RBG-23/2005

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA W BYDGOSZCZY ul. Jagiello ń ska 34 85-097 Bydgoszcz tel. (052) 345-56-44, Fax (052) 345-56-17, E-mail: bydgoszcz@uokik.gov.pl Bydgoszcz, dnia 17 maja 2005 roku RBG-61-01/05/MW Tesco Polska Sp. z o.o. ul. Kapelanka 56 30-347 Kraków Decyzja nr RBG-23/2005 Stosownie do art. 28 ust. 6 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. z 2003 roku nr 86 poz. 804, Dz.U. z 2003 roku nr 60 poz. 535, Dz.U. z 2003 roku nr 170 poz. 1652, Dz.U. z 2004 roku nr 93 poz. 891, Dz.U. z 2004 roku nr 96 poz. 959) oraz § 3 ust, 2 i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. nr 18 poz. 172), po przeprowadzeniu post ę powania w sprawie naruszania zbiorowych interesów konsumentów wszcz ę tego z urz ę du przeciwko Tesco Polska Sp. z o.o. z siedzib ą w Krakowie, – dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: I. na podstawie art. 23a ust. 1 i 2, art. 23c ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, uznaje si ę za praktyki naruszaj ą ce zbiorowe interesy konsumentów zamieszczanie na tabliczkach informuj ą cych o cechach produktów (konfiguracji), ustawianych przy tych produktach, i ż okres gwarancji tych produktów wynosi 12 miesi ę cy i nakazuje si ę zaniechanie jej stosowania II. na podstawie art. 23a ust. 1 i 2, art. 23c ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, uznaje si ę za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów informowanie konsumentów za po ś rednictwem tablic informacyjnych, znajduj ą cych si ę w Punkcie Obs ł ugi Klienta, i ż okre ś lone produkty „ nie podlegaj ą zwrotowi ” i nakazuje si ę zaniechania jej stosowania III. na podstawie art. 23a ust. 1 i 2, art. 23e ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, uznaje si ę za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów umieszczenie na tablicy informacyjnej, znajduj ą cej si ę w hipermarkecie TESCO we W ł oc ł awku tablicy informacyjnej, zgodnie z któr ą 1 „ Wadliwy towar obj ę ty gwarancj ą mo ż esz reklamowa ć do ko ń ca terminu na jaki opiewa gwarancja! Wadliwy towar obj ę ty r ę kojmi ą mo ż esz reklamowa ć : • Towar nie ż ywno ś ciowy – nie pó ź niej ni ż 1 miesi ą c od daty wykrycia wady (maksymalnie do roku od daty zakupu); • Towar ż ywno ś ciowy – w terminie przydatno ś ci do spo ż ycia natychmiast po wykryciu wady ”; i stwierdza si ę jej zaniechanie w styczniu 2005 roku. Uzasadnienie: Bydgoska Delegatura Urz ę du przeprowadzi ł a w dniach 10 grudnia 2004 roku i 24 stycznia 2005 roku kontrole w Hipermarketach Tesco w Bydgoszczy, W ł oc ł awku i Olsztynie. W toku kontroli ustalono, i ż : 1. na tabliczkach informacyjnych, ustawionych przy produktach (g ł ównie w dziale RTV ale równie ż przy sprz ę cie AGD) znajduj ą si ę informacje o nast ę puj ą cej tre ś ci: „Gwarancja 12 miesi ę cy” (Bydgoszcz, W ł oc ł awek, Olsztyn). 2. w Biurze Obs ł ugi Klienta (Bydgoszcz) znajduj ą si ę tabliczki ( ka ż da o wymiarach 30 cm szeroko ś ci – 45 cm wysoko ś ci) zawieraj ą ce nast ę puj ą ce tre ś ci: • „ Szanowny Kliencie! Uprzejmie informujemy, ż e zakupiona bielizna nie podlega wymianie ani zwrotowi ”; • „ Szanowny Kliencie! Uprzejmie informujemy, ż e gry komputerowe nie podlegaj ą zwrotowi ”; • „ Szanowny Kliencie! Uprzejmie informujemy, ż e gry CD, CD, MC i VHS nie podlegaj ą zwrotowi ”; 3. umieszczenie na tablicy informacyjnej, znajduj ą cej si ę w hipermarkecie TESCO we W ł oc ł awku tablicy informacyjnej, zgodnie z któr ą „ Wadliwy towar obj ę ty gwarancj ą mo ż esz reklamowa ć do