RGD-38/2007

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW D ELEGATURA UOK I K W GDA Ń SKU 80-824 G DA Ń SK , UL . P ODWALE P RZEDMIEJSKIE 30 T EL ./ FAX (058 PREFIKS ) 346-29-32, 346-29-33, 301-50-21 E- MAIL : GDANSK @ UOKIK . GOV . PL RGD.61-28/07/MLM Gda ń sk, dnia 19 listopada 2007r. D ECYZJA NR RGD. 38/2007 I. Na podstawie art. 28 ust. 1 oraz stosownie do art. 33 ust. 6 ustawy z dnia 16 lu- tego 2007r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. Nr 50, poz. 331 ze zmian ą ) i § 7 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2007r. w sprawie w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konku- rencji i Konsumentów (Dz.U. Nr 134, poz. 939), w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, po przeprowadzeniu post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, wszcz ę tego z urz ę du, przeciwko przedsi ę biorcy SKT nr 200 STO z siedzib ą w Gda ń sku, w sprawie stosowania we wzorcach umownych: „Umowa” , „Regulamin II Spo ł ecznej Szko ł y Podstawowej” oraz „Regulamin II Spo ł ecznego Gimnazjum” nast ę puj ą cych postanowie ń , o tre ś ci: - „wszelkie spory wynik ł e z obowi ą zywania niniejszej umowy rozstrzyga S ą d w ł a- ś ciwy dla siedziby szko ł y”, zapis zawarty w § 10 Umowy , - „…Brak wp ł aty w tym terminie powoduje zobowi ą zane zap ł aty odsetek w wy- soko ś ci ustawowej, a w przypadku opó ź nienia przekraczaj ą cego 30 dni odse- tek regulaminowych w wysoko ś ci dwukrotno ś ci odsetek ustawowych”, zapis pkt II.7 „Regulaminu II Spo ł ecznej Szko ł y Podstawowej” oraz „Regu- laminu II Spo ł ecznego Gimnazjum”, w wyniku którego uprawdopodobniono, i ż ww. przedsi ę biorca stosuje praktyk ę o jakiej mowa w art. 24 ust. 2 pkt 1 i w zwi ą zku ze zobowi ą zaniem przedsi ę bior- cy do podj ę cia dzia ł a ń zmierzaj ą cych do zaniechania naruszenia zbiorowych inte- resów konsumentów poprzez zmian ę tre ś ci kwestionowanych postanowie ń umownych nak ł ada si ę na SKT nr 200 STO z siedzib ą w G obowi ą zek wykonania tego zobowi ą zania poprzez zmian ę stosowanych regulaminów i zmian ę umów istniej ą cych ju ż w obrocie oraz poprzez zawieranie nowych umów zgodnie z pod- j ę tym zobowi ą zaniem. II. Na podstawie art. 28 ust. 2 oraz stosownie do art. 33 ust. 6 ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. Nr 50, poz. 331 ze zmian ą ) i § 7 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2007r. w sprawie w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konku- rencji i Konsumentów (Dz.U. Nr 134, poz. 939) Prezes Urz ę du Ochrony Konku- rencji i Konsumentów okre ś la termin wykonania zobowi ą zania, o którym mowa w punkcie I niniejszej decyzji – do dnia 31 grudnia 2007r. III. Na podstawie art. 28 ust. 3 oraz stosownie do art. 33 ust. 6 ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. Nr 50, poz. 331 ze zmian ą ) i § 7 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2007r. w sprawie w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konku- rencji i Konsumentów (Dz.U. Nr 134, poz. 939) Prezes Urz ę du Ochrony Konku- rencji i Konsumentów zobowi ą zuje SKT STO nr 200 z siedzib ą w Gdyni do z ł o ż e- nia sprawozdania o stopniu realizacji zobowi ą zania, o którym mowa w punkcie I niniejszej decyzji, w terminie do dnia 31 stycznia 2008r. UZASADNIENIE W 2007r. Delegatura Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Gda ń sku przeprowa- dzi ł a post ę powanie wyja ś niaj ą ce w sprawie wst ę pnego ustalenia, czy przy zawieraniu umów o ś wiadczenie us ł ug edukacyjnych, w niepublicznych szko ł ach podstawowych w Trójmie ś cie, nast ą pi ł o naruszenie uzasadniaj ą ce wszcz ę cie post ę powania w sprawie za- kazu stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów. W ramach tego post ę powania