RGD-36/2007

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW D ELEGATURA UOK I K W GDA Ń SKU 80-824 G DA Ń SK , UL . P ODWALE P RZEDMIEJSKIE 30 T EL ./ FAX (058 PREFIKS ) 346-29-32, 346-29-33, 301-50-21 E- MAIL : GDANSK @ UOKIK . GOV . PL RGD.61-25/07/MLM Gda ń sk, dnia 19 listopada 2007r. D ECYZJA NR RGD. 36/2007 I. Na podstawie art. 28 ust. 1 oraz stosownie do art. 33 ust. 6 ustawy z dnia 16 lu- tego 2007r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. Nr 50, poz. 331 ze zmian ą ) i § 7 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2007r. w sprawie w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konku- rencji i Konsumentów (Dz.U. Nr 134, poz. 939), w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, po przeprowadzeniu post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, wszcz ę tego z urz ę du, przeciwko przedsi ę biorcy OL NCE Sp. z o.o. z siedzib ą w G, w sprawie stosowania we wzorcu umownym „Umowa” postanowienia, o tre ś ci: - „W sprawach nieuregulowanych niniejsza umow ą maja zastosowanie przepisy Kodeksu Cywilnego. W ł a ś ciwo ść miejscowa dla ewentualnych sporów – S ą d Rejonowy w Gda ń sku”, w wyniku którego uprawdopodobniono, i ż ww. przedsi ę biorca stosuje praktyk ę o jakiej mowa w art. 24 ust. 2 pkt 1 ww. ustawy i w zwi ą zku ze zobowi ą zaniem si ę przedsi ę biorcy do podj ę cia dzia ł a ń zmierzaj ą cych do zaniechania naruszenia zbiorowych interesów konsumentów poprzez zmian ę tre ś ci kwestionowanych po- stanowie ń umownych nak ł ada si ę na Spó ł k ę z o.o. OL NCE z siedzib ą w G obo- wi ą zek wykonania tego zobowi ą zania poprzez zmian ę umów istniej ą cych ju ż w obrocie prawnym oraz poprzez zawieranie nowych umów zgodnie z podj ę tym zobowi ą zaniem. II. Na podstawie art. 28 ust. 2 oraz stosownie do art. 33 ust. 6 ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. Nr 50, poz. 331 ze zmian ą ) i § 7 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2007r. w sprawie w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konku- rencji i Konsumentów (Dz.U. Nr 134, poz. 939) Prezes Urz ę du Ochrony Konku- rencji i Konsumentów okre ś la termin wykonania zobowi ą zania, o którym mowa w punkcie I niniejszej decyzji – do dnia 31 grudnia 2007r. III. Na podstawie art. 28 ust. 3 oraz stosownie do art. 33 ust. 6 ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. Nr 50, poz. 331 ze zmian ą ) i § 7 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2007r. w sprawie w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konku- rencji i Konsumentów (Dz.U. Nr 134, poz. 939) Prezes Urz ę du Ochrony Konku- rencji i Konsumentów zobowi ą zuje Spó ł k ę z o.o. OOL NCE z siedzib ą w G do z ł o- ż enia sprawozdania o stopniu realizacji zobowi ą zania, o którym mowa w punkcie I niniejszej decyzji, w terminie do dnia 31 stycznia 2008r. UZASADNIENIE W 2007r. Delegatura Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Gda ń sku przeprowa- dzi ł a post ę powanie wyja ś niaj ą ce w sprawie wst ę pnego ustalenia, czy przy zawieraniu umów o ś wiadczenie us ł ug edukacyjnych w niepublicznych szko ł ach podstawowych w Trójmie ś cie, nast ą pi ł o naruszenie, uzasadniaj