ko ń ca terminu na jaki opiewa gwarancja! Wadliwy towar obj ę ty r ę kojmi ą mo ż esz reklamowa ć : • Towar nie ż ywno ś ciowy – nie pó ź niej ni ż 1 miesi ą c od daty wykrycia wady (maksymalnie do roku od daty zakupu); • Towar ż ywno ś ciowy – w terminie przydatno ś ci do spo ż ycia natychmiast po wykryciu wady ”; Strona niniejszego post ę powania, odnosz ą c si ę do zarzutów Prezesa Urz ę du zaprezentowa ł a nast ę puj ą ce stanowisko: 1. Odno ś nie tabliczek informacyjnych o tresci: „Gwarancja 12 miesi ę cy”: „ Realizuj ą c obowi ą zek rzetelnej, pe ł nej informacji o produkcie w Tesco – na sprz ę cie AGD s ą zamieszczone informacje nt gwarancji udzielanej przez producenta, jako ż e naszym zdaniem obowi ą zek informacyjny w kwestii posiadania lub nie przez dany towar gwarancji jak i czasu jej trwania jest bardzo wa ż ny z punktu widzenia klienta i dokonywanego przez niego wyboru ”. 2. Odno ś nie tabliczek informacyjnych w Punkcie Obs ł ugi Klienta w Bydgoszczy: „ Klient mo ż e zwróci ć zakupiony w Tesco towar pe ł nowarto ś ciowy w ci ą gu 5 dni od jego zakupu. Jako ż e, od woli sprzedawcy zale ż y przyjmowanie zwrotu towaru pe ł nowarto ś ciowego – tak wi ę c równie ż sprzedawca ma prawo regulowa ć zasady przyjmowania takich zwrotów. Na tej podstawie w ł a ś nie, ze wzgl ę dów oczywistych z polityki zwrotów towarów pe ł nowarto ś ciowych wy łą czono bielizn ę (wzgl ę dy higieniczno – zdrowotne (…))oraz komputerowe programy/gry, filmy na no ś nikach min. CD, DVD. Podstawa do takiej decyzji by ł o zapobieganie przypadkom zakupu 2 filmów i programów komputerowych w celu ich nielegalnego kopiowania i ich zwrotu po ich skopiowaniu” . W pi ś mie z dnia 4 kwietnia 2005 roku strona post ę powania przed ł o ż y ł a Prezesowi Urz ę du tre ś ci tablic informuj ą cych o zasadach zwrotu towarów pe ł nowarto ś ciowych i niepe ł nowarto ś ciowych: „ Reklamacja towary niepe ł nowarto ś ciowego. Drogi Kliencie! Towar obj ę ty gwarancj ą producenta mo ż esz reklamowa ć do ko ń ca terminu na jaki opiewa gwarancja. Towar obj ę ty r ę kojmi ą – zakupiony przed 31.12.2002, zakupiony „na firm ę ” po 31.12.2002 mo ż esz reklamowa ć : 1. towar nie ż ywno ś ciowy: nie pó ź niej ni ż 1 miesi ą c od daty wykrycia wady (maksymalnie do roku od daty zakupu), 2. towar ż ywno ś ciowy: w terminie przydatno ś ci do spo ż ycia, natychmiast po wykryciu wady. Towar zakupiony po 31.12.2002 niezgodny z zawart ą umow ą mo ż esz reklamowa ć : 1. towar nie ż ywno ś ciowy: nie pó ź niej ni ż 2 miesi ą ce od daty wykrycia niezgodno ś ci towaru z umowa (nie pó ź niej ni ż 2 lata od daty zakupu), 2. towar ż ywno ś ciowy: w terminie przydatno ś ci do spo ż ycia natychmiast po wykryciu wady. Drogi Kliencie! Reklamacji towaru mo ż esz dokona ć tylko w hipermarkecie, w którym dany towar zosta ł zakupiony”. „Zasady zwrotu towaru pe ł nowarto ś ciowego. Drogi Kliencie! Towar pe ł nowarto ś ciowy mo ż esz zwróci ć w terminie 5 dni od chwili zakupu. Gwarantujemy zwrot gotówki. Warunki dokonania zwrotu gotówki: 1. Towar zakupiony w hipermarkecie Tesco 2. Paragon zakupu 3. Oryginalne, niezniszczone opakowanie 4. Towar kompletny 5. Brak ś ladów u ż ytkowania 6. Ostemplowana gwarancja. Drogi Kliencie! Zwrotu towaru pe ł nowarto ś ciowego mo ż esz dokona ć tylko w hipermarkecie, w którym dany towar zosta ł zakupiony.” 