uzyskano wzorce umowne, stosowane m.in. przez SKT nr 200 STOz siedzib ą w G (zwane dalej SKT). Wyniki dokonanej analizy wskaza ł y, ż e tre ść jednego z warunków zawartych w wzorcu umownym pn. „Statut” jest to ż sama z postanowieniem wzorca umownego uznanego przez S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dalej zwany SOKiK) za niedozwolone i wpisane- go do „Rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone” (zwanego dalej Rejestrem). Maj ą c na uwadze te ustalenia, Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (zwany równie ż Prezesem Urz ę du lub organem antymonopolowym) postanowi ł o wszcz ę ciu, z dniem 18 lipca 2007r., post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, polegaj ą cych na stosowaniu przez SKT we wzorcach umownych, tj.: „Umowa” , „Regulamin II Spo ł ecznej Szko ł y Podstawowej” oraz „Regulamin II Spo ł ecznego Gimnazjum” nast ę puj ą cych postanowie ń , o tre ś ci: - „wszelkie spory wynik ł e z obowi ą zywania niniejszej umowy rozstrzyga S ą d w ł a- ś ciwy dla siedziby szko ł y”, zapis zawarty w § 10 Umowy , który móg ł zosta ć uznany za to ż samy np. z postanowieniem wpisanym do Rejestru, o którym mowa w art. 479 45 K.p.c., na mocy wyroku SOKiK z dnia 4 stycznia 2007r. w sprawie o sygn. akt XVII AmC 37/06, w dniu 21 marca 2007r. pod nr 1074, co mog ł o stanowi ć naruszenie art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. Nr 50, poz. 331 ze zmian ą ) zwa- nej dalej ustaw ą antymonopolow ą . - „…Brak wp ł aty w tym terminie powoduje zobowi ą zane zap ł aty odsetek w wy- soko ś ci ustawowej, a w przypadku opó ź nienia przekraczaj ą cego 30 dni odse- tek regulaminowych w wysoko ś ci dwukrotno ś ci odsetek ustawowych”, zapis zawarty pkt II.7 „Regulaminu II Spo ł ecznej Szko ł y Podstawowej” oraz „Regulaminu II Spo ł ecznego Gimnazjum” , który móg ł zosta ć uznany za to ż samy np. z postanowieniem wpisanym do Rejestru, o którym mowa w art. 479 45 K.p.c., na mocy wyroku SOKiK z dnia 27 kwietnia 2005r. w sprawie o sygn. akt XVII AmC 103/04, w dniu 25 sierpnia 2006r. pod nr 827, co mog ł o stanowi ć naruszenie art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie 2 konkurencji i konsumentów (Dz.U. Nr 50, poz. 331 ze zmian ą ) zwanej dalej ustaw ą antymonopolow ą . W odpowiedzi na zawiadomienie o wszcz ę ciu post ę powania SKT, pismem z dnia 18 wrze- ś nia 2007r., podj ęł o zobowi ą zane do usuni ę cia kwestionowanych postanowie ń ze stoso- wanych wzorców umownych, jak równie ż do aneksowania zawartych umów dotycz ą cych ś wiadczenia us ł ug edukacyjnych. Organ antymonopolowy ustali ł i zwa ż y ł co nast ę puje: SKT nr 200 STO z siedzib ą w G zosta ł o wpisane do Krajowego Rejestru S ą dowego pod numerem KRS: …... Prowadzi ono Szko łę Podstawowa w G, wpisan ą do ewidencji szkó ł niepublicznych, prowadzonej przez Gmin ę Miasta G, pod nr …. oraz Spo ł eczne Gimnazjum w G, wpisane do ww. ewidencji pod nr ….. Zgodnie z brzmieniem art. 4 ust. 1 a ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie konkuren- cji i konsumentów (Dz.U. Nr 50, poz. 331 ze zmian ą ) przez przedsi ę biorc ę rozumie si ę „osob ę fizyczn ą , osob ę prawn ą a tak ż e jednostk ę organizacyjn ą niemaj ą c ą osobowo ś ci prawnej, której ustawa przyznaje zdolno ść prawn ą , organizuj ą c ą lub ś wiadcz ą c ą us ł ugi o charakterze u ż yteczno ś ci publicznej, które nie s ą dzia ł alno ś ci ą gospodarcz ą w rozumie- niu przepisów o swobodzie dzielno ś ci gospodarczej”. W ramach dzia ł alno ś ci dydaktyczno-wychowawczej SKT ś wiadczy us ł ugi edukacyjne, które s ą us ł ugami o charakterze u ż yteczno ś ci publicznej. Przedstawione okoliczno ś ci jednoznacznie wskazuj ą , ż e SKT jest przedsi ę biorc ą w rozu- mieniu