DOK-33/2005

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DOK-2-421/1/05/BC Warszawa, dn. 15 kwietnia 2005 r. D e c y z j a Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Nr DOK 33/2005 Na podstawie art. 17 w zwi ą zku z art. 12 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2003 r. nr 86, poz. 804 z pó ź n. zm.), Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, po przeprowadzeniu post ę powania antymonopolowego z wniosku United Parcel Service Belgium NV z siedzib ą w Diegem (Belgia), wydaje zgod ę na dokonanie koncentracji polegaj ą cej na przej ę ciu bezpo ś redniej kontroli nad spó ł k ą Messenger Service Stolica S.A. z siedzib ą w Warszawie, [punkt 1 za łą cznika nr 1 do decyzji, zawieraj ą cego informacje stanowi ą ce tajemnic ę przedsi ę biorstwa.] U z a s a d n i e n i e W dniu 4 lutego 2005 r. wp ł yn ęł o do Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (zwanego dalej Prezesem UOKiK lub organem antymonopolowym) zg ł oszenie zamiaru koncentracji przedsi ę biorców, polegaj ą cej na przej ę ciu przez United Parcel Service Belgium NV z siedzib ą w Diegem, Belgia (dalej jako UPS Belgium) bezpo ś redniej kontroli nad spó ł k ą Messenger Service Stolica S.A. z siedzib ą w Warszawie(dalej jako MS Stolica). W zwi ą zku z tym, i ż spe ł nione zosta ł y niezb ę dne przes ł anki uzasadniaj ą ce obowi ą zek zg ł oszenia zamiaru koncentracji, tj.: • łą czny obrót przedsi ę biorców uczestnicz ą cych w koncentracji w roku obrotowym poprzedzaj ą cym rok zg ł oszenia przekracza ł warto ść okre ś lon ą w art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2003 r. nr 86, poz. 804 z pó ź n. zm.) , tj. 50 mln euro; • przej ę cie kontroli nad spó ł k ą poprzez nabycie akcji tej spó ł ki, jest jednym ze sposobów koncentracji, okre ś lonym w art. 12 ust. 2 pkt 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów ; • nie wyst ę puje w tej sprawie ż adna okoliczno ść z katalogu przes ł anek wymienionych w art. 13 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , powoduj ą ca odst ą pienie od konieczno ś ci zg ł oszenia zamiaru koncentracji; Prezes UOKiK wszcz ął post ę powanie w niniejszej sprawie, o czym zawiadomi ł stron ę pismem z dnia 15 lutego 2005 r., zgodnie z art. 61 § 4 ustawy z dnia zgodnie z art. 61 § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks post ę powania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 z pó ź n. zm.). Przyczyny i zakres koncentracji. [punkt 2 za łą cznika nr 1 do decyzji, zawieraj ą cego informacje stanowi ą ce tajemnic ę przedsi ę biorstwa] Uczestnicy koncentracji. United Parcel Service Belgium NV (UPS Belgium ) UPS Belgium wchodzi w sk ł ad mi ę dzynarodowej grupy UPS. UPS Belgium ś wiadczy us ł ugi dor ę czania standardowych i ekspresowych przesy ł ek i paczek na terenie Belgii. Grupa UPS prowadzi ponadto dzia ł alno ść na innych rynkach produktowych, takich jak logistyka, us ł ugi finansowe, ubezpieczenia, konsulting i handel detaliczny. Dzia ł alno ść grupy UPS