3. odno ś nie tablicy informacyjnej, znajduj ą cej si ę w hipermarkecie we W ł oc ł awku (pkt III sentencji): „ Obecno ść w punkcie przyjmowania napraw gwarancyjnych tablicy (…) wynika z rzetelnego podej ś cia Tesco do informacji przekazywanych konsumentom ”. Z uwagi na zmiany przepisów, dotycz ą cych uprawnie ń z tytu ł u zawarcia umowy sprzeda ż y – zdaniem Tesco – tablica informacyjna, o której mowa w pkt III sentencji – nie uleg łą dezaktualizacji, bowiem przepisy o r ę kojmi obowi ą zuj ą w stosunku do osób prowadz ą cych dzia ł alno ść gospodarcz ą , które nabywaj ą towary w celach zwi ą zanych z prowadzon ą dzia ł alno ś ci ą . W oparciu o ustalony stan faktyczny, Prezes Urz ę du zwa ż y ł , co nast ę puje: Zgodnie z art. 23a ust. 1 ustawy, przez praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów rozumie si ę godz ą ce w nie bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy. Nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów. Za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów – zgodnie z ust. 2 cyt. wy ż ej artyku ł u - uwa ż a si ę w szczególno ś ci stosowanie postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479[45] Kodeksu post ę powania cywilnego, naruszanie obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji, nieuczciw ą lub wprowadzaj ą c ą w b łą d reklam ę i inne czyny nieuczciwej konkurencji godz ą ce w zbiorowe interesy konsumentów. W post ę powaniach tych nie ma obowi ą zku wykazywania dominuj ą cej pozycji na rynku przedsi ę biorcy, któremu stawia si ę zarzut naruszania zbiorowych interesów konsumentów. Naruszenie zbiorowych interesów konsumentów wymaga zatem spe ł nienia dwóch przes ł anek: 3 a. naruszenia zbiorowego interesu konsumentów. b. bezprawno ś ci dzia ł ania Zbiorowy interes konsumentów Art. 22 1 KC zawiera legaln ą definicj ę konsumenta, zgodnie z któr ą „ za konsumenta uwa ż a si ę osob ę fizyczn ą dokonuj ą c ą czynno ś ci prawnej niezwi ą zanej bezpo ś rednio z jej dzia ł alno ś ci ą gospodarcz ą lub zawodow ą . ” Punkt 2 preambu ł y Dyrektywy 98/27/EC Parlamentu Europejskiego oraz Rady Unii Europejskiej z dnia 19 maja 1998 roku w sprawie nakazów wydawanych w celu ochrony interesów konsumentów: „ Zbiorowe interesy oznaczaj ą interesy, które nie stanowi ą skumulowanych interesów poszczególnych osób poszkodowanych z racji naruszenia ”. Ze zbiorowym interesem konsumentów mamy do czynienia wówczas, gdy bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorców dotyczy, lub mo ż e dotyczy ć nieograniczonej liczby konsumentów, których nie da si ę zindywidualizowa ć – Nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów, cho ć by liczba pokrzywdzonych konsumentów by ł a bardzo du ż a. W niniejszej sprawie kwestionowane praktyki Tesco, polegaj ą ce na udzielaniu, za po ś rednictwem tablic informacyjnych, umieszczonych na terenie sklepu - niepe ł nej informacji o uprawnieniach konsumentów oddzia ł ywa ł y na wszystkie osoby, które dokonywa ł y zakupów i mog ł y zapozna ć si ę z informacjami umieszczonymi na tablicach. Bezprawno ść dzia ł ania Dnia 1 stycznia 2003 roku wesz ł a w ż ycie ustawa z dnia 27 lipca 2002 roku o szczególnych warunkach sprzeda ż y konsumenckiej oraz o zmianie kodeksu cywilnego (Dz.U. z 2002 roku nr 141 poz. 1176). Ustawa ta zast ą pi ł a – w odniesieniu do obrotu konsumenckiego – przepisy kodeksu cywilnego dotycz ą ce r ę kojmi za wady i gwarancji jako ś ci. Zgodnie z powo ł an ą ustaw ą , sprzedawca odpowiada wobec kupuj ą cego, je ż eli towar konsumpcyjny w chwili jego wydania jest niezgodny z umow ą ; w przypadku stwierdzenia niezgodno ś ci przed up ł ywem sze ś ciu miesi ę cy od wydania towaru domniemywa si ę , ż e istnia ł a ona w chwili wydania (art. 