RBG-27/2005

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA W BYDGOSZCZY ul. Jagiello ń ska 34, 85-097 Bydgoszcz tel. (052) 345-56-44, Fax (052) 345-56-17, E-mail: bydgoszcz@uokik.gov.pl Bydgoszcz, dnia 15 lipca 2005r. znak: RBG-421-07/05/AC Decyzja nr RBG-27/2005 Na podstawie art. 17 w zwi ą zku z art. 12 ust. 1 i 2 pkt 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jednolity: Dz. U. z 2003r. Nr 86, poz. 804 z pó ź n. zm.: Dz. U. z 2003, Nr 60, poz. 535, Dz. U. z 2003r. Nr 170, poz. 1652, Dz. U. z 2004, Nr 93, poz. 891, Dz. U. z 2004r. Nr 96, poz. 959) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 18, poz. 172 z pó ź n. zm: Dz.U. z 2003r. Nr 6, poz. 68) - w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów - wyra ż a si ę zgod ę na dokonanie koncentracji polegaj ą cej na przej ę ciu przez Zio ł opex Sp. z o.o. z siedzib ą w Pi ą tku Ma ł ym kontroli nad Jutrzenka S.A. z siedzib ą w Bydgoszczy. Uzasadnienie W dniu 18 maja 2005r. do Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Bydgoszczy wp ł yn ęł o zg ł oszenie zamiaru koncentracji opisanej w art. 12 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów (zwanej dalej: ustaw ą o ochronie konkurencji i konsumentów lub ustaw ą antymonopolow ą ), polegaj ą cej na przej ę ciu przez Zio ł opex Sp. z o.o. z siedzib ą w Pi ą tku Ma ł ym kontroli nad Jutrzenka S.A. z siedzib ą w Bydgoszczy. W zwi ą zku z tym, i ż : 1. spe ł nione zosta ł y niezb ę dne przes ł anki uzasadniaj ą ce zg ł oszenie zamiaru koncentracji, albowiem: a) łą czny obrót przedsi ę biorców uczestnicz ą cych w koncentracji w roku obrotowym poprzedzaj ą cym rok zg ł oszenia, tj. w roku 2004, okre ś lony zgodnie z art. 15 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz z tre ś ci ą rozporz ą dzenia Rady Ministrów z dnia 23 maja 2001 r. w sprawie obliczania obrotu przedsi ę biorców uczestnicz ą cych w koncentracji (Dz. U. Nr 60 poz. 611), przekroczy ł ustawowy próg równowarto ś ci 50 milionów euro, b) bezpo ś rednie przej ę cie przez jednego przedsi ę biorc ę kontroli nad innym przedsi ę biorc ą jest jednym ze sposobów koncentracji okre ś lonym w art. 12 ust 2 pkt 2 wy ż ej przywo ł anej ustawy, 2. nie wyst ą pi ł a w sprawie ż adna okoliczno ść z katalogu przes ł anek wymienionych w art. 13 wy ż ej wymienionej ustawy, powoduj ą ca wy łą czenie spod obowi ą zku zg ł oszenia przedmiotowej koncentracji, Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (zwany dalej: Prezesem UOKiK lub organem antymonopolowym) wszcz ął post ę powanie w sprawie zg ł oszenia zamiaru koncentracji polegaj ą cej na przej ę ciu przez Zio ł opex Sp. z o.o. z siedzib ą w Pi ą tku Ma ł ym (dalej: Zio ł opex Sp. z o.o.) kontroli nad spó ł k ą Jutrzenka S.A. z siedzib ą w Bydgoszczy (dalej: Jutrzenka S.A.). Na podstawie informacji i dokumentów przed ł o ż onych wraz ze zg ł oszeniem zamiaru koncentracji Prezes UOKiK ustali ł , co nast ę puje: Jutrzenka S.A. jest spó ł k ą notowan ą na Gie ł dzie Papierów Warto ś ciowych w Warszawie, a koncentracja zwi ą zana jest z nabyciem akcji znajduj ą cych si ę w publicznym obrocie. B ę d ą ca przedmiotem zg ł oszenia koncentracja dokona si ę w formie wskazanej w art. 12 ust. 2 pkt 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, tj. przez przej ę cie kontroli. Przej ę cie bezpo ś redniej kontroli nast ą pi na skutek nabycia przez Zio ł opex