DOK-121/2004

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW L.dz. DOK-2-421/11/2004/MKK Warszawa, dnia 18 listopada 2004r. Decyzja Nr DOK – 121 / 2004 Na podstawie art. 17 w zwi ą zku z art. 12 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsu mentów (Dz. U. z 2003r. nr 86, poz. 804 z pó ź n. zm.), Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, po przeprowadzeniu post ę powania antymonopolowego, z wniosku Zjednoczonych Przedsi ę biorstw Rozrywkowych S.A. z siedzib ą w Warszawie, wydaje zgod ę na dokonanie koncentracji polegaj ą cej na przej ę ciu przez Zjednoczone Przedsi ę biorstwa Rozrywkowe S.A bezpo ś redniej kontroli nad spó ł k ą Radio Radom sp. z o.o. z siedzib ą w Radomiu, przez nabycie 1071 udzia ł ów tej spó ł ki, co spowoduje uzyskanie przez Zjednoczone Przedsi ę biorstwa Rozrywkowe S.A. 75% g ł osów na zgromadzeniu wspólników Radia Radom sp. z o.o. Uzasadnienie W dniu 4 sierpnia 2004r. wp ł yn ęł o do Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie zg ł oszenie zamiaru koncentracji przedsi ę biorców, polegaj ą cej na przej ę ciu przez Zjednoczone Przedsi ę biorstwa Rozrywkowe S.A. z siedzib ą w Warszawie (dalej jako ZPR) bezpo ś redniej kontroli nad spó ł k ą Radio Radom sp. z o.o. z siedzib ą w Radomiu (dalej jako Radio Radom lub Spó ł ka), przez nabycie 1071 udzia ł ów tej spó ł ki, co spowoduje uzyskanie 75% g ł osów na jej zgromadzeniu wspólników. W zwi ą zku z tym, i ż : • spe ł nione zosta ł y niezb ę dne przes ł anki uzasadniaj ą ce obowi ą zek zg ł oszenia zamiaru koncentracji, bowiem łą czny obrót uczestników koncentracji w roku obrotowym poprzedzaj ą cym rok zg ł oszenia przekracza ł warto ść okre ś lon ą w art. 12 ust.1ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , tj. 50 mln euro, • przej ę cie kontroli nad spó ł k ą poprzez nabycie aktywów albo udzia ł ów albo akcji tej spó ł ki, jest jednym ze sposobów koncentracji, okre ś lonym w art. 12 ust. 2 pkt 2 ww. ustawy, • nie wyst ę puje w tej sprawie ż adna okoliczno ść , z katalogu przes ł anek wymienionych w art. 13 ww. ustawy, powoduj ą ca odst ą pienie od konieczno ś ci zg ł oszenia koncentracji, Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów wszcz ął post ę powanie w niniejszej sprawie, o czym zawiadomi ł stron ę pismem z dnia 12 sierpnia 2004r. 2 Przyczyny i zakres koncentracji Podstaw ą zg ł oszonej transakcji jest warunkowa umowa sprzeda ż y, zawarta w dniu 14 stycznia 2004r., zmieniona aneksem z dnia 26 maja 2004r, pomi ę dzy Gmin ą Miasto Radom reprezentowan ą przez Prezydenta Miasta Pana Zdzis ł awa Marcinkowskiego, a ZPR. Koncentracja w niej przewidziana zostanie sfinalizowana pod warunkiem uzyskania zezwolenia odpowiednich w ł adz. Zamierzona koncentracja spowodowana jest decyzj ą Gminy Miasta Radom o wycofaniu w ł asnych aktywów ze spó ł ki Radio Radom Sp. z o.o.. Poprzez niniejsz ą koncentracj ę ZPR zamierza zwi ę kszy ć swój dotychczasowy udzia ł w kapitale zak ł adowym Spó ł ki (dotychczas ZPR by ł w posiadaniu 459 udzia ł ów Radia Radom, co odpowiada ł o 22,5% g ł osów na zgromadzeniu wspólników). Jednocze ś nie, przedmiotowa koncentracja umo ż liwi ZPR silniejszy wp ł yw na proces decyzyjny Spó ł ki oraz pozwoli na zwi ę