RGD-18/2007

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW D ELEGATURA UOK I K W GDA Ń SKU 80-824 G DA Ń SK , UL . P ODWALE P RZEDMIEJSKIE 30 T EL ./ FAX (058 PREFIKS ) 346-29-32, 346-29-33, 301-50-21 E- MAIL : GDANSK @ UOKIK . GOV . PL RGD.61-13/07/MLM Gda ń sk, dnia 25 lipca 2007r. D ECYZJA NR RGD. 18/2007 I. Na podstawie art. 23f w zwi ą zku z art. 23a ust. 1 i 2 i art. 28 ust. 6 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jednolity: Dz.U. Nr 86, poz. 804 ze zmianami) oraz stosownie do tre ś ci art. 131 ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. Nr 50, poz. 331 ze zmian ą ) i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz.U. Nr 18, poz. 172 ze zmian ą ), w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, po przeprowadzeniu post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, wszcz ę tego z urz ę du, przeciwko P S z siedzib ą w S w sprawie stosowania, przez t ę uczelni ę , we wzorcach umownych, tj.: 1. „Umowie Nr (inicja ł y wydzia ł u)/nr/rok” dotycz ą cej kszta ł cenia na studiach wy ż szych niestacjonarnych i „Umowie Nr (inicja ł y wydzia ł u)/nr/rok” doty- cz ą cej powtarzania okre ś lonych zaj ęć dydaktycznych na studiach niestacjonar- nych, stanowi ą cych odpowiednio za łą cznik nr 1 i nr 2 do Zarz ą dzenia Rektora Nr 35 z dnia 18 lipca 2006r. nast ę puj ą cych postanowie ń , zawartych w: a) § 5 ust. 1 wzorców o tre ś ci: „ Niewniesienie op ł at w podanych terminach … mo ż e by ć podstaw ą do skre ś lenia z listy studentów”, b) § 5 ust. 2 wzorców o tre ś ci: „ W przypadku skre ś lenia Studenta z listy studen- tów op ł aty uiszczone przed dniem decyzji o skre ś leniu nie podlegaj ą zwroto- wi”, c) § 6 ust. 2 wzorców o tre ś ci: „ Spory pomi ę dzy stronami rozstrzyga w ł a ś ciwy rzeczowo S ą d w Szczecinie”, 2. „Umowie Nr (inicja ł y wydzia ł u)/nr/rok” dotycz ą cej kszta ł cenia na studiach wy ż szych niestacjonarnych, stanowi ą cej za łą cznik nr 1 do Zarz ą dzenia Rektora Nr 35 z dnia 18 lipca 2006r. zapisu zawartego w § 4 ust. 2 o tre ś ci: „ Zmiana wysoko- ś ci pobranej op ł aty za us ł ug ę edukacyjn ą na kolejne lata studiów mo ż e nast ą pi ć w stopniu nie przekraczaj ą cym kosztów ponoszonych w zakresie niezb ę dnym do uruchomienia i prowadzenia studiów z uwzgl ę dnieniem kosztów amortyzacji i re- montów. Zmiana wysoko ś ci op ł aty mo ż e nast ą pi ć z pocz ą tkiem roku akademickie- go. Zmiana wysoko ś ci op ł aty dokonana zarz ą dzeniem rektora nie wymaga wpro- wadzenia aneksu do umowy, o którym mowa w § 6 ust. 1.”, uznanych za niedozwolone i wpisanych do „Rejestru postanowie ń wzorców uznanych za niedozwolone”, po przyj ę ciu zobowi ą za ń P S do: A. podj ę cia dzia ł a ń zmierzaj ą cych do zaniechania naruszenia zbiorowych interesów konsumentów poprzez zmian ę Zarz ą dzenia Rektora PS nr 35 z dnia 18 lipca 2006r. i wykre ś lenia kwestionowanych postanowie ń umownych umieszczonych w stosowanych wzorcach, B. aneksowania umów zawartych z konsumentami od pocz ą tku roku akademickie- go 2006/2007, nak ł ada si ę na P S obowi ą zek wykonania tych zobowi ą za ń . II. Na podstawie art. 23f ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów okre ś la si ę nast ę puj ą ce terminy wykonania zobowi ą zania, o którym mowa w: 1. punkcie IA niniejszej decyzji – do dnia 30 lipca 2007r., 