł ach Banku w G dodatkowych op ł at za wp ł aty bilonem. W wyniku podj ę tych czynno ś ci wyja ś niaj ą cych Delegatura ustali ł a, ż e op ł aty tego rodzaju zosta ł y wprowadzone w 7 Oddzia ł ach Banku tj.: 9 I Oddzia ł w L – op ł acie podlegaj ą wp ł aty gotówki w bilonie o warto ś ci powy ż ej 500 z ł . Op ł ata pobierana jest od wp ł at dokonywanych przez klientów Banku na ra- chunki bankowe osób fizycznych. Zosta ł a ona wprowadzona zarz ą dzeniem Dyrek- tora Oddzia ł u i obowi ą zuje od dnia 20 listopada 2006r. w wysoko ś ci „1%, min. 10 z ł .”. 9 II Oddzia ł w K - op ł acie podlegaj ą wp ł aty gotówki w bilonie na rachunki banko- we osób fizycznych nie b ę d ą cych klientami Banku. Op ł ata nie jest pobierana od klientów Banku. Zosta ł a ona wprowadzona zarz ą dzeniem Dyrektora Oddzia ł u i obowi ą zuje od dnia 24 lutego 2003r. w wysoko ść „1%, min. 50 z ł .”. 9 I Oddzia ł w J - op ł acie podlegaj ą wp ł aty gotówki do kasy dokonywane w bilonie o warto ś ci powy ż ej 100 z ł oraz w ilo ś ci powy ż ej 100 sztuk. Op ł ata pobierana jest od wp ł at dokonywanych przez klientów Banku na rachunki bankowe osób fizycz- nych, a jej wysoko ść wynosi „0,25%, min. 10 z ł .” Op ł ata zosta ł a wprowadzona za- rz ą dzeniem Dyrektora Oddzia ł u i obowi ą zuje od dnia 17 czerwca 2005r. 9 I Oddzia ł w W - op ł acie podlegaj ą wp ł aty gotówki na rachunki bankowe osób fi- zycznych, w bilonie, w ilo ś ci powy ż ej 100 sztuk. Op ł ata jest pobierana od wp ł at dokonywanych przez klientów Banku na rachunki bankowe osób fizycznych, w wy- soko ś ci „0,5% wp ł aconej kwoty”. Zosta ł a ona wprowadzona zarz ą dzeniem Dyrek- tora Oddzia ł u i obowi ą zuje od dnia 18 wrze ś nia 2002r. 2 9 I Oddzia ł w E - op ł acie podlegaj ą wp ł aty gotówki na rachunki bankowe dokony- wane w bilonie, w ilo ś ci powy ż ej 50 sztuk. Op ł at ę pobiera si ę od wp ł at dokonywa- nych przez klientów Banku na rachunki bankowe osób fizycznych, w wysoko ś ci „0,5%, min. 10 z ł .”. Op ł ata zosta ł a wprowadzona zarz ą dzeniem Dyrektora Oddzia- ł u i obowi ą zuje od dnia 23 kwietnia 2004. 9 III Oddzia ł w G - op ł acie podlegaj ą wp ł aty gotówki na rachunki bankowe klien- tów detalicznych, dokonywane w bilonie, w ilo ś ci powy ż ej 200 sztuk. Op ł ata zosta- ł a wprowadzona zarz ą dzeniem Dyrektora Oddzia ł u i obowi ą zuje od dnia 4 wrze- ś nia 2006r., a jej wysoko ść wynosi „1%, min. 2 z ł .”. 9 IV Oddzia ł w G - op ł acie podlegaj ą wp ł aty gotówki na rachunki bankowe klien- tów detalicznych, dokonywane w bilonie, w ilo ś ci powy ż ej 200 sztuk. Wysoko ść op ł aty wynosi „1%, min. 2 z ł .”. Zosta ł a ona wprowadzona zarz ą dzeniem Dyrektora Oddzia ł u i obowi ą zuje od dnia 1 wrze ś nia 2006r. 2. Zgodnie z wyja ś nieniami przedsi ę biorcy (pismo z dnia 5 stycznia 2007r.) op ł aty za us ł ugi nietypowe i nieprzewidziane ustala Dyrektor jednostki Banku, na podstawie pkt 20 „Taryfy prowizji i op ł at bankowych dla klientów detalicznych”. Op ł aty za wp ł a- ty bilonem zosta ł y wprowadzone, w ww. oddzia ł ach, w celu ograniczenia „wykorzy- stywania rachunków wk ł adów oszcz ę dno ś ciowych przez