Sp. z o.o. akcji Jutrzenka S.A. w ilo ś ci powoduj ą cej uzyskanie co najmniej 50% g ł osów na walnym zgromadzeniu tej spó ł ki. Zg ł aszaj ą cy zamiar koncentracji przedsi ę biorca wskaza ł na nast ę puj ą ce jej przyczyny: 1. Koncentracja jest niezb ę dnym elementem d ł ugofalowej strategii Zio ł opex Sp. z o.o., która skupia ć si ę b ę dzie na konsolidacji podmiotów i budowaniu silnego polskiego holdingu w sektorze spo ż ywczym; 2. Przej ę cie kontroli nad Jutrzenka S.A. pozwoli na dalsz ą optymalizacj ę dzia ł a ń operacyjnych. Dalsze dzia ł ania b ę d ą skierowane na zorganizowanie w grupie wspólnych s ł u ż b handlowych (krajowych, eksportowych), a tak ż e zakupowych i dystrybucyjnych, co powinno zaowocowa ć w perspektywie 2-3 lat ograniczeniem kosztów dzia ł alno ś ci operacyjnej o 3%-6% i powinno doprowadzi ć do osi ą gni ę cia jeszcze lepszych wska ź ników zyskowno ś ci. Przedmiotem faktycznej dzia ł alno ś ci przedsi ę biorcy przejmuj ą cego kontrol ę , tj. Zio ł opex Sp. z o.o. jest przede wszystkim sprzeda ż hurtowa: herbaty, proszku kakaowego i przypraw (PKD 51.37.Z). Jedynym udzia ł owcem tej spó ł ki jest Barbara Kola ń ska, która jednocze ś nie prowadzi dzia ł alno ść gospodarcz ą jako osoba fizyczna. G ł ówny przedmiot dzia ł alno ś ci prowadzonej przez Barbar ę Kola ń sk ą jest to ż samy z przedmiotem dzia ł alno ś ci Zio ł pex Sp. z o.o. Udzia ł Zio ł opex Sp. z o.o. w krajowym rynku hurtowej sprzeda ż y przypraw wynosi ogó ł em 10%, natomiast udzia ł spó ł ki w poszczególnych segmentach tego rynku przedstawia si ę nast ę puj ą co: 2 a) przyprawy zio ł owe - (b.d.), w tym: o przyprawy jednorodne (tj.: pieprz suszony, ziele angielskie, papryka, ga ł ka muszkato ł owa, imbir, kurkuma, li ść laurowy, curry) - 14,4%, o mieszanki przyprawowe - 9,3%, o przyprawy uniwersalne - 1,5%, b) przyprawy cukiernicze (tj.: proszek kakaowy, kwas cytrynowy, kwas glutaminowy i jego sole, cynamon i kwiat cynamonowca, go ź dzik) – 15%, c) bakalie (tj.: orzechy kokosowe, migda ł y, rodzynki su ł ta ń skie, nasiona sezamu, nasiona maku) - 7,8%. Ponadto Zio ł opex Sp. z o.o. posiada nast ę puj ą ce udzia ł y w poszczególnych segmentach krajowego rynku hurtowej sprzeda ż y herbaty: a) herbata zielona (niefermentowana) - 22,39%, b) herbata czarna (fermentowana i cz ęś ciowo fermentowana) - 9,08%, c) hibiskus – 2,67%. Udzia ł Barbary Kola ń skiej w ka ż dym z wy ż ej zakre ś lonych rynków jest znikomy. G ł ównymi akcjonariuszami Jutrzenka S.A. s ą : Zio ł opex Sp. z o.o. (40,18% g ł osów na walnym zgromadzeniu), Barbara Kola ń ska (9,81% g ł osów na walnym zgromadzeniu). Podstawowym przedmiotem dzia ł alno ś ci tej spó ł ki jest: produkcja herbatników i sucharów oraz produkcja ciast i ciasteczek o przed ł u ż onej trwa ł o ś ci (PKD 15.82. Z). Udzia ł Jutrzenki S.A. w krajowym rynku produkcji i sprzeda ż y wyrobów cukierniczych wynosi ogó ł em 5%, natomiast udzia ł tego ż przedsi ę biorcy w poszczególnych segmentach rynku przedstawia si ę nast ę puj ą co: a) wyroby czekoladowe - 7,2%, b) pieczywo cukiernicze (tj. wafle suche, herbatniki suche, ciastka w czekoladzie, wafle w czekoladzie) - 7,9%, c) cukierki paczkowane (tj.: ż elki, dra ż e, bakalie w czekoladzie, galaretki w czekoladzie). - 12,4%. Maj ą c na uwadze wy ż ej ustalony stan faktyczny, Prezes UOKiK zwa ż y ł , co nast ę puje: W ś wietle przepisu art. 17 