2. punkcie IB niniejszej decyzji – do dnia 31 pa ź dziernika 2007r. III. Na podstawie art. 23f ust. 3 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów zobowi ą zuje PS do z ł o ż enia sprawozda ń o stopniu realizacji zobowi ą za ń w terminie do dnia 1 grudnia 2007r. w zakresie zobowi ą za ń , o których mowa w punktach IA i IB niniejszej decyzji. IV. Na postawie art. 23d ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i kon- sumentów nie uznaje si ę za praktyk ę naruszaj ą zbiorowe interesy konsumentów sto- sowania przez P S w § 44 wzorca umownego pn. „Regulamin Studiów PS” zapisu o tre ś ci: „ Dziekan wydzia ł u mo ż e skre ś li ć studenta z listy studentów, w przypadku niewniesienia op ł at zwi ą zanych z odbywaniem studiów”. UZASADNIENIE W dniu 29 marca 2007r. Delegatura Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Gda ń - sku uzyska ł a wzorce umowne, stosowane przez P S z siedzib ą w S (zwan ą dalej Politech- nik ą lub Uczelni ą ). Wyniki dokonanej analizy tre ś ci warunków zawartych w tych dokumentach wskazywa ł y, ż e cz ęść zapisów zbie ż na jest z brzmieniem postanowie ń wzorców umownych uznanych przez S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dalej zwany SOKiK) za niedozwolone i wpisanych do „Rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone” (zwa- nego dalej Rejestrem). Maj ą c na uwadze te ustalenia, Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (zwany równie ż Prezesem Urz ę du lub organem antymonopolowym) postanowi ł o wszcz ę ciu, z dniem 20 kwietnia 2007r., post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe inte- resy konsumentów, polegaj ą cych na stosowaniu przez Politechnik ę we wzorcach umownych, tj.: 2 1. „Regulaminie Studiów Politechniki S” - zapisu zawartego w § 44 wzorca o tre ś ci: „ Dziekan wydzia ł u mo ż e skre ś li ć studenta z listy studentów, w przypad- ku niewniesienia op ł at zwi ą zanych z odbywaniem studiów.”, który mo ż e zosta ć uznany za to ż samy np. z postanowieniem wpisanym do Rejestru, o którym mowa w art. 479 45 K.p.c., na mocy wyroku SOKiK z dnia 27 lutego 2006r. w sprawie o sygn. akt AmC XVII 105/04 w dniu 29 maja 2006r. pod nr 726, co mo ż e sta- nowi ć naruszenie art. 23a ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jednolity: Dz.U. Nr 86, poz. 804 ze zmianami), zwanej dalej ustaw ą z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie […] b ą d ź ustaw ą anty- monopolow ą , 2. „Umowie Nr (inicja ł y wydzia ł u)/nr/rok” dotycz ą cej kszta ł cenia na studiach wy ż szych niestacjonarnych i „Umowie Nr (inicja ł y wydzia ł u)/nr/rok” doty- cz ą cej powtarzania okre ś lonych zaj ęć dydaktycznych na studiach niestacjonar- nych, stanowi ą cych odpowiednio za łą cznik nr 1 i nr 2 do Zarz ą dzenia Rektora Nr 35 z dnia 18 lipca 2006r. - zapisu zawartego w § 5 ust. 1 wzorców o tre ś ci: „ Nie- wniesienie op ł at w podanych terminach … mo ż e by ć podstaw ą do skre ś lenia z li- sty studentów.”, który mo ż e zosta ć uznany za to ż samy np. z postanowieniem wpisanym do Rejestru, o którym mowa w art. 479 45 K.p.c., na mocy wyroku SO- KiK z dnia 27 lutego 2006r. w sprawie o sygn. akt AmC XVII 105/04 w dniu 29 maja 2006r. pod nr 726, co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 23a ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie […], 