obejmuje przede wszystkim ś wiadczenie przewozu krajowych i mi ę dzynarodowych przesy ł ek ekspresowych i standartowych na terenie ponad 200 pa ń stw i terytoriów na ca ł ym ś wiecie. W Polsce grupa UPS prowadzi dzia ł alno ść poprzez nast ę puj ą ce spó ł ki: 9 UPS Polska Sp. z o.o. 9 UPS SCS Polska Sp. z o.o. 9 Menlo Worldwide Forwarding Poland Sp. z o.o. Poni ż szy wykres prezentuje grup ę UPS, do której nale ż y UPS Belgium, z uwzgl ę dnieniem spó ł ki przejmowanej w wyniku przedmiotowej koncentracji (Messenger Service Stolica S.A.). Schemat 1 2 UPS Polska Spó ł ka z o.o. (UPS Polska) koncentruje swoj ą dzia ł alno ść na mi ę dzynarodowym ekspresowym dostarczaniu przesy ł ek i paczek na terenie Polski. Jej udzia ł na tym rynku wynosi 24,1 % w kategorii wielko ś ci obrotu i 23,7 % w kategoriach warto ś ci obrotu. W mniejszym zakresie, UPS Polska oferuje krajowe ekspresowe i standardowe dor ę czanie przesy ł ek i paczek na terenie Polski (4,5 % udzia ł u w rynku w kategorii wielko ś ci obrotu i 4,7% w kategorii warto ś ci obrotu dla us ł ug ekspresowych i ok. 6% w kategorii warto ś ci obrotu dla us ł ug standartowych). UPS SCS Polska Spó ł ka z o.o. (UPS SCS Polska) ś wiadczy us ł ugi zarz ą dzania ł a ń cuchem dostaw, us ł ugi logistyczne i us ł ugi rozwi ą za ń dla dystrybucji oraz kompleksowe us ł ugi spedycji na terenie Polski. UPS SCS Polska wchodzi w sk ł ad grupy UPS, która ś wiadczy us ł ugi zarz ą dzania ł a ń cuchem dostaw. Us ł ugi te obejmuj ą obs ł ug ę powietrznego i morskiego frachtu, konfiguracj ę magazynów i systemów dystrybucji klientów oraz zarz ą dzanie nimi, a tak ż e pomoc klientom w zarz ą dzaniu reklamacjami i wymian ą cz ęś ci zamiennych. 3 Menlo Worldwide Forwarding Poland Spó ł ka z o.o. prowadzi spedycj ę towarów na paletach na terenie Polski. Messenger Service Stolica S.A. (MS Stolica ) MS Stolica zosta ł a za ł o ż ona w 1993 r. Jest firm ą kuriersk ą zajmuj ą c ą si ę dostarczaniem przesy ł ek i paczek oraz spedycj ą towarów na paletach. MS Stolica nie jest kontrolowana przez ż adn ą spó ł k ę ani osob ę fizyczn ą i nie ma podmiotów zale ż nych. Przez ponad 10 lat dzia ł alno ść MS Stolica osi ą gn ęł a pozycj ę lidera na rynku przesy ł ek ekspresowych w Polsce. Jest firm ą o globalnym zasi ę gu, ś wiadcz ą c ą us ł ugi lokalne i krajowe oraz mi ę dzynarodowe do ponad dwustu krajów ś wiata. Przewozi 40.000 przesy ł ek dziennie, dzia ł a siedem dni w tygodniu przez 24 godziny na dob ę . Posiada 43 przedstawicielstwa w ca ł ym kraju, zatrudnia łą cznie ponad 2.700 osób, w tym 1.500 kurierów 1 . Podstawowym przedmiotem dzia ł alno ś ci MS Stolica jest ś wiadczenie mi ę dzynarodowych i krajowych us ł ug ekspresowego dor ę czania przesy ł ek i paczek na terenie Polski. Udzia ł MS Stolica w tak zdefiniowanym rynku wyra ż ony ilo ś ciowo wynosi 18,4%, a wyra ż ony warto ś ciowo – 19,1%. MS Stolica oferuje us ł ugi mi ę dzynarodowego ekspresowego dor ę czania przesy ł ek i paczek na terenie Polski. Udzia ł MS