RGD-42/2007

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW D ELEGATURA UOK I K W GDA Ń SKU 80-824 G DA Ń SK , UL . P ODWALE P RZEDMIEJSKIE 30 T EL ./ FAX (058 PREFIKS ) 346-29-32, 346-29-33, 301-51-75 E - MAIL : GDANSK @ UOKIK . GOV . PL RGD.61-17/07/IPW Gda ń sk, dnia 20 listopada 2007r. DECYZJA NR RGD. 42/2007 I. Na podstawie art. 23c ust. 1, w zwi ą zku z art. 23a ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. z 2005 r. Nr 244, poz. 2080, ze zmia- nami) oraz odpowiednio do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej dele- gatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz.U. Nr 18, poz. 172 ze zmian ą ), stosownie do tre ś ci art. 131 ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie konkuren- cji i konsumentów (Dz.U., Nr 50, poz. 331 ze zmian ą ), po przeprowadzeniu post ę powa- nia w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, wszcz ę tego z urz ę du przeciwko przedsi ę biorcy: Akademia Rolnicza w Sz[...], - dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: uznaje si ę za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów dzia ł anie ww. przedsi ę biorcy, polegaj ą ce na stosowaniu: we wzorcu umownym pn.: „ Umowa o warunkach odp ł atno ś ci w szkole wy ż szej” zapi- sów o tre ś ci: a) „ Wysoko ś ci op ł at za studia w kolejnych latach akademickich b ę d ą ustalane w drodze zarz ą dze ń Rektora Uczelni”, b) „Wszelkie spory wynikaj ą ce z niniejszej umowy strony poddaj ą rozstrzygni ę ciu s ą dów powszechnych w ł a ś ciwych dla siedziby Uczelni”, uznanych za niedozwolone i wpisanych do „Rejestru postanowie ń wzorców umownych uznanych za niedozwolone”, o którym mowa w art. 479 45 kpc. i nakazuje si ę zaniechanie jej stosowania. II. Na podstawie art. 23e ust. 1 i 2, w zwi ą zku z art. 23a ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. z 2005 r. Nr 244, poz. 2080, ze zmianami) oraz odpowiednio do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz.U. Nr 18, poz. 172 ze zmia- n ą ), stosownie do tre ś ci art. 131 ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie kon- kurencji i konsumentów (Dz.U., Nr 50, poz. 331 ze zmian ą ), po przeprowadzeniu post ę - powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, wszcz ę tego z urz ę du przeciwko przedsi ę biorcy: Akademia Rolnicza w Sz[...], ul. Janosika 8, 71-424 Szczecin - dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: uznaje si ę za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów dzia ł anie ww. przedsi ę biorcy, polegaj ą ce na stosowaniu: we wzorcach umownych pn.: 1. „Zarz ą dzenie nr 42 Rektora Akademii Rolniczej w Sz[...] z dnia 25.09.2006 r. w sprawie op ł at obowi ą zuj ą cych studentów w roku akademickim 2006/2007”, zapi- sów o tre ś ci: a) „Zw ł oka w uiszczeniu p ł atno ś ci, o których mowa w § 1 pkt. 1 powoduje skre ś lenie z listy studentów”, b) „W przypadku rezygnacji ze studiów przed rozpocz ę ciem zaj ęć dydaktycznych na danym semestrze, jak równie ż nieuzyskania zaliczenia powtarzanego przedmiotu wniesione op ł aty, o których mowa w § pkt 1-2 nie podlegaj ą zwrotowi z wyj ą tkiem op ł aty edukacyjnej , o ile student z ł o ż y odpowiedni wniosek”, 2. „Uchwa ł a nr 40 Senatu akademii Rolniczej w Sz[...] z dnia 16 marca 2006 r. w sprawie szczegó ł owych zasad pobierania za ś wiadczenie us ł ug edukacyjnych oraz trybu i warunków zwalniania z tych op ł at”, zapisu o tre ś ci: „W przypadku skre ś lenia studenta/doktoranta z przyczyn, o których mowa w ust. 1 wniesiona op ł ata nie podlega zwrotowi 3. „Regulamin studiów” (za łą cznik do Uchwa ł y nr 60 Senatu Akademii Rolniczej w Sz[...] z dnia 28 kwietnia 2006), zapisu o tre ś ci: „Nieuiszczenie op ł aty za zaj ę cia dydaktyczne lub egzamin (zaliczenie) powoduje skre ś lenie z listy studentów”, uznanych za niedozwolone i wpisanych do „Rejestru postanowie ń wzorców umownych uznanych za niedozwolone”, o którym mowa w art. 479 45 kpc. i stwierdza si ę zaniechanie jej stosowania z dniem 1 pa ź dziernika 2007 r. U ZASADNIENIE W dniu 27 lutego 2007r. Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, zwa- ny dalej Prezesem Urz ę du lub organem antymonopolowym, wszcz ął z urz ę du post ę powa- nie wyja ś niaj ą ce, maj ą ce na celu wst ę pne ustalenie, czy umowy za odp ł atne formy kszta ł - cenia zawierane przez publiczne szko ł y wy ż sze na podstawie art. 160 ust. 3 ustawy z dnia 27 lipca 2005r. Prawo o szkolnictwie wy ż szym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365 ze zm.), zwan ą dalej ustaw ą o szkolnictwie wy ż szym, a tak ż e regulaminy studiów i inne dokumenty nor- muj ą ce prawa i obowi ą zki stron, nie zawieraj ą niedozwolonych postanowie ń umownych, sprzecznych z przepisami Kodeksu cywilnego. Jedn ą ze szkó ł wy ż szych, obj ę tych bada- niem by ł a Akademia Rolnicza w Sz[...] (zwana dalej Akademi ą , b ą d ź Uczelni ą ), która w marcu 2007r. przes ł a ł a do Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Gda ń sku stosowane w tej Uczelni wzorce umowne. Wyniki wst ę pnej analizy tre ś ci wa- runków zawartych w tych dokumentach da ł y podstaw ę do sformu ł owania wniosku, ż e cz ęść z nich zosta ł a uznana przez S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dalej zwany SOKiK) za niedozwolone i wpisana do „Rejestru postanowie ń wzorców umownych uzna- nych za niedozwolone” (zwanego dalej Rejestrem). Maj ą c na uwadze powy ż sze ustalenia, Prezes Urz ę du wyda ł dnia 20 kwietnia 2007r., zmie- nione postanowieniami z dnia i13 sierpnia 2007 r. i 15 pa ź dziernika 2007 r., postanowienie 2 o wszcz ę ciu post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumen- tów, polegaj ą cych na stosowaniu przez Akademi ę we wzorcach umownych pn.: 9 „Umowa o warunkach odp ł atno ś ci w szkole wy ż szej” 9 „Zarz ą dzenie nr 42 Rektora Akademii Rolniczej w Sz[...] z dnia 25.09.2006 r. w sprawie op ł at obowi ą zuj ą cych studentów w roku akademickim 2006/2007” 9 „Uchwa ł a nr 40 Senatu akademii Rolniczej w Sz[...] z dnia 16 marca 2006 r. w sprawie szczegó ł owych zasad pobierania za ś wiadczenie us ł ug edukacyjnych oraz trybu i warunków zwalniania z tych op ł at” 9 „Regulamin studiów” , zapisów o nast ę puj ą cej tre ś ci: 1. w „Umowie o warunkach odp ł atno ś ci w szkole wy ż szej”: a) w § 5 pkt 2 wzorca: „Wysoko ś ci op ł at za studia w kolejnych latach akademickich b ę d ą ustalane w drodze zarz ą dze ń Rektora Uczelni”, który mo ż e zosta ć uznany za to ż samy np. z postanowieniem wpisanym w dniu 3 kwietnia 2006r. pod nr 642 do rejestru, o którym mowa w art. 479 45 K.p.c., na mocy wyroku S ą du Ochrony Konku- rencji i Konsumentów z dnia 5 pa ź dziernika 2005r., sygn. akt XVII Amc 20/05, co mog ł o stanowi ć naruszenie art. 23a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów, b) w § 9 pkt 4 wzorca: „Wszelkie spory wynikaj ą ce z niniejszej umowy strony poddaj ą rozstrzygni ę ciu s ą dów powszechnych w ł a ś ciwych dla siedziby uczelni” , który mo ż e zosta ć uznany za to ż samy np. z postanowieniem wpisanym w dniu 3 sierpnia 2006r. pod nr 801 do rejestru, o którym mowa w art. 479 45 K.p.c., na mocy wyroku S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 11 maja 2006 r., sygn. akt XVII Amc 176/05, co mog ł o stanowi ć naruszenie art. 23a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów, 2. w „Zarz ą dzeniu nr 42 Rektora Akademii Rolniczej w Sz[...] z dnia 25.09.2006 r. w sprawie op ł at obowi ą zuj ą cych studentów w roku