3. „Umowie Nr (inicja ł y wydzia ł u)/nr/rok” dotycz ą cej kszta ł cenia na studiach wy ż szych niestacjonarnych i „Umowie Nr (inicja ł y wydzia ł u)/nr/rok” doty- cz ą cej powtarzania okre ś lonych zaj ęć dydaktycznych na studiach niestacjonar- nych, stanowi ą cych odpowiednio za łą cznik nr 1 i nr 2 do Zarz ą dzenia Rektora Nr 35 z dnia 18 lipca 2006r. - zapisu zawartego w § 5 ust. 2 wzorców o tre ś ci: „ W przypadku skre ś lenia Studenta z listy studentów op ł aty uiszczone przed dniem decyzji o skre ś leniu nie podlegaj ą zwrotowi.”, który mo ż e zosta ć uznany za to ż samy np. z postanowieniem wpisanym do Rejestru, o którym mowa w art. 479 45 K.p.c., na mocy wyroku SOKiK z dnia 27 lutego 2006r. w sprawie o sygn. akt AmC XVII 105/04 w dniu 29 maja 2006r. pod nr 727, co mo ż e stanowi ć na- ruszenie art. 23a ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie […], 4. „Umowie Nr (inicja ł y wydzia ł u)/nr/rok” dotycz ą cej kszta ł cenia na studiach wy ż szych niestacjonarnych i „Umowie Nr (inicja ł y wydzia ł u)/nr/rok” doty- cz ą cej powtarzania okre ś lonych zaj ęć dydaktycznych na studiach niestacjonar- nych, stanowi ą cych odpowiednio za łą cznik nr 1 i nr 2 do Zarz ą dzenia Rektora Nr 35 z dnia 18 lipca 2006r. - zapisu zawartego w § 6 ust. 2 wzorców o tre ś ci: „ Spo- ry pomi ę dzy stronami rozstrzyga w ł a ś ciwy rzeczowo S ą d w Szczecinie.”, który mo ż e zosta ć uznany za to ż samy np. z postanowieniem wpisanym do Rejestru, o którym mowa w art. 479 45 K.p.c., na mocy wyroku SOKiK z dnia 11 maja 2006r. w sprawie o sygn. akt AmC XVII 176/05 w dniu 3 sierpnia 2006r. pod nr 801, co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 23a ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie […], 5. „Umowie Nr (inicja ł y wydzia ł u)/nr/rok” dotycz ą cej kszta ł cenia na studiach wy ż szych niestacjonarnych stanowi ą cej za łą cznik nr 1 do Zarz ą dzenia Rektora Nr 35 z dnia 18 lipca 2006r.” - zapisu zawartego w § 4 ust. 2 wzorca o tre ś ci: „ Zmiana wysoko ś ci pobranej op ł aty za us ł ug ę edukacyjn ą na kolejne lata studiów 3 mo ż e nast ą pi ć w stopniu nie przekraczaj ą cym kosztów ponoszonych w zakresie niezb ę dnym do uruchomienia i prowadzenia studiów z uwzgl ę dnieniem kosztów amortyzacji i remontów. Zmiana wysoko ś ci op ł aty mo ż e nast ą pi ć z pocz ą tkiem roku akademickiego. Zmiana wysoko ś ci op ł aty dokonana zarz ą dzeniem rektora nie wymaga wprowadzenia aneksu do umowy, o którym mowa w § 6 ust. 1.”, który mo ż e zosta ć uznany za to ż samy np. z postanowieniem wpisanym do Reje- stru, o którym mowa w art. 479 45 K.p.c., na mocy wyroku SOKiK z dnia 10 kwiet- nia 2003r. w sprawie o sygn. akt AmC XVII 17/01, w dniu 14 sierpnia 2003r. pod nr 59, co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 23a ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie […]. W odpowiedzi na zawiadomienie o wszcz ę ciu post ę powania Uczelnia, pismem z dnia 23 maja 2007r., stwierdzi ł a, ż e zapis zawarty w § 44 obowi ą zuj ą cego „Regulaminu Studiów …” zgodny jest z tre ś ci ą art. 190 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 27 lipca 2005r. o szkolnictwie wy ż szym (Dz.U. z 2005r. Nr 164, poz. 1365 ze zmianami); pozosta ł e zarzuty Rektor Poli- techniki uzna ł za uzasadnione i wyda ł , maj ą c to na wzgl ę dzie, Zarz