RBG-29/2008

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA W BYDGOSZCZY ul. D ł uga 47, 85-034 Bydgoszcz tel. (052) 345-56-44, Fax (052) 345-56-17, E-mail: bydgoszcz@uokik.gov.pl Bydgoszcz, dnia 23 pa ź dziernika 2008 r. Znak: RBG 61-20/08/MB DECYZJA RBG-29/2008 I. Na podstawie art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331, ze zm.: Dz.U. z 2007r. Nr 99, poz. 660, Dz.U. z 2007r. Nr 171, poz. 1206) oraz stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy i § 7 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2007 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 134 poz. 939) - dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, uznaje si ę za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów praktyk ę , o której mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, stosowan ą przez Henryka Kowalskiego prowadz ą cego dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą Biuro Us ł ug Turystycznych SUNNY TRAVEL w Brodnicy , polegaj ą c ą na zamieszczeniu we wzorcach umownych postanowie ń umownych o nast ę puj ą cej tre ś ci: 1. „Nie wykorzystanie któregokolwiek ze ś wiadcze ń w ustalonym terminie nie upowa ż nia Klienta do otrzymania zwrotu cz ęś ci op ł aty wniesionej w biurze. Dotyczy to tak ż e przypadków, gdy w ł adze graniczne poszczególnych krajów nie wydadz ą zezwolenia na wjazd do ich kraju z powodów sobie wiadomych”; 2. „Je ż eli klient zrezygnuje z udzia ł u w imprezie turystycznej Organizator b ę dzie zmuszony w takim przypadku dokona ć potr ą ce ń jako rekompensaty za poczynione czynno ś ci, rezerwacje, wysoko ść potr ą ce ń uzale ż niona jest od terminu rezygnacji z ł o ż onej u organizatora tylko w formie pisemnej”; „Za dat ę rezygnacji przyjmuje si ę dzie ń otrzymania przez organizatora stosownego o ś wiadczenia lub dat ę stempla pocztowego. – przy rezygnacji powy ż ej 45 dni przed rozpocz ę ciem imprezy organizator potr ą ca op ł at ę manipulacyjn ą w wysoko ś ci 100 z ł od osoby - przy rezygnacji mi ę dzy 44 a 31 dniem Organizator potr ą ca 30% ceny - przy rezygnacji mi ę dzy 30 a 15 dniem Organizator potr ą ca 50% ceny - przy rezygnacji mi ę dzy 14 a 8 dniem organizator potr ą ca 70% - 7 dni lub mniej – 100% ceny imprezy Organizator mo ż e dokonywa ć potr ą cenia, o którym mowa wy ż ej bez wzgl ę du na termin zawarcia umowy. W przypadku rezygnacji, uczestnik mo ż e wskaza ć drug ą osob ę , która przyjmie jego obowi ą zki, wynikaj ą ce z zawartej umowy. W takim wypadku, niezale ż nie od terminu zg ł oszenia potr ą cona zostanie jedyne op ł ata manipulacyjna w wysoko ś ci 50 z ł /os”; 3. „Nie zg ł oszenie si ę na imprez ę , wzgl ę dnie odst ę powanie od wykorzystania op ł aconych ś wiadcze ń bez powiadomienia organizatora przed terminem jej rozpocz ę cia, niezale ż nie od przyczyn, jest równoznaczne z rezygnacj ą klienta bez prawa jakiegokolwiek zwrotu wniesionej op ł aty”; „W razie braku mo ż liwo ś ci wykorzystania ś wiadcze ń przez Klienta z przyczyn nie le żą cych po stronie Organizatora klientowi nie przys ł uguje zwrot wniesionych op ł at. Za takie przyczyny uznaje si ę np. dzia ł ania atmosferyczne, niepokoje etniczne, epidemie, blokady dróg i granic i inne rozumiane jako si ł y wy ż sze”; 4. „Organizator nie ponosi odpowiedzialno ś ci za szkody Klienta wynik ł e z powodu przed ł u ż enia si ę podró ż y od miejsca pobytu i podró ż y powrotnej z przyczyn niezale ż nych od organizatora (np. opó ź nienie na przej ś ciach granicznych, z ł e warunki atmosferyczne, nieprzewidziane, itp.)”; 5. „Klient mo ż e zg ł osi ć organizatorowi reklamacj ę , wnioski i uwagi na pi ś mie, nie pó ź niej ni ż 14 dni od zako ń czenia imprezy turystycznej. Reklamacje za us ł ugi z dojazdem w ł asnym musz ą by ć potwierdzone przez recepcj ę np. hotelu, campingu lub biura kooperuj ą cego, inne reklamacje przez pilota”; 6. „Organizator nie odpowiada za baga ż skradziony, zagubiony lub zniszczony”, które s ą postanowieniami umownymi wpisanymi na podstawie art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego do Rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone (poz. 980, 767, 1042 i 980, 448, 1246, 417) i nakazuje jej zaniechania. II. Na podstawie art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm.) oraz stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy i § 7 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2007 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 134 poz. 939) w zwi ą zku ze stwierdzeniem stosowania przez Henryka Kowalskiego, prowadz ą cego dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą Biuro Us ł ug Turystycznych SUNNY TRAVEL w Brodnicy, praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, okre ś lonych w pkt I niniejszej decyzji - dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, nak ł ada si ę na Henryka Kowalskiego prowadz ą cego dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą Biuro Us ł ug Turystycznych SUNNY TRAVEL w Brodnicy , kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci 3 786,43 z ł (s ł ownie: trzy tysi ą ce siedemset osiemdziesi ą t sze ść z ł otych 43/100), p ł atn ą do bud ż etu pa ń stwa. UZASADNIENIE W zwi ą zku z dzia ł aniami Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dalej: Prezes Urz ę du lub organ antymonopolowy) zwi ą zanymi z kontrol ą wzorców umownych stosowanych przez organizatorów turystyki, Delegatura Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Bydgoszczy przeprowadzi ł a czynno ś ci kontrolne dotycz ą ce dzia ł alno ś ci Henryka Kowalskiego, prowadz ą cego dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą Biuro Us ł ug Turystycznych SUNNY TRAVEL w Brodnicy (dalej: Henryk Kowalski). Prezes Urz ę du w toku post ę powania wyja ś niaj ą cego wst ę pnie ustali ł , i ż dzia ł alno ść przedsi ę biorcy mo ż e odbywa ć si ę z naruszeniem przepisów prawa, uzasadniaj ą cym wszcz ę cie post ę powania w sprawie stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów. 2 W zwi ą zku z powy ż szym – Postanowieniem Nr 109/2008 z dnia 17 kwietnia 2008r. – Prezes Urz ę du wszcz