ą ce wszcz ę cie post ę powania w sprawie zaka- zu stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów. W ramach tego post ę powania uzyskano wzorce umowne, stosowane m.in. przez Spó ł k ę z o.o. OL NCE z siedzib ą w G (zwan ą dalej NCE). Wyniki dokonanej analizy wskaza ł y, ż e tre ść jednego z warunków zawartych w wzorcu umownym pn. „Umowa” jest to ż sama z postanowieniem wzorca umownego uznanego przez S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dalej zwany SOKiK) za niedozwolone i wpisanego do „Rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone” (zwa- nego dalej Rejestrem). Maj ą c na uwadze te ustalenia, Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (zwany równie ż Prezesem Urz ę du lub organem antymonopolowym) postanowi ł o wszcz ę ciu, z dniem 19 lipca 2007r., post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, polegaj ą cych na stosowaniu przez Spó ł k ę we wzorcu umownym, tj. „Umowa” zapisu zawartego w § 12 wzorca, o tre ś ci: - „W sprawach nieuregulowanych niniejsza umow ą maja zastosowanie przepisy Kodeksu Cywilnego. W ł a ś ciwo ść miejscowa dla ewentualnych sporów – S ą d Rejonowy w Gda ń sku”. który móg ł zosta ć uznany za to ż samy np. z postano- wieniem wpisanym do Rejestru, o którym mowa w art. 479 45 K.p.c., na mocy wyroku SOKiK z dnia 4 stycznia 2007r. w sprawie o sygn. akt XVII AmC 37/06, w dniu 21 marca 2007r. pod nr 1074, co mog ł o stanowi ć naruszenie art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. Nr 50, poz. 331 ze zmian ą ) zwanej dalej ustaw ą antymonopolow ą . W odpowiedzi na zawiadomienie o wszcz ę ciu post ę powania NCE, pismem z dnia 12 wrze- ś nia 2007r., podj ęł o zobowi ą zane do usuni ę cia kwestionowanego postanowienia ze stoso- wanego wzorca umownego. Organ antymonopolowy ustali ł i zwa ż y ł , co nast ę puje: OL NCE Sp. z o.o. z siedzib ą w G zosta ł a wpisane do Krajowego Rejestru S ą dowego pod numerem KRS:….. Prowadzi ono m.in. GSP” L” w Gda ń sku, wpisan ą do ewidencji szkó ł niepublicznych, prowadzonej przez Gmin ę Miasta G, pod nr …... Zgodnie z brzmieniem art. 4 ust. 1 a ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie konkuren- cji i konsumentów (Dz.U. Nr 50, poz. 331 ze zmian ą ) przez przedsi ę biorc ę rozumie si ę „osob ę fizyczn ą , osob ę prawn ą a tak ż e jednostk ę organizacyjn ą niemaj ą c ą osobowo ś ci prawnej, której ustawa przyznaje zdolno ść prawn ą , organizuj ą c ą lub ś wiadcz ą c ą us ł ugi 2 o charakterze u ż yteczno ś ci publicznej, które nie s ą dzia ł alno ś ci ą gospodarcz ą w rozumie- niu przepisów o swobodzie dzielno ś ci gospodarczej”. W ramach dzia ł alno ś ci dydaktyczno-wychowawczej NCE ś wiadczy us ł ugi edukacyjne, które s ą us ł ugami o charakterze u ż yteczno ś ci publicznej. Przedstawione okoliczno ś ci jednoznacznie wskazuj ą , ż e NCE jest przedsi ę biorc ą w rozu- mieniu ww. przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów i mo ż e by ć stron ą post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów. Art. 24 ust. 2 ustawy o ochronie (…) stanowi, ż e przez praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe in- teresy konsumentów rozumie si ę godz ą ce w nie bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy. Z kolei, zgodnie z tre ś ci ą pkt 1 tego przepisu, za praktyk ę naruszaj ą ca zbiorowe interesy konsumentów uwa ż a si ę w szczególno ś ci „stosowanie postanowie ń wzorców umowy, które zosta ł wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 [45] ustawy z dnia 17 listopada 1964r. - Kodeksu post ę powa- nia cywilnego (Dz.U. Nr 43, poz. 296, z pó ź n. zm.)”