klientów detalicznych do do- konywania wp ł at na te rachunki du ż ej ilo ś ci bilonu… oraz maj ą c na uwadze to, ż e wykonywanie us ł ug zwi ą zanych z przeliczaniem oraz sortowaniem bilonu jest nie- zwykle czasoch ł onne i zak ł óca funkcjonalno ść i dost ę pno ść stanowisk kasowych dla pozosta ł ych klientów…”. Nadto przedsi ę biorca wskaza ł , ż e „Us ł ugi Banku dotycz ą ce rachunków zwi ą zanych z prowadzeniem dzia ł alno ś ci gospodarczej podlegaj ą odr ę b- nym przepisom i w przypadku konieczno ś ci wp ł aty do banku du ż ej ilo ś ci bilonu z utargu przedsi ę biorca mo ż e podpisa ć z bankiem umow ę , na podstawie której b ę - dzie ponosi ć op ł aty na uzgodnionych warunkach”. 3. Bank Spó ł ka Akcyjna z siedzib ą w W zosta ł zarejestrowany w Krajowym Rejestrze S ą dowym, pod numerem KRS: ….. Przedmiotem dzia ł ania Banku jest m.in.: dokony- wanie czynno ś ci zleconych, zwi ą zanych z emisj ą oraz obs ł ug ą finansowa papierów warto ś ciowych, prowadzenie rachunków papierów warto ś ciowych i wydawanie kart p ł atniczych oraz wykonywanie operacji przy ich u ż yciu. 4. Bank posiada 300 Oddzia ł ów, zlokalizowanych na terenie kraju. Zgodnie z o ś wiad- czeniem przedsi ę biorcy (pismo z dnia 2 lutego 2007r.) „Poszczególne oddzia ł y Banku, jako jednostki organizacyjne osoby prawnej, nie posiadaj ą zdolno ś ci do wyst ę powa- nia przed s ą dami w charakterze strony”. ORGAN ANTYMONOPOLOWY ZWA Ż Y Ł , CO NAST Ę PUJE : Art. 24 ust. 2 ustawy o ochronie (…) stanowi, ż e przez praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe in- teresy konsumentów rozumie si ę godz ą ce w nie bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy. Z kolei, zgodnie z tre ś ci ą art. 24 ust. 2 pkt 3 tej ustawy, „za praktyk ę naruszaj ą ca zbioro- we interesy konsumentów uwa ż a si ę w szczególno ś ci nieuczciw ą lub wprowadzaj ą c ą w b łą d reklam ę i inne czyny nieuczciwej konkurencji godz ą ce w zbiorowe interesy konsu- mentów”. Norma ta precyzuje zatem klauzul ę generaln ą , poprzez egzemplifikacj ę najcz ę - ś ciej wyst ę puj ą cych narusze ń zbiorowych interesów konsumentów. Tak wiec, zachowanie 3 przedsi ę biorcy w kontaktach z konsumentami stanowi przejaw praktyki naruszaj ą cej zbio- rowe interesy konsumentów, je ś li dzia ł aniu temu mo ż na przypisa ć nast ę puj ą ce atrybuty, a wi ę c: 9 ujawnia si ę w obrocie konsumenckim, 9 jest bezprawne, 9 godzi w interes konsumentów, który nie jest sum ą indywidualnych interesów kon- sumentów. Bank, dzia ł aj ą c w formie spó ł ki akcyjnej jest przedsi ę biorc ą w rozumieniu art. 4 ust.1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Stosownie do przepisu art. 4 pkt 11 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, ilekro ć w ustawie jest mowa o konsumencie, nale ż y przez to rozumie ć „konsumenta w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 23 kwietnia 1964r. – Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93, z pó ź n. zm.)”