ął z urz ę du post ę powanie w sprawie podejrzenia stosowania przez Henryka Kowalskiego, prowadz ą cego dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą Biuro Us ł ug Turystycznych SUNNY TRAVEL w Brodnicy praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, o których stanowi art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie konkurencji i konsumentów [zw. dalej tak ż e ustaw ą o ochronie(…)], polegaj ą cych na zamieszczeniu we wzorcach umownych postanowie ń umownych o nast ę puj ą cej tre ś ci: 1. „Nie wykorzystanie któregokolwiek ze ś wiadcze ń w ustalonym terminie nie upowa ż nia Klienta do otrzymania zwrotu cz ęś ci op ł aty wniesionej w biurze. Dotyczy to tak ż e przypadków, gdy w ł adze graniczne poszczególnych krajów nie wydadz ą zezwolenia na wjazd do ich kraju z powodów sobie wiadomych”; 2. „Je ż eli klient zrezygnuje z udzia ł u w imprezie turystycznej Organizator b ę dzie zmuszony w takim przypadku dokona ć potr ą ce ń jako rekompensaty za poczynione czynno ś ci, rezerwacje, wysoko ść potr ą ce ń uzale ż niona jest od terminu rezygnacji z ł o ż onej u organizatora tylko w formie pisemnej”; „Za dat ę rezygnacji przyjmuje si ę dzie ń otrzymania przez organizatora stosownego o ś wiadczenia lub dat ę stempla pocztowego. – przy rezygnacji powy ż ej 45 dni przed rozpocz ę ciem imprezy organizator potr ą ca op ł at ę manipulacyjn ą w wysoko ś ci 100 z ł od osoby - przy rezygnacji mi ę dzy 44 a 31 dniem Organizator potr ą ca 30% ceny - przy rezygnacji mi ę dzy 30 a 15 dniem Organizator potr ą ca 50% ceny - przy rezygnacji mi ę dzy 14 a 8 dniem organizator potr ą ca 70% - 7 dni lub mniej – 100% ceny imprezy Organizator mo ż e dokonywa ć potr ą cenia, o którym mowa wy ż ej bez wzgl ę du na termin zawarcia umowy. W przypadku rezygnacji, uczestnik mo ż e wskaza ć drug ą osob ę , która przyjmie jego obowi ą zki, wynikaj ą ce z zawartej umowy. W takim wypadku, niezale ż nie od terminu zg ł oszenia potr ą cona zostanie jedyne op ł ata manipulacyjna w wysoko ś ci 50 z ł /os”; 3. „Nie zg ł oszenie si ę na imprez ę , wzgl ę dnie odst ę powanie od wykorzystania op ł aconych ś wiadcze ń bez powiadomienia organizatora przed terminem jej rozpocz ę cia, niezale ż nie od przyczyn, jest równoznaczne z rezygnacj ą klienta bez prawa jakiegokolwiek zwrotu wniesionej op ł aty”; „W razie braku mo ż liwo ś ci wykorzystania ś wiadcze ń przez Klienta z przyczyn nie le żą cych po stronie Organizatora klientowi nie przys ł uguje zwrot wniesionych op ł at. Za takie przyczyny uznaje si ę np. dzia ł ania atmosferyczne, niepokoje etniczne, epidemie, blokady dróg i granic i inne rozumiane jako si ł y wy ż sze”; 4. „Organizator nie ponosi odpowiedzialno ś ci za szkody Klienta wynik ł e z powodu przed ł u ż enia si ę podró ż y od miejsca pobytu i podró ż y powrotnej z przyczyn niezale ż nych od organizatora (np. opó ź nienie na przej ś ciach granicznych, z ł e warunki atmosferyczne, nieprzewidziane, itp.)”; 5. „Klient mo ż e zg ł osi ć organizatorowi reklamacj ę , wnioski i uwagi na pi ś mie, nie pó ź niej ni ż 14 dni od zako ń czenia imprezy turystycznej. Reklamacje za us ł ugi z dojazdem w ł asnym musz ą by ć potwierdzone przez recepcj ę np. hotelu, campingu lub biura kooperuj ą cego, inne reklamacje przez pilota”; 6. „Organizator nie odpowiada za baga ż skradziony, zagubiony lub zniszczony”, które s ą postanowieniami umownymi wpisanymi na podstawie art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego do Rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone (poz. 980, 767, 1042 i 980, 448, 1246, 417). Pismem z dnia 30 kwietnia 2008 r. Henryk Kowalski ustosunkowa ł si ę do zarzutów przedstawionych przez Prezesa Urz ę du. Wskaza ł , i ż wzorce umowne stosowane przez Biuro Us ł ug 3 Turystycznych SUNNY TRAVEL obowi ą zuj ą od 1 pa ź dziernika 2007r. i odzwierciedlaj ą g ł ówne postanowienia wynikaj ą ce z ustawy o us ł ugach turystycznych. Za łą cznikiem do ww. pisma by ł wzorzec umowny, który jednak nadal zawiera ł klauzule abuzywne. W zwi ą zku z tym przedsi ę biorca zosta ł ponownie wezwany do ustosunkowania si ę do konkretnych zarzutów, min. dotycz ą cych stosowania we wzorcu zapisów w przedmiocie pobierania przez organizatora imprez turystycznych rycza ł tów w przypadku rezygnacji klienta z us ł ugi turystycznej przed rozpocz ę ciem imprezy. W odpowiedzi na to wezwanie przedsi ę biorca nie podzieli ł zdania Prezesa Urz ę du, odrzucaj ą c jego argumentacj ę . Zdaniem Henryka Kowalskiego stosowane we wzorcu umownym zapisów dotycz ą cych rycza ł tu nie wy łą cza mo ż liwo ś ci indywidualnego rozliczenia si ę z klientem. Prezes Urz ę du ustali ł nast ę puj ą cy stan faktyczny: 1. Strona post ę powania: – Henryk Kowalski jest przedsi ę biorc ą wpisanym do Ewidencji Dzia ł alno ś ci Gospodarczej prowadzonej przez Wójta Gminy Brodnica pod nr 674/05 (rejestracji dokonano dnia 27 pa ź dziernika 2005 r.). Przedmiotem dzia ł alno ś ci jest m.in. dzia ł alno ść agentów turystycznych. (dowód: za ś wiadczenie o wpisie do ewidencji dzia ł alno ś ci gospodarczej, karta 9 ) Organizator turystyki wpisany jest do Rejestru Organizatorów i Po ś redników Turystycznych Wojewody Kujawsko – Pomorskiego pod numerem za ś wiadczenia 99. (dowód: za ś wiadczenie Nr rej. 99, karta 10) 2. W zwi ą zku z prowadzon ą dzia ł alno ś ci ą , Henryk Kowalski wprowadzi ł do obrotu i stosuje wzorce umowne, które m.in. zawieraj ą postanowienia umowne o tre ś ci: 1. „Nie wykorzystanie któregokolwiek ze ś wiadcze ń w ustalonym terminie nie upowa ż nia Klienta do otrzymania zwrotu cz ęś ci op ł aty wniesionej w biurze. Dotyczy to tak ż e przypadków, gdy w ł adze graniczne poszczególnych krajów nie wydadz ą zezwolenia na wjazd do ich kraju z powodów sobie wiadomych”; 2. „Je ż eli klient zrezygnuje z udzia ł u w imprezie turystycznej Organizator b ę dzie zmuszony w takim przypadku dokona ć potr ą ce ń jako rekompensaty za poczynione czynno ś ci, rezerwacje, wysoko ść potr ą ce ń uzale ż niona jest od terminu rezygnacji z ł o ż onej u organizatora tylko w formie pisemnej”; „Za dat ę