ww. przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów i mo ż e by ć stron ą post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów. Art. 24 ust. 2 ustawy o ochronie (…) stanowi, ż e przez praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe in- teresy konsumentów rozumie si ę godz ą ce w nie bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy. Z kolei, zgodnie z tre ś ci ą pkt 1 tego przepisu, za praktyk ę naruszaj ą ca zbiorowe interesy konsumentów uwa ż a si ę w szczególno ś ci „stosowanie postanowie ń wzorców umowy, które zosta ł wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 [45] ustawy z dnia 17 listopada 1964r. -Kodeksu post ę powania cywilnego (Dz.U. Nr 43, poz. 296, z pó ź n. zm.)”. Tak wiec, zachowanie przedsi ę biorcy w kontaktach z konsumentami stanowi przejaw praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy kon- sumentów, je ś li dzia ł aniu temu mo ż na przypisa ć nast ę puj ą ce atrybuty: 9 ujawnia si ę w obrocie konsumenckim, 9 jest bezprawne, 9 godzi w interes konsumentów, który nie jest sum ą indywidualnych interesów konsumentów. Stosownie do przepisu art. 4 pkt 11 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, ilekro ć w ustawie jest mowa o konsumencie, nale ż y przez to rozumie ć „konsumenta w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 23 kwietnia 1964r. – Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93, z pó ź n. zm.)”. Zgodnie z przepisem art. 22 1 K.c. „za konsumenta uwa ż a si ę osob ę fizyczn ą dokonuj ą c ą czynno ś ci prawnej nie zwi ą zanej bezpo ś rednio z jej dzia ł alno ś ci ą gospodarcz ą 3 lub zawodow ą ”. Nie budzi wi ę c w ą tpliwo ś ci, ż e rodzice/opiekunowie dzieci korzystaj ą cych z us ł ug edukacyjnych, ś wiadczonych przez przedsi ę biorc ę , s ą konsumentami. W przedmiotowej sprawie postawiono przedsi ę biorcy zarzut podejmowania dzia ł a ń nosz ą - cych znamiona praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów. Ź ród ł em tego ro- dzaju praktyk nie jest zazwyczaj si ł a ekonomiczna, czy w ł adza rynkowa profesjonalisty, ale jego przewaga nad nieprofesjonalnymi uczestnikami obrotu (konsumentami). Nie ulega w ą tpliwo ś ci, ż e zakwestionowane przez organ antymonopolowy dzia ł ania przed- si ę biorcy obowi ą zywa ł y w obrocie konsumenckim, na etapie wykonania us ł ug kszta ł cenia ś wiadczonych, przez profesjonalist ę na rzecz zleceniodawców (konsumentów). Bezprawno ść jest tak ą cech ą dzia ł ania, która polega na jego sprzeczno ś ci z normami pra- wa lub zasadami wspó łż ycia spo ł ecznego, czy dobrymi obyczajami, bez wzgl ę du na win ę , a nawet ś wiadomo ść sprawcy. Jako „sprzeczne z prawem” nale ż y kwalifikowa ć zachowania niezgodne z nakazem zawartym w ustawie, rozporz ą dzeniu wydanym na podstawie i dla wykonania ustawy, umow ą mi ę dzynarodow ą maj ą c ą bezpo ś rednie zastosowanie w sto- sunkach wewn ę trznych. „Sprzeczne z prawem” s ą : czyny zabronione i zagro ż one sankcj ą karn ą , czyny zabronione pod sankcjami dyscyplinarnymi, czyny zakazane przepisami ad- ministracyjnymi lub przepisami prawa gospodarczego publicznego, czyny zabronione prze- pisami o charakterze cywilnym, sprzeczne z nakazami zawartymi w prawie cywilnym lub prawie administracyjnym. Dla ustalenia bezprawno ś ci dzia ł ania przedsi ę biorcy wystarczy ustalenie, ż e jego okre ś lone zachowanie koliduje z przepisami prawa ( por. Ustawa o zwal- czaniu nieuczciwej konkurencji. Komentarz pod redakcj ą Janusza Szwaji, Urz ą d Antymo- nopolowy, Warszawa 1994, s.38-39). O ile, generalnie, przepis art. 24 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów wskazuje na przyk ł adowy katalog dzia ł a ń bezprawnych, które mog ą przybiera ć ró ż ne for- my i postaci (reklama wprowadzaj ą ca w b łą d, czyny