Stolica w tym rynku wynosi: w kategorii wielko ś ci obrotu – 3,1%, za ś w kategorii warto ś ci obrotu – 1,8%. MS Stolica ś wiadczy równie ż krajowe ekspresowe us ł ugi spedycji towarów na paletach na terenie Polski, z udzia ł em rynkowym 4,5% i 5,7% w kategorii, odpowiednio, wielko ś ci i warto ś ci obrotu. MS Stolica nie ś wiadczy us ł ug standardowych (tzn. bez okre ś lenia terminu dor ę czenia). Organ antymonopolowy ustali ł i zwa ż y ł , co nast ę puje: Definicji rynków w ł a ś ciwych na potrzeby niniejszej koncentracji nale ż y dokona ć w oparciu o nast ę puj ą ce trzy podstawowe kryteria: 2 1) przedmiot 9 przesy ł ki i paczki 9 spedycja towarów na paletach (fracht) 2) czas 9 ekspres 9 standard (dostawa odroczona) 3) zasi ę g geograficzny 9 us ł ugi krajowe 9 us ł ugi mi ę dzynarodowe 1 Informacje ze strony internetowej podmiotu przejmowanego www.stolica.pl 2 Informacje te zosta ł y opracowane zgodnie ze standardow ą definicj ą rynku w sektorze us ł ug pocztowych (kurierskich) przyj ę t ą przez Komisj ę Europejsk ą (Decyzja Komisji WE, sprawa Nr IV/M.209 – Deutsche Post/DHL (II) 21 pa ź dziernika 2002 r.; Decyzja Komisji WE, sprawa Nr IV/M.3155 – Deutsche Post/Securicor 19 czerwca 2003 r. 4 Rynek dostarczania przesy ł ek i paczek ró ż ni si ę od spedycji towarów na paletach charakterystyk ą produktu oferowanego w ramach danej us ł ugi, tzn. ograniczeniem wielko ś ci i wagi przesy ł ek i paczek w porównaniu do towarów transportowanych na paletach, co z kolei powoduje ró ż nice w cenie us ł ugi. Limit wagowy mo ż e by ć ró ż ny, jednak na rynku polskim najcz ęś ciej stosowany jest limit 50 kg. Rynek przewozu i dor ę czania przesy ł ek i paczek mo ż na dalej podzieli ć na rynek us ł ug standardowych i ekspresowych. W ramach us ł ug ekspresowych ś wiadczone s ą us ł ugi specjalne takie jak odbieranie przesy ł ek z domu, mo ż liwo ść zmiany miejsca przeznaczenia lub adresu ju ż po wys ł aniu przesy ł ki, ś ledzenie drogi przesy ł ki i, co najwa ż niejsze, gwarancja dostawy do okre ś lonej daty w okre ś lonym terminie. Dor ę czanie przesy ł ek i paczek oferowane jest jako us ł uga krajowa, tzn. w ramach jednego kraju lub jako us ł uga mi ę dzynarodowa, tzn. z kraju do kraju. Zdefiniowanie tych rynków jako odr ę bnych rynków w ł a ś ciwych wynika, mi ę dzy innymi, z nast ę puj ą cych powodów: odr ę bna organizacja sieci dostawców, istnienie wielu krajowych dostawców przesy ł ek krajowych i rozró ż nianie produktów przez klientów. W ł a ś ciwy rynek geograficzny dla wszystkich powy ż szych rynków produktowych ma wymiar krajowy, tzn. obejmuje terytorium Polski. Na krajowym rynku dostarczania przesy ł ek i paczek MS Stolica spotyka si ę z istotn ą konkurencj ą . Wed ł ug publikowanego przez Prezesa Urz ę du Regulacji Telekomunikacji i Poczty rejestru operatorów pocztowych, na dzie ń 15 lutego 2005 r. zarejestrowanych by ł o 97 podmiotów. Najwi ę kszy wzrost procentowy liczby dzia ł aj ą cych na rynku operatorów pocztowych nast ą pi ł w latach 2001 