ą dzenie nr 34 z dnia 22 maja 2007r., na podstawie którego wprowadzone zosta ł y nast ę puj ą ce zmiany do Zarz ą - dzenia nr 35 z dnia 18 lipca 2006r.: 1. w za łą czniku nr 1 do Zarz ą dzenia: − w § 4 skre ś lono ust. 2, − w § 5 skre ś lono ust. 1 i 2, − w § 6 skre ś lono ust. 2, 2. w za łą czniku nr 2 do Zarz ą dzenia: − w § 5 skre ś lono ust. 1 i 2, − w § 6 skre ś lono ust. 2. Ponadto, pismem z dnia 29 czerwca 2007r. Politechnika podj ęł a zobowi ą zanie do anekso- wania, w terminie do ko ń ca pa ź dziernika 2007r., umów zawartych ze studentami od po- cz ą tku roku akademickiego 2006/2007. O RGAN ANTYMONOPOLOWY USTALI Ł , CO NAST Ę PUJE : Politechnika S jest publiczn ą uczelni ą akademick ą , utworzon ą w drodze ustawy. Jednym z podstawowych zada ń uczelni jest kszta ł cenie studentów w celu przygotowania ich do pracy zawodowej. Kszta ł cenie odbywa si ę w formie studiów stacjonarnych i niestacjonar- nych. Uchwa łą nr 31, z dnia 26 czerwca 2006r., Senat uczelni, na podstawie art. 99 ust. 3 usta- wy z dnia 27 lipca 2005r. prawo o szkolnictwie wy ż szym (Dz.U. Nr 164, poz. 1365 ze zmianami), ustali ł zasady pobierania op ł at za ś wiadczone us ł ugi edukacyjne w Politechnice S, w tym m.in. op ł at za zaj ę cia dydaktyczne na studiach niestacjonarnych oraz studiach doktoranckich. Zgodnie z art. 160 ust. 1 ustawy o szkolnictwie wy ż szym, organizacj ę i tok studiów oraz zwi ą zane z nimi prawa i obowi ą zki studenta okre ś la regulamin studiów. Natomiast, zgod- nie z ust. 3 tego przepisu, warunki odp ł atno ś ci za studia okre ś la umowa zawarta mi ę dzy uczelni ą a studentem w formie pisemnej. Odp ł atne ś wiadczenie us ł ug edukacyjnych ma charakter umowy, do której stosuje si ę odpowiednio przepisy o umowie zlecenia, która - zgodnie z art. 750 k.c. - jest umow ą 4 wzajemn ą , gdzie ś wiadczeniem g ł ównym s ą us ł ugi edukacyjne, za które konsument uisz- cza op ł aty. Wyst ę puj ą w niej zatem dwie strony: Uczelnia i student. Studenci, z którymi Uczelnia zwiera umowy o odp ł atne ś wiadczenie us ł ug edukacyjnych, s ą konsumentami w rozumieniu art. 22 1 Kodeksu cywilnego, tj. osobami fizycznymi doko- nuj ą cymi czynno ś ci prawnej niezwi ą zanej bezpo ś rednio z ich dzia ł alno ś ci ą zawodow ą lub gospodarcz ą . Natomiast Uczelnia jest traktowana jako przedsi ę biorca, tj. podmiot ś wiad- cz ą cy odp ł atnie us ł ugi edukacyjne, którego dzia ł alno ść ma charakter gospodarczy. Stano- wisko to potwierdza równie ż orzecznictwo S ą du Najwy ż szego (wyrok SN z 7.04.2004 r. sygn. akt III SK 22/2004) oraz orzecznictwo S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (wyrok z 28.09.2005 r. sygn. akt XVII AmC 18/05; wyrok z 12.12.2005 r. sygn. akt XVII Amc 80/2004). ORGAN ANTYMONOPOLOWY ZWA Ż Y Ł , CO NAST Ę PUJE : I. Dnia 21 kwietnia 2007r. wesz ł a w ż ycie ustawa z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. Nr 50, poz. 331 ze zmian ą ), której art. 131 ust. 1 stanowi, i ż „do post ę powa ń wszcz ę tych na podstawie ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów i nie zako ń czonych do dnia wej ś cia w ż ycie niniejszej ustawy stosuje si ę przepisy dotychczasowe”. W zwi ą zku z tym, ż e post ę powanie w przedmiotowej sprawie zosta ł o wszcz ę te w dniu 20 kwietnia 2007r., Prezes Urz ę du przy jej rozpatrywaniu stosuje