nieuczciwej konkurencji itd.), o tyle w jednym przypadku norma ta wprost uznaje za bezprawne okre ś lony typ zachowa ń przed- si ę biorcy, jakim jest stosowanie postanowie ń wzorców umów uznanych za niedozwolone i wpisanych do „Rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone” (zwa- nego dalej Rejestrem). Dla bytu tej praktyki niezb ę dnym jest łą czne wyst ą pienie nast ę pu- j ą cych przes ł anek: 9 przedsi ę biorca musi stosowa ć wzorzec umowy, 9 okre ś lone postanowienia wzorca umowy musz ą zosta ć uznane, wyrokiem S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, za niedozwolone, 9 postanowienia niedozwolone musz ą zosta ć wpisane do w ł a ś ciwego rejestru, przez organ do tego uprawniony. Stosowan ą przez SKT „Umow ę ” oraz „Regulaminy”, w oparciu o tre ść których ś wiadczone s ą us ł ug edukacyjnych, zawieraj ą ce zbiór opracowanych (gotowych) i obowi ą zuj ą cych przepisów (klauzul), opracowanych przez przedsi ę biorc ę bez wspó ł udzia ł u, czy woli jego kontrahentów, nale ż y uzna ć za wzorce umowne. Wzorzec taki jest definiowany w literatu- rze przedmiotu jako doktrynalne okre ś lenie wszelkich jednostronnie przygotowanych z gó- ry, przed zawarciem umowy, gotowych klauzul, w postaci warunków umów, ich wzorów, regulaminów itp 1 . 1 E. Łę towska, Ochrona niektórych praw konsumentów. Komentarz, 3. Wydanie, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2001, s. 75. 4 Zgodnie z art. 479 36 K.p.c., sprawy o uznanie postanowie ń wzorca umowy za niedozwolo- ne nale żą do wy łą cznej w ł a ś ciwo ś ci S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Kon- kurencji i Konsumentów. Uznanie przez S ą d ra żą cego naruszenia interesów konsumentów poprzez stosowanie danej (konkretnej) klauzuli umownej skutkuje wpisaniem takiego postanowienia do Rejestru. Organem wyznaczonym do prowadzenia Rejestru i dokonywania w nim wpisów klauzul abuzywnych jest, zgodnie z art. 479 45 K.p.c., Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Kon- sumentów. Konsekwencj ą umieszczenia okre ś lonego postanowienia w Rejestrze jest to, ż e pos ł u ż enie si ę nim, w jakimkolwiek innym wzorcu umownym/wprowadzenie do innej umowy, wywo- ł uje skutek podobny do wprowadzenia do tego wzorca elementu bezwzgl ę dnie przez pra- wo zakazanego, przy czym dla uznania to ż samo ś ci klauzuli wpisanej do Rejestru i klauzuli z ni ą porównywanej nie jest nawet niezb ę dna ich literalna identyczno ść , a jedynie to, aby ich tre ść wskazywa ł a na identyczny zamiar, b ą d ź wywo ł ywa ł a identyczny skutek prawny. Tak wi ę c zamiar/cel jakiemu ma s ł u ż y ć kwestionowana klauzula jest g ł ównym czynnikiem przes ą dzaj ą cym o tym, ż e jest ona to ż sama z klauzul ą wpisan ą do Rejestru. 2 Ze wzgl ę du na rozszerzon ą skuteczno ść klauzul spe ł niaj ą one tak ą sam ą funkcj ę , jak przepisy prawne, a zatem dla ich oceny – w drodze analogii – stosowa ć nale ż y zasady wyk ł adni przepisów, a przy okre ś laniu znaczenia niedozwolonych postanowie ń umownych wykorzystywa ć regu- ł y interpretacji wykszta ł cone w nauce prawa i praktyce orzeczniczej. Dlatego te ż niedo- zwolonymi s ą postanowienia umów, które mieszcz ą si ę w hipotezie klauzuli wpisanej do rejestru i klauzuli z ni ą porównywanej. Stanowisko takie wynika nie tylko z zapisu art. 479 43 K.p.c. zgodnie którym prawomocno ść wyroku w sprawie o uznanie postanowie ń wzorca umowy za niedozwolone, zostaje rozsze- rzona na osoby trzecie od chwili wpisania wzorca umowy do Rejestru, ale tak ż e z tre ś ci: 9 wyroku S ą du Najwy ż szego z dnia 20 czerwca 2006r. sygn. akt III SK 7/06 w którym uzna ł on, ż e wpisanie okre ś lonej klauzuli do Rejestru ”(…) dzia ł a erga omnes, a dalsze pos ł ugiwanie si ę klauzul ą abuzywn ą wpisan ą do reje- stru