i 2002. Ogó ł em w okresie 1996–2003 r. liczba podmiotów ś wiadcz ą cych us ł ugi pocztowe wzros ł a o 269% z 16 do 59. Ś wiadczy to o tym, i ż rynek wci ąż si ę rozwija. Spo ś ród funkcjonuj ą cych podmiotów wyodr ę bni ć mo ż na tych najwi ę kszych, dysponuj ą cych znacz ą cym kapita ł em i sieci ą placówek terenowych, do których zaliczy ć mo ż na: 9 DHL/Servisco, 9 Masterlink, 9 GLS (dawna Szybka Paczka), 9 UPS Polska, 9 MS Stolica. Wymienione wy ż ej podmioty zajmuj ą łą cznie ponad 70 % rynku dostarczania przesy ł ek i paczek w uj ę ciu ilo ś ciowym. Do najwi ę kszych podmiotów nale ż y zarówno przejmowana MS Stolica, jak i spó ł ka UPS Poland, która obok przejmuj ą cej spó ł ki UPS Belgium nale ż y do grupy kapita ł owej UPS. Jednak ż e, co nale ż y podkre ś li ć , dzia ł alno ść prowadzona przez uczestników koncentracji pokrywa si ę jedynie w niewielkim stopniu, poniewa ż podstawow ą dzia ł alno ś ci ą prowadzon ą przez MS Stolica jest ś wiadczenie us ł ug krajowego ekspresowego dostarczania przesy ł ek i paczek, podczas gdy UPS Polska ś wiadczy g ł ównie us ł ugi mi ę dzynarodowego ekspresowego dostarczania przesy ł ek i paczek. Widoczne jest równie ż znaczne zaanga ż owanie kapita ł u zagranicznego na rynku us ł ug pocztowych w Polsce. Zaanga ż owanie to koncentruje si ę w obr ę bie najwi ę kszych operatorów 5 dzia ł aj ą cych na rynku polskim i na rynkach zagranicznych. Zwraca uwag ę kapita ł owe zaanga ż owanie operatorów publicznych innych pa ń stw (Niemcy, Francja, Szwecja, Wielka Brytania). Ś wiadczy to, i ż polski rynek us ł ug pocztowych postrzegany jest jako rynek o du ż ych mo ż liwo ś ciach rozwojowych zarówno od strony popytowej jak i poda ż owej. I. Rynki, na które koncentracja wywiera wp ł yw . Zgodnie z brzmieniem art. 4 pkt 8 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, przez rynek nale ż y rozumie ć rynek towarów, które ze wzgl ę du na ich przeznaczenie, cen ę oraz w ł a ś ciwo ś ci, w tym jako ść , uznawane s ą przez ich nabywców za substytuty oraz s ą oferowane na obszarze, na którym, ze wzgl ę du na ich rodzaj i w ł a ś ciwo ś ci, istnienie barier dost ę pu do rynku, preferencje konsumentów, znacz ą ce ró ż nice cen i koszty transportu, panuj ą zbli ż one warunki konkurencji. A zatem, ten rynek wyznaczaj ą zasadniczo dwa elementy: towar (rynek produktowy) oraz terytorium (rynek geograficzny). Zgodnie z definicjami zawartymi w rozporz ą dzeniu Rady Ministrów z dnia 3 kwietnia 2002 r. w sprawie zg ł oszenia zamiaru koncentracji przedsi ę biorców (Dz. U. nr 37, poz. 334): A/ rynkiem w ł a ś ciwym, na który koncentracja wywiera wp ł yw w uk ł adzie horyzontalnym (poziomym) jest ka ż dy rynek produktowy, na którym zaanga ż owani s ą co najmniej dwaj przedsi ę biorcy uczestnicz ą cy w koncentracji (rynki wspólne) i gdzie koncentracja prowadzi do uzyskania łą cznego udzia ł u w rynku geograficznym w wysoko ś ci wi ę kszej ni ż 20 %. Zgodnie z powy ż sz ą definicj ą , mo ż na wyodr ę bni ć dwa rynki w ł a