przepisy ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie […]. Stosowane przez Uczelni ę umowy i regulaminy, w oparciu o tre ść których nast ę puje ś wiadczenie us ł ug edukacyjnych, zawieraj ą ce zbiór opracowanych (gotowych) i obo- wi ą zuj ą cych przepisów (klauzul), opracowanych przez przedsi ę biorc ę bez wspó ł udzia- ł u, czy woli jego kontrahentów, nale ż y uzna ć za wzorce umowne. Wzorzec taki defi- niowany jest w literaturze przedmiotu jako doktrynalne okre ś lenie wszelkich jedno- stronnie przygotowanych z góry, przed zawarciem umowy, gotowych klauzul, w po- staci warunków umów, ich wzorów, regulaminów itp 1 . Art. 23a ust. 1 zd. 1 ustawy o ochronie (…) stanowi, ż e przez praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów rozumie si ę godz ą ce w nie bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy. Z kolei, zgodnie z tre ś ci ą art. 23a ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie […], „za praktyk ę naruszaj ą ca zbiorowe interesy konsumentów uwa ż a si ę w szczególno ś ci stosowanie postanowie ń wzorców umowy, które zosta ł wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 [45] Kodeksu post ę powania cywilnego, naruszenie obo- wi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji, nieuczciw ą lub wprowadzaj ą c ą w b łą d reklam ę i inne czyny nieuczciwej konkurencji godz ą ce w zbiorowe interesy konsumentów”. Art. 23a ust. 2 precyzuje zatem klauzul ę gene- raln ą zawart ą w ust. 1, poprzez egzemplifikacj ę najcz ęś ciej wyst ę puj ą cych narusze ń zbiorowych interesów konsumentów. Tak wiec, zachowanie przedsi ę biorcy w kontak- tach z konsumentami stanowi przejaw praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy kon- sumentów, je ś li dzia ł aniu temu mo ż na przypisa ć nast ę puj ą ce atrybuty: 1 E. Łę towska, Ochrona niektórych praw konsumentów. Komentarz, 3. Wydanie, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2001, s. 75. 5 9 jest bezprawne, 9 ujawnia si ę w obrocie konsumenckim, 9 godzi w interes konsumentów, który nie jest sum ą indywidualnych interesów konsumentów. O ile, generalnie, przepis art. 23 a ust. 2 wskazuje na przyk ł adowy katalog dzia ł a ń bezprawnych, które – jak ju ż wskazano - mog ą przybiera ć ró ż ne formy i postaci (reklama wprowadzaj ą ca w b łą d, czyny nieuczciwej konkurencji itd.), o tyle w jed- nym przypadku norma ta wprost uznaje za bezprawne okre ś lony typ zachowa ń przedsi ę biorcy, jakim jest stosowanie postanowie ń wzorców umów uznanych za nie- dozwolone i wpisanych do Rejestru. Dla bytu tej praktyki niezb ę dnym jest łą czne wy- st ą pienie nast ę puj ą cych przes ł anek: 9 przedsi ę biorca musi stosowa ć wzorzec umowy, 9 okre ś lone postanowienia wzorca umowy musz ą zosta ć uznane, wyrokiem S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, za niedozwolone, 9 postanowienia niedozwolone musz ą zosta ć wpisane do w ł a ś ciwego rejestru, przez organ do tego uprawniony. Wzorzec umowny, jako akt o charakterze ogólnym, narzucony przez proponenta jego kontrahentowi, staje jest najcz ęś ciej zagro ż eniem dla interesów drugiej strony, zwy- kle konsumenta, bowiem 2 : 9 wy łą cza swobod ę oceny sytuacji i podj ę cia decyzji przez kontrahenta propo- nenta, 9 bardzo cz ę sto zawiera postanowienia krzywdz ą ce drug ą stron ę , nierówno- miernie