rezygnacji przyjmuje si ę dzie ń otrzymania przez organizatora stosownego o ś wiadczenia lub dat ę stempla pocztowego. – przy rezygnacji powy ż ej 45 dni przed rozpocz ę ciem imprezy organizator potr ą ca op ł at ę manipulacyjn ą w wysoko ś ci 100 z ł od osoby - przy rezygnacji mi ę dzy 44 a 31 dniem Organizator potr ą ca 30% ceny - przy rezygnacji mi ę dzy 30 a 15 dniem Organizator potr ą ca 50% ceny - przy rezygnacji mi ę dzy 14 a 8 dniem organizator potr ą ca 70% - 7 dni lub mniej – 100% ceny imprezy Organizator mo ż e dokonywa ć potr ą cenia, o którym mowa wy ż ej bez wzgl ę du na termin zawarcia umowy. W przypadku rezygnacji, uczestnik mo ż e wskaza ć drug ą osob ę , która przyjmie jego obowi ą zki, wynikaj ą ce z zawartej umowy. W takim wypadku, niezale ż nie od terminu zg ł oszenia potr ą cona zostanie jedyne op ł ata manipulacyjna w wysoko ś ci 50 z ł /os”; 3. „Nie zg ł oszenie si ę na imprez ę , wzgl ę dnie odst ę powanie od wykorzystania op ł aconych ś wiadcze ń bez powiadomienia organizatora przed terminem jej rozpocz ę cia, niezale ż nie od przyczyn, jest równoznaczne z rezygnacj ą klienta bez prawa jakiegokolwiek zwrotu wniesionej op ł aty”; „W razie braku mo ż liwo ś ci wykorzystania ś wiadcze ń przez Klienta z przyczyn nie le żą cych po stronie Organizatora klientowi nie przys ł uguje zwrot wniesionych op ł at. Za takie przyczyny uznaje si ę np. dzia ł ania atmosferyczne, niepokoje etniczne, epidemie, blokady dróg i granic i inne rozumiane jako si ł y wy ż sze”; 4. „Organizator nie ponosi odpowiedzialno ś ci za szkody Klienta wynik ł e z powodu przed ł u ż enia si ę podró ż y od miejsca pobytu i podró ż y powrotnej z przyczyn niezale ż nych od organizatora 4 (np. opó ź nienie na przej ś ciach granicznych, z ł e warunki atmosferyczne, nieprzewidziane, itp.)”; 5. „Klient mo ż e zg ł osi ć organizatorowi reklamacj ę , wnioski i uwagi na pi ś mie, nie pó ź niej ni ż 14 dni od zako ń czenia imprezy turystycznej. Reklamacje za us ł ugi z dojazdem w ł asnym musz ą by ć potwierdzone przez recepcj ę np. hotelu, campingu lub biura kooperuj ą cego, inne reklamacje przez pilota”; 6. „Organizator nie odpowiada za baga ż skradziony, zagubiony lub zniszczony”, które s ą postanowieniami umownymi wpisanymi na podstawie art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego do Rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone (poz. 980, 767, 1042 i 980, 448, 1246, 417). (dowód: karta 17) 3. Przedstawiony w toku niniejszego post ę powania, wzorzec umowny Biura Us ł ug Turystycznych SUNNY TRAVEL w Brodnicy, nadal zawiera ł klauzule abuzywne. Przedsi ę biorca nie podzieli ł argumentacji Prezesa Urz ę du, twierdz ą c i ż stosowane zapisy umowne nie godz ą w interesy konsumentów. Reasumuj ą c przedsi ę biorca nie dostosowa ł wzorca umownego zgodnie z wytycznymi Prezesa Urz ę du. (dowód: pisma skar ż onego przedsi ę biorcy, karta 24 – 27, karta 31 - 32) Maj ą c na uwadze zebrany materia ł dowodowy, Prezes Urz ę du zwa ż y ł : Podstaw ą do rozstrzygania sprawy w oparciu o przepisy ustawy o ochronie (…) jest uprzednie zbadanie przez Prezesa Urz ę du, czy w danej sprawie zagro ż ony zosta ł interes publicznoprawny. Stwierdzenie, ż e to nast ą pi ł o, pozwala na realizacj ę celu tej ustawy, wskazanego w art. 1 ust. 1, którym jest okre ś lenie warunków rozwoju i ochrony konkurencji oraz zasad podejmowanej w interesie publicznoprawnym ochrony interes ó w przedsi ę biorców i konsument ó w. Zdaniem Prezesa Urz ę du rozpatrywana sprawa ma charakter publicznoprawny, albowiem wi ąż e si ę z ochron ą interesu wszystkich konsumentów, którzy s ą lub b ę d ą klientami Henryka Kowalskiego. Interes publicznoprawny przejawia si ę tak ż e w postaci zbiorowego interesu konsumentów. Innymi s ł owy - naruszenie zbiorowego interesu konsumentów jest jednocze ś nie naruszeniem interesu publicznoprawnego. Zatem uzasadnione by ł o w niniejszej sprawie podj ę cie przez Prezesa Urz ę du dzia ł a ń przewidzianych w ustawie o ochronie (…). Art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie (…) stanowi, i ż „ Zakazane jest stosowanie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów. ” , natomiast art. 24 ust. 2 pkt 1 okre ś la, i ż „Przez praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów rozumie si ę godz ą ce w nie bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy, w szczególno ś ci: 1) stosowanie postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks post ę powania cywilnego. (…).” Do stwierdzenia praktyki, o której mowa w art. 24 ustawy o ochronie (…) konieczne jest wykazanie, i ż przedsi ę biorca stosuje we wzorcu umownym postanowienia, które zosta ł y wpisane do prowadzonego przez Prezesa Urz ę du rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym w art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego. Zbiorowe interesy konsumentów podlegaj ą ochronie przed dzia ł aniami przedsi ę biorców, które s ą sprzeczne z prawem, tj. przepisami okre ś lonych aktów prawnych oraz zasadami wspó łż ycia spo ł ecznego i dobrymi obyczajami. Jak wspomniano wy ż ej, zgodnie z art. 24 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie (…), za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów uwa ż a si ę w szczególno ś ci stosowanie postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego. Nale ż y w tym miejscu wskaza ć , i ż wzorce umowne wykorzystywane przy zawieraniu umów z konsumentami mog ą by ć poddane kontroli abstrakcyjnej. Kontroli abstrakcyjnej wzorca jako takiego 5 (art. 479 36 – 479 45 k.p.c.) dokonuje si ę niezale ż nie od tego, czy wzorzec by ł , czy te ż nie by ł zastosowany w konkretnej umowie. Kontrola taka obejmuje klauzule pojedyncze lub zbiorowe (ca ł y wzorzec lub jego fragment). Oceny postanowie ń w wypadku kontroli abstrakcyjnej dokonuje S ą d Okr ę gowy w Warszawie – S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów i wy łą cznie do kompetencji tego S ą du nale ż y uznanie postanowie ń wzorców umownych za niedozwolone. Art. 479 43 k.p.c. rozszerza prawomocno ść wyroku wydanego w sprawie o