akademickim 2006/2007”: a) w § 6 pkt 1 wzorca: „Zw ł oka w uiszczeniu p ł atno ś ci, o których mowa w § 1 pkt. 1 powoduje skre ś lenie z listy studentów”, który mo ż e zosta ć uznany za to ż samy np. z postanowieniem wpisanym w dniu 29 maja 2006 r. pod nr 726 do rejestru, o któ- rym mowa w art. 479 45 K.p.c., na mocy wyroku S ą du Ochrony Konkurencji i Konsu- mentów z dnia 27 lutego 2006 r., sygn. akt XVII Amc 105/04, co mog ł o stanowi ć na- ruszenie art. 23a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów, b) w § 6 pkt 2 wzorca: „W przypadku rezygnacji ze studiów przed rozpocz ę ciem zaj ęć dydaktycznych na danym semestrze, jak równie ż nieuzyskania zaliczenia powtarza- nego przedmiotu wniesione op ł aty, o których mowa w § pkt 1-2 nie podlegaj ą zwro- towi z wyj ą tkiem op ł aty edukacyjnej , o ile student z ł o ż y odpowiedni wniosek”, który mo ż e zosta ć uznany za to ż samy z postanowieniem wpisanym w dniu 3 sierpnia 2006r. pod nr 804 do rejestru, o którym mowa w art. 479 45 K.p.c., na mocy wyroku S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 17 maja 2006 r., sygn. akt XVII Amc 9/05, co mog ł o stanowi ć naruszenie art. 23a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów, 3 3. w „Uchwale nr 40 Senatu Akademii Rolniczej w Sz[...] z dnia 16 marca 2006 r. w spra- wie szczegó ł owych zasad pobierania op ł at za ś wiadczenie us ł ug edukacyjnych oraz try- bu i warunków zwalniania z tych op ł at”: w § 7 pkt 2 wzorca: „W przypadku skre ś lenia studenta/doktoranta z przyczyn, o któ- rych mowa w ust. 1 wniesiona op ł ata nie podlega zwrotowi”, który mo ż e zosta ć uznany za to ż samy z postanowieniem wpisanym w dniu 3 sierpnia 2006r. pod nr 804 do reje- stru, o którym mowa w art. 479 45 K.p.c., na mocy wyroku S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 17 maja 2006 r., sygn. akt XVII Amc 9/05, co mog ł o stanowi ć naruszenie art. 23a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów, 4. W „Regulaminie studiów”: w § 43 pkt 5 wzorca: „Nieuiszczenie op ł aty za zaj ę cia dydaktyczne lub egzamin (zali- czenie) powoduje skre ś lenie z listy studentów”, który mo ż e by ć uznany za to ż samy z postanowieniem wpisanym w dniu 29 maja 2006 r. pod nr 726 do rejestru, o którym mowa w art. 479 45 K.p.c., na mocy wyroku S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 27 lutego 2006 r., sygn. akt XVII Amc 105/04, co mog ł o stanowi ć naruszenie art. 23a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów. W odpowiedzi na zawiadomienie o wszcz ę ciu post ę powania Uczelnia, udzielonej pi- smem z dnia 11 maja 2007r., wyrazi ł a gotowo ść podj ę cia dialogu z Prezesem Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w celu wprowadzenia odpowiednich zmian w stoso- wanych przez ni ą wzorcach umownych, podnosz ą c jednocze ś nie m.in. nast ę puj ą ce argu- menty: 9 Ad 1a) „…zapis ten stosowany przez Uczelni ę zapewnia mo ż liwo ść przestrze- gania gospodarki finansowej Uczelni a tak ż e zapewnia przejrzyste kryteria finansowe w zakresie op ł at za studia… Uczelnie przestrzega zasady równo ś ci w zakresie op ł at wzgl ę dem studentów …” 9 Ad 2a) „…Uczelnie dokonuj ą c takiego zapisu opiera si ę na przepisach prawa cywilnego-w szczególno ś ci –dotycz ą cych mo ż liwo ś ci odst ą pienia od umowy w razie niewykonania zobowi ą zania na zasadzie przepisów prawa cywilne- go…..Brak takiego zapisu skutkuje usankcjonowaniem stanu faktycznego, zgodnie z którym student mo ż e kontynuowa ć nauk ę w ramach odp ł atnych studiów. Uczelni pozostaje tylko droga post ę powania s ą dowego o zap ł at ę , co z kolei stawia Uczelni ę w nierównej pozycji wzgl ę dem studenta” 9 Ad 2b) „….zapis taki jest odzwierciedleniem konstrukcji prawnej umowy wzajemnej, zgodnie z którym w przypadku wykonania ś wiadczenia przez Uczelni ę student zobowi ą zany jest do spe ł nienia ś wiadczenia pieni ęż nego na rzecz Uczelni.” 9 Ad 3 „…zapis ten umo ż liwia Uczelni rozwi ą zanie stosunku obligacyjnego łą - cz ą cego Uczelni ę oraz studenta, trudno wszak tolerowa ć stan, w którym stro- ny wi ą za ł b ę dzie w dalszym ci ą gu stosunek obligacyjny pomimo niewykona- nia zobowi ą zania przez studenta poprzez brak zap ł aty czesnego za studia.” 9 Ad 4 „….zapis ten zabezpiecza interesy Uczelni wobec faktu, i ż Uczelnia spe ł - ni ł a ś wiadczenie stanowi ą ce jej obowi ą zek, student powinien równie ż spe ł ni ć swoje ś wiadczenie wynikaj ą ce z łą cz ą cego strony w ę z ł a obligacyjnego”. 4 W pi ś mie z dnia 4 lipca 2007 r. Uczelnia poinformowa ł a, ż e: 9 „…zobowi ą zuje si ę do wprowadzenia zmian w zapisach umownych i aktach prawnych, co do których powsta ł a w ą tpliwo ść odno ś nie to ż samo ś ci ich tre ś ci z postanowieniami umieszczonymi w rejestrze niedozwolonych klauzul umownych.” 9 „Wskazujemy, ż e zakwestionowany przez UOKIK zapis zawarty w par.43 ust.5 … w Regulaminie studiów stacjonarnych i niestacjonarnych, przyj ę tym Uchwa ł a Senatu Akademii Rolniczej w Sz[...] nr 60 z dnia 28 kwietnia 2006 r. obecnie nie obowi ą zuje. Aktualnie ww. Regulamin zosta ł uchylony i zast ą pio- ny nowym w Uchwale nr 148 Senatu Akademii Rolniczej w Sz[...] z dnia 30 marca 2007 roku w sprawie uchwalenia Regulaminu studiów stacjonarnych i niestacjonarnych”. 9 „Proponujemy: W dotychczasowym zapisie § 6 ust.1 Zarz ą dzenia Rektora Akademii Rolniczej nr 42 z dnia 25.09.2006 roku….. proponujemy zmian ę , wskazuj ą c ą , ż e „Rek- tor mo ż e skre ś li ć studenta z listy studentów w przypadku niewniesienia op ł at zwi ą zanych z odbywaniem studiów” W dotychczasowym zapisie § 6 ust.2 Zarz ą dzenia Rektora Akademii Rolniczej nr 42 z dnia 25.09.2006 roku … „W przypadku rezygnacji ze studiów przed rozp0ocz ę ciem zaj ęć dydaktycznych na danym semestrze, jak równie ż nie uzyskania zaliczenia powtarzanego przedmiotu wniesione op ł aty, o których mowa w § 1 pkt. 1-2 podlegaj ą zwrotowi po potr ą ceniu poniesionych przez Uczelni ę kosztów post ę powania rekrutacyjnego jak równie ż kosztów prze- prowadzonych egzaminów w toku sesji, w ramach której student nie uzyska ł zaliczenia powtarzanego przedmiotu” W dotychczasowym zapisie w § 7 ust. 2 uchwa ł y nr 40 z dnia 16 marca 2006 r.: ….. proponujemy zmian ę , ż e „W przypadku skre ś lenia studen- ta/doktoranta / z przyczyn, o których mowa w ust. 1, o której mowa w ust. 1 podlega zwrotowi po potr ą ceniu poniesionych przez Uczelni ę kosztów post ę - powania rekrutacyjnego jak równie ż kosztów przeprowadzonych egzaminów w toku sesji, w ramach której student nie uzyska ł zaliczenia powtarzanego przedmiotu” W dotychczasowym zapisie w § 5 ust.2 umowy o warunkach odp ł atno ś ci w szkole wy ż szej….. proponujemy zmian ę , aby „Wysoko ś ci op ł at za studia w kolejnych latach akademickich b ę d ą ustalane w drodze zarz ą dze ń Rektora uczelni w oparciu o kryteria okre ś lone w ustawie i przepisach wykonawczych” W dotychczasowym zapisie w § 9 ust.4 umowy o warunkach odp ł atno ś ci w szkole wy ż szej…..proponujemy zmian ę , i ż „wszelkie spory wynikaj ą ce z ni- niejszej umowy strony poddaj ą rozstrzygni ę ciu s ą dów powszechnych wed ł ug w ł a ś ciwo ś ci ogólnej”. Jednocze ś nie Uczelnia wnios ł a o wydanie decyzji w oparciu o przepis art. 23d, a z ostro ż no ś ci - o wydanie decyzji w trybie art. 23f ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. z 2005 r. Nr 244, poz. 2080, ze zmianami), to jest w przedmiocie zobowi ą zania do podj ę cia okre ś lonych