DOK-60/2004

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW Warszawa, dnia 13.07.2004 r. DOK3-421/3/04/MB DECYZJA nr DOK - 60/04 Na podstawie art. 17 w zwi ą zku z art. 12 ust. 1 i 2 pkt 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2003 r. Nr 86, poz. 804 ze zm.), po przeprowadzeniu post ę powania antymonopolowego wszcz ę tego na wniosek Ż ywiec Trade Sp. z o.o. z siedzib ą w Warszawie, Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów wydaje zgod ę na dokonanie koncentracji, polegaj ą cej na przej ę ciu przez Ż ywiec Trade Sp. z o.o. z siedzib ą w Warszawie kontroli nad „LOCO – Bo ż ena Kolasi ń ska” z siedzib ą w Wo ł ominie. UZASADNIENIE W dniu 2 marca 2004 r. Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, zwany dalej „organem antymonopolowym”, wszcz ął na wniosek Ż ywiec Trade Sp. z o.o. z siedzib ą w Warszawie, zwanej dalej „ Ż ywiec Trade”, na podstawie art. 44 ust. 1 w zwi ą zku z art. 12 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2003 r. Nr 86, poz. 804 ze zm.), zwanej dalej „ustaw ą o ochronie konkurencji”, post ę powanie antymonopolowe w sprawie koncentracji, polegaj ą cej na przej ę ciu przez Ż ywiec Trade kontroli nad „LOCO – Bo ż ena Kolasi ń ska” z siedzib ą w Wo ł ominie, zwanej dalej „LOCO”. Z uzyskanych od strony informacji wynika, ż e łą czny obrót przedsi ę biorców uczestnicz ą cych w koncentracji - w roku obrotowym poprzedzaj ą cym rok zg ł oszenia zamiaru koncentracji - przekroczy ł 50 mln EURO, natomiast LOCO w ka ż dym z dwóch lat poprzedzaj ą cych zg ł oszenie zamiaru koncentracji uzyska ł a na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej obrót przekraczaj ą cy 10 mln EURO. Wobec spe ł nienia przes ł anek art. 12 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 oraz niewyst ą pienia przes ł anek wymienionych w art. 13 ustawy o ochronie konkurencji, na przedsi ę biorcy przejmuj ą cym kontrol ę spoczywa ł obowi ą zek zg ł oszenia organowi antymonopolowemu zamiaru niniejszej transakcji. Organ antymonopolowy ustali ł i zwa ż y ł , co nast ę puje: Uczestnicy koncentracji Ż ywiec Trade nale ż y do grupy Heineken, b ę d ą cej mi ę dzynarodowym producentem i dystrybutorem piwa, na czele której stoi Heineken N.V. z siedzib ą w Holandii. W Polsce grupa Heineken posiada bezpo ś rednio i po ś rednio spó ł ki zale ż ne, tworz ą ce Grup ę Ż ywiec, które zajmuj ą si ę produkcj ą piwa, tj.: Browary Ż ywiec S.A. w Warszawie, Elbrewery Company Ltd. Sp. z o.o. w Elbl ą gu, Browary Warka Sp. z o.o. w Warce, Bracki Browar Zamkowy w Cieszynie Sp. z o.o. w Cieszynie oraz spó ł k ę Brau Union Polska Sp. z o.o. w Warszawie, posiadaj ą c ą browar „Kujawiak” Browary Bydgoskie Sp. z o.o. w Bydgoszczy, oraz kontroluj ą c ą Browary Warszawskie Królewskie S.A. w Warszawie, która prowadzi jeden browar.. Ponadto w ramach Grupy Ż ywiec prowadzi dzia ł alno ść 13 spó ł ek dystrybucyjnych (zwanych „trades”) w tym m.in. Ż ywiec Trade, dostarczaj ą cych produkty do wszystkich kana ł ów dystrybucyjnych i posiadaj ą cych łą cznie 64 oddzia ł