jest zakazane obrocie prawnym nie tylko wzgl ę dem podmiotu, wobec którego to orzeczono, ale równie ż identycznych lub podobnego rodzaju sto- sunkach prawnych zawieranych przez osoby trzecie, bez ograniczenia w ż a- dem sposób kategorii tych podmiotów”, 9 uchwa ł y S ą du Najwy ż szego z dnia 13 lipca 2006r., sygn. akt III SZP 3/06, w której zaj ął on stanowisko, ż e „(…) zakaz stosowania postanowienia wpi- sanego do rejestru niedozwolonych klauzul umownych obejmuje wszystkie firmy stosuj ą ce wzorce umowne w obrocie z konsumentami, a nie tylko te, których dotyczy ł wyrok b ę d ą cy podstaw ą wpisu do rejestru”, tak ż e wtedy, gdy przedmiotem oceny s ą „przypadki wprowadzania jedynie zmian kosme- tycznych polegaj ą cych na przestawieniu wyrazów lub zast ą pieniu jednych wyrazów innymi, je ż eli tylko wyk ł adnia postanowienia pozwoli stwierdzi ć , i ż jego tre ść mie ś ci si ę w hipotezie zakazanej klauzuli”. Aby zatem stwierdzi ć stosowanie przez okre ś lonego przedsi ę biorc ę praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów, polegaj ą cej na stosowaniu postanowie ń wzorców umów wpisanych do Rejestru, nale ż y wykaza ć , ż e stosowane przez niego klauzule, w porówna- 2 Wyrok S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 25 maja 2005r., sygn. akt XVII Ama 46/04. 5 niu z klauzulami wyst ę puj ą cymi w Rejestrze, charakteryzuj ą si ę albo identycznym brzmie- niem, albo s ą nieznacznie zmodyfikowane - co nie ma istotnego wp ł ywu na zmian ę kwali- fikacji klauzuli, jako niedozwolonej - albo, pomimo ró ż nicy w brzmieniu wywo ł uj ą to ż same skutki. G ł ównym czynnikiem przes ą dzaj ą cym winien by ć cel, jakiemu ma s ł u ż y ć kwestio- nowana klauzula. Je ż eli jest on zgodny z celem utworzenia klauzuli uznanej za niedozwo- lon ą , mo ż na uzna ć , ż e klauzule s ą to ż same. 3 W dniu 27 kwietnia 2005r. S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów rozpatruj ą c spraw ę z powództwa Prezesa Urz ę du, sygn. akt AmC 103/04, uzna ł za niedozwolone, postanowie- nie zawarte we wzorcu umownym, stosowanym przez Polsk ą Korporacj ę Finansowa SKAR- BIEC Sp. z o.o. z/s w Gda ń sku. W dniu 25 sierpnia 2006r. postanowienie to zosta ł o wpisa- ne do Rejestru pod pozycja 827. Ponadto w Rejestrze znajduje si ę wiele innych postanowie ń o tre ś ci to ż samej z brzmie- niem postanowienia zawartego w pkt II.7 Regulaminów SKT. Dla przyk ł adu w dniu 21 marca 2007r. do Rejestru, pod pozycj ą 1074, zosta ł o wpisane postanowienie, stosowane przez Selectours & Teleman Sp. z o.o. w Warszawie, które wyrokiem SOKiK z dnia 4 stycz- nia 2007r., sygn. akt XVII AmC 37/06, zosta ł o uznane za niedozwolone. Ponadto w Reje- strze, w pozycji 388, zawarto postanowienie umowne, uznane wyrokiem SOKiK z dnia 22 grudnia 2004r., sygn. akt XVII AmC 15/04, za niedozwolone. Postanowienie to by ł o sto- sowane przez przedsi ę biorc ę , ś wiadcz ą cego, jak SKT, us ł ugi edukacyjne. Porównanie tre ś ci klauzuli umieszczonej w Rejestrze z postanowieniem zawartym we wzorcu umownym Stowarzyszenia zawiera tablica 1. Tablica 1 P OSTANOWIENIE UMIESZCZONE W REJESTRZE POSTANO- WIE Ń NIEDOZWOLONYCH P OSTANOWIENIE UMIESZCZONE WE WZORCU SKT L. P . P OZYCJA W REJESTRZE T RE ŚĆ POSTANOWIENIA T RE ŚĆ POSTANOWIENIA P RZEPIS WZORCA 1 827 Je ż eli powstanie zaleg ł o ść w p ł aceniu rat klient zobowi ą zuje si ę do zap ł ace- nia na rzecz po ż yczkodawcy zaleg ł o ś ci wraz z op ł at ą karn ą w wysoko ś ci 0,35% kwoty raty kompletnej za ka ż dy dzie ń zw ł oki Brak wp ł aty w tym terminie powo- duje zobowi ą zane zap ł aty odsetek w wysoko ś ci ustawowej, a w przypad- ku opó ź nienia przekraczaj ą cego 30 dni odsetek regulaminowych w wysoko ś ci dwukrotno ś ci odsetek ustawowych PKT II. 7 R EGULAMINU