dzia ł a ń 5 zmierzaj ą cych do zapobie ż enia naruszeniom zbiorowych interesów konsumentów. Oceniaj ą c wst ę pnie wyst ą pienie Uczelni organ antymonopolowy uzna ł , ż e brak jest ku temu przes ł anek, gdy ż Akademia nie z ł o ż y ł a zobowi ą zania do podj ę cia okre ś lo- nych dzia ł a ń , zmierzaj ą cych do wyeliminowania stosowanych przez ni ą praktyk na- ruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów. Realizuj ą c z ł o ż on ą wcze ś niej deklaracj ę ch ę ci i gotowo ś ci dostosowania do obowi ą - zuj ą cych przepisów prawa, zapisów zawartych w stosowanych przez Uczelni ę wzorcach umownych, zgodnie z uwagami zg ł oszonymi przez Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, Akademia Rolnicza w Sz[...] przedstawi ł a nast ę puj ą ce dokumenty: 9 dnia 30 lipca 2007 r., jako za łą cznik do pisma z dnia 25 lipca 2007 r. - Uchwa łę nr 148 Senatu Akademii Rolniczej w Szczecinie z dnia 30 marca 2007 r., która za- st ą pi ł a wcze ś niejsz ą Uchwa łę Senatu Akademii Rolniczej w Sz[...] nr 60 z dnia 28 kwietnia 2006 r. w sprawie Regulaminu studiów stacjonarnych i niestacjonarnych i zgodnie z zapisem jej § 3 wesz ł a w ż ycie z pocz ą tkiem roku akademickiego 2007/2008, 9 dnia 20 wrze ś nia 2007 r., jako za łą cznik do pisma z dnia 17 wrze ś nia 2007 r. - Zarz ą dzenie nr 56/2007 Rektora Akademii Rolniczej w Sz[...] z dnia 7 wrze ś nia 2007 r. w sprawie op ł at obowi ą zuj ą cych studentów w roku akademickim 2007/2008, która zast ą pi ł a wcze ś niejsze Zarz ą dzenie Rektora Akademii Rolniczej w Sz[...] w sprawie op ł at obowi ą zuj ą cych studentów w roku akademickim 2006/2007, i zgodnie z zapisem jej § 9 wesz ł a w ż ycie z dniem podpisania i obo- wi ą zuje w roku akademickim 2007/2008, oraz zmieniony wzór umowy o warun- kach odp ł atno ś ci w szkole wy ż szej, 9 dnia 15 pa ź dziernika 2007 r., jako za łą cznik do pisma z dnia 8 pa ź dziernika 2007 r. - Uchwa łę nr 186 Senatu Akademii Rolniczej w Sz[...] z dnia 8 pa ź dziernika 2007 r. w sprawie szczegó ł owych zasad pobierania op ł at za ś wiadczenia us ł ug edukacyjnych oraz trybu i warunków zwalniania z tych op ł at, która zast ą pi ł a wcze ś niejsz ą Uchwa łę Senatu Akademii Rolniczej w Sz[...] nr 40 z dnia 16 marca 2006 r. w sprawie szczegó ł owych zasad pobierania op ł at za ś wiadczenia us ł ug edukacyjnych oraz trybu i warunków zwalniania z tych op ł at – i zgodnie z zapi- sem jej § 12 wesz ł a w ż ycie z dniem 1 pa ź dziernika 2007 r. Dokumenty powy ż sze w miejsce niedozwolonych klauzul umownych, wprowadzaj ą nast ę - puj ą ce zapisy: W „Umowie o warunkach odp ł atno ś ci w szkole wy ż szej”: a) „Wysoko ś ci op ł at za studia w kolejnych latach akademickich b ę d ą ustalane w drodze zarz ą dze ń Rektora Uczelni w oparciu o ustaw ę i przepisy wykonawcze”. b) „Wszelkie spory wynikaj ą ce z niniejszej umowy strony poddaj ą rozstrzygni ę ciu s ą dów powszechnych w ł a ś ciwych dla siedziby uczelni”, W „Zarz ą dzeniu nr 42 Rektora Akademii Rolniczej w Sz[...] z dnia 25.09.2006 r. w spra- wie op ł at obowi ą zuj ą cych studentów w roku akademickim 2006/2007”: a) „Kierownik podstawowej jednostki organizacyjne (dziekan) mo ż e skre ś li ć studenta z listy studentów w przypadku nie wniesienia op ł at zwi ą zanych z odbywaniem studiów” 6 b) „ W przypadku rezygnacji ze studiów: przed rozpocz ę ciem zaj ęć dydaktycznych na da- nym semestrze, lub w trakcie trwania semestru, jak równie ż nie uzyskania zaliczenia powtarzanego przedmiotu wniesione op ł aty, o których mowa w § 1 pkt 1-2 podlegaj ą zwrotowi po potr ą ceniu poniesionych przez uczelni ę kosztów, o których mowa w § 1 pkt 2 w wysoko ś ci ustalonej proporcjonalnie do ilo ś ci tygodni zaj ęć dydaktycznych w mo- mencie, w którym nast ą pi ł a rezygnacja studenta ze studiów (data z ł o ż enia rezygnacji w formie pisemnej) lub nie uzyskania przez niego zaliczenia z powtarzanego przedmio- tu.” W „Uchwale nr 40 Senatu Akademii Rolniczej w Sz[...] z dnia 16 marca 2006 r. w sprawie szczegó ł owych zasad pobierania op ł at za ś wiadczenie us ł ug edukacyjnych oraz trybu i wa- runków zwalniania z tych op ł at”: „W przypadku skre ś lenia studenta lub doktoranta wniesiona op ł ata podlega zwrotowi pro- porcjonalnie do ilo ś ci tygodni zaj ęć dydaktycznych op ł aconych przez studenta lub dokto- ranta, przypadaj ą cych po tygodniu , w którym nast ą pi ł o skre ś lenie z listy studentów”. W „Regulaminie studiów”: „Dziekan mo ż e skre ś li ć studenta z listy studentów w przypadku : 1)… 2)… 3) nienwniesienia op ł at zwi ą zanych z odbywaniem studiów”. P REZES U RZ Ę DU OCHRONY K ONKURENCJI I K ONSUMENTÓW USTALI Ł , CO NAST Ę PUJE : Akademia Rolnicza w Sz[...] jest publiczn ą uczelni ą akademick ą , utworzon ą w dro- dze ustawy. Jednym z podstawowych zada ń uczelni jest kszta ł cenie studentów w celu ich przygotowania do pracy zawodowej. Kszta ł cenie odbywa si ę w formie studiów stacjonar- nych – nieodp ł atnie oraz w formie studiów niestacjonarnych – odp ł atnie. Zgodnie z art. 160 ust. 1 ustawy o szkolnictwie wy ż szym, organizacj ę i tok studiów oraz zwi ą zane z nimi prawa i obowi ą zki studenta okre ś la regulamin studiów. Natomiast, zgodnie z ust. 3 tego przepisu, warunki odp ł atno ś ci za studia okre ś la umowa zawarta mi ę - dzy uczelni ą a studentem w formie pisemnej. Stosowane przez Uczelni ę ww. wzorce s ą wzorcami umownymi w rozumieniu art. 384 k.c., których postanowienia s ą bezpo ś rednio stosowane w umowach, jakie Uczelnia zawiera ze studentami. Wzorce umowne to wszelkie jednostronnie przygotowane z góry, przed zawarciem umowy, gotowe klauzule (zbiory klauzul) w postaci warunków umów, ich wzorów, regulaminów itp. Odp ł atne ś wiadczenie us ł ug edukacyjnych ma charakter umowy, do której stosuje si ę odpowiednio przepisy o umowie zlecenia, zgodnie z art. 750 k.c. Umowa ta jest umow ą wzajemn ą , w której ś wiadczeniem g ł ównym s ą us ł ugi edukacyjne, za które konsument uiszcza op ł aty. Wyst ę puj ą w niej zatem dwie strony: Uczelnia i student. Studenci, z którymi Uczelnia zwiera umowy o odp ł atne ś wiadczenie us ł ug edukacyj- nych, s ą konsumentami w rozumieniu art. 22 1 Kodeksu cywilnego, tj. osobami fizycznymi 7 dokonuj ą cymi czynno ś ci prawnej niezwi ą zanej bezpo ś rednio z ich dzia ł alno ś ci ą zawodow ą lub gospodarcz ą . Natomiast Uczelnia jest przedsi ę biorc ą w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. z 2005 r. Nr 244, poz. 2080, ze zmianami),bowiem zgodnie z definicj ą zwart ą w art. 4 ust. 1 pkt a ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, przez przedsi ę biorc ę nale ż y rozumie ć m.in. osob ę fizyczn ą , osoba prawna oraz jednostka organizacyjna nie posiadaj ą ca osobowo ś ci prawnej, organi- zuj ą ca lub ś wiadcz ą ca us ł ugi o charakterze u ż yteczno ś ci publicznej, które nie s ą dzia ł alno- ś ci ą gospodarcz ą w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie dzia- ł alno ś ci gospodarczej (Dz. U. Nr 172, poz. 1807 ze zmianami). Zwa ż ywszy na to, i ż zgodnie art.12 ustawy z dnia 27 lipca 2002 r. Prawo o szkolnic- twie wy ż szym , szko ł a wy ż sza ma osobowo ść prawn ą , zwa ż ywszy te ż na to, ż e zgodnie z art. 13 ust.1 powo ł anej ustawy, jednym z podstawowych zada ń szko ł y wy ż szej jest kszta ł cenie studentów w celu przygotowania ich do pracy zawodowej, która to dzia ł alno ść ma charakter us ł ug u ż yteczno ś ci publicznej, uznaje si ę , i ż Uczelnia, posiadaj ą c osobowo ść