. Tak wiec, zachowanie przedsi ę biorcy w kontaktach z konsumentami stanowi przejaw praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów, je ś li dzia ł aniu temu mo ż na przypisa ć nast ę puj ą ce atrybuty: 9 ujawnia si ę w obrocie konsumenckim, 9 jest bezprawne, 9 godzi w interes konsumentów, który nie jest sum ą indywidualnych interesów konsumentów. Stosownie do przepisu art. 4 pkt 11 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, ilekro ć w ustawie jest mowa o konsumencie, nale ż y przez to rozumie ć „konsumenta w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 23 kwietnia 1964r. – Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93, z pó ź n. zm.)”. Zgodnie z przepisem art. 22 1 K.c. „za konsumenta uwa ż a si ę osob ę fizyczn ą dokonuj ą c ą czynno ś ci prawnej nie zwi ą zanej bezpo ś rednio z jej dzia ł alno ś ci ą gospodarcz ą lub zawodow ą ”. Nie budzi wi ę c w ą tpliwo ś ci, ż e rodzice/opiekunowie dzieci korzystaj ą cych z us ł ug edukacyjnych, ś wiadczonych przez przedsi ę biorc ę , s ą konsumentami. W przedmiotowej sprawie postawiono przedsi ę biorcy zarzut podejmowania dzia ł a ń nosz ą - cych znamiona praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów. Ź ród ł em tego ro- dzaju praktyk nie jest zazwyczaj si ł a ekonomiczna, czy w ł adza rynkowa profesjonalisty, ale jego przewaga nad nieprofesjonalnymi uczestnikami obrotu (konsumentami). Nie ulega w ą tpliwo ś ci, ż e zakwestionowane przez organ antymonopolowy dzia ł ania przed- si ę biorcy obowi ą zywa ł y w obrocie konsumenckim, na etapie wykonania us ł ug kszta ł cenia, ś wiadczonych przez profesjonalist ę na rzecz zleceniodawców (konsumentów). Bezprawno ść jest tak ą cech ą dzia ł ania, która polega na jego sprzeczno ś ci z normami pra- wa lub zasadami wspó łż ycia spo ł ecznego, czy dobrymi obyczajami, bez wzgl ę du na win ę , a nawet ś wiadomo ść sprawcy. Jako „sprzeczne z prawem” nale ż y kwalifikowa ć zachowania niezgodne z nakazem zawartym w ustawie, rozporz ą dzeniu wydanym na podstawie i dla wykonania ustawy, umow ą mi ę dzynarodow ą maj ą c ą bezpo ś rednie zastosowanie w sto- sunkach wewn ę trznych. „Sprzeczne z prawem” s ą : czyny zabronione i zagro ż one sankcj ą karn ą , czyny zabronione pod sankcjami dyscyplinarnymi, czyny zakazane przepisami ad- ministracyjnymi lub przepisami prawa gospodarczego publicznego, czyny zabronione prze- pisami o charakterze cywilnym, sprzeczne z nakazami zawartymi w prawie cywilnym lub prawie administracyjnym. Dla ustalenia bezprawno ś ci dzia ł ania przedsi ę biorcy wystarczy ustalenie, ż e jego okre ś lone zachowanie koliduje z przepisami prawa ( por. Ustawa o zwal- 3 czaniu nieuczciwej konkurencji. Komentarz pod redakcj ą Janusza