okre ś laj ą c ryzyko transakcji, zawieraj ą c niesymetryczne roz ł o ż enie praw i obowi ą zków, przyznaj ą c tylko proponentowi uprawnienia kszta ł tuj ą ce stosunek prawny, zawieraj ą c wy łą czenia poziomu ochrony przyznanej s ł ab- szej stronie przez samo prawo, 9 wzorce finguj ą istnienie konsensusu na, w rzeczywisto ś ci niechciane, klauzu- le, 9 wzorce manewruj ą mo ż liwo ś ciami wynikaj ą cymi z wyboru prawa w ł a ś ciwego, co niesie ze sob ą zagro ż enie dla ekonomicznych interesów konsumenta, a nierzadko i dla jego bezpiecze ń stwa i zdrowia. Z tych te ż powodów stosowane przez przedsi ę biorców wzorce umowne podlegaj ą szczególnemu nadzorowi i sta ł ej kontroli. Specjalne to tego instrumenty zosta ł y wprowadzone do Kodeksu cywilnego w wyniku nowelizacji tego aktu prawnego, do- konanej w 2000r. Kontrola ta ma charakter abstrakcyjny i obejmuje poszczególne przepisy, „ klauzule”, pojedynczo lub zbiorowo, czyli ca ł y wzorzec lub jego okre ś lone fragmenty. Zgodnie z art. 479 36 K.p.c., sprawy o uznanie postanowie ń wzorca umowy za niedo- zwolone nale żą do wy łą cznej w ł a ś ciwo ś ci S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Uznanie przez S ą d ra żą cego naruszenia interesów konsumentów poprzez stosowanie danej (konkretnej) klauzuli umownej skutkuje wpisaniem takiego postanowienia do 2 Ibidem, s. 76. 6 „Rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone”. Organem wy- znaczonym do prowadzenia Rejestru i dokonywania w nim wpisów klauzul abuzyw- nych jest, zgodnie z art. 479 45 K.p.c., Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsu- mentów. Maj ą c na uwadze tre ść art. 479 43 K.p.c. oraz uchwa łę S ą du Najwy ż szego z dnia 13 lipca 2006r., sygn. III SZP 3/2006, zgodnie z któr ą „ Zakaz stosowania postanowienie wpisanego do rejestru niedozwolonych klauzul umownych obejmuje wszystkie firmy stosuj ą ce wzorce umowne w obrocie z konsumentami, a nie tylko te których dotyczy ł wyrok b ę d ą cy podstawa wpisu do rejestru”, uzna ć nale ż y, ż e zakazane s ą tak ż e i po- stanowienia umowne, stosowane lub obowi ą zuj ą ce u innych przedsi ę biorców, je ż eli tylko ich tre ść wskazuje na identyczny zamiar, czy skutek prawny, co klauzul wpisa- nych do Rejestru. Warunkiem koniecznym i wystarczaj ą cym dla uznania danego zachowania przedsi ę - biorcy za bezprawne i godz ą ce w interesy konsumentów nie jest wi ę c, aby zachowa- na by ł a literalna identyczno ść obu porównywanych postanowie ń . Zestawienie klauzul umieszczonych w Rejestrze z postanowieniami zawartymi we wzorcach umownych Politechniki zawiera tablica 1. Tablica 1 P OSTANOWIENIE UMIESZCZONE W REJESTRZE POSTANO- WIE Ń NIEDOZWOLONYCH P OSTANOWIENIE UMIESZCZONE WE WZORCU P O- LITECHNIKI S L P . P OZYCJA W REJE- STRZE T RE ŚĆ POSTANOWIENIA T RE ŚĆ POSTANOWIENIA P RZEPIS REGULAMINU 1 726 Nieusprawiedliwione zaleganie z uisz- czeniem czesnego lub innych op ł at spowoduje skre ś lenie z listy studen- tów. Niewniesienie op ł at w podanych terminach… mo ż e by ć podstaw ą do skre ś lenia z listy studentów. § 5 UST . 1 ZA ŁĄ CZNIKÓW NR 1 I 2 DO Z ARZ Ą DZENIA N R 35 2 727 Przerwanie studiów, ich niepodj ę cie lub skre ś lenie z listy studentów, z przyczyn le żą cych po stronie studenta powoduje brak mo ż liwo ś ci zwrotu uiszczonego ju ż czesnego. W przypadku skre ś lenia Studenta z listy studentów op ł aty uiszczone przed dniem decyzji o skre ś leniu nie podlegaj ą zwrotowi. § 5 UST . 