prawn ą i ś wiadcz ą c us ł ugi edukacyjne, posiada status przedsi ę biorcy. P REZES U RZ Ę DU OCHRONY K ONKURENCJI I K ONSUMENTÓW ZWA Ż Y Ł , CO NAST Ę PUJE : W dniu 21 kwietnia 2007r. wesz ł a w ż ycie ustawa z dnia 16 lutego 2007r. o ochro- nie konkurencji i konsumentów (Dz.U. Nr 50, poz. 331 ze zm.), której art. 131 ust. 1 sta- nowi, i ż „Do post ę powa ń wszcz ę tych na podstawie ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów i nie zako ń czonych do dnia wej ś cia w ż ycie niniej- szej ustawy stosuje si ę przepisy dotychczasowe”. W zwi ą zku z tym, ż e post ę powanie w przedmiotowej sprawie zosta ł o wszcz ę te w dniu 20 kwietnia 2007r., Prezes Urz ę du przy jej rozpatrywaniu stosuje przepisy ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów (t.j. Dz. U. z 2005 r. nr 244, poz. 2080 ze zm.), zwanej dalej ustaw ą o ochronie […]. Artyku ł 23a ust. 1 ustawy o ochronie […] stanowi, ż e przez praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów rozumie si ę godz ą ce w nie bezprawne dzia ł anie przedsi ę - biorcy. Nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma indywidualnych interesów kon- sumentów. Instrumenty przewidziane przepisami ustawy o ochronie konkurencji i konsumen- tów gwarantuj ą mo ż liwo ść podj ę cia bezpo ś redniej ochrony konsumentów, których prawa mog ą zosta ć istotnie ograniczone poprzez okre ś lone zachowania przedsi ę biorców, wyko- rzystuj ą cych posiadan ą przewag ę kontraktow ą w kontaktach z nieprofesjonalnymi uczest- nikami rynku. Zbiorowe interesy konsumentów podlegaj ą ochronie prawnej. Zakazane s ą wi ę c ta- kie zachowania przedsi ę biorców, które naruszaj ą uprawnienia nieprofesjonalnych uczestni- ków rynku, poprzez stosowanie wobec nich dzia ł a ń sprzecznych z prawem. Zgodnie z art. 23a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów: „Przez praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów rozumie si ę godz ą ce w nie bez- prawne dzia ł anie przedsi ę biorcy. Nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma indy- widualnych interesów konsumentów”. Z kolei, zgodnie z tre ś ci ą art. 23a ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów, „za praktyk ę naruszaj ą c ą 8 zbiorowe interesy konsumentów uwa ż a si ę w szczególno ś ci stosowanie postanowie ń wzor- ców umowy, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 [45] Kodeksu post ę powania cywilnego, naru- szenie obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji, nie- uczciw ą lub wprowadzaj ą c ą w b łą d reklam ę i inne czyny nieuczciwej konkurencji godz ą ce w zbiorowe interesy konsumentów”. Artyku ł 23a ust. 2 precyzuje zatem klauzul ę general- n ą zawart ą w ust. 1, poprzez egzemplifikacj ę najcz ęś ciej wyst ę puj ą cych narusze ń zbioro- wych interesów konsumentów. Dla orzeczenia, ż e konkretne zachowanie rynkowe przedsi ę biorcy stanowi przejaw stosowania praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów konieczne jest wykaza- nie i udowodnienie, ż e podejmowane przez tego przedsi ę biorc ę dzia ł anie: 1. ujawnia si ę w obrocie konsumenckim, a wi ę c w relacjach pomi ę - dzy podmiotem posiadaj ą cym przymiot przedsi ę biorcy a konsu- mentami, 2. jest bezprawne, 3. godzi w zbiorowe interesy konsumentów. Ad 1. W przedmiotowej sprawie bezspornym jest, ż e stronami „Umowy o warunkach od- p ł atno ś ci w szkole wy ż szej” , na mocy której bezpo ś rednie zastosowanie do stosunku łą - cz ą cego strony umowy maj ą tak ż e: - „Zarz ą dzenie nr 42 Rektora Akademii Rolniczej w Sz[...] z dnia 25.09.2006 r. w sprawie op ł at obowi ą zuj ą cych studentów w roku akademickim 2006/2007” -„Uchwa ł a nr 40 Senatu akademii Rolniczej w Sz[...] z dnia 16 marca 2006 r. w spra- wie szczegó ł owych zasad pobierania za ś wiadczenie us ł ug edukacyjnych oraz trybu i warunków zwalniania z tych op ł at” -„Regulamin studiów” stosowanych w dacie wszcz ę cia post ę powania byli: 9 Akademia Rolnicza w Sz[...], a wi ę c przedsi ę biorca, w rozumieniu przepi- sów ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumen- tów, bowiem zgodnie z definicj ą zawart ą w art. 4 pkt 1 ustawy, przez przedsi ę biorc ę nale ż y rozumie ć tak ż e osob ę fizyczn ą , osob ę prawn ą , a tak- ż e jednostk ę organizacyjn ą niemaj ą c ą osobowo ś ci prawnej, organizuj ą c ą lub ś wiadcz ą c ą us ł ugi o charakterze u ż yteczno ś ci publicznej, które nie s ą dzia ł alno ś ci ą gospodarcz ą w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 2 lipca 2004r. o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej (Dz. U. Nr 173, poz. 1807 ze zmianami). 9 Konsument, zgodnie z art. 22 1 Kodeksu cywilnego konsumentem jest oso- ba fizyczna lub prawna dokonuj ą ca czynno ś ci prawnej niezwi ą zanej bez- po ś rednio z jej dzia ł alno ś ci ą gospodarcz ą lub zawodow ą . Umowa zawierana jest wi ę c w obrocie konsumenckim przez „profesjonalist ę ”, b ę d ą - cego przedsi ę biorc ą i nieprofesjonalnego uczestnika obrotu, tj. konsumenta. Pierwsza wi ę c przes ł anka analizowanego przepisu zosta ł a spe ł niona. Ad 2. Bezprawno ść jest tak ą cech ą dzia ł ania, która polega na jego sprzeczno ś ci z norma- mi prawa lub zasadami wspó łż ycia spo ł ecznego, czy dobrymi obyczajami, bez wzgl ę du na win ę , a nawet ś wiadomo ść sprawcy. Jako „sprzeczne z prawem” nale ż y kwalifikowa ć za- 9 chowania niezgodne z nakazem zawartym w ustawie, rozporz ą dzeniu wydanym na pod- stawie i dla wykonania ustawy, umow ą mi ę dzynarodow ą maj ą c ą bezpo ś rednie zastosowa- nie w stosunkach wewn ę trznych. „Sprzeczne z prawem” s ą czyny: zabronione i zagro ż one sankcj ą karn ą , czyny zabronione pod sankcjami dyscyplinarnymi, czyny zakazane przepi- sami administracyjnymi lub przepisami prawa gospodarczego publicznego, czyny zabro- nione przepisami o charakterze cywilnym, sprzeczne z nakazami zawartymi w prawie cy- wilnym lub prawie administracyjnym. Dla ustalenia bezprawno ś ci dzia ł ania przedsi ę biorcy wystarczy ustalenie, ż e jego okre ś lone zachowanie koliduje z przepisami prawa ( por. Ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Komentarz pod redakcj ą Janusza Szwaji, Urz ą d Antymonopolowy, Warszawa 1994, s.38-39). Nale ż y przy tym wskaza ć , ż e o ile, ge- neralnie, przepis art. 23 a ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów wskazuje na przyk ł adowy katalog dzia ł a ń bezprawnych, które – jak ju ż wskazano - mog ą przybiera ć ró ż ne formy i postaci (reklama wprowadzaj ą ca w b łą d, czyny nieuczciwej konkurencji itd.), o tyle w jednym przypadku norma ta wprost uznaje za bezprawne okre ś lony typ zachowa ń przedsi ę biorcy, jakim jest stosowanie postanowie ń wzorców umów uznanych za niedozwo- lone i wpisanych do Rejestru. Tak wi ę c dla orzeczenia praktyki nale ż y, w ka ż dym konkret- nym przypadku, udowodni ć , ż e łą cznie zachodz ą nast ę puj ą ce przes ł anki: A. przedsi ę biorca musi stosowa ć wzorzec umowy, B. okre ś lone postanowienia wzorca umowy musz ą zosta ć uznane, wyro- kiem S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, za niedozwolone, a nast ę pnie wpisane, przez organ do tego uprawniony, do w ł a ś ciwego rejestru. Jak wynika z ustale ń stanu faktycznego Uczelnia stosowa ł a w obrocie z konsumen- tami wzorce umowne pn.: 9 .