. Zgodnie z przepisem art. 22 1 K.c. „za konsumenta uwa ż a si ę osob ę fizyczn ą dokonuj ą c ą czynno ś ci prawnej nie zwi ą zanej bezpo ś rednio z jej dzia ł alno ś ci ą gospodarcz ą lub zawodow ą ”. Nie budzi wi ę c w ą tpliwo ś ci, ż e indywidualni klienci Banku s ą konsumen- tami. Nie ulega równie ż w ą tpliwo ś ci, ż e zakwestionowane przez organ antymonopolowy dzia ł a- nia przedsi ę biorcy obowi ą zywa ł y w obrocie konsumenckim, na etapie wykonania us ł ug bankowych na rzecz klientów indywidualnych, wszystkich klientów detalicznych. W przedmiotowej sprawie przedsi ę biorcy postawiono zarzut podejmowania dzia ł a ń nosz ą - cych znamiona praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów okre ś lonych w art. 24 ust. 2 pkt 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, polegaj ą cych na bezpraw- nym wprowadzeniu dodatkowych op ł at za wp ł aty gotówki bilonem. Dla udowodnienia stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów nie jest wymagane wykazanie, ż e przedsi ę biorca je stosuj ą cy zajmuje szczególn ą , kwalifiko- wan ą (dominuj ą c ą ) pozycj ę na rynku. Ź ród ł em tego rodzaju praktyk nie jest bowiem jedy- nie si ł a ekonomiczna i w ł adza rynkowa profesjonalisty, ale jego przewaga nad nieprofe- sjonalnymi uczestnikami obrotu, przejawiaj ą ca si ę nie tyle w indywidualnych transakcjach, co w relacjach z nieskonkretyzowan ą - co do ilo ś ci - grup ą odbiorców. Je ś li relacje te cha- rakteryzuj ą si ę pewn ą wspóln ą cech ą , to wyst ę powanie takiego w ł a ś nie wyró ż nika w sto- sunkach danego rodzaju, nawi ą zywanych pomi ę dzy przedsi ę biorc ą a konsumentami wska- zuje, ż e – w danej, konkretnej sprawie – mamy do czynienia nie z sum ą indywidualnych interesów, ale ze zbiorowym interesem konsumentów. Mo ż e on zosta ć naruszony równie ż i w tych sytuacjach, gdy kwestionowanymi dzia ł aniami przedsi ę biorcy dotkni ę ci s ą nie tyl- ko aktualni, ale równie ż potencjalni jego klienci, do których jest adresowana oferta han- dlowa przedsi ę biorcy. Z kolei bezprawno ść jest tak ą cech ą dzia ł ania, która polega na jego sprzeczno ś ci z nor- mami prawa lub zasadami wspó łż ycia spo ł ecznego, czy dobrymi obyczajami, bez wzgl ę du na win ę , a nawet ś wiadomo ść sprawcy. Jako „sprzeczne z prawem” nale ż y kwalifikowa ć zachowania niezgodne z nakazem zawartym w ustawie, rozporz ą dzeniu wydanym na pod- stawie i dla wykonania ustawy, umow ą mi ę dzynarodow ą maj ą c ą bezpo ś rednie zastosowa- nie w stosunkach wewn ę trznych. „Sprzeczne z prawem” s ą czyny: zabronione i zagro ż one sankcj ą karn ą , czyny zabronione pod sankcjami dyscyplinarnymi, czyny zakazane przepi- sami administracyjnymi lub przepisami prawa gospodarczego publicznego, czyny zabro- nione przepisami o charakterze cywilnym, sprzeczne z nakazami zawartymi w prawie cy- 4 wilnym lub prawie administracyjnym. Dla ustalenia bezprawno ś ci dzia ł ania przedsi ę biorcy wystarczy ustalenie, ż e jego okre ś lone zachowanie koliduje z przepisami prawa ( por. Usta- wa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Komentarz pod redakcj ą Janusza Szwaji, Urz ą d Antymonopolowy, Warszawa 1994, s.38-39). W ocenie organu antymonopolowego, opisane wcze ś niej dzia ł ania Spó ł ki b ę d ą ce przed- miotem niniejszego post ę