uznanie postanowie ń wzorca umowy za niedozwolone na osoby trzecie. Skutek tzw. prawomocno ś ci rozszerzonej nast ę puje od chwili wpisania wzorca umowy do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, prowadzonego przez Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, o którym mowa w art. 479 45 § 2 k.p.c. Konsekwencj ą umieszczenia postanowienia umownego w w/w rejestrze jest to, ż e pos ł u ż enie si ę nim b ę dzie mia ł o skutek wprowadzenia do umowy elementu bezwzgl ę dnie przez prawo zakazanego. Wpis do rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych oznacza, ż e od tego momentu stosowanie takiej klauzuli jest zakazane we wszystkich wzorcach umownych. Powy ż sze stanowisko Prezesa Urz ę du zgodne jest z orzecznictwem S ą du Najwy ż szego, który w uchwale z dnia 13 lipca 2006 r. (sygn. akt III SZP 3/06) stwierdzi ł , i ż „(…) stosowanie postanowie ń wzorców umów o tre ś ci to ż samej z tre ś ci ą postanowie ń uznanych za niedozwolone prawomocnym wyrokiem S ą du Okr ę gowego w Warszawie - S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów i wpisanych do rejestru, o którym mowa w art. 479 45 § 2 k.p.c., mo ż e by ć uznane w stosunku do innego przedsi ę biorcy za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów (…)”. W uzasadnieniu do powy ż szej uchwa ł y S ą d uzna ł m.in., ż e „ (…) praktyka naruszaj ą ca zbiorowe interesy konsumentów art. 23a u.o.k.ik. obejmuje równie ż przypadki wprowadzania jedynie zmian kosmetycznych polegaj ą cych na przestawieniu wyrazów lub zast ą pieniu jednych wyrazów innymi, je ż eli tylko wyk ł adnia postanowienia pozwoli stwierdzi ć , ż e jego tre ść mie ś ci si ę w hipotezie zakazanej klauzuli. Stosowanie klauzuli o zbli ż onej tre ś ci do klauzuli wpisanej do rejestru godzi przecie ż tak samo w interesy konsumentów, jak stosowanie klauzuli identycznej, co wpisana do rejestru (…). Przyj ę ta powy ż ej rozszerzaj ą ca wyk ł adnia art. 23a u.o.k.ik. znajduje równie ż uzasadnienie w dyrektywach 93/13 oraz 98/27 a tak ż e orzecznictwie ETS dotycz ą cym zasady efektywno ś ci (…)”. Nie jest zatem konieczna dok ł adna literalna identyczno ść klauzuli wpisanej do rejestru i klauzuli z ni ą porównywanej i st ą d niedozwolone b ę d ą tak ż e takie postanowienia umów, które mieszcz ą si ę w hipotezie klauzuli wpisanej do rejestru, której tre ść zostanie ustalona w oparciu o dokonan ą jej wyk ł adni ę . Przedmiotem niniejszego post ę powania jest wykazanie, ż e wy ż ej wymienione, zakwestionowane przez Prezesa Urz ę du zapisy wzorca umownego stosowanego przez Henryka Kowalskiego prowadz ą cego dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą Biuro Us ł ug Turystycznych SUNNY TRAVEL przy zawieraniu umów o zorganizowanie imprezy turystycznej, s ą to ż same z tre ś ci ą postanowie ń uznanych za niedozwolone prawomocnymi wyrokami S ą du Ochrony Konkurenc j i i Konsumentów i wpisanych do Rejestru, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego mi ę dzy innymi pod pozycjami: 980, 767, 1042 i 980, 448, 1246, 417. Ad I W wyroku z dnia 1 czerwca 2006r. (sygn. akt XVII Amc 95/05) S ą d Ochrony Konkurenc j i i Konsumentów uzna ł za niedozwolone postanowienie umowne zapis, który nast ę pnie zosta ł wpisany pod pozycj ą 980 do Rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o tre ś ci: „Klientowi nie przys ł uguje zwrot warto ś ci ś wiadcze ń , których nie wykorzysta ł z przyczyn nie le żą cych po stronie organizatora lub z powodu przerwania jego udzia ł u w imprezie przez s ł u ż by graniczne lub policj ę ”. Zarówno postanowienie wzorca o tre ś ci: „Nie wykorzystanie któregokolwiek ze ś wiadcze ń w ustalonym terminie nie upowa ż nia Klienta do otrzymania zwrotu cz ęś ci op ł aty wniesionej w biurze. Dotyczy to tak ż e przypadków, gdy w ł adze graniczne poszczególnych krajów nie wydadz ą zezwolenia na wjazd do ich kraju z powodów sobie wiadomych” jak i postanowienie wpisane do Rejestru pod pozycj ą 980 stanowi niedozwolone postanowienie, o którym mowa w art. 385 3 pkt 12 k.c., bowiem wy łą cza obowi ą zek zwrotu konsumentowi uiszczonej zap ł aty za ś wiadczenie nie spe ł nione w ca ł o ś ci lub cz ęś ci, je ż eli konsument zrezygnuje z zwarcia umowy lub jej wykonania. Cytowane postanowienia wy łą czaj ą obowi ą zek zwrotu konsumentowi op ł aty za ś wiadczenia, które nie zosta ł y przez niego wykorzystane, tym samym pozbawiaj ą konsumenta mo ż liwo ś ci zwrotu kwoty za niewykorzystane ś wiadczenie obj ę te umow ą . Cena imprezy jest sum ą op ł at za poszczególne ś wiadczenia realizowane na rzecz klienta. W przypadku niewykorzystania przez konsumenta 6 któregokolwiek ze ś wiadcze ń , organizator nie realizuj ą c tego ś wiadczenia albo oszcz ę dza z powodu niewykonania ś wiadczenia kwot ę wp ł acon ą przez klienta, albo odzyska jak ąś cz ęść kosztów jakie planowa ł ponie ść na realizacj ę tego ś wiadczenia. Z uwagi na powy ż sze nale ż y uzna ć , i ż zarówno przytoczone postanowienie z rejestru jak i kwestionowany przez Prezesa Urz ę du zapis s ą to ż same. Bez znaczenia przy tym pozostaj ą ró ż nice w zapisach wynikaj ą ce z u ż ytych sformu ł owa ń i wyrazów, które nie wp ł ywaj ą na wyk ł adni ę klauzuli. W wyroku z dnia 23 lutego 2006r . (sygn. akt XVII Amc 6/05) S ą d Ochrony Konkurenc j i i Konsumentów uzna ł za niedozwolone postanowienie umowne zapis, który nast ę pnie zosta ł wpisany pod poz. 767 do Rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o tre ś ci: „Natura Tour” z uwagi na poniesione koszty dokona potr ą ce ń w sposób okre ś lony niniejszymi warunkami (…) 10% ceny imprezy, je ż eli rezygnacja nast ą pi ł a w terminie od 49 dni do 30 dni przed rozpocz ę ciem imprezy, 30% ceny imprezy, je ż eli rezygnacja nast ą pi ł a w terminie od 29 dni do 21 dni przed rozpocz ę ciem imprezy, 60% ceny imprezy, je ż eli rezygnacja nast ą pi ł a w terminie od 20 dni do 15 dni przed rozpocz ę ciem imprezy, 90% ceny imprezy, je ż eli rezygnacja nast ą pi ł a w terminie od 14 dni do 6 dni przed rozpocz ę ciem imprezy, 100% ceny imprezy, je ż eli rezygnacja nast ą pi ł a w terminie od 5 dni i krócej przed rozpocz ę ciem imprezy, Klient b ę dzie zobowi ą zany od zap ł aty na rzecz Natura Tour op ł aty manipulacyjnej w wysoko ś ci 50 pln w przypadku dokonania zmiany terminu imprezy”. Zarówno postanowienia wzorca o tre ś ci: „Je ż eli klient zrezygnuje z udzia ł u w imprezie turystycznej Organizator b ę dzie zmuszony w takim przypadku dokona ć potr ą ce ń jako rekompensaty za poczynione czynno ś ci, rezerwacje, wysoko ść potr ą ce ń uzale ż niona jest od terminu rezygnacji z ł o ż onej u organizatora tylko w formie pisemnej”; „Za dat ę rezygnacji przyjmuje si ę dzie ń otrzymania przez organizatora stosownego o ś wiadczenia lub dat ę stempla pocztowego.