„Umowa o warunkach odp ł atno ś ci w szkole wy ż szej” , 9 „Zarz ą dzenie nr 42 Rektora Akademii Rolniczej w Sz[...] z dnia 25.09.2006 r. w sprawie op ł at obowi ą zuj ą cych studentów w roku aka- demickim 2006/2007”, 9 „Uchwa ł a nr 40 Senatu akademii Rolniczej w Sz[...] z dnia 16 marca 2006 r. w sprawie szczegó ł owych zasad pobierania za ś wiadczenie us ł ug edukacyjnych oraz trybu i warunków zwalniania z tych op ł at”, 9 „Regulamin studiów”, które - stanowi ą c zbiór opracowanych (gotowych) i obowi ą zuj ą cych przepisów (klauzul) - opracowane by ł y bez wspó ł udzia ł u, czy woli kontrahentów (konsumentów). Jest to zatem wzorzec umowny, poprzez który definiuje si ę w literaturze przedmiotu 1 wszelkie, jedno- stronne, przygotowane z góry przez proponentów, przed zawarciem umowy, gotowe klau- zule, w postaci warunków umów, ich wzorów, regulaminów itp. Zgodnie z art. 479 36 K.p.c., sprawy o uznanie postanowie ń wzorca umowy za niedo- zwolone nale żą do wy łą cznej w ł a ś ciwo ś ci S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Uznanie przez S ą d ra żą cego naruszenia interesów konsumen- tów poprzez stosowanie danej (konkretnej) klauzuli umownej skutkuje wpisaniem takiego postanowienia do „Rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone”. Organem wyznaczonym do prowadzenia Rejestru i dokonywania w nim wpisów klauzul 1 E. Łę towska, Ochrona niektórych praw konsumentów, Komentarz, 3. Wydanie, Wydawnictwo C.H. Beck, W-wa 2001r., s. 75. 10 abuzywnych jest, na podstawie art. 479 45 K.p.c., Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Maj ą c na uwadze zapis art. 479 44 K.p.c. oraz uchwa łę S ą du Najwy ż szego z dnia 13 lipca 2006r., sygn. III SZP 3/2006, orzeczenie s ą du, w danej sprawie, ma skutek nie tylko wobec przedsi ę biorcy, którego postanowienia umowne by ł y przedmiotem oceny przez SO- KiK, ale tak ż e i wobec osób trzecich, a tym samym zakazane s ą tak ż e i postanowienia umowne, stosowane lub obowi ą zuj ą ce u innych przedsi ę biorców, je ż eli tylko ich tre ść wskazuje na identyczny zamiar, czy skutek prawny. Ze wzgl ę du na rozszerzon ą skutecz- no ść klauzul (art. 479 43 K.p.c.) spe ł niaj ą one tak ą sam ą funkcj ę , jak przepisy prawne, a zatem dla ich oceny – w drodze analogii – stosowa ć nale ż y zasady wyk ł adni przepisów, a przy okre ś laniu znaczenia niedozwolonych postanowie ń umownych wykorzystywa ć regu- ł y interpretacji wykszta ł cone w nauce prawa i praktyce orzeczniczej. Dlatego te ż niedo- zwolonymi s ą postanowienia umów, które mieszcz ą si ę w hipotezie klauzuli wpisanej do rejestru i klauzuli z ni ą porównywalnej. Podobnie w wyroku z dnia 20 czerwca 2006r., sygn. akt III SK 7/06 S ą d Najwy ż szy zaj ął stanowisko, ż e „Zgodnie z art. 479 43 k.p.c., wyrok prawomocny ma skutek wobec osób trzecich od chwili wpisania uznanego za niedozwolone postanowienia wzorca umowy do rejestru, co oznacza, ż e uznanie okre ś lonej klauzuli za niedozwolon ą i wpisanie jej do rejestru dzia ł a erga omnes, a dalsze pos ł ugiwanie si ę klauzul ą abuzywn ą wpisan ą do reje- stru jest zakazane w obrocie prawnym nie tylko wzgl ę dem podmiotu, wobec którego to orzeczono, ale równie ż w identycznych lub podobnego rodzaju stosunkach prawnych za- wieranych przez osoby trzecie, bez ograniczenia w ż aden sposób kategorii tych podmio- tów”. Tak wi ę c, aby stwierdzi ć stosowanie przez skar ż onego przedsi ę biorc ę praktyki naru- szaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów, polegaj ą cej na stosowaniu postanowie ń wzor- ców umów wpisanych do rejestru, o którym mowa powy ż ej, nale ż y wykaza ć , i ż klauzule stosowane przez przedsi ę biorc ę i klauzule wyst ę puj ą ce w rejestrze charakteryzuj ą si ę albo identycznym brzmieniem, albo s ą nieznacznie zmodyfikowane – co nie ma istotnego wp ł y- wu na zmian ę kwalifikacji klauzuli, jako niedozwolonej - albo, pomimo ró ż nicy w brzmieniu klauzule te wywo ł uj ą to ż same skutki, jak klauzule zapisane ju ż w rejestrze. Zestawienie klauzul umieszczonych w Rejestrze z postanowieniami zawartymi we wzorcach umownych Akademii Rolniczej przedstawia zamieszczona poni ż ej tablica. P OSTANOWIENIA UMIESZCZONE W R E- JESTRZE POSTANOWIE Ń NIEDOZWOLO- NYCH P OSTANOWIENIA UMIESZCZONE WE WZORCACH A KADEMII M EDYCZNEJ L P . P OZY- CJA W R EJE- STRZE T RE ŚĆ POSTANOWIENIA T RE ŚĆ POSTANOWIENIA T RE ŚĆ POSTANOWIENIA PO WPROWADZENIU ZMIAN PRZEZ U CZELNI Ę 1. 642 „Wysoko ść op ł at wymienio- nych w p. a, b, d ustala Rek- tor i podaje w formie zarz ą - dzenia do wiadomo ś ci, przed rozpocz ę ciem roku akade- mickiego”. „Wysoko ś ci op ł at za studia w kolejnych latach akade- mickich b ę d ą ustalane w drodze zarz ą dze ń Rektora Uczelni”. „Wysoko ś ci op ł at za studia w kolejnych latach akade- mickich b ę d ą ustalane w drodze zarz ą dze ń Rektora Uczelni w oparciu o ustaw ę i przepisy wykonawcze”. 11 Wyrok SOKiK z dnia 05.10.2005r., sygn. akt XVII Amc 20/05 2. 801 „W przypadku nie doj ś cia przez strony do porozumie- nia, s ą dem w ł a ś ciwym do rozstrzygni ę cia wszelkich sporów b ę dzie S ą d w ł a ś ciwy dla siedziby Uniwersyteckiej Szko ł y Kszta ł cenia Indywidu- alnego” „Wszelkie spory wynikaj ą ce z niniejszej umowy strony poddaj ą rozstrzygni ę ciu s ą dów powszechnych w ł a- ś ciwych dla siedziby uczel- ni” „ Wszelkie spory wyni k aj ą ce z niniejszej umowy strony poddaj ą rozstrzygni ę ciu s ą dów powszechnych w ł a ś c i- wych dla siedziby uczelni” 3. 726 „Nieusprawiedliwione zalega- nie z uiszczeniem czesnego lub innych op ł at spowoduje skre ś lenie z listy studentów”. Wyrok SOKiK z dnia 27.02.2006r., sygn. akt XVII Amc 105/04 a) „Zw ł oka w uiszczeniu p ł atno ś ci, o których mowa w § 1 pkt 1 powoduje skre- ś lenie z listy studentów”. b) „Nieuiszczenie op ł aty za zaj ę cia dydaktyczne lub egzamin (zaliczenie) powo- duje skre ś lenie z listy stu- dentów” a) „Kierownik podstawowej jednostki organizacyjne (dziekan) mo ż e skre ś li ć studenta z listy studentów w przypadku nie wniesienia op ł at zwi ą zanych z odbywa- niem studiów” b) Rozdz. 9, § 32, pkt 2,ust. 3): „Dziekan mo ż e skre ś li ć studenta z listy stu- dentów w przypadku : 1)… 2)… 3) nienwniesienia op ł at zwi ą zanych z odbywaniem studiów”. 4. 804 „W przypadku rezygnacji ze studiów w Wy ż szej Szkole Wychowania Fizycznego i Turystyki w Sopocie lub w przypadku skre ś lenia z listy studentów z przyczyn regu- laminowych wp ł acone cze- sne, za dany semestr”. Wyrok SOKiK z dnia 27.02.2006r., sygn. akt XVII Amc 105/04 a) „W przypadku rezygnacji ze studiów przed rozpocz ę - ciem zaj ęć dydaktycznych na danym semestrze, jak równie ż nieuzyskania zali- czenia powtarzanego przedmiotu wniesione op ł a- ty, o których mowa w § 1 pkt 1-2 nie podlegaj ą zwro- towi z wyj ą tkiem op ł aty edukacyjne, o ile student z ł o ż y odpowiedni wniosek”. b) „W przypadku skre ś lenia studenta/doktoranta z przy- czyn, o których mowa w ust. 1 wniesiona op ł ata nie podlega zwrotowi” a) „ „W przypadku rezygnacji ze studiów: przed rozpocz ę - ciem zaj ęć dydaktycznych na danym semestrze, lub w trakcie trwania semestru, jak równie ż nie uzyskania zaliczenia powtarzanego przedmiotu wniesione op ł a- ty, o których mowa w § 1 pkt 1-2 podlegaj ą zwrotowi po potr ą ceniu poniesionych przez uczelni ę kosztów, o których mowa w § 1 pkt 2 w wysoko ś ci ustalonej propor- cjonalnie do ilo ś ci tygodni zaj ęć dydaktycznych w mo- mencie, w którym nast ą pi ł a rezygnacja studenta ze stu- diów (data z ł o ż enia rezy- gnacji w formie pisemnej) lub nie uzyskania przez nie- go zaliczenia z powtarzane- go przedmiotu. b) „W przypadku skre ś lenia studenta