ustawy antymonopolowej Prezes UOKiK, w drodze decyzji, wydaje zgod ę na dokonanie koncentracji, w wyniku której konkurencja na rynku nie zostanie istotnie ograniczona, w szczególno ś ci poprzez powstanie lub umocnienie pozycji dominuj ą cej na rynku, tj. pozycji która umo ż liwia przedsi ę biorcy zapobieganie skutecznej konkurencji na rynku w ł a ś ciwym przez stworzenie mu mo ż liwo ś ci dzia ł ania w znacznym zakresie niezale ż nie od konkurentów, kontrahentów oraz konsumentów; domniemywa si ę , ż e przedsi ę biorca ma pozycj ę dominuj ą c ą , je ż eli jego udzia ł w rynku przekracza 40% (vide art. 4 pkt 9 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów). Ocena oddzia ł ywania koncentracji na stan konkurencji wymaga zatem okre ś lenia rynków w ł a ś ciwych zarówno w aspekcie geograficznym jak i produktowym, na które koncentracja wywiera wp ł yw. W my ś l art. 4 pkt 8 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów przez rynek w ł a ś ciwy rozumie si ę rynek towarów, które ze wzgl ę du na ich przeznaczenie, cen ę oraz w ł a ś ciwo ś ci, w tym jako ść , s ą uznawane przez ich nabywców za substytuty oraz s ą oferowane na obszarze, 3 na którym ze wzgl ę du na ich rodzaj i w ł a ś ciwo ś ci, istnienie barier dost ę pu do rynku, preferencje konsumentów, znacz ą ce ró ż nice cen i koszty transportu, panuj ą zbli ż one warunki konkurencji. Zatem rynek ten wyznaczaj ą zasadniczo dwa elementy: towar (rynek produktowy) i terytorium (rynek geograficzny). W ocenie Prezesa UOKiK, rynkami w ł a ś ciwym w aspekcie produktowym dla Jutrzenka S.A. s ą : rynek produkcji i sprzeda ż y wyrobów czekoladowych, rynek produkcji i sprzeda ż y pieczywa cukierniczego, rynek produkcji i sprzeda ż y cukierków paczkowanych. Wy ż ej zdefiniowane rynki w aspekcie geograficznym maj ą wymiar krajowy, albowiem tylko na tak okre ś lonym obszarze mo ż na mówi ć o zbie ż nych gustach konsumentów i ich zwyczajach nabywczych (por. Decyzja Komisji Europejskiej z dnia 5 maja 2005r., Nr sprawy VI/M.1920- Nabisco/United Biscuits). Natomiast, jak wynika z opisu dzia ł alno ś ci Zio ł opex Sp. z o.o. rynkami w ł a ś ciwym produktowo dla tego przedsi ę biorcy s ą : rynek hurtowej sprzeda ż y przypraw zio ł owych, rynek hurtowej sprzeda ż y dodatków do ciast i deserów (przyprawy cukiernicze), rynek hurtowej sprzeda ż y bakalii oraz rynek hurtowej sprzeda ż y herbaty. Przyj ę ty przez organ antymonopolowy sposób wyznaczania wy ż ej wskazanych rynków w ł a ś ciwych znajduje potwierdzenie w decyzji Komisji Europejskiej z dnia 28 wrze ś nia 2000r. (vide: Sprawa nr COMP/M.1990 – Unilever/Bestfoods). W ocenie Komisji wszystkie rodzaje zió ł , korzeni i przypraw stanowi ą ten sam rynek produktowy, albowiem klienci cz ę sto wymagaj ą od dostawców oferowania pe ł nego asortymentu tych produktów. Zdaniem organu antymonopolowego dok ł adny zasi ę g rynku geograficznego mo ż e pozosta ć kwesti ą otwart ą dla potrzeb niniejszego post ę powania, poniewa ż planowana koncentracja nie stwarza zagro ż enia dla konkurencji na ż adnym z analizowanych rynków produktowych Zio ł opex Sp. z o.o., nawet je ś li zostan ą one zdefiniowane jako rynki krajowe. Maj ą c na uwadze wy ż ej przywo ł an ą definicj ę rynku w ł a ś ciwego oraz kryteria wyznaczania rynków w ł a ś ciwych, na które koncentracja wywiera wp ł yw, zawarte w rozporz ą dzeniu Rady Ministrów z dnia 3 