Szwaji, Urz ą d Antymo- nopolowy, Warszawa 1994, s.38-39). O ile, generalnie, przepis art. 24 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów wskazuje na przyk ł adowy katalog dzia ł a ń bezprawnych, które mog ą przybiera ć ró ż ne for- my i postaci (reklama wprowadzaj ą ca w b łą d, czyny nieuczciwej konkurencji itd.), o tyle w jednym przypadku norma ta wprost uznaje za bezprawne okre ś lony typ zachowa ń przedsi ę biorcy, jakim jest stosowanie postanowie ń wzorców umów uznanych za niedozwo- lone i wpisanych do „Rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone” (zwanego dalej Rejestrem). Dla bytu tej praktyki niezb ę dnym jest łą czne wyst ą pienie na- st ę puj ą cych przes ł anek: 9 przedsi ę biorca musi stosowa ć wzorzec umowy, 9 okre ś lone postanowienia wzorca umowy musz ą zosta ć uznane, wyrokiem S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, za niedozwolone, 9 postanowienia niedozwolone musz ą zosta ć wpisane do w ł a ś ciwego rejestru, przez organ do tego uprawniony. Stosowan ą przez NCE „Umow ę ”, w oparciu o tre ść której ś wiadczone s ą us ł ugi edukacyj- ne, zawieraj ą c ą zbiór opracowanych (gotowych) i obowi ą zuj ą cych przepisów (klauzul), opracowanych przez przedsi ę biorc ę bez wspó ł udzia ł u, czy woli jego kontrahentów, nale ż y uzna ć za wzorzec umowny. Jest on definiowany w literaturze przedmiotu jako doktrynalne okre ś lenie wszelkich jednostronnie przygotowanych z góry, przed zawarciem umowy, go- towych klauzul, w postaci warunków umów, ich wzorów, regulaminów itp 1 . Zgodnie z art. 479 36 K.p.c., sprawy o uznanie postanowie ń wzorca umowy za niedozwolo- ne nale żą do wy łą cznej w ł a ś ciwo ś ci S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Kon- kurencji i Konsumentów. Uznanie przez S ą d ra żą cego naruszenia interesów konsumentów poprzez stosowanie danej (konkretnej) klauzuli umownej skutkuje wpisaniem takiego postanowienia do Rejestru. Organem wyznaczonym do prowadzenia Rejestru i dokonywania w nim wpisów klauzul abuzywnych jest, zgodnie z art. 479 45 K.p.c., Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Kon- sumentów. Konsekwencj ą umieszczenia okre ś lonego postanowienia w Rejestrze jest to, ż e pos ł u ż enie si ę nim, w jakimkolwiek innym wzorcu umownym/wprowadzenie do innej umowy, wywo- ł uje skutek podobny do wprowadzenia do tego wzorca elementu bezwzgl ę dnie przez pra- wo zakazanego, przy czym dla uznania to ż samo ś ci klauzuli wpisanej do Rejestru i klauzuli z ni ą porównywanej nie jest nawet niezb ę dna ich literalna identyczno ść , a jedynie to, aby ich tre ść wskazywa ł a na identyczny zamiar, b ą d ź wywo ł ywa ł a identyczny skutek prawny. Tak wi ę c zamiar/cel jakiemu ma s ł u ż y ć kwestionowana klauzula jest g ł ównym czynnikiem przes ą dzaj ą cym o tym, ż e jest ona to ż sama z klauzul ą wpisan ą do Rejestru. 2 Ze wzgl ę du na rozszerzon ą skuteczno ść klauzul spe ł niaj ą one tak ą sam ą funkcj ę , jak przepisy prawne, a zatem dla ich oceny – w drodze analogii – stosowa ć nale ż y zasady wyk ł adni przepisów, a przy okre ś laniu znaczenia niedozwolonych postanowie ń umownych wykorzystywa ć regu- ł y interpretacji wykszta ł cone w nauce prawa i praktyce orzeczniczej. Dlatego te ż niedo- 1 E. Łę towska, Ochrona niektórych praw konsumentów. Komentarz, 3. Wydanie, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2001, s. 75. 