4 ust. 1 ustawy o szczególnych warunkach…). Je ż eli towar konsumpcyjny jest niezgodny z umow ą , kupuj ą cy mo ż e żą da ć doprowadzenia go do stanu zgodnego z umow ą przez nieodp ł atn ą napraw ę albo wymian ę na nowy, chyba ż e naprawa albo wymiana s ą niemo ż liwe lub wymagaj ą nadmiernych kosztów. Przy ocenie nadmierno ś ci kosztów uwzgl ę dnia si ę warto ść towaru zgodnego z umow ą oraz rodzaj i stopie ń stwierdzonej niezgodno ś ci, a tak ż e bierze si ę pod uwag ę niedogodno ś ci, na jakie narazi ł by kupuj ą cego inny sposób zaspokojenia. Je ż eli kupuj ą cy, nie mo ż e żą da ć naprawy ani wymiany (wymiana jest niemo ż liwa lub wymaga nadmiernych kosztów) albo je ż eli sprzedawca nie zdo ł a uczyni ć zado ść takiemu żą daniu w odpowiednim czasie lub gdy naprawa albo wymiana nara ż a ł aby kupuj ą cego na znaczne niedogodno ś ci, ma on prawo domaga ć si ę stosownego obni ż enia ceny albo odst ą pi ć od umowy; od umowy nie mo ż e odst ą pi ć , gdy niezgodno ść towaru konsumpcyjnego z umow ą jest nieistotna. Przy okre ś laniu odpowiedniego czasu naprawy lub wymiany uwzgl ę dnia si ę rodzaj towaru i cel jego nabycia (art. 8 ustawy o szczególnych warunkach sprzeda ż y konsumenckiej). Zgodnie z art. 13 ust 1 ustawy o szczególnych warunkach sprzeda ż y konsumenckiej, udzielenie kupuj ą cemu gwarancji nast ę puje bez odr ę bnej op ł aty przez o ś wiadczenie gwaranta, zamieszczone w dokumencie gwarancyjnym lub reklamie, odnosz ą cych si ę do towaru konsumpcyjnego; okre ś la ono obowi ą zki gwaranta i uprawnienia 4 kupuj ą cego w przypadku, gdy w ł a ś ciwo ść sprzedanego towaru nie odpowiada w ł a ś ciwo ś ci wskazanej w tym o ś wiadczeniu. Nie uwa ż a si ę za gwarancj ę o ś wiadczenia, które nie kszta ł tuje obowi ą zków gwaranta. W dokumencie gwarancyjnym nale ż y zamie ś ci ć podstawowe dane potrzebne do dochodzenia roszcze ń z gwarancji, w tym w szczególno ś ci nazw ę i adres gwaranta lub jego przedstawiciela w Rzeczypospolitej Polskiej, czas trwania i terytorialny zasi ę g ochrony gwarancyjnej. Ponadto powinno by ć w nim zawarte stwierdzenie, ż e gwarancja na sprzedany towar konsumpcyjny nie wy łą cza, nie ogranicza ani nie zawiesza uprawnie ń kupuj ą cego wynikaj ą cych z niezgodno ś ci towaru z umow ą (ust. 4 art. 13 ustawy o szczególnych warunkach sprzeda ż y konsumenckiej). Zgodnie z powo ł anymi przepisami ka ż dy konsument ma prawo reklamowa ć towar niezgodny z zawart ą umowa sprzeda ż y. Poj ę cie reklamacja, ś wiadomie u ż ywane w niniejszej decyzji, nie jest zaliczane do j ę zyka prawniczego ani tym bardziej prawnego. Poj ę cie to zosta ł o natomiast g łę boko zakorzenione w ś wiadomo ś ci spo ł ecznej. Przez reklamacj ę rozumie ć nale ż y „zwrócenie si ę do dostawcy, producenta, wykonawcy us ł ugi w sprawie ujawnionych wad towaru, niedok ł adno ś ci w dostawie, w rachunku, w wykonaniu us ł ugi itp. z żą daniem uregulowania sprawy; za ż alenie, skarga z ł o ż one w tej sprawie” ( ź ród ł o: S ł ownik j ę zyka polskiego PWN, wersja internetowa: http://sjp.pwn.pl/haslo.php?id=52990 ). Poj ę cie to zawiera w sobie dochodzenie roszcze ń od sprzedawcy z tytu ł u niezgodno ś ci towaru konsumpcyjnego z zawart ą umow ą jak równie ż od gwaranta. Tabliczki znajduj ą ce si ę przy poszczególnych produktach, zawieraj ą ce podstawowe dane o sprzedawanym towarze, oraz informacj ę : „ Gwarancja 12 miesi ę cy ” s ą no ś nikami niepe ł nej informacji. Z tabliczki tej wynika bowiem, i ż dany towar mo ż na reklamowa ć w terminie 12 miesi ę cy. Konsument nie jest