y zlokalizowane w ca ł ym kraju. Ż ywiec Trade jest spó ł k ą bezpo ś rednio zale ż n ą od Ż ywiec Trade Holding Sp. z o.o. z siedzib ą w Ż ywcu i prowadzi dzia ł alno ść w zakresie dystrybucji piwa na obszarze województwa mazowieckiego, osi ą gaj ą c w 2003 r. ilo ś ciowy udzia ł w tym rynku na poziomie [tajemnica przedsi ę biorstwa]. Doda ć nale ż y, ż e System dystrybucji piwa stosowany przez Ż ywiec Trade nie ogranicza si ę do w ł asnych marek, ale jest otwarty dla produktów innych browarów. LOCO jest form ą dzia ł alno ś ci gospodarczej prowadzonej przez osob ę fizyczn ą – Pani ą Bo ż en ę Kolasi ń sk ą , nie nale ż y do ż adnej grupy kapita ł owej ani nie posiada podmiotów zale ż nych. LOCO zajmuje si ę hurtow ą sprzeda żą napojów alkoholowych, oferuj ą c piwo ró ż nych producentów, w tym równie ż Grupy Ż ywiec (sprzeda ż produktów Grupy Ż ywiec stanowi [tajemnica przedsi ę biorstwa] oferty LOCO) i Grupy Brau Union (sprzeda ż produktów Grupy Brau Union stanowi [tajemnica przedsi ę biorstwa] oferty LOCO). Dzia ł alno ść prowadzi g ł ównie w obr ę bie województwa mazowieckiego, na którego obszarze szacunkowy ilo ś ciowy udzia ł w rynku wyniós ł w 2003 r. [tajemnica przedsi ę biorstwa]. 2 Opis i przyczyny transakcji Przedmiotowa transakcja polega ć b ę dzie na przej ę ciu przez Ż ywiec Trade kontroli nad LOCO poprzez nabycie cz ęś ci maj ą tku ( ś rodki trwa ł e u ż ywane do prowadzenia dystrybucji piwa) i cz ęś ci „prawa do rynku”, rozumianego jako prawo kontynuowania dotychczasowej dzia ł alno ś ci dystrybucyjnej, oraz wydzier ż awienie magazynów i biur wraz z przyleg ł ymi placami manewrowo- sk ł adowymi. Jak wskazuje zg ł aszaj ą cy transakcja jest [tajemnica przedsi ę biorstwa]. W ocenie zg ł aszaj ą cego zamiar, dokonanie planowanej koncentracji pozwoli [tajemnica przedsi ę biorstwa]. Rynek w ł a ś ciwy, na który koncentracja wywiera wp ł yw W my ś l art. 4 pkt 8 ustawy o ochronie konkurencji, przez rynek w ł a ś ciwy rozumie si ę rynek towarów, które ze wzgl ę du na ich przeznaczenie, cen ę oraz w ł a ś ciwo ś ci, w tym jako ść , s ą uznawane przez ich nabywców za substytuty oraz s ą oferowane na obszarze, na którym ze wzgl ę du na ich rodzaj i w ł a ś ciwo ś ci, istnienie barier dost ę pu do rynku, preferencje konsumentów, znacz ą ce ró ż nice cen i koszty transportu, panuj ą zbli ż one warunki konkurencji. A zatem rynek ten wyznaczaj ą dwa elementy: towar (rynek produktowy) i terytorium (rynek geograficzny). Przedsi ę biorcy uczestnicz ą cy w koncentracji prowadz ą dzia ł alno ść na wspólnym rynku produktowym, którym jest rynek sprzeda ż y piwa, jednak ż e na ró ż nych szczeblach tej sprzeda ż y, a mi ę dzy uczestnikami istniej ą wzajemne powi ą zania w zakresie kupna – sprzeda ż y. Natomiast wspólnym rynkiem geograficznym jest zarówno rynek krajowy, jak równie ż rynek lokalny, obejmuj ą cy województwo mazowieckie. Z danych i informacji przekazanych przez stron ę post ę powania wynika, i ż w 2003 r. szacunkowy ilo ś ciowy udzia ł uczestników koncentracji w krajowym