II S PO Ł ECZNEJ SZKO Ł Y P OD- STAWOWEJ I R EGULAMINU II S PO Ł ECZNE- GO G IMNAZJUM 2 388 Za s ą d w ł a ś ciwy do rozpoznania spraw spornych strony uznaj ą S ą d miejscowo w ł a ś ciwy dla Impuls School wszelkie spory wynik ł e z obowi ą zy- wania niniejszej umowy rozstrzyga S ą d w ł a ś ciwy dla siedziby szko ł y § 10 UMOWY Ad 1 Wyniki analizy porównawczej postanowienia zawartego we wzorcu stosowanym przez przedsi ę biorc ę z klauzul ą umieszczon ą w Rejestrze pozwalaj ą na stwier- dzenie, ż e stosowanie jego wywo ł uje to ż same skutki, bowiem w przypadku obu cytowanych wy ż ej postanowie ń okre ś lono umownie kary za opó ź nienie w spe ł - nieniu ś wiadczenia pieni ęż nego, znacznie przewy ż szaj ą ce wysoko ść odsetek ustawowych. Jakkolwiek orzeczenie SOKiK, b ę d ą ce podstaw ą umieszczenia ww. klauzuli w Re- jestrze, nie by ł o stosowane przez przedsi ę biorc ę ś wiadcz ą cego us ł ugi edukacyj- ne, jednak okoliczno ść ta pozostaje bez wp ł ywu dla przyj ę cia w pe ł ni uzasadnio- 3 Wyrok S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 25 maja 2005r., sygn. akt XVII Ama 46/04 6 nego stanowiska, ż e postanowienie zawarte we wzorcu stosowanym przez Sto- warzyszenie jest z nim to ż same, wywo ł uj ą c identyczny skutek. W przypadku obu porównywanych klauzul nie odnosz ą si ę one bowiem do g ł ównego przedmiotu umowy, ale w ten sam sposób reguluj ą sankcje nak ł adane na klien- tów/konsumentów za nieterminowe wnoszenie op ł at. Oba postanowienia regulu- j ą wi ę c te same kwestie, zwi ą zane z opó ź nieniem ś wiadczenia pieni ęż nego. Nale ż y przy tym wskaza ć , ż e jakkolwiek S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumen- tów w wyroku z dnia 27 kwietnia 2005r., sygn. akt XVII AmC 103/04, nie kwe- stionowa ł prawa wynikaj ą cego z art. 481 § 1 kc, zgodnie z którym, je ż eli d ł u ż nik opó ź nia si ę ze spe ł nieniem ś wiadczenia, wierzyciel mo ż e żą da ć odsetek za czas opó ź nienia, chocia ż by nie poniós ł ż adnej szkody i chocia ż by opó ź nienie by ł o na- st ę pstwem okoliczno ś ci, za które d ł u ż nik odpowiedzialno ś ci nie ponosi, tym nie- mniej wysoko ść umownych odsetek - 0,35% dziennie - w zestawieniu z wysoko- ś ci ą odsetek ustawowych (odsetki ustawowe wynosz ą aktualnie 11,5% rocznie tj. 0,03% dziennie) „jest zbyt wygórowana i stanowi przez to zbyt du ż e, nieuspra- wiedliwione okoliczno ś ciami obci ąż enie dla konsumenta”. W przypadku SKT kara za dalsze, miesi ę czne opó ź nienie b ę dzie dwukrotnie wy ż - sza ni ż odsetki ustawowe, które obecnie wynosz ą ok. 0,9%, miesi ę cznie. Ad 2 Porównuj ą c postanowienie umieszczone w § 10 umowy SKT z postanowieniem umieszczonym Rejestrze pod poz. 388 mo ż na przyj ąć jako w pe ł ni uzasadnione stwierdzenie, ż e tre ść omawianego warunku umownego, mie ś ci si ę hipotezie klau- zuli wpisanej do Rejestru. W przypadku powstania sporu na tle wykonywania umowy, zapis ten bezprawnie narzuca konsumentom w ł a ś ciwo ść miejscow ą s ą du ze wzgl ę du na siedzib ę szko ł y i ogranicza ich prawa do wytoczenia powództwa, wynikaj ą ce przepisów K.p.c. o w ł a ś ciwo ś ci ogólnej i przemiennej. Zgodnie z ustaw ą z dnia 17 listopada 1964r. Kodeks post ę powania cywilnego (Dz.U. Nr 43, poz. 269 ze zm.) mówi ą c o w ł a ś ciwo ś ci miejscowej, mo ż na wyró ż ni ć w ł a ś ciwo ść : ogóln ą , przemienn ą i wy łą czn ą . Zasad ę w zakresie w ł a ś ciwo ś ci miej- scowej okre ś la art. 27 § 1 K.p.c. stanowi ą c, ż e „Powództwo wytacza si ę przed s ą d pierwszej instancji, w którego okr ę gu pozwany ma miejsce zamieszkania”. W ł a- ś ciwo ść wy łą czna dotyczy powództw zwi ą zanych m.in. prawem rzeczowym na nie- ruchomo ś ci, dziedziczeniem, stosunkami pomi ę dzy rodzicami i dzie ć mi. Przepisy dotycz