– przy rezygnacji powy ż ej 45 dni przed rozpocz ę ciem imprezy organizator potr ą ca op ł at ę manipulacyjn ą w wysoko ś ci 100 z ł od osoby; - przy rezygnacji mi ę dzy 44 a 31 dniem Organizator potr ą ca 30% ceny; - przy rezygnacji mi ę dzy 30 a 15 dniem Organizator potr ą ca 50% ceny - przy rezygnacji mi ę dzy 14 a 8 dniem organizator potr ą ca 70%; - 7 dni lub mniej – 100% ceny imprezy. Organizator mo ż e dokonywa ć potr ą cenia, o którym mowa wy ż ej bez wzgl ę du na termin zawarcia umowy. W przypadku rezygnacji, uczestnik mo ż e wskaza ć drug ą osob ę , która przyjmie jego obowi ą zki, wynikaj ą ce z zawartej umowy. W takim wypadku, niezale ż nie od terminu zg ł oszenia potr ą cona zostanie jedyne op ł ata manipulacyjna w wysoko ś ci 50 z ł /os” jak i postanowienie wpisane do Rejestru pod pozycj ą 767, stanowi ą praktyk ę niedozwolon ą . Cytowane postanowienia kszta ł tuj ą prawa i obowi ą zki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, ra żą co naruszaj ą c jego interesy i stanowi ą niedozwolone postanowienie, o którym mowa w art. 385 3 pkt 12 k.c., albowiem wy łą czaj ą obowi ą zek zwrotu konsumentowi uiszczonej zap ł aty za ś wiadczenie nie spe ł nione w ca ł o ś ci b ą d ź w cz ęś ci, je ż eli konsument zrezygnuje z zawarcia umowy lub jej wykonania. Zgodnie z brzmieniem kwestionowanych postanowie ń organizator ma prawo zatrzyma ć cz ęść , a nawet ca ł o ść ś wiadczenia spe ł nionego przez konsumenta w sytuacji, gdy sam zostaje zwolniony z wykonania ś wiadczenia wzajemnego. Tego typu zapisy powoduj ą sprzeczne z zasad ą ekwiwalentno ś ci ś wiadcze ń nierównomierne roz ł o ż enie praw i obowi ą zków stron umowy. Ponadto niniejsze postanowienia stanowi ą równie ż niedozwolon ą klauzul ę zdefiniowan ą w art. 385 3 pkt 16 k.c., albowiem nak ł adaj ą wy łą cznie na konsumenta obowi ą zek zap ł aty ustalonej sumy na wypadek rezygnacji z wykonania umowy. Obowi ą zek zap ł aty ustalonej rycza ł towo sumy na wypadek rezygnacji z umowy zosta ł - zgodnie z brzmieniem tych postanowie ń - na ł o ż ony wy łą cznie na konsumenta. Powoduje to zabronion ą w obrocie konsumenckim asymetri ę w rozk ł adzie obci ąż e ń stron, wynikaj ą cych z faktu wypowiedzenia umowy. W efekcie ryzyko zwi ą zane z wykonaniem umowy zosta ł o przerzucone na konsumenta. Przedsi ę biorca ma prawo do potr ą cenia kosztów w przypadku rezygnacji konsumenta z us ł ugi. Jednak ż e kwota podlegaj ą ca potr ą ceniu powinna zosta ć ustalona w oparciu o indywidualne rozliczenie z konsumentem, z uwzgl ę dnieniem rzeczywistej straty poniesionej przez przedsi ę biorc ę . Wobec powy ż szego, w ocenie Prezesa Urz ę du nie znajduj ą dostatecznego uzasadnienia postanowienia umowne, które pozwalaj ą na automatyczne, sztywno ustalone rycza ł towe potr ą cenie odpowiedniej cz ęś ci wyp ł aconych przez konsumenta kwot, w oderwaniu od rzeczywi ś cie ponoszonej straty w wyniku rezygnacji przez niego z imprezy turystycznej. Takie klauzule umowne maj ą prowadzi ć do zatrzymania przez us ł ugodawc ę kwot przekraczaj ą cych realn ą strat ę i stanowi ą cych nieuzasadniony zysk (tak równie ż S ą d Apelacyjny w Warszawie w wyroku z dnia 19 maja 2005r. . sygn. akt VI ACa 15/05, niepubl.). 7 Nie jest oczywi ś cie wykluczone, i ż w niektórych sytuacjach koszty rezygnacji uczestnika z imprezy wyliczone wed ł ug zasad ogólnych (na podstawie art. 471 k.c.) mog ą przekroczy ć kwot ę rycza ł tu ustalonego w kwestionowanym postanowieniu. Niemniej jednak - w ocenie Prezesa Urz ę du - w wi ę kszo ś ci przypadków koszty takie nie powstan ą , albowiem organizator turystki ma mo ż liwo ść sprzedania uczestnictwa w imprezie innemu klientowi, albo odwo ł ania imprezy - bez ż adnych sankcji finansowych - z powodu zg ł oszenia si ę mniejszej liczby uczestników (art. 14 ust. 7 ustawy o us ł ugach turystycznych). Z uwagi na powy ż sze nale ż y uzna ć , i ż zarówno przytoczone postanowienie z rejestru jak i kwestionowany przez Prezesa Urz ę du zapis s ą to ż same. Bez znaczenia przy tym pozostaj ą ró ż nice w zapisach wynikaj ą ce z u ż ytych sformu ł owa ń i wyrazów, które nie wp ł ywaj ą na wyk ł adni ę klauzuli. W wyroku z dnia 28 grudnia 2006r. (sygn. akt XVII AmC 161/05), S ą d Ochrony Konkurenc j i i Konsumentów uzna ł za niedozwolone postanowienie umowne, w brzmieniu: „Organizator nie dokonuje zwrotu ś wiadcze ń , które nie zosta ł y wykorzystane w pe ł ni z przyczyn le żą cych po stronie uczestnika np. skrócenie pobytu, rezygnacja z cz ęś ci lub ca ł o ś ci programu, spó ź nienie na miejsce zbiórki itp.”