rynku sprzeda ż y piwa kszta ł towa ł si ę nast ę puj ą co: [tajemnica przedsi ę biorstwa] natomiast szacunkowy ilo ś ciowy udzia ł w rynku lokalnym, obejmuj ą cym województwo mazowieckie, w 2003 r., wyniós ł : [tajemnica przedsi ę biorstwa] Zaprezentowana wielko ść udzia ł u w rynku LOCO uwzgl ę dnia równie ż sprzeda ż produktów grupy Heineken. Z powy ż szego wynika, i ż przedmiotowa koncentracja ma wp ł yw 3 na krajowy rynek piwa, przy czym wp ł yw ten ujawnia si ę w uk ł adzie wertykalnym (pionowym), gdy ż przedsi ę biorcy uczestnicz ą cy w koncentracji zaanga ż owani s ą na tym samym rynku produktowym, który dla uczestników koncentracji jest równocze ś nie rynkiem zakupu lub sprzeda ż y, a ich łą czny udzia ł na tak wyznaczonym rynku przekracza 30%. Z uwagi na prowadzenie przez uczestników koncentracji dzia ł alno ś ci na ró ż nych szczeblach obrotu, a tak ż e na fakt sprzeda ż y przez LOCO produktów Heinekena oraz zaopatrywanie si ę Ż ywiec Trade w produkty oferowane przez LOCO, wielko ść udzia ł u w rynku dystrybucji piwa grupy Heineken w wyniku omawianej koncentracji nie zwi ę kszy si ę o udzia ł LOCO. Struktura rynku w ł a ś ciwego, na który koncentracja wywiera wp ł yw W wyniku przekszta ł ce ń w ł asno ś ciowych w krajowe browarnictwo zainwestowali inwestorzy zagraniczni, którzy kontroluj ą obecnie ponad 90% rynku produkcji piwa w Polsce. Inwestycje te przyczyni ł y si ę do podniesienia poziomu technologicznego produkcji i modernizacji bran ż y, w wyniku czego produkcja piwa w Polsce w latach 1990-2001 wzros ł a ponad dwukrotnie, co sprawi ł o, ż e krajowy rynek piwa znajduje si ę w zaawansowanej fazie rozwoju. Bior ą c jednak pod uwag ę obecny poziom rocznej konsumpcji piwa w Polsce – ok. 72 litry na osob ę , b ę d ą cy na znacznie ni ż szym poziomie ni ż w krajach s ą siednich (Czechy, Niemcy), nale ż y przypuszcza ć , ż e rynek ten b ę dzie si ę dalej rozwija ł , ale ze zmniejszaj ą c ą si ę dynamik ą , wynosz ą c ą kilka procent rocznie. Z przeprowadzonego przez organ antymonopolowy w I pó ł roczu 2003 r. badania rynku piwa wynika, i ż browary w Polsce podzieli ć mo ż na na trzy grupy, w zale ż no ś ci od wielko ś ci produkcji, tj.: du ż e produkuj ą ce powy ż ej 1000 tys. hl, ś rednie z produkcj ą mi ę dzy 101 tys. hl a 1000 tys. hl i ma ł e , które produkuj ą do 100 tys. hl piwa rocznie. Do pierwszej grupy, która wyprodukowa ł a w 2002 r. [tajemnica przedsi ę biorstwa] piwa zaliczaj ą si ę spó ł ki: – Grupa Ż ywiec z udzia ł em w krajowym rynku piwa wynosz ą cym w 2002 r. [tajemnica przedsi ę biorstwa] – Kompania Piwowarska S.A. w Poznaniu, nale żą ca do po ł udniowoafryka ń siej Grupy SAB (South African Breweries), której udzia ł w krajowym rynku piwa (wraz z podmiotami zale ż nymi) w 2002 r. wyniós ł [tajemnica przedsi ę biorstwa], a po nabyciu w I pó ł roczu 2003 r. Browaru Dojlidy Sp. z o.o. w Bia ł ymstoku jej udzia ł zwi ę kszy ł si ę do [tajemnica przedsi ę biorstwa], 4 – Carlsberg Okocim S.A. w Warszawie, nale żą ca do du ń skiej Grupy Carlsberg, która w 