ś ciwe, na które planowana transakcja wywiera wp ł yw w uk ł adzie horyzontalnym: 1) rynek krajowego ekspresowego dostarczania przesy ł ek i paczek na terenie Polski, 2) rynek mi ę dzynarodowego ekspresowego dostarczania przesy ł ek i paczek na terenie Polski. Ad. 1) Tabela 1 Rynek krajowego ekspresowego dostarczania przesy ł ek i paczek na terenie Polski Ilo ść Udzia ł rynkowy Warto ść (w dolarach USD) Udzia ł rynkowy DHL/Servisco 9.309.159 26,1% 51.187.755,1 27,2% MS Stolica 6.574.826 18,4% 35.976.539,8 19,1% GLS (Szybka Paczka) 4.380.345 12,2% 20.935.973,3 11,1% Masterlink 3.912.540 10,9% 19.696.580,3 10,5% UPS Polska 1.611.280 4,5% 8.857.962 4,7% 6 Rynek krajowego ekspresowego dostarczania przesy ł ek i paczek na terenie Polski Ilo ść Udzia ł rynkowy Warto ść (w Udzia ł rynkowy dolarach USD) Wielko ść rynku 35.765.884 100% 188.216.758 100% Jak wynika z powy ż szej tabeli, łą czny udzia ł spó ł ek uczestnicz ą cych w koncentracji w rynku krajowego ekspresowego dostarczania przesy ł ek paczek na terenie Polski wynosi 22,9% (18,4% + 4,5%) i 23,8% (19,1% + 4,7%), odpowiednio w kategorii wielko ś ci i warto ś ci obrotu. Ad. 2) Tabela 2 Rynek mi ę dzynarodowego ekspresowego dostarczania przesy ł ek i paczek na terenie Polski Ilo ść Udzia ł rynkowy Warto ść (w dolarach USD) Udzia ł rynkowy DHL/Servisco 419.611 36,1% 27.256.364 35,3% TNT 317.471 27,3% 23.142.196 30% UPS Polska 281.060 24,1% 18.256.621 23,7% MS Stolica 36.262 3,1% 1.370.090 1,8% Wielko ść rynku 1.165.946 100% 77.140.653 100% Jak wynika z powy ż szej tabeli, łą czny udzia ł spó ł ek uczestnicz ą cych w koncentracji w rynku mi ę dzynarodowego ekspresowego dostarczania przesy ł ek paczek na terenie Polski wynosi 27,2% (24,1% + 3,1%) i 25,5% (23,7% + 1,8%), odpowiednio w kategorii wielko ś ci i warto ś ci obrotu. B/ rynkiem w ł a ś ciwym, na który koncentracja wywiera wp ł yw w uk ł adzie wertykalnym (pionowym) jest ka ż dy rynek produktowy, je ż eli równocze ś nie: • dzia ł a na nim co najmniej jeden przedsi ę biorca uczestnicz ą cy w koncentracji, • jest on równocze ś nie rynkiem zakupu lub sprzeda ż y (poprzedni lub nast ę pny szczebel obrotu), na którym dzia ł a którykolwiek z pozosta ł ych przedsi ę biorców uczestnicz ą cych w koncentracji, • indywidualny lub łą czny udzia ł w rynku przedsi ę biorców uczestnicz ą cych w koncentracji na tych rynkach przekracza 30%, bez wzgl ę du na to, czy aktualnie istnieje powi ą zanie typu dostawca – odbiorca mi ę dzy tymi przedsi ę biorcami. Zgodnie z powy ż sz ą definicj ą , brak jest rynków w ł a ś ciwych, na które koncentracja wywiera wp ł yw w uk ł adzie wertykalnym. 