powania wyczerpuj ą przes ł ank ę bezprawno ś ci. Zgodnie z przepisami ustawy z dnia 7 lipca 1994r. o denominacji z ł otego, poczynaj ą c od dnia 1 stycznia 1995r. Narodowy Bank Polski dokona ł ekwiwalentnej denominacji z ł otego i wprowadzi ł do obrotu pieni ęż nego now ą jednostk ę pieni ęż n ą , o nazwie z ł oty, która dzieli si ę na 100 groszy. W wyniku denominacji z ł otego z dniem 1 stycznia 1995 wesz ł y w obieg nowe banknoty oraz monety, odpowiednio o nomina ł ach: banknoty (10 z ł , 20 z ł , 50 z ł , 100 z ł i 200 z ł ) i monety (1 grosz, 2 grosze, 5 groszy, 10 groszy, 20 groszy, 50 groszy, 1 z ł oty, 2 z ł ote i 5 z ł otych). Pieni ą dz w postaci monety zwany jest równie ż bilonem. Bilon jest takim samym ś rodkiem p ł atniczym jak banknoty, ró ż ni si ę od nich jedynie materia ł em, z którego jest wykonany, kszta ł tem i u ż yteczno ś ci ą . W Polsce bilon emitowany jest przez Narodowy Bank Polski i bity w Mennicy Pa ń stwowej. Skoro bilon jest takim samym ś rodkiem p ł atniczym jak banknot to op ł aty za jego u ż ycie np. przy dokonywaniu transakcji, operacji finansowych nie znajduj ą ż adnego uzasadnienia. Tymczasem w 7 wymienionych wcze ś niej Oddzia ł ach Banku wprowadzono dodatkowe op ł aty za wp ł aty bilonem. Podkre ś lenia wymaga fakt, ż e op ł aty te zosta ł y wprowadzone, tylko w niektórych Oddzia- ł ach, natomiast w pozosta ł ych jednostkach organizacyjnych Banku dodatkowe op ł aty za wp ł aty bilonem nie obci ąż aj ą klientów Banku/konsumentów. Dla przyk ł adu w G Bank posiada 5 Oddzia ł ów (I,II,III,IV i V). Dodatkowe op ł aty zosta ł y wprowadzone tylko w Oddzia ł ach III i IV. W obu Oddzia ł ach op ł aty te zosta ł y wprowadzo- ne Zarz ą dzeniami Dyrektorów Oddzia ł ów i obowi ą zuj ą od wrze ś nia 2006r. Op ł acie podle- gaj ą wp ł aty gotówki na rachunki bankowe klientów detalicznych, dokonywane w bilonie, w ilo ś ci powy ż ej 200 sztuk. Op ł ata wynosi 1% wp ł acanej kwoty, min. 2 z ł . Tak wi ę c klient, który zamierza wp ł aci ć kwot ę 250 z ł w bilonie (np. 250 z ł po 1 z ł ) poniesie inne koszty, gdy b ę dzie realizowa ł planowan ą transakcj ę np. w Oddziale II, a inne gdy w Oddziale III. Niew ą tpliwie w przypadku wp ł aty w Oddziale III, b ę dzie on obwi ą zany do poniesienia do- datkowej op ł aty, a wi ę c nara ż ony na okre ś lone, wymierne straty finansowe. Co wi ę cej in- na b ę dzie sytuacja tego samego klienta je ż eli dokona transakcji wp ł aty gotówki np. bank- notami, wówczas operacja ta nie b ę dzie rodzi ł a konieczno ś ci ponoszenia dodatkowych ob- ci ąż e ń . Zadaniem Prezesa Urz ę du argumentacja przedsi ę biorcy (pismo z dnia 21 sierpnia 2007r.), ż e celem wprowadzenia op ł aty by ł o m.in. przeciwdzia ł anie zaobserwowanym zjawiskom wykorzystywania rachunków oszcz ę dno ś ciowych do dokonywania wp ł at du ż ej ilo ś ci bilonu, nie znajduje ż adnego uzasadnienia. Przedsi ę biorca nie wskaza ł , ż e te Oddzia ł y, które wprowadzi ł y op ł aty, obs ł uguj ą innych klientów, ni ż pozosta ł e jednostki, jak te ż , ż e w po- zosta ł ych 293 Oddzia ł ach, klienci detaliczni nie dokonuj ą operacji bilonem. Prezes Urz