2 Wyrok S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 25 maja 2005r., sygn. akt XVII Ama 46/04. 4 zwolonymi s ą postanowienia umów, które mieszcz ą si ę w hipotezie klauzuli wpisanej do Rejestru i klauzuli z ni ą porównywanej. Stanowisko takie wynika nie tylko z zapisu art. 479 43 K.p.c. zgodnie którym prawomocno ść wyroku w sprawie o uznanie postanowie ń wzorca umowy za niedozwolone, zostaje rozsze- rzona na osoby trzecie od chwili wpisania wzorca umowy do Rejestru, ale tak ż e z: 9 wyroku S ą du Najwy ż szego z dnia 20 czerwca 2006r. sygn. akt III SK 7/06 w którym uzna ł on, ż e wpisanie okre ś lonej klauzuli do Rejestru ”(…) dzia ł a erga omnes, a dalsze pos ł ugiwanie si ę klauzul ą abuzywn ą wpisan ą do reje- stru jest zakazane obrocie prawnym nie tylko wzgl ę dem podmiotu, wobec którego to orzeczono, ale równie ż identycznych lub podobnego rodzaju sto- sunkach prawnych zawieranych przez osoby trzecie, bez ograniczenia w ż a- dem sposób kategorii tych podmiotów”, 9 uchwa ł y S ą du Najwy ż szego z dnia 13 lipca 2006r., sygn. akt III SZP 3/06, w której zaj ął on stanowisko, ż e „(…) zakaz stosowania postanowienia wpi- sanego do rejestru niedozwolonych klauzul umownych obejmuje wszystkie firmy stosuj ą ce wzorce umowne w obrocie z konsumentami, a nie tylko te, których dotyczy ł wyrok b ę d ą cy podstaw ą wpisu do rejestru”, tak ż e wtedy, gdy przedmiotem oceny s ą „przypadki wprowadzania jedynie zmian kosme- tycznych polegaj ą cych na przestawieniu wyrazów lub zast ą pieniu jednych wyrazów innymi, je ż eli tylko wyk ł adnia postanowienia pozwoli stwierdzi ć , i ż jego tre ść mie ś ci si ę w hipotezie zakazanej klauzuli”. Zatem, aby stwierdzi ć stosowanie przez okre ś lonego przedsi ę biorc ę praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów, polegaj ą cej na stosowaniu postanowie ń wzorców umów wpisanych do Rejestru, nale ż y wykaza ć , ż e stosowane przez niego klauzule, w porówna- niu z klauzulami wyst ę puj ą cymi w Rejestrze, charakteryzuj ą si ę albo identycznym brzmie- niem, albo s ą nieznacznie zmodyfikowane - co nie ma istotnego wp ł ywu na zmian ę kwali- fikacji klauzuli, jako niedozwolonej - albo, pomimo ró ż nicy w brzmieniu wywo ł uj ą one to ż - same skutki. G ł ównym czynnikiem przes ą dzaj ą cym winien by ć cel, jakiemu ma s ł u ż y ć kwe- stionowana klauzula. Je ż eli jest on zgodny z celem utworzenia klauzuli uznanej za niedo- zwolon ą , mo ż na uzna ć , ż e klauzule s ą to ż same. 3 W dniu 21 marca 2007r. do Rejestru, pod pozycj ą 1074, zosta ł o wpisane postanowienie, stosowane przez Selectours & Teleman Sp. z o.o. w Warszawie, które wyrokiem SOKiK z dnia 4 stycznia 2007r., sygn. akt XVII AmC 37/06, zosta ł o uznane za niedozwolone. Po- nadto w Rejestrze znajduje si ę wiele innych postanowie ń o tre ś ci to ż samej z brzmieniem postanowienia zawartego w § 12 Umowy NCE. Dla przyk ł adu, w pozycji 388, zawarto po- stanowienie umowne, uznane wyrokiem SOKiK z