poinformowany o tym, ż e – niezale ż na od gwaranta - odpowiedzialno ść sprzedawcy wynosi 24 miesi ą ce. Nale ż y wyrazi ć pogl ą d, i ż o ile przedsi ę biorca podejmuje decyzj ę o tym, by informowa ć konsumentów o ich prawach, odno ś nie reklamowania okre ś lonego produktu, winna by ć to informacja pe ł na, a nie wybiórcza. Maj ą c na uwadze fakt, i ż tabliczki, zawieraj ą ce zapis „Gwarancja 12 miesi ę cy” redagowane s ą wed ł ug jednolitego wzoru, dla zaniechania tej praktyki wystarczaj ą cym b ę dzie umieszczenie na nich informacji, obok zwrotu „Gwarancja 12 miesi ę cy”, i ż ustawowa odpowiedzialno ść sprzedawcy wynosi 24 miesi ą ce. Ta – z natury rzeczy – lakoniczna adnotacja, po łą czona jednak z komunikatami o prawach konsumenta, znajduj ą cymi si ę w Punktach Obs ł ugi Klienta powinna w dostatecznym stopniu zabezpieczy ć prawo konsumenta do rzetelnej informacji. Innym sposobem zaniechania praktyki opisanej w punkcie I.1 sentencji decyzji b ę dzie z pewno ś ci ą wykasowanie z tabliczek informuj ą cych o cechach produktów sformu ł owania „ Gwarancja 12 miesi ę cy ”. W takim przypadku konsument b ę dzie si ę dowiadywa ł o okresie gwarancji z umowy, zawartej z gwarantem, natomiast informacja o odpowiedzialno ś ci sprzedawcy podana jest na tablicach w Punktach Obs ł ugi Klienta. Odnosz ą c si ę do zakwestionowanych tablic, informuj ą cych konsumentów, i ż okre ś lone kategorie produktów nie podlegaj ą zwrotowi, Prezes Urz ę du wyra ż a pogl ą d, i ż informacje te wymagaj ą sprecyzowania. Obecnie mamy do czynienia z sytuacj ą , w której konsument jest informowany przez sprzedawc ę o procedurze zwrotu towaru pe ł nowarto ś ciowego i niepe ł nowarto ś ciowego na dwóch tablicach, natomiast na innych tablicach znajduje si ę katalog produktów nie podlegaj ą cych zwrotowi. Tre ść tych ostatnich sugeruje, i ż ka ż dy towar konsumpcyjny (zgodny b ą d ź nie z zawart ą umow ą ) wymieniony na nich nie podlega zwrotowi, co mo ż e wywo ł ywa ć mylne wra ż enie, i ż produktów tych nie mo ż na reklamowa ć . Zdaniem Prezesa Urz ę du, kwestionowane tablice 5 winny by ć tak zmienione, aby wynika ł o z nich, i ż niektóre zgodne z umow ą towary konsumpcyjne , wymienione przez Tesco, nie podlegaj ą zwrotowi. Wprowadzenie tych zmian powinno doprowadzi ć do tego, i ż informacja o prokonsumenckiej, (godnej pochwa ł y, bo wykraczaj ą cej poza obowi ą zki przewidziane przez prawo) praktyce Tesco b ę dzie podana w sposób przejrzysty, nie wprowadzaj ą cy konsumentów w b łą d. Zakwestionowana przez Prezesa Urz ę du, w trakcie kontroli w hipermarkecie we W ł oc ł awku tablica informacyjna, zawieraj ą ca informacje dotycz ą ce uprawnie ń z tytu ł u r ę kojmi za wady rzeczy dotyczy ł a w odniesieniu do konsumentów, nieaktualnego stanu prawnego. Na tablicy tej nie by ł o ż adnej adnotacji, jakoby dotyczy ł a ona osób nabywaj ą cych towary w zwi ą zku z prowadzon ą przez siebie dzia ł alno ś ci ą gospodarcz ą . W zwi ą zku z tym uzna ć nale ż y, i ż tablica dezinformowa ł a konsumentów co do praw im przys ł uguj ą cych. Tesco, w styczniu 2005 roku zlikwidowa ł a te tablic ę , w zwi ą zku z czym Prezes Urz ę du ograniczy ł si ę do uznania informowania za jej po ś rednictwem klientów hipermarketu za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów przy jednoczesnym stwierdzeniu jej zaniechania. Maj ą c na uwadze powy ż sze, nale ż a ł o orzec jak w sentencji. Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem bydgoskiej delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów . 6