– vide pozycja 1042 rejestru; w wyroku z dnia z dnia 1 czerwca 2006r. (sygn. akt XVII AmC 95/05), S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów uzna ł za niedozwolone postanowienie w brzmieniu „Klientowi nie przys ł uguje zwrot warto ś ci ś wiadcze ń , których nie wykorzysta ł z przyczyn nie le żą cych po stronie organizatora lub z powodu przerwania jego udzia ł u w imprezie przez s ł u ż by graniczne lub policj ę ”– vide pozycja 980 rejestru. Zarówno postanowienia wzorca o tre ś ci : „Nie zg ł oszenie si ę na imprez ę , wzgl ę dnie odst ę powanie od wykorzystania op ł aconych ś wiadcze ń bez powiadomienia organizatora przed terminem jej rozpocz ę cia, niezale ż nie od przyczyn, jest równoznaczne z rezygnacj ą klienta bez prawa jakiegokolwiek zwrotu wniesionej op ł aty”; „W razie braku mo ż liwo ś ci wykorzystania ś wiadcze ń przez Klienta z przyczyn nie le żą cych po stronie Organizatora klientowi nie przys ł uguje zwrot wniesionych op ł at. Za takie przyczyny uznaje si ę np. dzia ł ania atmosferyczne, niepokoje etniczne, epidemie, blokady dróg i granic i inne rozumiane jako si ł y wy ż sze” jak i postanowienia wpisane do Rejestru pod pozycj ą 1042 i 980 kszta ł tuj ą prawa i obowi ą zki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, ra żą co naruszaj ą c jego interesy i stanowi ą niedozwolone postanowienia umowne, o których mowa w art. 385 3 pkt 12 k.c., albowiem wy łą czaj ą obowi ą zek zwrotu konsumentowi uiszczonej zap ł aty za ś wiadczenie nie spe ł nione w ca ł o ś ci lub cz ęś ci, je ż eli konsument zrezygnuje z wykonania umowy. W pierwszej kolejno ś ci organ antymonopolowy podnosi, i ż w zapisach tym nie s ą brane pod uwag ę okoliczno ś ci niewykorzystania ś wiadczenia przez konsumenta, a mo ż liwe s ą przecie ż sytuacje, i ż konsument nie b ę dzie móg ł wykorzysta ć danego ś wiadczenia z przyczyn od niego niezale ż nych (np. z powodu choroby). Ponadto nale ż y mie ć na uwadze, i ż niewykorzystanie ś wiadczenia przez danego klienta nie zawsze wi ąż e si ę ze strat ą dla organizatora (np. ze ś wiadczenia skorzysta inny klient, który wniesie stosown ą op ł at ę ). Cytowane postanowienia wy łą czaj ą obowi ą zek zwrotu konsumentowi op ł aty za ś wiadczenia, które nie zosta ł y przez niego wykorzystane, tym samym pozbawiaj ą konsumenta mo ż liwo ś ci zwrotu kwoty za niewykorzystane ś wiadczenie obj ę te umow ą . Cena imprezy jest sum ą op ł at za poszczególne ś wiadczenia realizowane na rzecz klienta. W przypadku niewykorzystania przez konsumenta któregokolwiek ze ś wiadcze ń , organizator nie realizuj ą c tego ś wiadczenia albo oszcz ę dza z powodu niewykonania ś wiadczenia kwot ę wp ł acon ą przez klienta, albo odzyska jak ąś cz ęść kosztów jakie planowa ł ponie ść na realizacj ę tego ś wiadczenia. W zwi ą zku z powy ż szym analiza porównawcza kwestionowanych zapisów umownych z klauzulami wpisanymi do rejestru wskazuje na jednoznaczno ść porównywanych tre ś ci, której nie naruszaj ą odmienno ś ci w zakresie u ż ytych sformu ł owa ń i wyrazów. W wyroku z dnia 17 marca 2005r. (sy g n. akt XVII Amc 118/03) S ą d Ochrony Konkurenc j i i Konsumentów uzna ł za niedozwolone postanowienie umowne zapis, który nast ę pnie zosta ł wpisany pod pozycj ą 448 do Rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o tre ś ci: „ Open Travel” nie ponosi odpowiedzialno ś ci za opó ź nienia spowodowane warunkami atmosferycznymi, oczekiwaniem na granicach, zachowaniem uczestników imprezy, ha ł asem zwi ą zanym z usytuowaniem obiektów w pobli ż u miejsc rozrywki, itp. lub innych ewentualnych niedogodno ś ci (w tym czasowe braki w dostawie pr ą du lub wody, awarie klimatyzacji, urz ą dze ń sanitarnych, sportowo rekreacyjnych), na 8 które „Open Travel” nie ma wp ł ywu” . Zarówno postanowienie wzorca o tre ś ci: „Organizator nie ponosi odpowiedzialno ś ci za szkody Klienta wynik ł e z powodu przed ł u ż enia si ę podró ż y od miejsca pobytu i podró ż y powrotnej z przyczyn niezale ż nych od organizatora (np. opó ź nienie na przej ś ciach granicznych, z ł e warunki atmosferyczne, nieprzewidziane, itp.)” jak i postanowienie wpisane do Rejestru pod pozycj ą 448 stanowi niedozwolone postanowienie, o którym mowa w art. 385 1 §1 i art. 385 3 pkt 2 k.c., bowiem wy łą cza lub istotnie ogranicza odpowiedzialno ść wzgl ę dem konsumenta za niewykonanie lub nienale ż yte wykonanie zobowi ą zania. Ponadto zapis taki jest sprzeczny z art. 11a ustawy o us ł ugach turystycznych, zgodnie z którym „ organizator turystyki odpowiada za niewykonanie lub nienale ż yte wykonanie umowy, chyba ż e niewykonanie lub nienale ż yte wykonanie jest spowodowane wy łą cznie dzia ł aniem lub zaniechaniem klienta; dzia ł aniem lub zaniechaniem osób trzecich, nieuczestnicz ą cych w wykonywaniu us ł ug przewidzianych w umowie, je ż eli tych dzia ł a ń lub zaniecha ń nie mo ż na by ł o przewidzie ć ani unikn ąć , albo si łą wy ż sz ą .” Powy ż sze wyliczenie przes ł anek egzoneracyjnych ma charakter wyczerpuj ą cy. Kwestionowane postanowienie pozwala na wy łą czenie odpowiedzialno ś ci organizatora w szerszym zakresie ni ż dopuszczony przez ustaw ę o us ł ugach turystycznych. Generalne zwolnienie si ę z odpowiedzialno ś ci za wykonanie umowy we wszystkich przypadkach wynik ł ych z przyczyn niezale ż nych od organizatora jest zatem niedopuszczalne, dezinformuje konsumenta o zakresie faktycznej odpowiedzialno ś ci organizatora. Z uwagi na powy ż sze nale ż y uzna ć , i ż zarówno przytoczone postanowienie z rejestru jak i kwestionowany przez Prezesa Urz ę du zapis s ą to ż same. Bez znaczenia przy tym pozostaj ą ró ż nice w zapisach wynikaj ą ce z u ż ytych sformu ł owa ń i wyrazów, które nie wp ł ywaj ą na wyk ł adni ę klauzuli. W wyroku z dnia 20 lutego 2007r. (sygn. akt XVII Amc 50/06) S ą d Ochrony Konkurenc j i i Konsumentów uzna ł za niedozwolone postanowienie umowne zapis, który nast ę pnie zosta ł wpisany pod pozycj ą 1246 do Rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o tre ś ci: - "Uczestnik mo ż e zg ł osi ć Organizatorowi reklamacje niezw ł ocznie po stwierdzeniu niew ł a ś ciwego wykonania us ł ug w formie pisemnej, nie poni ż ej ni ż 14 dni od dnia zako ń czenia imprezy i pod warunkiem ich wcze ś niejszego zg ł oszenia pilotowi w trakcie imprezy turystycznej". Zarówno postanowienie wzorca o tre ś ci: „Klient mo ż e zg ł osi ć organizatorowi reklamacj ę , wnioski i uwagi na pi ś mie, nie pó ź niej ni ż 14 dni od zako ń czenia imprezy turystycznej. Reklamacje za us ł ugi z dojazdem w ł asnym musz ą by ć potwierdzone przez recepcj ę np. hotelu, campingu lub biura kooperuj ą cego, inne reklamacje przez pilota” jak i postanowienie wpisane do Rejestru pod pozycj ą 1246 stanowi niedozwolone postanowienie, albowiem ogranicza termin do wniesienia reklamacji do 14 dni. Zapis warunkuj ą cy odpowiedzialno ść organizatora od zg ł oszenia reklamacji w terminie 14 dni od daty zako ń czenia imprezy