dnia 22 grudnia 2004r., sygn. akt XVII AmC 15/04, za niedozwolone. Postanowienie to by ł o stosowane przez przedsi ę biorc ę , ś wiadcz ą cego, jak NCE, us ł ugi edukacyjne. Porównanie tre ś ci klauzuli umieszczonej w Rejestrze z postanowieniem zawartym we wzorcu umownym NCE zawiera tablica 1. Tablica 1 P OSTANOWIENIE UMIESZCZONE W REJESTRZE POSTANO- WIE Ń NIEDOZWOLONYCH P OSTANOWIENIE UMIESZCZONE WE WZORCU SKT L. P . P OZYCJA W REJESTRZE T RE ŚĆ POSTANOWIENIA T RE ŚĆ POSTANOWIENIA P RZEPIS WZORCA 3 Wyrok S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 25 maja 2005r., sygn. akt XVII Ama 46/04 5 1 388 Za s ą d w ł a ś ciwy do rozpoznania spraw spornych strony uznaj ą S ą d miejscowo w ł a ś ciwy dla Impuls School W sprawach nieuregulowanych niniejsza umow ą maja zastosowanie przepisy Kodeksu Cywilnego. W ł a- ś ciwo ść miejscowa dla ewentualnych sporów – S ą d Rejonowy w Gda ń sku § 12 UMOWY Wyniki analizy porównawczej postanowienia zawartego we wzorcu stosowanym przez przedsi ę biorc ę z klauzul ą umieszczon ą w Rejestrze pozwalaj ą na stwierdzenie, stosowanie jego wywo ł uje to ż same skutki, bowiem w przypadku powstania sporu na tle wykonywania umowy, zapisy te bezprawnie narzucaj ą konsumentom w ł a ś ciwo ść miejscow ą s ą du i ogra- niczaj ą ich prawa do wytoczenia powództwa, wynikaj ą ce przepisów K.p.c. o w ł a ś ciwo ś ci ogólnej i przemiennej. Zgodnie z ustaw ą z dnia 17 listopada 1964r. Kodeks post ę powania cywilnego (Dz.U. Nr 43, poz. 269 ze zm.) mówi ą c o w ł a ś ciwo ś ci miejscowej, mo ż na wyró ż ni ć w ł a ś ciwo ść : ogóln ą , przemienn ą i wy łą czn ą . Zasad ę w zakresie w ł a ś ciwo ś ci miejscowej okre ś la art. 27 § 1 K.p.c. stanowi ą c, ż e „Powództwo wytacza si ę przed s ą d pierwszej instancji, w którego okr ę gu pozwany ma miejsce zamieszkania”. W ł a ś ciwo ść wy łą czna dotyczy powództw zwi ą - zanych m.in. prawem rzeczowym na nieruchomo ś ci, dziedziczeniem, stosunkami pomi ę dzy rodzicami i dzie ć mi. Przepisy dotycz ą ce w ł a ś ciwo ś ci przemiennej przewiduj ą mo ż liwo ść wytoczenia powództwa o ustalenie istnienia umowy, jej wykonania, rozwi ą zania lub unie- wa ż nienia, jak te ż o odszkodowanie z powodu niewykonania lub nienale ż ytego wykonania umowy, przed s ą dem w ł a ś ciwym dla miejsca jej wykonania. W razie w ą tpliwo ś ci, miejsce to powinno by ć stwierdzone dokumentem. Przepisy art. 31 i nast. K.p.c. umo ż liwiaj ą po- wodowi dokonanie wyboru pomi ę dzy s ą dem w ł a ś ciwo ś ci ogólnej, a innym s ą dem ozna- czonym w tych przepisach, w zale ż no ś ci od tego, który s ą d jest dla niego dogodniejszy. 4 Nie jest zatem dopuszczalne narzucenie w ł a ś ciwo ś ci przemiennej przez jedn ą ze stron sto- sunku prawnego/umowy, a jedynie nast ę pczy jej wybór w chwili powstania roszczenia wynikaj ą cego z umowy. Artyku ł 46 K.p.c. przewiduje mo ż liwo ść zawarcia tzw. umowy pro- rogacyjnej, polegaj ą cej na tym, ż e strony mog ą umówi ć si ę na pi ś mie o poddanie s ą dowi pierwszej instancji, który wed ł ug ustawy nie jest miejscowo w ł a ś ciwy, sporu ju ż wynik ł ego lub sporów mog ą cych wynikn ąć w przysz ł o ś ci z oznaczonego stosunku prawnego. S ą d