kszenie udzia ł ów ZPR w zyskach Radia Radom. Uczestnicy koncentracji ZPR ZPR s ą spó ł k ą akcyjn ą prawa polskiego. Jej akcjonariuszami s ą wy łą cznie osoby fizyczne (548 akcjonariuszy). Spó ł ka prowadzi dzia ł alno ść mi ę dzy innymi w takich bran ż ach jak: - gry losowe i zak ł ady wzajemne, - dzia ł alno ść radiowa, - dzia ł alno ść wydawnicz ą , poligraficzn ą i reprodukcji zapisanych no ś ników informacji, - wydawanie nagra ń d ź wi ę kowych. Zasadniczym przedmiotem dzia ł alno ś ci gospodarczej ZPR S.A. s ą gry losowe i zak ł ady wzajemne – dzia ł alno ść ta realizowana jest poprzez prowadzenie salonów gier na automatach i kasyn. W latach 2001 i 2002 1 spó ł ka wg uj ę cia podmiotowego przychodów na rynku gier losowych posiada ł a odpowiednio nast ę puj ą ce udzia ł y w rynku: 2001 – 10,60% 2002r.- 9,65% W ś ród podmiotów osi ą gaj ą cych w 2002 roku najwi ę ksze przychody w poszczególnych segmentach rynku gier losowych (z pomini ę ciem gier stanowi ą cych monopol pa ń stwa), w grupie : salony gier na automatach ZPR S.A. uzyska ł a 55,6% przychodów ca ł ego segmentu. 2 Poza ZPR S.A. na tym rynku tak ż e prowadz ą dzia ł alno ść jej trzy spó ł ki zale ż ne: Orbis Casino Sp. z o.o., Bingo Centrum Sp. z o.o., GameTek Sp. z o.o. Na innych rynkach ZPR S.A. dzia ł a za po ś rednictwem swoich spó ł ek zale ż nych, tworz ą cych grup ę ZPR. Najwa ż niejsze z nich to: 1 Ź ród ł o : Ministerstwo Finansów - Informacja o realizacji ustawy o grach losowych, zak ł adach wzajemnych i grach na automatach w 2002r. - www.mf.gov.pl/informatory/gry i zak ł ady wzajemne 2 Ź ród ł o : Ministerstwo Finansów - Informacja o realizacji ustawy o grach losowych, zak ł adach wzajemnych i grach na automatach w 2002r. - www.mf.gov.pl/informatory/gry i zak ł ady wzajemne 3 Media Express Sp. z o.o. Spó ł ka jest wydawc ą dziennika (Super Express) oraz miesi ę cznika o zdrowiu (Super Linia). Przychody uzyskuje z dzia ł alno ś ci wydawniczej oraz z reklam. Spó ł ka na rynku sprzeda ż y egzemplarzowej dzienników ogólnopolskich (Super Express), osi ą gn ęł a w latach 2002-2003 udzia ł y rynkowe odpowiednio ( ). Za ś na rynku reklamowym dzienników ogólnopolskich w roku 2003 osi ą gn ęł a ( ) udzia ł (w roku 2002 udzia ł spó ł ki wynosi ł ( )%). Media Express dzia ł a tak ż e na rynku miesi ę czników o zdrowiu (jest wydawc ą Super Linii). Udzia ł spó ł ki w ww. rynku, wyznaczony wielko ś ci ą sprzeda ż y egzemplarzowej miesi ę cznika, wyniós ł w roku 2003 – ( )% (w roku 2002 spó ł ka osi ą gn ęł a ( )% udzia ł rynkowy). Wysoko ść wp ł ywów z reklam w prasie o zdrowiu daje Media Express ( )% udzia ł w rynku reklamowym w tym segmencie tematycznym (udzia ł ten by ł identyczny zarówno w roku 2002 jak i 2003) 3 . Wydawnictwo Murator Sp. z o.o. G ł ówny przedmiot dzia ł alno ś ci Wydawnictwa Murator to : • wydawanie ksi ąż ek, czasopism i wydawnictw periodycznych ; • us ł ugi reklamowe; • sprzeda ż detaliczna ksi ąż ek i czasopism. Wydawnictwo Murator w chwili obecnej wydaje miesi ę czniki (m.in. ARCHITEKTURA- Murator, Dobre Wn ę trze, M jak mieszkanie, Murator, Podró ż e, Ż agle, Jestem), dwumiesi ę czniki (Zbuduj dom, Wymarzony Ogród), kwartalniki (Murator Numer Specjalny, Murator