lub doktoranta 12 wniesiona op ł ata podlega zwrotowi proporcjonalnie do ilo ś ci tygodni zaj ęć dydak- tycznych op ł aconych przez studenta lub doktoranta, przypadaj ą cych po tygodniu , w którym nast ą pi ł o skre- ś lenie z listy studentów” Wyniki analizy porównawczej postanowie ń zawartych we wzorcach stosowanych przez Akademi ę Rolnicz ą z klauzulami umieszczonymi w Rejestrze (punkt 1 i 4 Tablicy) pozwalaj ą na stwierdzenie, ż e stosowanie ich wywo ł uje to ż same skutki. Ad 2a) Klauzula w punkcie 1 Tablicy Kwestionowana klauzula wprowadza zasad ę , i ż wysoko ść op ł at za studia w poszczegól- nych lata ustala samodzielnie Rektor. Zapis ten sugeruje, ż e Rektor ma zupe ł n ą dowolno ść w okre ś laniu op ł at za studia i mo ż e to robi ć w sposób autorytarny, nie bior ą c pod uwag ę obiektywnych kryteriów ustalonych obowi ą zuj ą cymi przepisami. Tymczasem art. 99 ustawy z dnia 27 lipca 2006 r. (Dz. U. nr 164, poz 1365) stanowi wprost, i ż : „Uczelnia publiczna mo ż e pobiera ć op ł aty za ś wiadczone us ł ugi edukacyjne …. Wysoko ść op ł at ustala Rektor uczelni publicznej, z tym, ż e op ł aty, o których mowa w ust. 1 pkt 1 i 2, nie mog ą przekracza ć kosztów ponoszonych w zakresie niezb ę dnym do uru- chomienia i prowadzenia w danej uczelni, odpowiednio studiów lub studiów doktoranckich, o których mowa w ust. 1 pkt 1, oraz zaj ęć na studiach lub studiach doktoranckich , o któ- rych mowa w ust.1 pkt 2, z uwzgl ę dnieniem kosztów amortyzacji i remontów.” Zapis ten ś ci ś le precyzuje kryteria jakie winien bra ć pod uwag ę Rektor uczelni ustalaj ą c op ł aty za studia, tym samym uzale ż nia wysoko ść op ł at za studia od poniesionych w niezb ę dnym zakresie rzeczywistych kosztów. Kwestionowana klauzula natomiast, powoduje, ż e Rektor ustalaj ą c op ł aty za studia nie jest ograniczony ż adnymi wytycznymi ustawowymi, co sprzeczne jest z ww. przepisami. W ocenie organu antymonopolowego nie ulega w ą tpliwo ś ci, ż e wynik porównania kwe- stionowanej klauzuli z postanowieniami zawartymi w Rejestrze, pomimo odmiennego ich brzmienia, w pe ł ni uzasadnia przyj ę cie twierdzenia, ż e klauzula ta wywo ł uje to ż samy sku- tek, jak te, uznane ju ż prawomocnym wyrokiem s ą du za abuzywne. Maj ą c to na uwadze nale ż a ł o uzna ć , ż e stosuj ą c kwestionowane w punkcie 1 Tabeli klauzule, Akademia Rolni- cza dopu ś ci ł a si ę wykorzystywania we wzorcach umownych postanowie ń wpisanych ju ż do Rejestru pod poz. 642. Nie jest jednak wystarczaj ą cym dla stwierdzenia zaniechania praktyki naruszaj ą cej zbioro- we interesy konsumentów wprowadzenie zmian do obowi ą zuj ą cego wzorca umowy, za- wieranej ze studentami, pomimo ich zgodno ś ci z obowi ą zuj ą cymi przepisami prawa. Dla uznania, i ż Uczelnia zaniecha ł a stosowania praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy kon- sumentów, polegaj ą cej na stosowaniu zapisu umownego, o którym mowa w niniejszym punkcie, koniecznym by ł oby umo ż liwienie studentom, którzy zawarli umowy na podstawie 13 wzorca zawieraj ą cego klauzule niedozwolone, podpisania aneksu wprowadzaj ą cego w miejsce tych klauzul zapisy zgodne z prawem. Ad 2b) Klauzule w punkcie 2 Tablicy Równie ż wyniki analizy porównawawczej postanowie ń zawartych we wzorcach stosowa- nych przez Akademi ę Rolnicz ą z klauzulami umieszczonymi w Rejestrze (punkt 2 Tablicy) pozwalaj ą na stwierdzenie, ż e stosowanie ich wywo ł uje to ż same skutki. Zgodnie z przepisami ustawy z dnia 17 listopada 1964r. (Dz.U. Nr 43, poz. 269 ze zm.) Kodeks post ę powania cywilnego, mówi ą c o w ł a ś ciwo ś ci miejscowej, mo ż na wyró ż ni ć w ł a- ś ciwo ść : ogóln ą , przemienn ą oraz wy łą czn ą . Zasad ę , w zakresie w ł a ś ciwo ś ci miejscowej konstytuuje art. 27 K.p.c. § 1: „Powództwo wytacza si ę przed s ą d pierwszej instancji, w którego okr ę gu pozwany ma miejsce zamiesz- kania”. W ł a ś ciwo ść wy łą czna dotyczy powództw zwi ą zanych m.in. z prawem rzeczownym na nie- ruchomo ś ci, dziedziczeniem, stosunkami mi ę dzy rodzicami i dzie ć mi. Przepisy dotycz ą ce w ł a ś ciwo ś ci przemiennej przewiduj ą mo ż liwo ść wytoczenia powództwa o ustalenie istnienia umowy, jej wykonanie, rozwi ą zanie lub uniewa ż nienie, jak te ż od- szkodowanie z powodu niewykonania lub nienale ż ytego wykonania umowy, przed s ą d miejsca jej wykonania. W razie w ą tpliwo ś ci, miejsce to powinno by ć stwierdzone doku- mentem. Przepisy te (art. 31 i nast. K.p.c.) umo ż liwiaj ą powodowi dokonanie wyboru po- mi ę dzy s ą dem w ł a ś ciwo ś ci ogólnej, a innym s ą dem oznaczonym w tych przepisach, w za- le ż no ś ci, który s ą d jest dla niego dogodniejszy. 2 Nie jest zatem dopuszczalne narzucenie w ł a ś ciwo ś ci przemiennej przez jedn ą ze stron stosunku prawnego, a jedynie nast ę pczy jej wybór w chwili powstania roszczenia wynikaj ą cego z umowy. Artyku ł 46 K.p.c. przewiduje mo ż liwo ść zawarcia tzw. umowy prorogacyjnej. Zgodnie z jego tre ś ci ą , strony mog ą umówi ć si ę na pi ś mie o poddanie s ą dowi pierwszej instancji, który wed ł ug ustawy nie jest miejscowo w ł a ś ciwy, sporu ju ż wynik ł ego lub sporów mog ą - cych wynikn ąć w przysz ł o ś ci z oznaczonego stosunku prawnego. S ą d ten, je ż eli strony nie postanowi ł y inaczej, b ę dzie wówczas wy łą cznie w ł a ś ciwy. W ś wietle przytoczonego przepisu mo ż liwe jest odej ś cie od generalnego modelu w ł a ś ciwo- ś ci ogólnej, jednak tylko wtedy, gdy jest to przedmiotem indywidualnego uzgodnienia umownego. Skuteczno ść takiej umowy zale ż y zatem od zgodnego wyra ż enia woli stron, poprzez zawarcie stosownej umowy prorogacyjnej, okre ś lonej w art. 46 K.p.c. Nie mo ż e by ć za tak ą poczytywany, wzorzec stosowany przez Uczelni ę , gdy ż zawiera on zbiór opracowanych (gotowych) i obowi ą zuj ą cych przepisów (klauzul), przygotowanych przez przedsi ę biorc ę , bez wspó ł udzia ł u i woli jego kontrahentów- Studentów. Powy ż sze wskazuje zatem, ż e w rozpatrywanym przypadku, w sytuacji konieczno ś ci roz- wi ą zywania sporu na drodze s ą dowej w gr ę wchodz ą tylko dwie w ł a ś ciwo ś ci, tj. ogólna i przemienna. Wed ł ug w ł a ś ciwo ś ci ogólnej, w przypadku, gdy powodem jest student, to powództwo po- winno zosta ć wniesione do s ą du w ł a ś ciwego dla siedziby Uczelni (art. 30 k.p.c.). 2 Kodeks post ę powania cywilnego. Komentarz. Tom I. Pod redakcj ą K. Piaseckiego, Wydawnic- two C.H. Beck, Warszawa 1996r., str.164. 14 W przypadku, gdy powodem jest Uczelnia, to s ą dem w ł a ś ciwym jest s ą d, w którego okr ę - gu student ma miejsce zamieszkania (art. 27 § 1 k.p.c.). W przypadku w ł a ś ciwo ś ci przemiennej dotycz ą cej roszcze ń wynikaj ą cych z zawartej umo- wy o ś wiadczenie us ł ug edukacyjnych, w ł a ś ciwym b ę dzie s ą d miejsca wykonania tej umo- wy – czyli zazwyczaj s ą d w ł a ś ciwy dla siedziby Uczelni (art. 34 k.p.c.). Jak wynika z powy ż szego, nie w ka ż dym przypadku s ą dem w ł a ś ciwym b ę dzie s ą d w ł a ś ci- wy dla siedziby Akademii Rolniczej w Sz[...]