2 ZA ŁĄ CZNIKÓW NR 1 I 2 DO Z ARZ Ą DZENIA N R 35 3 801 W przypadku nie doj ś cia przez strony do porozumienia, s ą dem w ł a ś ciwym do rozstrzygania wszelkich sporów b ę dzie S ą d w ł a ś ciwy dla siedziby Uniwersy- teckiej Szko ł y Kszta ł cenia Indywidual- nego. Spory pomi ę dzy stronami rozstrzyga w ł a ś ciwy rzeczowo S ą d w Szczecinie § 6 UST . 2 ZA ŁĄ CZNIKÓW NR 1 I 2 DO Z ARZ Ą DZENIA N R 35 4 59 Czesne w nast ę pnych latach studiów mo ż e ulec zmianie w zwi ą zku z uza- sadnionym wzrostem kosztów pono- szonych przez uczelni ę i zostanie usta- lone przez rektora zarz ą dzeniem wi ą - żą cym strony umowy przed rozpocz ę - ciem nowego roku akademickiego. Zmiana wysoko ś ci pobranej op ł aty za us ł ug ę edukacyjn ą na kolejne lata studiów mo ż e nast ą pi ć w stop- niu nie przekraczaj ą cym kosztów ponoszonych w zakresie niezb ę dnym do uruchomienia i prowadzenia studiów z uwzgl ę dnieniem kosztów amortyzacji i remontów. Zmiana wysoko ś ci op ł aty mo ż e nast ą pi ć z pocz ą tkiem roku akademickiego. Zmiana wysoko ś ci op ł aty dokonana zarz ą dzeniem rektora nie wymaga wprowadzenia aneksu do umowy, o którym mowa w § 6 ust. 1. § 4 UST . 2 ZA ŁĄ CZNIKA NR 1 DO Z ARZ Ą - DZENIA N R 35 Wyniki analizy porównawczej postanowie ń zwartych we wzorcach Uczelni z klauzu- lami umieszczonymi w Rejestrze pozwalaj ą na stwierdzenie, ż e ich tre ść jest zbie ż na. 7 W tym stanie rzeczy uzna ć nale ż y, ż e wszystkie, wymienione wy ż ej, ustawowe prze- s ł anki art. 23a ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie [...] zosta ł y uprawdopodobnione. Skar ż ony przedsi ę biorca stosowa ł wzorzec umowny, tre ść któ- rego zawiera ł a postanowienie uznane za bezprawne i wpisane do Rejestru klauzul niedozwolonych. Pos ł ugiwanie si ę postanowieniami umieszczonymi w Rejestrze stanowi wprowadzenie do umowy elementu zakazanego prawnie, a tym samym dzia ł ania przedsi ę biorcy, w tym zakresie, maj ą charakter bezprawny, niedozwolony z mocy prawa. Poniewa ż oferta handlowa skar ż onego przedsi ę biorcy kierowana jest do bli ż ej nie- okre ś lonej liczby jego kontrahentów, najcz ęś ciej konsumentów indywidualnych (za- równo obecnych, jak i przysz ł ych studentów), nie ulega w ą tpliwo ś ci, ż e w rozpatry- wanej sprawie mamy do czynienia nie z indywidualnym interesem jednostki, ale ze zbiorowym interesem konsumentów. Zgodnie z art. 23f ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie [...], je ż eli w toku po- st ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów zosta- nie uprawdopodobnione, na podstawie okoliczno ś ci sprawy, informacji zawartych we wniosku lub b ę d ą cych podstaw ą wszcz ę cia post ę powania z urz ę du, ż e przedsi ę biorca stosuje praktyk ę , o której mowa w art. 23a, a przedsi ę biorca, któremu jest zarzucane naruszenie tego przepisu, zobowi ąż e si ę do podj ę cia lub zaniechania okre ś lonych dzia ł a ń zmierzaj ą cych do zapobie ż enia tym naruszeniom, Prezes Urz ę du mo ż e, w drodze decyzji, na ł o ż y ć obowi ą zek wykonania tych zobowi ą za ń . Równocze ś nie, w decyzji, o której mowa wy ż ej, Prezes Urz ę du nak ł ada na przedsi ę - biorc ę lub zwi ą zek przedsi ę biorców, obowi ą zek