7 C/ rynkiem w ł a ś ciwym, na który koncentracja wywiera wp ł yw w uk ł adzie konglomeratowym jest ka ż dy rynek produktowy, na którym mi ę dzy przedsi ę biorcami uczestnicz ą cymi w koncentracji nie istniej ą ż adne powi ą zania (uk ł ady) horyzontalne i wertykalne, ale przynajmniej jeden przedsi ę biorca uczestnicz ą cy w koncentracji posiada wi ę cej ni ż 40% udzia ł u w jakimkolwiek rynku w ł a ś ciwym. Zgodnie z powy ż sz ą definicj ą , w niniejszej sprawie brak jest rynków, na które koncentracja wywiera wp ł yw w uk ł adzie konglomeratowym. II. Ocena skutków koncentracji. Przepis Art. 17 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów stanowi, i ż Prezes UOKiK wydaje zgod ę na dokonanie koncentracji, w wyniku której konkurencja na rynku nie zostanie istotnie ograniczona, w szczególno ś ci przez powstanie lub umocnienie pozycji dominuj ą cej na rynku. Organ antymonopolowy uzna ł , i ż zamierzona koncentracja spe ł nia wskazane powy ż ej kryteria ustawowe. Przyjmuj ą c niniejsze stanowisko, Prezes UOKiK mia ł na wzgl ę dzie w szczególno ś ci, i ż : 9 struktura obu rynków w ł a ś ciwych, na które koncentracja wywiera wp ł yw (w uk ł adzie horyzontalnym) zostanie zmieniona w nieznacznym zakresie, poniewa ż dzia ł alno ść uczestników koncentracji ww. rynkach pokrywa si ę w niewielkim stopniu. Podstawow ą dzia ł alno ś ci ą prowadzon ą przez MS Stolica jest ś wiadczenie us ł ug krajowego ekspresowego dostarczania przesy ł ek i paczek, podczas gdy UPS Polska ś wiadczy g ł ównie us ł ugi mi ę dzynarodowego ekspresowego dostarczania przesy ł ek i paczek, 9 brak jest rynków, na które koncentracja mog ł aby wywiera ć wp ł yw w uj ę ciu wertykalnym, 9 brak jest ponadto rynków, na które koncentracja mog ł aby wywiera ć wp ł yw w uj ę ciu konglomeratowym, 9 na rynkach, na których prowadzi dzia ł alno ść MS Stolica oraz UPS Polska zarejestrowanych jest oko ł o 90 prywatnych operatorów pocztowych. Nie istniej ą praktycznie ż adne inne, poza finansowymi bariery wej ś cia na rynek. 9 zamierzona koncentracja nie zmieni w zasadniczy sposób dotychczasowej struktury rynku. Na dal na rynkach tak mi ę dzynarodowego, jak i krajowego ekspresowego dostarczania przesy ł ek i paczek na terenie Polski, DHL/Servisco utrzyma pozycj ę lidera z odpowiednio 35 % i 27 % udzia ł em rynkowym. Ponadto, nale ż y zauwa ż y ć , i ż pozostali uczestnicy rynku: Masterlink, TNT, GLS (dawna Szybka Paczka) oraz po łą czone UPS Polska i MS Stolica stanowi ą bardzo istotn ą konkurencj ę ( łą cznie posiadaj ą 35 % udzia ł u. Tym bardziej, i ż s ą to spó ł ki powi ą zane z zagranicznymi 8 operatorami pocztowymi, posiadaj ą cymi odpowiedni know-how oraz mo ż liwo ś ci finansowania swoich spó ł ek zale ż nych. 9 rynek przewozu i dor ę czania przesy ł ek jest w fazie rozwoju. Z uwagi na planow ą pe ł n ą liberalizacj ę rynku, w do ść szybkim tempie przybywa podmiotów zainteresowanych ś wiadczeniem us ł ug w tym sektorze. Wobec powy ż szego orzeczono jak w sentencji. Stosowanie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia. Z upowa ż nienia Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Otrzymuj ą : 1) Pan Jaros ł aw Sroczy ń ski Pan Krzysztof Kanton pe ł nomocnicy United Parcel Service Belgium NV. „So ł tysi ń ski & Szl ę zak – Kancelaria Radców Prawnych i Adwokatów Spó ł ka Komandytowa” ul. Wawelska 15B 02 – 034 Warszawa 2) a/a 9