. Powy ż ej wskazana klauzula dotyczy narzucania w ł a ś ciwo ś ci miejscowej s ą du w przypadku powstania sporu z umowy. Zatem Uczelnia, stosuj ą c przedmiotowy zapis w § 9 pkt 4 wzorca umownego pn.: Umowa o warunkach odp ł atno ś ci w szkole wy ż szej, wymienio- nych, dopu ś ci ł a si ę tym samym stosowania klauzuli wpisanej ju ż do Rejestru pod poz. 801, co oznacza, i ż bezprawnie naruszy ł a przepis art. 23a ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Identyczna klauzula znajduje si ę równie ż w zmienionym wzorcu umownym, przes ł anym przez Uczelni ę Prezesowi Urz ę du. Maj ą c to na uwadze nale ż a ł o uzna ć , ż e stosuj ą c kwestionowan ą w punkcie 2 Tabeli klau- zul ę , Akademia Rolnicza dopu ś ci ł a si ę wykorzystywania we wzorcach umownych postano- wie ń wpisanych ju ż do Rejestru. Tak wi ę c jej dzia ł ania kolidowa ł y z przepisami prawa, co jest wystarczaj ą ce dla uznania ich za bezpodstawne. Przes ą dza to o spe ł nieniu drugiej z przes ł anek analizowanego przepisu. Ad 2c) Klauzule w punkcie 3 Tablicy Kwestionowana klauzula wprowadza zasad ę , i ż nieusprawiedliwione zaleganie przez stu- denta z zap ł at ą czesnego lub innych op ł at powoduje automatyczne skre ś lenie z listy stu- dentów. Natomiast powszechnie obowi ą zuj ą ce przepisów ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. prawo o szkolnictwie wy ż szym ( Dz. U. z 2005 r., nr 164, poz. 1365) wprost reguluj ą przypadki kiedy student zostaje skre ś lony z listy studentów , a kiedy tylko mo ż e by ś z niej skre ś lony. Art. 190 ww. ustawy wprowadza nast ę puj ą ce zasady: „1.Kierownik podstawowej jednostki organizacyjnej skre ś la studenta z listy studentów, w przypadku: 1) niepodj ę cia studiów, 2) rezygnacji ze studiów, 3) niez ł o ż eni e terminie pracy dyplomowej lub egzaminu dyplomowego, 4) ukarania kar ą dyscyplinarn ą wydalenia z uczelni. 2. Kierownik podstawowej jednostki organizacyjnej mo ż e skre ś li ć studenta z listy stu- dentów, w przypadku: 1) stwierdzenia braku podst ę pów w nauce, 2) nieuzyskania zaliczenia semestru lub roku w okre ś lonym terminie, 3) niewniesienia op ł at zwi ą zanych z odbywaniem studiów. 3. Od decyzji, o których mowa w ust. 1 i 2 przys ł uguje odwo ł anie do rektora. Decyzja rek- tora jest ostateczna.” Z przytoczonych przepisów jasno wynika, i ż skre ś lenie studenta z powodu zalegania z op ł atami jest czynno ś ci ą fakultatywn ą , a ponadto od decyzji stwierdzaj ą cej ten fakt stu- dentowi przys ł uguje odwo ł anie do rektora, którego decyzja rozstrzyga dopiero spraw ę w sposób ostateczny. Tak wi ę c postanowienie, o którym mowa w pkt 3 tabeli, jest du ż o bardziej rygorystyczne i niekorzystne w stosunku do studenta ni ż przepisy powszechnie obowi ą zuj ą cego prawa. 15 Wyniki analizy porównawczej postanowie ń zawartych we wzorcach stosowanych przez Akademi ę Rolnicz ą z klauzulami umieszczonymi w Rejestrze (punkt 3 Tablicy) pozwalaj ą na stwierdzenie, ż e stosowanie ich wywo ł uje to ż same skutki, jak te, uznane ju ż prawo- mocnym wyrokiem s ą du za abuzywne. Maj ą c to na uwadze nale ż a ł o uzna ć , ż e stosuj ą c kwestionowane w punkcie 3 Tabeli klauzule, Akademia Rolnicza dopu ś ci ł a si ę wykorzysty- wania we wzorcach umownych postanowie ń wpisanych ju ż do Rejestru pod poz. 726. Tak wi ę c jej dzia ł ania kolidowa ł y z przepisami prawa, co jest wystarczaj ą ce dla uznania ich za bezpodstawne. Przes ą dza to o spe ł nieniu drugiej z przes ł anek analizowanego przepisu. Jednak ż e, jak wynika z obowi ą zuj ą cego aktualnie Zarz ą dzenia nr 56 Rektora Aka- demii Rolniczej w Sz[...], kwestionowany przez Prezesa Urz ę du zapis, o którym mowa w punkcie 3a) Tablicy, zosta ł zast ą piony postanowieniem o tre ś ci: „Kierownik podstawowej jednostki organizacyjne (dziekan) mo ż e skre ś li ć studenta z listy studentów w przypadku nie wniesienia op ł at zwi ą zanych z odbywaniem studiów”. Natomiast zapis przytoczony w punkcie 3b) Tablicy, zast ą piony zosta ł w obecnie obowi ą zuj ą cym Regulaminie Studiów, postanowieniem o tre ś ci: „Dziekan mo ż e skre ś li ć studenta z listy studentów w przypadku: 1)… 2)… 3) nienwniesienia op ł at zwi ą zanych z odbywaniem studiów”. Tym samym, uzna ć nale ż a ł o, i ż w zakresie klauzuli, o której mowa w niniejszym punkcie, Uczelnia zaniecha ł a stosowania praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsu- mentów. Ad 2d) Klauzule w punkcie 4 Tablicy Kwestionowane klauzule wy łą czaj ą w ogóle, lub pod pewnymi warunkami mo ż liwo ść zwro- tu op ł at wniesionych za studia przez Studenta, je ż eli wniosek w sprawie zwrotu z ł o ż ony zosta ł po rozpocz ę ciu zaj ęć danego roku akademickiego, b ą d ź te ż student zrezygnowa ł , powtarza rok, zosta ł skre ś lony z listy studentów, czy te ż nie z ł o ż y ł wniosku o wycofanie op ł aty. Zatem student, który ui ś ci ł czesne w formie jednorazowej op ł aty, a w trakcie roku akademickiego zosta ł skre ś lony z listy studentów lub te ż rozwi ą za ł umow ę , czy nie w ter- minie z ł o ż y ł wniosku o wycofanie op ł aty, nie uzyska zwrotu op ł aty za studia, czy tej cz ęś ci op ł aty, która odpowiada okresowi nauki po skre ś leniu z listy lub rozwi ą zaniu umowy, a wi ę c okresowi w którym nie korzysta ju ż z us ł ug ś wiadczonych przez Uczelni ę . Kwestionowane klauzule powoduj ą tak ż e, ż e nie zwraca si ę op ł at uiszczonych przez stu- denta za ca ł y semestr, w przypadku, gdy rezygnuje on w trakcie trwania tego semestru z dalszej nauki lub nie wniesie wniosku o wycofanie op ł aty. Odbywa si ę to kosztem stu- denta, który w takich przypadkach pozbawiony jest mo ż liwo ś ci dochodzenia roszcze ń lub dochodzenia ich w znikomym zakresie. Umowa o odp ł atne ś wiadczenie us ł ug edukacyjnych ma charakter umowy zlecenia. Zgod- nie z art. 746 § 1 k.c. daj ą cy zlecenie mo ż e je wypowiedzie ć w ka ż dym czasie, licz ą c si ę oczywi ś cie z konsekwencjami, jakie si ę z tym wi ążą . Nie mo ż na te ż – bior ą c pod uwag ę unormowanie zawarte w § 3 tego przepisu – zrzec si ę z góry uprawnienia do wypowiedze- nia zlecenia z wa ż nych powodów. Wypowiedzenie umowy wi ąż e si ę z okre ś lonymi skutka- mi, które s ą zró ż nicowane w zale ż no ś ci od tego, kto wypowiada umow ę . Je ż eli uczyni ł to daj ą cy zlecenie, to powinien przyjmuj ą cemu zlecenie: zwróci ć uzasadnione wydatki, a przy odp ł atnym zleceniu ui ś ci ć ponadto odpowiedni ą cz ęść umówionego wynagrodzenia oraz 16 je ż eli wypowiedzenie nast ą pi ł o bez wa ż nego powodu, powinien naprawi ć tak ż e ewentual- n ą szkod ę . Je ż eli umow ę zlecenia wypowiedzia ł przyjmuj ą cy je, to powinien rozliczy ć si ę z otrzymanych zaliczek, a je ż eli to uczyni ł bez wa ż nego powodu – jest tak ż e odpowiedzial- ny za ewentualn ą szkod ę powsta łą z tego tytu ł u. Jednostronne stwierdzenie, ż e Szko ł a nie zwraca studentowi op ł at za studia, pomimo wy- powiedzenia umowy i faktycznego niekorzystania ze ś wiadczonych przez ni ą us ł ug, nie mie ś ci si ę zatem w dyspozycji art. 746 § 1 k.c. Skoro bowiem umowa o odp ł atne ś wiad- czenie us ł ug zosta ł a wypowiedziana i student nie korzysta ju ż z tych us ł ug, odpada ko- nieczno ść dalszego uiszczania wynagrodzenia przyjmuj ą cemu zlecenie, tj. Uczelni. Stoso- wane przez Uczelnie postanowienie stanowi zatem naruszenie istoty umowy wzajemnej, w której ś wiadczenie jednej strony jest odpowiednikiem ś wiadczenia drugiej. W ocenie organu antymonopolowego, nie ulega ż adnych w ą tpliwo ś ci, ż e wynik porówna- nia kwestionowanej klauzuli z postanowieniami zawartymi w Rejestrze, w pe ł ni uzasadnia przyj ę cie twierdzenia, ż e klauzule te wywo ł uj ą to ż samy skutek, jak te, uznane ju ż prawo- mocnym wyrokiem s ą du za abuzywne. Maj ą c to na uwadze nale ż a ł o uzna ć , ż e stosuj ą c kwestionowane w punkcie 4 Tabeli klauzule, Akademia Rolnicza dopu ś ci ł a si ę wykorzysty- wania we wzorcach umownych postanowie ń wpisanych ju ż do Rejestru pod poz. 804. Tak wi ę c jej dzia ł ania kolidowa ł y z przepisami prawa, co jest wystarczaj ą ce dla uznania ich za bezpodstawne. Przes ą dza to o spe ł nieniu drugiej z przes ł anek analizowanego przepisu. Jednak ż e, jak wynika z obowi ą zuj ą cego aktualnie Zarz ą dzenia nr 56 Rektora Aka- demii Rolniczej w Sz[...], kwestionowany przez Prezesa Urz ę du zapis, o którym mowa w punkcie 4a) Tablicy, zosta ł zast ą piony postanowieniem o tre ś ci: „ W przypadku rezygna- cji ze studiów: przed rozpocz ę ciem zaj ęć dydaktycznych na danym semestrze, lub w trak- cie trwania semestru, jak równie ż nie uzyskania zaliczenia powtarzanego przedmiotu wnie- sione op ł aty, o których mowa w § 1 pkt 1-2 podlegaj ą zwrotowi po potr ą ceniu poniesio- nych przez uczelni ę kosztów, o których mowa w § 1 pkt 2 w wysoko ś ci ustalonej propor- cjonalnie do ilo ś ci tygodni zaj ęć dydaktycznych w momencie, w którym nast ą pi ł a rezygna- cja studenta ze studiów (data z ł o ż enia rezygnacji w formie pisemnej) lub nie uzyskania przez niego zaliczenia z powtarzanego przedmiotu.”