ten, je ż eli strony nie postanowi ł y inaczej, b ę dzie wówczas s ą dem wy łą cznie w ł a ś ciwym. W ś wietle przytoczonego przepisu mo ż liwe jest odej ś cie od generalnego modelu w ł a ś ciwo- ś ci ogólnej, jednak tylko wtedy, gdy jest to przedmiotem indywidualnego uzgodnienia umownego. Skuteczno ść takiej umowy zale ż y zatem od zgodnego wyra ż enia woli stron. Tak wi ę c w rozpatrywanym przypadku, w sytuacji konieczno ś ci rozwi ą zywania sporu na drodze s ą dowej w gr ę wchodz ą tylko dwie w ł a ś ciwo ś ci, tj. ogólna i przemienna. Wed ł ug w ł a ś ciwo ś ci ogólnej, je ż eli powodem jest konsument, to powództwo powinno zosta ć wnie- sione do s ą du w ł a ś ciwego dla siedziby szko ł y (art. 30 K.p.c.). Je ż eli natomiast powodem jest szko ł a, to s ą dem w ł a ś ciwym jest s ą d, w którego okr ę gu konsument ma miejsce za- mieszkania (art. 27 § 1 k.p.c.). W przypadku w ł a ś ciwo ś ci przemiennej dotycz ą cej roszcze ń wynikaj ą cych z zawartej umowy o ś wiadczenie us ł ug edukacyjnych, w ł a ś ciwym b ę dzie s ą d miejsca wykonania tej umowy – czyli zazwyczaj s ą d w ł a ś ciwy dla siedziby szko ł y (art. 34 k.p.c.). Jak wynika z powy ż szego, nie w ka ż dym przypadku s ą dem w ł a ś ciwym b ę dzie s ą d w ł a ś ciwy dla siedziby NCE. Przedsi ę biorca narzucaj ą c konsumentowi ograniczenie mo ż li- wo ś ci dochodzenia roszcze ń powsta ł ych na tle wykonywania umowy przyczynia si ę do po- 4 Kodeks post ę powania cywilnego. Komentarz. Tom I. Pod redakcj ą K. Piaseckiego, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 1996r., str.164. 6 gorszenia jego sytuacji, co mo ż e by ć ź ród ł em niewygody i niepotrzebnej straty czasu, a tak ż e zb ę dnych wydatków. Zapis taki utrudnia mu ponadto skuteczn ą realizacj ę konsty- tucyjnego prawa do s ą du. 5 Pos ł ugiwanie si ę postanowieniami umieszczonymi w Rejestrze stanowi wprowadzenie do umowy elementu zakazanego prawnie, a tym samym dzia ł ania przedsi ę biorcy, w tym za- kresie, maj ą charakter bezprawny, niedozwolony z mocy prawa. Z naruszeniem zbiorowych interesów konsumentów mamy do czynienia, gdy dzia ł anie lub zaniechanie przedsi ę biorcy godzi w interesy konsumentów jako zbiorowo ś ci. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów chroni interesy ogó ł u konsumentów, wi ę kszej ich grupy, czyli chroni interesy nieograniczonej liczby podmiotów, których nie da si ę zidentyfi- kowa ć . Poniewa ż oferta handlowa skar ż onego przedsi ę biorcy kierowana jest do bli ż ej nieokre ś lo- nej liczby jego kontrahentów, najcz ęś ciej konsumentów indywidualnych (rodzi- ców/opiekunów zarówno obecnych, jak i przysz ł ych uczniów), nie ulega w ą tpliwo ś ci, ż e w rozpatrywanej sprawie mamy do czynienia nie z indywidualnym interesem jednostki, ale ze zbiorowym interesem konsumentów. W tym stanie rzeczy uzna ć nale ż y, ż e wszystkie, wymienione wy ż ej, ustawowe przes ł anki art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie [...] zosta ł y uprawdopodobnione, zatem uprawdopodobnione zosta ł o, i ż skar ż ony przedsi ę biorca stosowa ł wzorzec umowny, tre ść którego zawiera ł a postanowienie uznane za bezprawne i wpisane do Rejestru klauzul