jest zbyt krótki i prowadzi ć mo ż e do sytuacji, w której konsument pozbawiony zostanie mo ż liwo ś ci zg ł oszenia reklamacji. Jednoznaczne i kategoryczne sformu ł owanie zakwestionowanego postanowienia nie zawiera ż adnych odst ę pstw od przyj ę tej zasady, zatem nawet w przypadku zaistnienia obiektywnych i niezale ż nych od konsumenta okoliczno ś ci uniemo ż liwiaj ą cych mu z ł o ż enie reklamacji, takich jak np. choroba uczestnika, czy inny wypadek losowy, po up ł ywie okre ś lonego terminu z ł o ż enie reklamacji staje si ę niedopuszczalne. Zakre ś lenie tak krótkiego terminu mo ż e prowadzi ć do utrudnienia uczestnikowi imprezy turystycznej dochodzenia swoich praw a tym samym do ograniczenia odpowiedzialno ś ci przedsi ę biorcy wzgl ę dem konsumenta z tytu ł u nienale ż ytego wykonania umowy. Z uwagi na powy ż sze nale ż y uzna ć , i ż zarówno przytoczone postanowienie z rejestru jak i kwestionowany przez Prezesa Urz ę du zapis s ą to ż same. Bez znaczenia przy tym pozostaj ą ró ż nice w zapisach wynikaj ą ce z u ż ytych sformu ł owa ń i wyrazów, które nie wp ł ywaj ą na wyk ł adni ę klauzuli. W wyroku z dnia 2 lutego 2005r. (sygn. akt XVII Amc 104/04) S ą d Ochrony Konkurenc j i i Konsumentów uzna ł za niedozwolone postanowienie umowne zapis, który nast ę pnie zosta ł wpisany pod pozycj ą 417 do Rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o tre ś ci: " Organizator nie ponosi odpowiedzialno ś ci za zagubiony, skradziony lub zniszczony w czasie imprezy baga ż Uczestnika”. Zarówno postanowienie wzorca o tre ś ci: „Organizator nie odpowiada za baga ż skradziony, zagubiony lub zniszczony” jak i postanowienie wpisane do Rejestru pod pozycj ą 1246 stanowi niedozwolone postanowienie, o którym mowa w art. 385 1 §1 i art. 385 3 pkt 2 k.c. bowiem wy łą cza lub istotnie ogranicza odpowiedzialno ść wzgl ę dem konsumenta za niewykonanie lub nienale ż yte wykonanie zobowi ą zania. 9 Kwestionowane postanowienie jest tak sformu ł owane, ż e ka ż da kradzie ż , zniszczenie b ą d ź zaginienie baga ż u w czasie trwania imprezy wy łą cza odpowiedzialno ść organizatora. W ocenie Prezesa Urz ę du, zapis ten wy łą cza odpowiedzialno ść organizatora turystyki, tak ż e w przypadku gdy przechowywanie baga ż u jest organizowane przez niego bezpo ś rednio lub przez osoby dzia ł aj ą ce na jego zlecenie (hotele, przewo ź ników). Organizator turystyki, aby wy łą czy ć swoj ą odpowiedzialno ść powinien wskaza ć jakich sytuacji wy łą czenie dotyczy, w łą czaj ą c w to przypadki, kiedy kradzie ż , zagubienie lub zniszczenie wynika z wy łą cznej winy konsumenta. Nale ż y rozró ż ni ć sytuacj ę , kiedy nast ę puje zagubienie baga ż u pozostawionego w miejscu publicznym (np. w restauracji, na pla ż y itp.) od utraty baga ż u pozostawionego w miejscu, które powinno by ć obj ę te ochron ą przez organizatora imprezy, jak np. pokój hotelowy czy luki baga ż owe w ś rodkach transportu. Z powy ż szych wzgl ę dów porównywane zapisy nale ż y uzna ć za to ż same. Zgodnie z powy ż szym wykazano, i ż kwestionowane postanowienia umów mieszcz ą si ę w hipotezach wymienionych klauzul wpisanych do Rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone. Reasumuj ą c, skoro wykazano powy ż ej, i ż kwestionowane zapisy umów s ą to ż same z klauzulami wpisanymi do Rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, to pos ł ugiwanie si ę nimi w obrocie konsumenckim uzna ć nale ż y za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów i nakaza ć zaniechanie jej stosowania. Wobec powy ż szego orzeczono jak w punkcie I sentencji tej decyzji. Ad II Zgodnie z art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie (…) Prezes Urz ę du mo ż e skorzysta ć z uprawnienia do na ł o ż enia na przedsi ę biorc ę stosuj ą cego praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów kary pieni ęż nej w wysoko ś ci nie wi ę kszej ni ż 10% przychodu osi ą gni ę tego w roku rozliczeniowym poprzedzaj ą cym rok na ł o ż enia kary. Kara taka mo ż e by ć na ł o ż ona bez wzgl ę du na to, czy przedsi ę biorca dopu ś ci ł si ę naruszenia celowo, czy te ż nieumy ś lnie. Stosownie do art. 111 ustawy o ochronie (…) przy ustalaniu wysoko ś ci kar pieni ęż nych, w tym kar okre ś lonych w art. 106 tej ustawy, nale ż y uwzgl ę dni ć w szczególno ś ci okres, stopie ń oraz okoliczno ś ci naruszenia przepisów ustawy, a tak ż e uprzednie naruszenie przepisów ustawy. W pkt I niniejszej decyzji stwierdzono stosowanie przez przedsi ę biorc ę praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów opisanych szczegó ł owo powy ż ej. Praktyki te polegaj ą na stosowaniu postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone poprzez zamieszczenie we wzorcach umownych nast ę puj ą cych zapisów: „Nie wykorzystanie któregokolwiek ze ś wiadcze ń w ustalonym terminie nie upowa ż nia Klienta do otrzymania zwrotu cz ęś ci op ł aty wniesionej w biurze. Dotyczy to tak ż e przypadków, gdy w ł adze graniczne poszczególnych krajów nie wydadz ą zezwolenia na wjazd do ich kraju z powodów sobie wiadomych”; „Je ż eli klient zrezygnuje z udzia ł u w imprezie turystycznej Organizator b ę dzie zmuszony w takim przypadku dokona ć potr ą ce ń jako rekompensaty za poczynione czynno ś ci, rezerwacje, wysoko ść potr ą ce ń uzale ż niona jest od terminu rezygnacji z ł o ż onej u organizatora tylko w formie pisemnej”;„Za dat ę rezygnacji przyjmuje si ę dzie ń otrzymania przez organizatora stosownego o ś wiadczenia lub dat ę stempla pocztowego.