ę du podziela argument strony post ę powania, ż e wykonywanie czynno ś ci „zwi ą - zanych z przeliczaniem oraz sortowaniem bilonu jest niezwykle czasoch ł onne”, jednak w ż adnym przypadku nie nale ż y traktowa ć tych czynno ś ci, jako wykonywanych na rzecz klientów us ł ug dodatkowych, za które nale ż y si ę przedsi ę biorcy dodatkowe wynagrodze- nie. Operacje bankowe (w tym wp ł aty gotówki) mieszcz ą si ę w ramach ś wiadczonych 5 przez bank us ł ug otwierania i prowadzenia rachunków wk ł adów oszcz ę dno ś ciowych, za co przedsi ę biorca pobiera ju ż op ł aty, zgodnie z obowi ą zuj ą c ą w Banku „Taryf ą prowizji i op ł at bankowych dla klientów detalicznych”. W ocenie organu antymonopolowego dzia ł ania Banku, b ę d ą ce przedmiotem niniejszego post ę powania, mog ą stanowi ć czyn nieuczciwej konkurencji, zdefiniowany w art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (Dz.U. z 2003r. nr 152, poz. 1503 zm.), zgodnie z którym „Czynem nieuczciwej konkurencji jest dzia ł anie sprzeczne z prawem lub dobrymi obyczajami, je ż eli zagra ż a lub narusza interes innego przedsi ę biorcy klienta”. Chocia ż „dobre obyczaje” nie s ą normami prawnymi, to s ą jednak normami post ę powania, które - podobnie jak „zasady wspó łż ycia spo ł ecznego” oraz „ustalone zwyczaje” - powinny obowi ą zywa ć wszystkich przedsi ę biorców w obrocie gospodarczym (nie chodzi tu o prze- strzeganie dobrych obyczajów w ogóle, ale zachowanie przez profesjonalnych uczestników rynku zasad uczciwo ś ci kupieckiej). O tym czy dane dzia ł anie obra ż a dobre obyczaje, de- cyduj ą czynniki obiektywne i oboj ę tne jest w zasadzie co sam dzia ł aj ą cy s ą dzi o tej kwe- stii. Czyn pewien mo ż e by ć zatem uznany za przeciwny dobrym obyczajom, cho ć by dzia ł a- j ą cy nie mia ł ś wiadomo ś ci, ż e czyn jego sprzeciwia si ę dobrym obyczajom i cho ć by dzia ł a- j ą cy z punktu widzenia subiektywnego nie ponosi ł winy co do tego braku ś wiadomo ś ci ( por. Ustawa o zwalczaniu, s. 42-43). W analizowanym przypadku uzna ć nale ż y, ż e dzia ł ania Banku godz ą w dobre obyczaje, a to z uwagi na fakt, ż e przedsi ę biorca ten, poprzez wprowadzenie op ł at za wp ł aty bilo- nem, narazi ł swoich klientów na wymierne straty finansowe, naruszaj ą c tym samym ich interes ekonomiczny. Nale ż y równie ż zauwa ż y ć , ż e S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w wyroku z dnia 1 marca 2006r., sygn. akt XVII AmC 93/04 uzna ł postanowienia wprowadzaj ą ce op ł aty za inne czynno ś ci bankowe, zwi ą zane z wyp ł at ą gotówki, za niedozwolone. Zgodnie z tym orzeczeniem niedozwolon ą klauzul ą umown ą jest m.in. postanowienie, stosowane przez Bank Zachodni WBK SA z siedzib ą we Wroc ł awiu, o tre ś ci: „Wyp ł ata gotówkowa/czekiem w placówce BZ WBK: Konto 24 3,00, Konto 24 Plus 3,00 z ł , Konto 24 Presti ż 3,00 z ł , Konto 24 Young 3,00 z ł , Konto 24 X-tra Student 3,00, Konto 24 Absolwent 3,00, Konto a vista 3,00 z ł ”. W uzasadnieniu wyroku S ą d wskaza ł , ż e b ę d ą ce przedmiotem rozpatrzenia czynno ś ci ban- kowe „wchodz ą w sk ł ad ś wiadcze ń w ramach umowy rachunku bankowego. Za