sk ł adania w wyznaczonym terminie informacji o stopniu realizacji przyj ę tych zobowi ą za ń , mo ż e te ż okre ś li ć termin ich (art. 23f ust. 2 i 3 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie […]). Jak wykazano wcze ś niej, okoliczno ś ci sprawy uprawdopodobni ł y, ż e Uczelnia stosuje praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów, okre ś lon ą w art. 23a ust. 1 ustawy antymonopolowej. Jednocze ś nie przedsi ę biorca zobowi ą za ł si ę do podj ę cia dzia ł a ń zmierzaj ą cych do zapobie ż enia tym naruszeniom. W ocenie Prezesa Urz ę du podj ę te zobowi ą zanie do dokonania nast ę puj ą cych zmian: 1. w za łą czniku nr 1 do Zarz ą dzenia nr 35, z dnia 18 lipca 2006r.: − „ w § 4 skre ś la si ę ust. 2”, − „ w § 5 skre ś la si ę ust. 1 i 2”, − „ w § 6 skre ś la si ę ust. 2”. 2. w za łą czniku nr 2 do zarz ą dzenia nr 35, z dnia 18 lipca 2006r.: − „ w § 5 skre ś la si ę ust. 1 i 2”, − „ w § 6 skre ś la si ę ust. 2”, w sposób wystarczaj ą cy zabezpiecza i chroni interesy konsumentów, za ś przedsi ę - biorca w ten sposób uwolniony zostanie od zarzutu stosowania praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów, w przedmiotowym zakresie. Bior ą c pod uwag ę wymienione okoliczno ś ci orzeczono, jak w pkt I sentencji. Ponadto, organ antymonopolowy, w oparciu o zapis art. 23f ust. 2 i ust. 3 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie […], okre ś li ł nast ę puj ą ce termin wykonania pod- j ę tych zobowi ą za ń , tj.: 8 − na dzie ń 30 lipca 2007r., w zakresie zobowi ą zania wymienionego w punkcie IA sentencji, − na dzie ń 31 pa ź dziernika 2007r., w odniesieniu do zobowi ą zania uj ę tego w punk- cie IB sentencji. Prezes Urz ę du wyznaczy ł równie ż termin na przekazanie informacji o stopniu realiza- cji ww. zobowi ą za ń na dzie ń 1 grudnia 2007r. Maj ą c to na uwadze orzeczono, jak w pkt II i pkt III sentencji. II. W oparciu o art. 23d ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie […] Prezes Urz ę du nie uzna ł za praktyk ę naruszaj ą zbiorowe interesy konsumentów stosowania przez Politechnik ę we wzorcu umownym „Regulamin Studiów Politechniki S” zapisu zawar- tego w § 44 wzorca o tre ś ci: „ Dziekan wydzia ł u mo ż e skre ś li ć studenta z listy studen- tów, w przypadku niewniesienia op ł at zwi ą zanych z odbywaniem studiów”, bowiem zgodnie z brzmieniem art. 190 ust. 2 ustawy z dnia 27 lipca 2005r. o szkolnictwie wy ż szym, kierownik podstawowej jednostki organizacyjnej mo ż e skre ś li ć studenta z listy studentów, m.in. w przypadku niewniesienia op ł at zwi ą zanych z odbywaniem studiów. Odnosz ą c si ę do kwestionowanego postanowienia organ antymonopolowy uzna ł , i ż zgodne jest ono z obowi ą zuj ą cymi przepisami prawa, a w tej sytuacji jego stoso- wanie nie jest dzia ł alno ś ci ą bezprawn ą . St ą d orzeczono jak w pkt. IV sentencji. Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie […], w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 K.p.c., od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą - du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w termi- nie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów - Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Gda ń sku. Z upowa ż nienia Prezesa Urz ę du Roman Jarz ą bek Dyrektor Delegatury UOKiK w Gda ń sku 9