radzi, Inspiracje) i roczniki/informatory. Wydawane periodyki nale żą do nast ę puj ą cych segmentów tematycznych : budowlanego, wn ę trzarskiego, zdrowotnego, podró ż niczego i ż eglarskiego. Udzia ł Wydawnictwa w rynku reklamy przedstawia poni ż sze zestawienie – tajemnica przedsi ę biorstwa : Wydawnictwo Murator osi ą ga du ż y udzia ł rynkowy w sprzeda ż y egzemplarzowej miesi ę czników, co przedstawia poni ż sza tabela - tajemnica przedsi ę biorstwa: Rok 2002 Rok 2003 Miesi ę czniki w segmentach tematycznych : budowlanym, wn ę trzarskim, podró ż niczym, ż eglarskim Miesi ę czniki we wszystkich segmentach tematycznych 3 Dane uzyskane z bazy danych Teleskop Zwi ą zku Kontroli i Dystrybucji Prasy oraz z systemu Lighthouse Press Monitoring Agory S.A. (dane na podstawie cen cennikowych). Rok 2002 Rok 2003 Periodyki w segmentach tematycznych : budowlanym, wn ę trzarskim, podró ż niczym, ż eglarskim Miesi ę czniki w ww. segmentach tematycznych Kwartalniki w ww. segmentach tematycznych Periodyki we wszystkich segmentach tematycznych 4 Z punktu widzenia przedmiotowej koncentracji najistotniejsz ą spó ł ka z grupy ZPR jest Radio ESKA S.A. Radio ESKA S.A. Spó ł ka prowadzi 17 stacji radiowych, które wraz z 5 innymi nadawcami: Mona sp. z o.o., Porozumienie Radiowe Pozna ń sp. z o.o., Radio Radom sp. z o.o., Radio Toru ń sp. z o.o. oraz Rozg ł o ś ni ę Radiow ą Rezonans sp. z o.o. tworz ą sie ć rozg ł o ś ni radiowych ESKA. Poszczególne stacje sieci nale żą do rozg ł o ś ni o charakterze muzyczno-informacyjnym. Zasi ę g techniczny nadawania oraz obszar zapisany w koncesjach poszczególnych rozg ł o ś ni decyduje o ich regionalnym charakterze. Wszystkie stacje sieci prowadz ą dzia ł alno ść w zakresie produkcji i emisji programu radiowego. Przychody uzyskuj ą ze sprzeda ż y czasu reklamowego, przy sprzeda ż y którego korzystaj ą z us ł ug, wspólnego dla sieci Eska, Domu Mediowego Radio Regie Music (RRM). Ponadto poszczególne rozg ł o ś nie samodzielnie uzyskuj ą przychody z reklam lokalnych oraz w ograniczonym zakresie przychody z reklam o charakterze ogólnopolskim. Oprócz projektu radiowego ESKA, ZPR rozwija tak ż e drugi projekt radiowy - Gold FM, skupiaj ą cy 4 rozg ł o ś nie lokalne (w Warszawie, Poznaniu, Toruniu i Ł odzi) 4 . Udzia ł y rynkowe nale żą cych do ZPR rozg ł o ś ni radiowych kszta ł tuj ą si ę nast ę puj ą co : ¾ udzia ł w rynku s ł uchalno ś ci rozg ł o ś ni radiowych w latach 2002-2003 5 . l.p. STACJA Obszar nadawania Rok 2002 Rok 2003 1. Radio Eska 89,4 FM (Be ł chatów) dawne woj. Piotrkowskie 2. Radio Eska 90,6 FM (Bia ł ystok) dawne woj. Bia ł ostockie 3. Radio Eska 94,4 FM (Bydgoszcz) dawne woj. Bydgoskie 4. Radio Eska 93,9 FM (Gorzów) dawne woj. Gorzowskie 5. Radio Eska 101,1 FM (Ostrów/Kalisz) dawne woj. Kaliskie 6. Radio Eska 99,1 (Katowice) / do 2003-09 Radio Eska Rezonans 99,1 FM dawne woj. Katowickie 7. Radio Eska 103,3 FM (Kielce) dawne woj. Kieleckie 8. Radio Eska 97,7 FM (Kraków) dawne woj. Krakowskie 9. Radio Eska 102 FM (Leszno) dawne woj. Leszczy ń skie 10. Radio Eska 103,6 FM (Lublin) dawne woj. Lubelskie 11. Radio Eska 99,8 FM ( Ł ód ź ) dawne woj. Ł ódzkie 12. Radio Eska 89,9 FM (Olsztyn) dawne woj. Olszty ń skie 13. Radio Eska 90,8 