prowadze- nie rachunku pobierana jest stosowanie do § regulaminu prowizja. Nie zosta ł o przy tym okre ś lone, ż e prowizja ta stanowi wynagrodzenie banku tylko za niektóre us ł ugi ś wiadczo- ne w ramach umowy”. „Zdaniem S ą du, norm ą dobrego obyczaju jest, aby kontrahent mia ł mo ż liwo ść oceny real- nej ekwiwalentno ś ci ś wiadcze ń wynikaj ą cych z umowy”. W ocenie S ą du klauzule uznane za niedozwolone, „norm ę t ę narusza ł y, gdy ż konsument op ł aca za prowadzenie rachunku bankowego prowizj ę , a nast ę pnie, powtórnie, pobierana jest op ł ata za wyp ł at ę gotówki i wydanie czeków. Konsument nie mo ż e, zatem oceni ć czy ś wiadczenia s ą ekwiwalentne”. W ocenie Prezesa Urz ę du równie ż w analizowanej sprawie klienci Banku, za wykonywane operacje zwi ą zane z wp ł at ą gotówki obci ąż ani s ą op ł atami, chocia ż by w postaci prowizji za prowadzenie rachunku, w zwi ą zku z czym wprowadzenie dodatkowych op ł at uzale ż nio- nych jedynie od u ż ytej postaci gotówki (pieni ą dza) narusza dobre obyczaje, w szczególno- 6 ś ci, ż e ró ż nicuj ą one klientów tego samego przedsi ę biorcy, bowiem za us ł ugi tego samego rodzaju obowi ą zani s ą oni wnosi ć op ł aty b ą d ź nie, w zale ż no ś ci od Oddzia ł u. Maj ą c na uwadze poczynione rozwa ż ania uzna ć nale ż a ł o, ż e przes ł anka o bezprawno ś ci dzia ł ania przedsi ę biorcy zosta ł a uprawdopodobniona. Wprowadzenie dodatkowych op ł at za wp ł aty gotówki bilonem mo ż e zosta ć uznane za czyn nieuczciwej konkurencji zdefinio- wany w art. 3 ust. 1 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Z naruszeniem zbiorowych interesów konsumentów mamy do czynienia, gdy dzia ł anie lub zaniechanie przedsi ę biorcy godzi w interesy konsumentów jako zbiorowo ś ci. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów chroni interesy ogó ł u konsumentów, wi ę kszej ich grupy, czyli chroni interesy nieograniczonej liczby podmiotów, których nie da si ę zidentyfi- kowa ć . Poniewa ż oferta handlowa skar ż onego przedsi ę biorcy kierowana jest do bli ż ej nieokre ś lo- nej liczby jego kontrahentów, najcz ęś ciej konsumentów indywidualnych (zarówno obec- nych, jak i przysz ł ych klientów), nie ulega w ą tpliwo ś ci, ż e w rozpatrywanej sprawie mamy do czynienia nie z indywidualnym interesem jednostki, ale ze zbiorowym interesem kon- sumentów. W tej sytuacji w ocenie Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów wszystkie, wymienione wy ż ej, ustawowe przes ł anki z art. 24 ust. 2 pkt 3 ustawy o ochronie [...] zo- sta ł y uprawdopodobnione. Przedsi ę biorca, dzia ł aj ą c bezprawnie, naruszy ł interesy ekono- miczne konsumentów, którzy poprzez bezprawne dzia ł ania Banku zmuszeni zostali do za- p ł acenia wy ż szej ceny za wykonywane operacje bankowe (wp ł ata gotówki). Zgodnie z art. 28 ustawy o ochronie [...], je ż eli w toku post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów zostanie uprawdopodobnione - na podsta- wie okoliczno ś ci sprawy, informacji zawartych w zawiadomieniu, o którym mowa w art. 100 ust. 1, lub innych informacji b ę d ą cych podstaw ą wszcz ę cia post ę powania - ż e