niedozwolonych. Zgodnie z art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie [...], je ż eli w toku po- st ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów zostanie uprawdopodobnione, na podstawie okoliczno ś ci sprawy, informacji zawartych we wniosku lub b ę d ą cych podstaw ą wszcz ę cia post ę powania z urz ę du, ż e przedsi ę biorca stosuje prak- tyk ę , o której mowa w art. 24, a przedsi ę biorca, któremu jest zarzucane naruszenie tego przepisu, zobowi ąż e si ę do podj ę cia lub zaniechania okre ś lonych dzia ł a ń zmierzaj ą cych do zapobie ż enia tym naruszeniom, Prezes Urz ę du mo ż e, w drodze decyzji, na ł o ż y ć obowi ą zek wykonania tych zobowi ą za ń . Równocze ś nie, w decyzji, o której mowa wy ż ej, Prezes Urz ę du nak ł ada na przedsi ę biorc ę lub zwi ą zek przedsi ę biorców, obowi ą zek sk ł adania w wyznaczonym terminie informacji o stopniu realizacji przyj ę tych zobowi ą za ń , mo ż e te ż okre ś li ć termin ich (art. 28 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie […]). Jak wykazano wcze ś niej, okoliczno ś ci sprawy uprawdopodobni ł y, ż e NCE stosuje praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów, okre ś lon ą w art. 24 ust. 2 pkt 1 ustawy an- tymonopolowej. Jednocze ś nie przedsi ę biorca zobowi ą za ł si ę do podj ę cia dzia ł a ń zmierzaj ą cych do zapobie- ż enia tym naruszeniom, poprzez usuni ę cie kwestionowanego postanowienia ze stosowa- nego wzorca umownego. Po zmianie § 12 umowy otrzyma brzmienie: „W sprawach nie- uregulowanych niniejsz ą umowa maj ą zastosowanie przepisy Kodeksu cywilnego”. W ocenie Prezesa Urz ę du podj ę te zobowi ą zanie w sposób wystarczaj ą cy zabezpiecza i chroni interesy konsumentów. Bior ą c pod uwag ę okoliczno ś ci faktyczne sprawy Prezes Urz ę du nak ł ada na NCE obowi ą zek wykonania podj ę tego zobowi ą zania poprzez zmian ę (aneskowanie) umów istniej ą cych ju ż 5 Wyrok S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 25 maja 2005r., sygn. akt XVII Ama 46/04. 7 w obrocie prawnym lub przynajmniej podj ę cie udokumentowanych dzia ł a ń , polegaj ą cych na przedstawieniu wszystkim kontrahentom aneksów zawieraj ą cych nowe regulacje oraz do zawierania nowych umów w oparciu o nowy wzorzec umowny. St ą d orzeczono, jak w pkt I sentencji. Ponadto, organ antymonopolowy, w oparciu o zapis art. 28 ust. 2 i ust. 3 ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie […], okre ś li ł termin wykonania podj ę tego zobowi ą zania na dzie ń 31 grudnia 2007r., jak równie ż wyznaczy ł termin na przekazanie informacji o stopniu reali- zacji zobowi ą zania na dzie ń 31 stycznia 2008r. Maj ą c to na uwadze orzeczono, jak w pkt II i pkt III sentencji. Stosownie do tre ś ci art. 81 ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie […], w zwi ą z- ku z art. 479 28 § 2 K.p.c., od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowe- go w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodnio- wym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów - Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Gda ń sku. Z upowa ż nienia Prezesa Urz ę du Roman Jarz ą bek Dyrektor Delegatury UOKiK w Gda ń sku 8