kwietnia 2002r. w sprawie zg ł oszenia zamiaru koncentracji przedsi ę biorców (Dz. U. Nr 37.poz. 334), a tak ż e wy ż ej poczynione ustalenia faktyczne dotycz ą ce zakresu dzia ł alno ś ci prowadzonej przez uczestników planowanej koncentracji, nale ż y wyprowadzi ć nast ę puj ą ce wnioski: 1. Dla b ę d ą cej przedmiotem zg ł oszenia koncentracji nie zidentyfikowano rynków w ł a ś ciwych, na które koncentracja ta wywiera wp ł yw w uk ł adzie horyzontalnym, albowiem brak takiego rynku produktowego, na którym zaanga ż owani s ą co najmniej dwaj przedsi ę biorcy uczestnicz ą cy w koncentracji (rynki wspólne) i gdzie koncentracja prowadzi do uzyskania łą cznego udzia ł u w rynku geograficznym w wysoko ś ci wi ę kszej ni ż 20%. Uczestnicy koncentracji prowadz ą bowiem dzia ł alno ść na roz łą cznych rynkach produktowych. 2. Dla b ę d ą cej przedmiotem zg ł oszenia koncentracji nie zidentyfikowano rynków w ł a ś ciwych, na które koncentracja ta wywiera wp ł yw w uk ł adzie wertykalnym. Jutrzenka ma co prawda potencjaln ą mo ż liwo ść dokonywania zakupów przypraw cukierniczych i bakalii od Zio ł opex Sp. z o.o., jednak brak jest rynków, na które koncentracja wywiera ł aby wp ł yw w uk ł adzie wertykalnym, albowiem indywidualny lub łą czny udzia ł uczestników koncentracji w rynkach produktowych, okre ś lanych jako: rynek przypraw cukierniczych, rynek bakalii, zarówno po stronie popytu jak i poda ż y, nie przekracza 30%. 4 Nie ma natomiast istotnego znaczenia dla rozstrzygni ę cia niniejszej sprawy, czy w chwili obecnej Jutrzenka S.A. dokonuje zakupów od Zio ł opex Sp. z o.o., albowiem zgodnie z brzmieniem pkt 7.2.2 Wykazu Informacji i Dokumentów, stanowi ą cego za łą cznik do przywo ł anego wy ż ej rozporz ą dzenia w sprawie zg ł oszenia zamiaru koncentracji , koncentracja mo ż e wywiera ć wp ł yw w uk ł adzie wertykalnym bez wzgl ę du na to, czy aktualnie istnieje powi ą zanie typu dostawca-odbiorca mi ę dzy przedsi ę biorcami. 3. Brak równie ż rynków w ł a ś ciwych, na które koncentracja wywiera wp ł yw w uk ł adzie konglomeratowym, albowiem ż aden z przedsi ę biorców uczestnicz ą cych w koncentracji nie posiada wi ę cej ni ż 40% udzia ł u w jakimkolwiek rynku w ł a ś ciwym. Analiza skutków niniejszej koncentracji wykaza ł a, i ż nie niesie ona za sob ą zagro ż e ń dla konkurencji i dzia ł aj ą cych na badanych rynkach podmiotów, bowiem produkty spó ł ki przejmuj ą cej kontrol ę oraz spó ł ki przejmowanej nale żą do ró ż nych rynków produktów spo ż ywczych. W ocenie Prezesa UOKiK, planowana transakcja nie b ę dzie mia ł a wp ł ywu na stan konkurencji, w szczególno ś ci nie zmieni ą si ę udzia ł y rynkowe przedsi ę biorców uczestnicz ą cych w koncentracji. Maj ą c powy ż sze na uwadze, stwierdzi ć nale ż y, i ż w wyniku dokonania opisanej koncentracji konkurencja na rynku nie zostanie istotnie ograniczona, w szczególno ś ci przez powstanie lub umocnienie pozycji dominuj ą cej. Wobec powy ż szego orzeczono, jak w sentencji. Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Bydgoszczy. Z up. Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Andrzej Chaj ę cki Dyrektor Delegatury w Bydgoszczy Otrzymuj ą : 1. Zio ł opex Sp. z o.o. z siedzib ą w Pi ą tku Ma ł ym reprezentowany przez radc ę prawnego Piotra Kryczka Kancelaria prawna „Chajec, Don-Siemion & Ż yto Spó ł ka komandytowa” ul. Lwowska 19 00-660 Warszawa 2. a/a 5