– przy rezygnacji powy ż ej 45 dni przed rozpocz ę ciem imprezy organizator potr ą ca op ł at ę manipulacyjn ą w wysoko ś ci 100 z ł od osoby- przy rezygnacji mi ę dzy 44 a 31 dniem Organizator potr ą ca 30% ceny- przy rezygnacji mi ę dzy 30 a 15 dniem Organizator potr ą ca 50% ceny- przy rezygnacji mi ę dzy 14 a 8 dniem organizator potr ą ca 70%- 7 dni lub mniej – 100% ceny imprezy. Organizator mo ż e dokonywa ć potr ą cenia, o którym mowa wy ż ej bez wzgl ę du na termin zawarcia umowy. W przypadku rezygnacji, uczestnik mo ż e wskaza ć drug ą osob ę , która przyjmie jego obowi ą zki, wynikaj ą ce z zawartej umowy. W takim wypadku, niezale ż nie od terminu zg ł oszenia potr ą cona zostanie jedyne op ł ata manipulacyjna w wysoko ś ci 50 z ł /os”;„Nie zg ł oszenie si ę na imprez ę , wzgl ę dnie odst ę powanie od wykorzystania op ł aconych ś wiadcze ń bez 10 powiadomienia organizatora przed terminem jej rozpocz ę cia, niezale ż nie od przyczyn, jest równoznaczne z rezygnacj ą klienta bez prawa jakiegokolwiek zwrotu wniesionej op ł aty”; „W razie braku mo ż liwo ś ci wykorzystania ś wiadcze ń przez Klienta z przyczyn nie le żą cych po stronie Organizatora klientowi nie przys ł uguje zwrot wniesionych op ł at. Za takie przyczyny uznaje si ę np. dzia ł ania atmosferyczne, niepokoje etniczne, epidemie, blokady dróg i granic i inne rozumiane jako si ł y wy ż sze”; „Organizator nie ponosi odpowiedzialno ś ci za szkody Klienta wynik ł e z powodu przed ł u ż enia si ę podró ż y od miejsca pobytu i podró ż y powrotnej z przyczyn niezale ż nych od organizatora (np. opó ź nienie na przej ś ciach granicznych, z ł e warunki atmosferyczne, nieprzewidziane, itp.)”; „Klient mo ż e zg ł osi ć organizatorowi reklamacj ę , wnioski i uwagi na pi ś mie, nie pó ź niej ni ż 14 dni od zako ń czenia imprezy turystycznej. Reklamacje za us ł ugi z dojazdem w ł asnym musz ą by ć potwierdzone przez recepcj ę np. hotelu, campingu lub biura kooperuj ą cego, inne reklamacje przez pilota”; „Organizator nie odpowiada za baga ż skradziony, zagubiony lub zniszczony”, które s ą postanowieniami umownymi wpisanymi na podstawie art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego do Rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone (poz. 980,76, 1042 i 980, 448, 1246, 417). Konsekwencj ą stosowania powy ż szych praktyk jest pogorszenie sytuacji konsumentów. Okoliczno ść , ż e sporne zapisy zamieszczono we wzorcach umownych powoduje, ż e zostaj ą one konsumentom narzucone. Fakt, ż e kwestionowane regulacje wynikaj ą z wzorców umownych ś wiadczy o ustalonym charakterze podejmowanych praktyk. Powy ż sze okoliczno ś ci uzasadniaj ą na ł o ż enie w niniejszym przypadku kary, o jakiej mowa w art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Przychód osi ą gni ę ty przez przedsi ę biorc ę w 2007r. – 420 714,58 z ł - ustalono na podstawie z ł o ż onych dokumentów (dowód: karta 40). Przy ustalaniu wysoko ś ci kary Prezes Urz ę du przyj ął za podstaw ę oblicze ń kwot ę odpowiadaj ą c ą wysoko ś ci ą warto ś ci przychodów osi ą gni ę tych przez przedsi ę biorc ę z tytu ł u prowadzonej dzia ł alno ś ci gospodarczej w 2007r. Ustawa nie zawiera zamkni ę tego katalogu przes ł anek, od których uzale ż niona jest wysoko ść kar nak ł adanych na przedsi ę biorców. W art. 111 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów przyk ł adowo jedynie wskazano, i ż przy ustalaniu wysoko ś ci kar pieni ęż nych, Prezes Urz ę du winien wzi ąć pod uwag ę okres, stopie ń oraz okoliczno ś ci naruszenia przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, a tak ż e uprzednie naruszenie przepisów ustawy. Ponadto orzecznictwo wskazuje, ż e w przypadku kar przes ł ankami, które nale ż y bra ć pod uwag ę , s ą : potencja ł ekonomiczny przedsi ę biorcy, skutki praktyki dla konkurencji lub kontrahentów, dopuszczalny poziom kary wynikaj ą cy z przepisów ustawy oraz cele, jakie kara ma osi ą gn ąć (por.: wyrok S ą du Najwy ż szego z 27.06.2000 r., sygn. akt I CKN 793/98). Na wysoko ść kary w przedmiotowej sprawie mia ł wp ł yw zawodowy (profesjonalny) charakter prowadzonej przez Henryka Kowalskiego dzia ł alno ś ci na rynku us ł ug turystycznych, stosowanie przez Henryka Kowalskiego praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów pomimo dost ę pno ś ci do Rejestru. Jako okoliczno ść obci ąż aj ą c ą potraktowa ć nale ż y szczególnie dotkliwy dla konsumentów charakter dwóch zakwestionowanych postanowie ń ( numer 1 i 4 ), które bezpo ś rednio naruszaj ą ekonomiczne interesy konsumentów poprzez wy łą czenie zwrotu op ł at za niewykorzystane ś wiadczenia oraz wy łą czenie odpowiedzialno ś ci organizatora imprez turystycznych za niewykonanie lub nienale ż yte wykonanie zobowi ą zania. Poza wymiarem indywidualnym kary, nale ż y zwróci ć uwag ę na jej wymiar ogólny, funkcj ę odstraszaj ą c ą i wychowawcz ą w stosunku do innych uczestników rynku. W ś wietle powy ż szych okoliczno ś ci wysoko ść kary ustalono na poziomie 3 786,43 z ł (s ł ownie trzy tysi ą ce siedemset osiemdziesi ą t sze ść z ł otych 43/100), co stanowi 0,9% przychodów osi ą gni ę tych przez przedsi ę biorc ę w 2007r. W ocenie Prezesa Urz ę du kara wymierzona w tej wysoko ś ci jest adekwatna do stopnia naruszenia przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Prezes Urz ę du, kieruj ą c si ę potrzeb ą zdecydowanego przeciwdzia ł ania stosowaniu praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów uzna ł , ż e orzeczona kara powinna stanowi ć dolegliwo ść dla uczestnika niniejszego post ę powania. W tym przypadku kara powinna spe ł ni ć jednak przede wszystkim funkcj ę prewencyjn ą i wychowawcz ą , tak aby zapobiec w przysz ł o ś ci naruszeniom przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Wobec powy ż szego orzeczono jak w punkcie II sentencji tej decyzji. 11 Zgodnie z art. 112 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, kar ę pieni ęż n ą nale ż y ui ś ci ć w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia si ę niniejszej decyzji na konto Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: NBP O/O Warszawa Nr 51101010100078782231000000. Stosownie do tre ś ci art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c., od niniejszej decyzji przys ł uguje stronie odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie - S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów - Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Bydgoszczy. Z upowa ż nienia Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Dyrektor Delegatury w Bydgoszczy Otrzymuj ą : 1. Henryk Kowalski Biuro Us ł ug Turystycznych SUNNY TRAVEL ul. Strzelecka 4 87-300 Brodnica 2. a/a 12