przed- si ę biorca stosuje praktyk ę , o której mowa w art. 24, a przedsi ę biorca, któremu jest zarzu- cane naruszenie tego przepisu, zobowi ąż e si ę do podj ę cia lub zaniechania okre ś lonych dzia ł a ń zmierzaj ą cych do zapobie ż enia tym naruszeniom, Prezes Urz ę du mo ż e, w drodze decyzji, na ł o ż y ć obowi ą zek wykonania tych zobowi ą za ń . Równocze ś nie, w decyzji, o której mowa wy ż ej, Prezes Urz ę du nak ł ada na przedsi ę biorc ę , obowi ą zek sk ł adania w wyznaczonym terminie informacji o stopniu realizacji przyj ę tych zobowi ą za ń , mo ż e te ż okre ś li ć termin ich wykonania (art. 28 ust. 2 i 3 ustawy o ochronie […]). Jak wykazano wcze ś niej, okoliczno ś ci sprawy uprawdopodobni ł y, ż e Bank stosuje praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów, okre ś lon ą w art. 24 ust. 2 pkt 3 ustawy an- tymonopolowej. Jednocze ś nie przedsi ę biorca zobowi ą za ł si ę do podj ę cia dzia ł a ń zmierza- j ą cych do zapobie ż enia tym naruszeniom. W ocenie Prezesa Urz ę du zobowi ą zanie strony post ę powania do podj ę cia dzia ł a ń zmierza- j ą cych do zaniechania naruszenia zbiorowych interesów konsumentów poprzez zmian ę zarz ą dze ń dyrektorów oddzia ł ów Banku i uchylenie kwestionowanych op ł at w sposób wy- starczaj ą cy zabezpiecza i chroni interesy konsumentów. Bior ą c pod uwag ę wymienione okoliczno ś ci orzeczono, jak w pkt I sentencji. 7 W takcie prowadzonego post ę powania przedsi ę biorca przekaza ł dowody potwierdzaj ą ce fakt, i ż stosowne zarz ą dzenia, znosz ą ce wprowadzone op ł aty zosta ł y ju ż wydane w o ś miu Oddzia ł ach. Poniewa ż jednak, jak na to wskazuj ą ustalenie poczynione w trakcie post ę powania, Bank posiada 300 Oddzia ł ów, których dyrektorzy posiadaj ą stosowne uprawnienia do ustalania op ł at za us ł ugi nietypowe i nieprzewidziane w „Taryfie prowizji i op ł at bankowych dla klientów detalicznych”, dla ca ł o ś ci oceny, czy podj ę te zobowi ą zanie zosta ł o w rzeczywisto- ś ci wykonane, koniecznym jest dokonanie przez Bank przegl ą du op ł at pobieranych we wszystkich Oddzia ł ach i przedstawienie organowi antymonopolowemu zbiorczej informacji w tym zakresie. St ą d, organ antymonopolowy, w oparciu o zapis art. 28 ust. 2 i ust. 3 ustawy z dnia o ochronie […], okre ś li ł termin wykonania podj ę tego zobowi ą zania, w zakresie wszystkich oddzia ł ów Banku, w których zosta ł y wprowadzone dodatkowe op ł aty za wp ł aty bilonu do dnia 31 grudnia 2007r. oraz wyznaczy ł termin na przekazanie informacji o stopniu realiza- cji ww. zobowi ą zania na dzie ń 31 stycznia 2008r. Maj ą c to na uwadze orzeczono, jak w pkt II i pkt III sentencji. Stosownie do tre ś ci art. 81 ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie […], w zwi ą z- ku z art. 479 28 § 2 K.p.c., od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowe- go w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodnio- wym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów - Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Gda ń sku. Z upowa ż nienia Prezesa Urz ę du Roman Jarz ą bek Dyrektor delegatury UOKiK w Gda ń sku 8