FM (Opole) dawne woj. Opolskie 14. Radio Eska 105,6 FM (Pi ł a) dawne woj. Pilskie 15. Radio Eska 93 FM (Pozna ń ) dawne woj. Pozna ń skie 16. Radio Eska Radom / do 2004-04 Radio Radom dawne woj. Radomskie 17. Radio Eska 99,0 (Szczecinek) / do 2003-08 Radio Reja (Szczecinek) dawne woj. Koszali ń skie 18. Radio Eska 104,6 FM (Toru ń ) dawne woj. Toru ń skie 19. Radio HIT FM (Trójmiasto) / do 2003-11 Radio Eska Trójmiasto 90,7 i 94,6 dawne woj. Gda ń skie 20. Radio Eska 105,6 FM (Warszawa) dawne woj. Warszawskie 4 http://www.medianews.com.pl/info_media1668.php3 (na dzie ń 07.07.2004 r.) 5 Dane z RADIO TRACK, SMG KRC A MILLWARD BROWN COMPANY 5 l.p. STACJA Obszar nadawania Rok 2002 Rok 2003 21. Radio Eska 104,9 FM (Wroc ł aw) dawne woj. Wroc ł awskie 22. Radio Eska 89 FM (Zielona Góra) dawne woj. Zielonogórskie 23. Radio 97,9 Gold FM ( Ł ód ź ) / do 2004-04 Radio TKM FM 97,9 ( Ł ód ź ) dawne woj. Ł ódzkie 24. Radio 107,4 Gold FM (Pozna ń ) / do 2003-06 Radio 107,4 Super FM (Pozna ń ) dawne woj. Pozna ń skie 25. Radio Toru ń 96,7 Gold FM / do 2004-02 Radio Toru ń dawne woj. Toru ń skie 26. Radio 104,4 Gold FM (Warszawa) dawne woj. Warszawskie ZPR poprzez rozg ł o ś nie radiowe skupione w sieciach ESKA oraz Gold prowadzi dzia ł alno ść na nast ę puj ą cych rynkach mediowych : - krajowym rynku sieci lokalnych rozg ł o ś ni radiowych oraz - krajowym rynku ogólnopolskiej reklamy radiowej. Krajowy rynek sieci lokalnych rozg ł o ś ni radiowych Proces grupowania lokalnych rozg ł o ś ni radiowych przyniós ł powstanie takich grup jak: Eska, grupa Agory, Ad.point i Plus. W roku 2003 ZPR rozpocz ął równie ż budow ę nowej sieci – Gold FM. Eska i Agora kontroluj ą ju ż kilkadziesi ą t stacji w najwi ę kszych miastach Polski – Ł ód ź , Warszawa, Pozna ń , Wroc ł aw, Bydgoszcz, Trójmiasto, Toru ń , Bia ł ystok, Olsztyn, Kielce, Zielona Góra, Leszno, Pi ł a, Gorzów, Opole, Kraków, Lublin, Be ł chatów, Toru ń , Cz ę stochowa, Szczecin, Tychy. Do tych stacji trafia te ż znaczna cz ęść bud ż etów reklamowych kierowanych na rynki lokalne. Agora Grupa radiostacji, tworz ą cych radiow ą sie ć Agory sk ł ada si ę z 29 radiostacji, w tym dwóch stowarzyszonych. Rozg ł o ś nie zwi ą zane z Agor ą maj ą charakter muzyczny z niewielk ą ilo ś ci ą audycji s ł ownych. W 2003r., w celu stworzenia jednolitego wizerunku i podstaw do prowadzenia zintegrowanych kampanii promocyjnych, Agora za zgod ą Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji wprowadzi ł a sta ł y cz ł on do nazw swojej stacji „Z ł ote Przeboje” lub „Blue”. Łą czny udzia ł w rynku reklamy radiowej w Polsce stacji nale żą cych do Agory szacuje si ę na 10% (trzecie miejsce w kraju), natomiast udzia ł w s ł uchalno ś ci, odnoszonej do rynku krajowego, okre ś la si ę na poziomie ca 4%. 