. Natomiast zapis przytoczony w punkcie 4b) Tablicy, zast ą piony zosta ł w obecnie obowi ą zuj ą cej Uchwale nr 186 Senatu Akademii Rolniczej w Sz[...], postanowieniem o tre ś ci: „W przypadku skre ś lenia studenta lub doktoranta wniesiona op ł ata podlega zwrotowi proporcjonalnie do ilo ś ci tygodni zaj ęć dydaktycznych op ł aconych przez studenta lub doktoranta, przypadaj ą cych po tygodniu, w którym nast ą pi ł o skre ś lenie z listy studentów”. Tym samym, uzna ć nale ż a ł o, i ż w zakresie klauzuli, o której mowa w niniejszym punkcie, Uczelnia zaniecha ł a stosowania praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsu- mentów. Ad 3) W orzecznictwie S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów utrwali ł si ę pogl ą d, i ż naruszenie interesu publicznoprawnego ma miejsce wówczas, gdy skutkami dzia ł a ń 17 sprzecznych z przepisami prawa antymonopolowego dotkni ę ty jest szerszy kr ą g uczestni- ków rynku, wzgl ę dnie, gdy dzia ł ania te wywo ł uj ą na rynku inne niekorzystne zjawiska. 3 Stanowisko to potwierdzone zosta ł o równie ż w orzecznictwie S ą du Najwy ż szego, który w uzasadnieniu wyroku z dnia 12 wrze ś nia 2003 r. (sygn. akt: I CKN 504/01) stwier- dzi ł , i ż : „nie jest zasadne uznawanie, ż e post ę powanie z tytu ł u naruszenia ustawy anty- monopolowej mo ż na wszczyna ć tylko wtedy, gdy zagro ż one s ą interesy wielu odbiorców, a nie jest to mo ż liwe w sytuacji, gdy pokrzywdzonym jest tylko jeden konsument. Wyda- wane orzeczenie ma bowiem wymiar znacznie szerszy, pe ł ni tak ż e funkcj ę prewencyjn ą , s ł u ż y bowiem ochronie tak ż e nieograniczonej liczby potencjalnych konsumentów”. Jednocze ś nie, jak stwierdzi ł w cyt. powy ż ej wyroku z dnia 20 czerwca 2006r. S ą d Najwy ż szy „zgodnie z art. 23a ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, sto- sowanie postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu post ę - powania cywilnego, stanowi z mocy prawa praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy kon- sumentów przez ka ż dego przedsi ę biorc ę zawieraj ą cego umowy konsumenckie”. Stosowane przez Akademi ę Rolnicz ą wzorce umowne wykorzystywane by ł y przy zawieraniu umów ze studentami, zatem kr ą g osób ubiegaj ą cych si ę lub zamierzaj ą cych si ę ubiega ć o kszta ł cenie nie jest z góry okre ś lony. Bior ą c pod uwag ę , ż e konsument (stu- dent) nie ma wp ł ywu na zapisy zawieranej z nim umowy, gdy ż stanowi ona z góry przygo- towany przez profesjonalist ę zbiór postanowie ń , bez mo ż liwo ś ci – w zasadniczej jego cz ę - ś ci – podj ę cia indywidualnych negocjacji. Nale ż y uzna ć , ż e dzia ł anie przedsi ę biorcy, pole- gaj ą ce na pos ł ugiwaniu si ę wzorcami umownymi zawieraj ą cymi postanowienie niedozwo- lone godzi w interes tych kontrahentów Spó ł ki, którzy s ą konsumentami, przy czym nale- ż y mie ć na uwadze interes nie tylko obecnych, ale i przysz ł ych studentów. Nie ulega w ą t- pliwo ś ci, ż e w rozpatrywanej sprawie mamy do czynienia nie z indywidualnym interesem jednostki, ale ze zbiorowym interesem konsumentów, który poprzez stosowanie wobec nich dzia ł a ń bezprawnych doznaje uszczerbku. Tak wi ę c i trzecia przes ł anka analizowane- go przepisu zosta ł a, w przedmiotowej sprawie, spe ł niona. Maj ą c na uwadze poczynione ustalenia, organ antymonopolowy uzna ł , ż e postano- wienia umowne, zawarte we wzorcu pn.: „ Umowa o warunkach odp ł atno ś ci w szkole wy ż - szej”, o których mowa w niniejszej decyzji, stanowi ą naruszenie, o którym mowa w art. 23a ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2005 r. Nr 244, poz. 2080, ze zmianami). Zdaniem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, dopiero umo ż liwienie studentom, którzy zawarli z Uczelni ą umowy na podstawie poprzednio obowi ą zuj ą cego wzorca, zawieraj ą cego niedozwolone klauzule umowne, propozycji podpisania aneksu wprowadzaj ą cego w miejsce tych postanowie ń , zapisy zgodne z prawem, mo ż e zosta ć uznane za zaniechanie praktyki naruszaj ą cej zbio- rowe interesy konsumentów. W tym stanie rzeczy, po wykazaniu, ż e Uczelnia dopu ś ci ł a si ę w obrocie konsu- menckim dzia ł a ń bezprawnych poprzez stosowanie wzorca umownego, zawieraj ą cego po- stanowienia uznane za niedozwolone i wpisane do Rejestru, czym naruszy ł a zbiorowy inte- res konsumentów, nale ż a ł o orzec jak w punkcie I sentencji . 3 Por. wyrok SA z 24.01.1991 r., XV Amr 8/90; 4.07.2001 r. XVII Ama 108/00; 23.20.2002 r. XVII Ama 133/2001). 18 Zgodnie z brzmieniem art. 23c ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumen- tów, Prezes Urz ę du w decyzji o uznaniu praktyki za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsu- mentów nakazuje zaniechanie jej stosowania. W trakcie prowadzonego post ę powania Uczelnia wykaza ł a i udowodni ł a, ż e zanie- cha ł a – z dniem 1 pa ź dziernika 2007 r. tj. z dniem pocz ą tku obowi ą zywania Uchwa ł Sena- tu Uczelni nr 148 i 186 oraz Zarz ą dzenia Rektora nr 56/2007, które zast ą pi ł y wcze ś niej obowi ą zuj ą ce: Uchwa ł y Senatu Uczelni nr 40 i 60 ( za łą cznikiem do niej by ł regulamin studiów) z 2006 r. oraz Zarz ą dzenie Rektora Uczelni nr 42/2006 – stosowania zarzucanej praktyki. Nowe akty nie zawieraj ą zakwestionowanych przez Prezesa UOKiK zapisów. W tym stanie rzeczy nale ż a ł o orzec jak w punkcie II sentencji . Zgodnie z art. 23e ust. 1 i 2 ustawy o ochronie (…) Prezes Urz ę du nie wydaje decy- zji o uznaniu praktyki za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów i nakazuj ą cej jej zaniechanie, je ż eli przedsi ę biorca zaprzesta ł stosowania praktyki, o której mowa w art. 23a. W tym przypadku Prezes Urz ę du wydaje decyzj ę o uznaniu praktyki za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów i stwierdzaj ą c ą zaniechanie jej stosowania. Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie kon- kurencji i konsumentów, w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 K.p.c., od niniejszej decyzji przys ł ugu- je odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsu- mentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Delegatu- ry Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Gda ń sku. Z up. Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Dyrektor Delegatury w Gda ń sku Roman Jarz ą bek Otrzymuje: Akademia Rolnicza w Sz[...] 19