2002 r. wraz z podmiotami zale ż nymi posiada ł a [tajemnica przedsi ę biorstwa] udzia ł w rynku piwa w Polsce, – Brau Union Polska Sp. z o.o. w Warszawie (obecnie nale żą ca do grupy Heineken) z udzia ł em w polskim rynku piwa wynosz ą cym [tajemnica przedsi ę biorstwa]. Łą cznie grupa tzw. du ż ych browarów w 2002 r. posiada ł a [tajemnica przedsi ę biorstwa] udzia ł w krajowym rynku piwa. Grupa tzw. ś rednich producentów łą cznie w 2002 r. wyprodukowa ł a [tajemnica przedsi ę biorstwa]piwa, co stanowi ł o [tajemnica przedsi ę biorstwa] rynku. Najwi ę kszymi producentami piwa w tej grupie s ą : Browar Belgia Sp. z o.o. w Kielcach, Per ł a Browary Lubelskie S.A. w Lublinie i Browar Ł om ż a Sp. z o.o. w Ł om ż y. Trzeci ą grup ę producentów piwa stanowi ą tzw. ma ł e browary, których roczna produkcja nie przekracza 100 tys. hl, przy czym w 2002 r. najmniejszy browar z tej grupy wyprodukowa ł [tajemnica przedsi ę biorstwa] piwa, najwi ę kszy za ś ok. 86 tys. hl. W 2002 r. browary te wyprodukowa ł y [tajemnica przedsi ę biorstwa] piwa. Łą czny udzia ł przedsi ę biorców z tej grupy w krajowym rynku piwa nieznacznie przekracza [tajemnica przedsi ę biorstwa]. Bior ą c pod uwag ę cechy produktu, rynek piwa w Polsce mo ż na podzieli ć na trzy segmenty: piwa regularne, piwa mocne oraz piwa specjalistyczne (owocowe). Piwa regularne stanowi ą ok. 80% rynku piwa w Polsce, piwa mocne ok. 18%, pozosta łą cz ęść rynku stanowi ą piwa specjalistyczne, które systematycznie zyskuj ą na popularno ś ci. Intensywno ść sprzeda ż y piwa w kraju nie jest jednakowa w ka ż dym regionie. I tak najwi ę ksza sprzeda ż piwa ma miejsce w woj. ś l ą skim (ok. 18%), woj. mazowieckim (ok. 17%), woj. ma ł opolskim (ok. 7%) i woj. wielkopolskim (ok. 8%). Krajowy rynek odbiorców piwa jest zró ż nicowany i rozproszony. Szacuje si ę , ż e na rynku tym funkcjonuje oko ł o 1-2 tysi ę cy hurtowni, 100 tysi ę cy sklepów maj ą cych koncesj ę na sprzeda ż piwa oraz kilkadziesi ą t tysi ę cy lokali gastronomicznych. Podmioty te konkuruj ą ze sob ą , a stopie ń konkurencji jest przewa ż nie determinowany obszarem dzia ł ania poszczególnych firm. Typowymi odbiorcami piwa s ą : • du ż a hurtownia – dystrybucja na terenie od kilku powiatów do kilku województw, sprzeda ż roczna od kilkudziesi ę ciu do kilkuset tys. hl, • ma ł a hurtownia (tzw. podhurt) – dystrybucja na terenie do kilku powiatów, sprzeda ż roczna od kilku do kilkudziesi ę ciu tys. hl, 5 • sieci handlowe – kilka / kilkana ś cie punktów sprzeda ż y detalicznej, nale żą cej do jednego w ł a ś ciciela lub powi ą zanych wzajemn ą umow ą , ró ż ny poziom sprzeda ż y rocznej w zale ż no ś ci od wielko ś ci i zasi ę gu geograficznego sieci, • gastronomia – puby i restauracje, oferuj ą ce g ł ównie piwo w pojemnikach typu KEG, ale równie ż w butelkach i puszkach, sprzeda ż roczna od kilkudziesi ę ciu do kilkuset hl. Grupa Ż ywiec prowadzi dystrybucj ę w ł asnych marek piwa za po ś rednictwem swoich spó ł ek zale ż nych dzia ł aj ą cych na terenie ca ł ego kraju. Ka ż da