ą ce w ł a ś ciwo ś ci przemiennej przewiduj ą mo ż liwo ść wytoczenia powództwa o ustalenie istnienia umowy, jej wykonania, rozwi ą zania lub uniewa ż nienia, jak te ż o odszkodowanie z powodu niewykonania lub nienale ż ytego wykonania umowy, przed s ą dem w ł a ś ciwym dla miejsca jej wykonania. W razie w ą tpliwo ś ci, miejsce to powinno by ć stwierdzone dokumentem. Przepisy art. 31 i nast. K.p.c. umo ż li- wiaj ą powodowi dokonanie wyboru pomi ę dzy s ą dem w ł a ś ciwo ś ci ogólnej, a innym s ą dem oznaczonym w tych przepisach, w zale ż no ś ci od tego, który s ą d jest dla niego dogodniejszy. 4 Nie jest zatem dopuszczalne narzucenie w ł a ś ciwo ś ci prze- miennej przez jedn ą ze stron stosunku prawnego/umowy, a jedynie nast ę pczy jej wybór w chwili powstania roszczenia wynikaj ą cego z umowy. Artyku ł 46 K.p.c. przewiduje mo ż liwo ść zawarcia tzw. umowy prorogacyjnej, polegaj ą cej na tym, ż e strony mog ą umówi ć si ę na pi ś mie o poddanie s ą dowi pierwszej instancji, który wed ł ug ustawy nie jest miejscowo w ł a ś ciwy, sporu ju ż wynik ł ego lub sporów mo- 4 Kodeks post ę powania cywilnego. Komentarz. Tom I. Pod redakcj ą K. Piaseckiego, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 1996r., str.164. 7 g ą cych wynikn ąć w przysz ł o ś ci z oznaczonego stosunku prawnego. S ą d ten, je ż eli strony nie postanowi ł y inaczej, b ę dzie wówczas s ą dem wy łą cznie w ł a ś ciwym. W ś wietle przytoczonego przepisu mo ż liwe jest odej ś cie od generalnego modelu w ł a ś ciwo ś ci ogólnej, jednak tylko wtedy, gdy jest to przedmiotem indywidualnego uzgodnienia umownego. Skuteczno ść takiej umowy zale ż y zatem od zgodnego wy- ra ż enia woli stron. Tak wi ę c w rozpatrywanym przypadku, w sytuacji konieczno ś ci rozwi ą zywania sporu na drodze s ą dowej w gr ę wchodz ą tylko dwie w ł a ś ciwo ś ci, tj. ogólna i prze- mienna. Wed ł ug w ł a ś ciwo ś ci ogólnej, je ż eli powodem jest konsument, to powódz- two powinno zosta ć wniesione do s ą du w ł a ś ciwego dla siedziby szko ł y (art. 30 K.p.c.). Je ż eli natomiast powodem jest szko ł a, to s ą dem w ł a ś ciwym jest s ą d, w którego okr ę gu konsument ma miejsce zamieszkania (art. 27 § 1 k.p.c.). W przy- padku w ł a ś ciwo ś ci przemiennej dotycz ą cej roszcze ń wynikaj ą cych z zawartej umowy o ś wiadczenie us ł ug edukacyjnych, w ł a ś ciwym b ę dzie s ą d miejsca wyko- nania tej umowy – czyli zazwyczaj s ą d w ł a ś ciwy dla siedziby szko ł y (art. 34 k.p.c.). Jak wynika z powy ż szego, nie w ka ż dym przypadku s ą dem w ł a ś ciwym b ę - dzie s ą d w ł a ś ciwy dla siedziby SKT. Przedsi ę biorca narzucaj ą c konsumentowi ograniczenie mo ż liwo ś ci dochodzenia roszcze ń powsta ł ych na tle wykonywania umowy przyczynia si ę do pogorszenia jego sytuacji, co mo ż e by ć ź ród ł em niewy- gody i niepotrzebnej straty czasu, a tak ż e zb ę dnych wydatków. Zapis taki utrudnia mu ponadto skuteczn ą realizacj ę konstytucyjnego prawa do s ą du. 5 Pos ł ugiwanie si ę postanowieniami umieszczonymi w Rejestrze stanowi wprowadzenie do umowy elementu zakazanego prawnie, a tym samym dzia ł ania przedsi ę biorcy, w tym za- kresie, maj ą charakter bezprawny, niedozwolony z mocy prawa. Z naruszeniem zbiorowych interesów konsumentów mamy do czynienia, gdy dzia ł anie lub zaniechanie przedsi ę biorcy godzi w interesy konsumentów jako zbiorowo ś ci. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów chroni interesy ogó ł u konsumentów, wi ę kszej ich grupy, czyli chroni interesy nieograniczonej liczby podmiotów, których nie da si ę zidentyfi- kowa ć . Poniewa ż oferta handlowa skar ż onego przedsi ę biorcy kierowana jest do bli ż ej nieokre ś lo- nej liczby jego kontrahentów, najcz ęś ciej konsumentów indywidualnych (opiekunów za- równo obecnych, jak i przysz ł ych uczniów), nie ulega w ą tpliwo ś ci, ż e w rozpatrywanej sprawie mamy do czynienia nie z indywidualnym interesem jednostki, ale ze zbiorowym interesem konsumentów. W tym stanie rzeczy uzna ć nale ż y, ż e wszystkie, wymienione wy ż ej, ustawowe przes ł anki art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie [...] zosta ł y uprawdopodobnione. Skar ż ony przedsi ę biorca stosowa ł wzorzec umowny, tre ść którego zawiera ł a postanowie- nie uznane za bezprawne i wpisane do Rejestru klauzul niedozwolonych. Zgodnie z art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie [...], je ż eli w toku po- st ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów zostanie uprawdopodobnione, na podstawie okoliczno ś ci sprawy, informacji zawartych we wniosku lub b ę d ą cych podstaw ą wszcz ę cia post ę powania z urz ę du, ż e przedsi ę biorca stosuje prak- tyk ę , o której mowa w art. 24, a przedsi ę biorca, któremu jest zarzucane naruszenie tego przepisu, zobowi ąż e si ę do podj ę cia lub zaniechania okre ś lonych dzia ł a ń zmierzaj ą cych do 5 Wyrok S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 25 maja 2005r., sygn. akt XVII Ama 46/04. 8 zapobie ż enia tym naruszeniom, Prezes Urz ę du mo ż e, w drodze decyzji, na ł o ż y ć obowi ą zek wykonania tych zobowi ą za ń . Równocze ś nie, w decyzji, o której mowa wy ż ej, Prezes Urz ę du nak ł ada na przedsi ę biorc ę lub zwi ą zek przedsi ę biorców, obowi ą zek sk ł adania w wyznaczonym terminie informacji o stopniu realizacji przyj ę tych zobowi ą za ń , mo ż e te ż okre ś li ć termin ich wykonania (art. 28 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie […]). Jak wykazano wcze ś niej, okoliczno ś ci sprawy uprawdopodobni ł y, ż e SKT stosuje praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów, okre ś lon ą w art. 24 ust. 2 pkt 1 ustawy an- tymonopolowej. Jednocze ś nie przedsi ę biorca zobowi ą za ł si ę do podj ę cia dzia ł a ń zmierza- j ą cych do zapobie ż enia tym naruszeniom, poprzez usuni ę cie kwestionowanych postano- wienia ze stosowanych wzorców umownych i aneksowania zawartych umów dotycz ą cych ś wiadczenia us ł ug edukacyjnych. W ocenie Prezesa Urz ę du podj ę te zobowi ą zanie w sposób wystarczaj ą cy zabezpiecza i chroni interesy konsumentów. Dzia ł ania przedsi ę biorcy w zakresie wykonania zobowi ą za- nia polega ć maj ą na konieczno ś ci aneksowania wszystkich umów istniej ą cych w obrocie b ą d ź przynajmniej podj ę cia przez przedsi ę biorc ę udokumentowanych dzia ł a ń zmierzaj ą - cych do zmiany wcze ś niej zawartych umów, polegaj ą cych na przedstawieniu wszystkim kontrahentom aneksów zawieraj ą cych nowe regulacje i zawierania umów, z nowymi kon- trahentami, w oparciu o opracowany wzorzec. Bior ą c pod uwag ę wymienione okoliczno ś ci orzeczono, jak w pkt I sentencji. Ponadto, organ antymonopolowy, w oparciu o zapis art. 28 ust. 2 i ust. 3 ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie […], okre ś li ł termin wykonania podj ę tego zobowi ą zania na dzie ń 31 grudnia 2007r., jak równie ż wyznaczy ł termin na przekazanie informacji o stopniu reali- zacji zobowi ą zania na dzie ń 31 stycznia 2008r. Maj ą c to na uwadze orzeczono, jak w pkt II i pkt III sentencji. Stosownie do tre ś ci art. 81 ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie […], w zwi ą z- ku z art. 479 28 § 2 K.p.c., od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowe- go w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodnio- wym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów - Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Gda ń sku. Z upowa ż nienia Prezesa Urz ę du Roman Jarz ą bek Dyrektor Delegatry UOKiK w Gda ń sku 9