z tych spó ł ek prowadzi dzia ł alno ść na wyznaczonym dla niej obszarze. Na terenie województwa mazowieckiego us ł ugi dystrybucyjne ś wiadczy Ż ywiec Trade. Import piwa do Polski w 2002 r. by ł niewielki i wyniós ł [tajemnica przedsi ę biorstwa]. Najwa ż niejszymi kierunkami importu piwa do Polski by ł y: Dania (ok. 28%), Niemcy (ok. 26%), Czechy (ok. 23%) i Holandia (ok. 13%). Zgodnie z art. 17 ustawy o ochronie konkurencji organ antymonopolowy w drodze decyzji wydaje zgod ę na dokonanie koncentracji, w wyniku której konkurencja na rynku nie zostanie istotnie ograniczona, w szczególno ś ci przez powstanie lub umocnienie pozycji dominuj ą cej na rynku. Zgodnie z art. 4 pkt 9 tej ustawy przez pozycj ę dominuj ą c ą rozumie si ę pozycj ę przedsi ę biorcy, która umo ż liwia mu zapobieganie skutecznej konkurencji na rynku w ł a ś ciwym przez stworzenie mu mo ż liwo ś ci dzia ł ania w znacznym zakresie niezale ż nie od konkurentów, kontrahentów oraz konsumentów; domniemywa si ę , ż e przedsi ę biorca ma pozycj ę dominuj ą c ą , je ż eli jego udzia ł w rynku przekracza 40%. Oceniaj ą c wp ł yw planowanej koncentracji na stan konkurencji na krajowym i lokalnym rynku dystrybucji piwa, organ antymonopolowy uwzgl ę dni ł nast ę puj ą ce przes ł anki: − struktur ę podmiotow ą rynku - na rynku tym funkcjonuje kilkudziesi ę ciu producentów piwa, w tym przedsi ę biorcy o znacznym potencjale produkcyjnym, ok. 1-2 tysi ę cy hurtowni, ok. 100 tysi ę cy sklepów maj ą cych koncesj ę na sprzeda ż piwa oraz kilkadziesi ą t tysi ę cy lokali gastronomicznych co powoduje, i ż konsumenci maj ą zapewnione alternatywne ź ród ł a zaopatrzenia i swobod ę wyboru; − udzia ł w rynku łą cz ą cych si ę przedsi ę biorców - w wyniku planowanej koncentracji wielko ść udzia ł u w rynku dystrybucji piwa grupy Heineken nie zwi ę kszy si ę o udzia ł LOCO, a tym samym nie osi ą gnie w mazowieckim rynku dystrybucji piwa udzia ł u rodz ą cego domniemanie uzyskania pozycji dominuj ą cej (ponad 40%); − wyst ę powanie konkurencji zarówno w skali ca ł ego kraju, jak równie ż na rynkach lokalnych, w tym na rynku mazowieckim. 6 W ś wietle powy ż szego brak jest podstaw do stwierdzenia, i ż w wyniku przedmiotowej koncentracji konkurencja zarówno na krajowym jak i na lokalnym rynku dystrybucji piwa zostanie istotnie ograniczona, a Ż ywiec Trade osi ą gnie na rynku lokalnym pozycj ę umo ż liwiaj ą c ą mu dzia ł anie w znacznym zakresie niezale ż nie od konkurentów, kontrahentów oraz konsumentów. Przedmiotowy zamiar koncentracji spe ł nia zatem przes ł anki art. 17 ustawy o ochronie konkurencji, st ą d orzeczono jak w sentencji. Zgodnie z art. 78 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c. od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie - s ą du ochrony konkurencji i konsumentów - za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów - w terminie dwutygodniowym od daty jej dor ę czenia. Z upowa ż nienia Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Otrzymuje : Ż ywiec Trade Sp. z o.o., Warszawa 7