6 Eska W ł a ś cicielem sieci Eska jest ZPR S.A. W grupie tej dzia ł a obecnie 22 rozg ł o ś nie radiowe. Programy rozpowszechniane przez sie ć Eska, zawieraj ą przede wszystkim muzyk ę (oko ł o 70% zawarto ś ci programowej) oraz informacje lokalne i publicystyk ę . Grup ę docelow ą sieci stanowi ą osoby w wieku 15-39 lat. Sie ć jest koordynowana programowo, organizacyjnie i finansowo 6 Press 3/2003 6 przez w ł a ś ciciela. Eska przedsi ę wzi ęł a odpowiednie kroki, aby stworzy ć zr ę by wspólnej polityki, w szczególno ś ci reklamowej, radiostacji wchodz ą cych w sk ł ad jej sieci. Grupa Eska uzyska ł a w 2001 r. 7% udzia ł w rynku reklamy radiowej (czwarte miejsce w kraju). Gold FM Na pocz ą tku 2003 roku ZPR przyst ą pi ł y do budowy nowej sieci radiowej – Gold FM. Jest ona skierowana do s ł uchaczy powy ż ej 35 roku ż ycia. Profil sieci okre ś la si ę jako muzyczno- kulturalny. Format muzyczny sieci to tzw. „easy listening” – g ł ównie muzyka ś rodka lat 70 i 80. Obecnie sie ć tworz ą cztery rozg ł o ś nie zlokalizowane w Toruniu, Poznaniu, Ł odzi i w Warszawie. Ad.point Ad.point – grupa powsta ł a w 2000 r. Obecnie zrzesza 8 spó ł ek nadaj ą cych programy radiowe tj. Radio Wa-Ma, Radio Planeta, Radio Flash czy Radio Brawo. Plus W ramach Porozumienia Programowego Radia Plus powsta ł a sie ć stacji wspó ł pracuj ą cych ze Spó ł k ą Producenck ą PLUS. Obecnie tworzy j ą 21 nadawców diecezjalnych i archidiecezjalnych. Rozg ł o ś nie dzia ł aj ą ce w sieci maj ą ten sam format muzyczny, uk ł ad programów, wspólne logo i nazw ę . Poszczególne spó ł ki zachowuj ą jednak niezale ż no ść , w tym kontrol ę nad sprzeda żą w ł asnego czasu reklamowego. Wspó ł w ł a ś cicielem Spó ł ki Producenckiej PLUS jest w 50% Episkopat Polski. Krajowy rynek ogólnopolskiej reklamy radiowej Na krajowym rynku ogólnopolskiej reklamy radiowej g ł ówn ą pozycj ę zajmuj ą ogólnopolskie rozg ł o ś nie radiowe (Polskie Radio, RMF FM, Radio Zet), rozg ł o ś nia o charakterze ponadregionalnym (Radio WAWA) oraz krajowe sieci lokalnych rozg ł o ś ni radiowych (Eska, Plus, sie ć Agory, Ad.point). Obok ww., dzia ł aj ą na nim tak ż e, cho ć w ograniczonym zakresie rozg ł o ś nie o charakterze lokalnym. Zasi ę g ich nadawania powoduje jednak, ż e cho ć czerpi ą one przychody z reklam o charakterze ogólnopolskim, to ich udzia ł y w krajowym rynku reklamy ogólnopolskiej nie s ą du ż e. Rol ę dominuj ą c ą na rynku odgrywaj ą trzy ogólnopolskie rozg ł o ś nie radiowe – Radio Zet, RMF FM oraz Program 1 Polskiego Radia. Wspólnie posiadaj ą ponad 80% udzia ł ów rynkowych. Udzia ł y rynkowe uczestników przedmiotowej koncentracji s ą stosunkowo niedu ż e. Udzia ł sieci ESKA (bez Radia Radom) w tak wyznaczonym rynku nie przekroczy ł w roku 2003 – ( )%, za ś udzia ł Radia Radom wyniós ł w roku 2003 – ( )%; 7 Radio Radom Radio Radom jest spó ł k ą z ograniczon ą odpowiedzialno ś ci ą . Spó ł ka zosta ł a zawi ą zana w roku 2000. Obecnie stanowi wspó ł w ł asno ść Gminy Miasta Radom (1071 udzia ł ów), Finkorp sp. z o.o. z siedzib ą w Warszawie (510 udzia ł ów) oraz ZPR (459 udzia ł ów). Spó ł ka jak dot ą d nie nale ż y do ż adnej grupy kapita ł owej oraz nie posiada spó ł ek zale ż nych. Radio Radom dzia ł a na rynku rozpowszechniania programów radiowych i reklamy radiowej. Rozpowszechniany przez spó ł k ę program radiowy wyst ę puje pod nazw ą Radio Eska Radom (do kwietnia 2004r. Radio Radom). Zakres geograficzny jego dzia ł alno ś ci wyznaczony jest poprzez zasi ę g techniczny nadajników i obejmuje, zgodnie z tre ś ci ą koncensji nr 058/P2001-R Bia ł obrzegi wie ś , G ł owaczów, Gózd, I łż a wie ś , Jastrz ą b, Jastrz ę bia, Jedli ń sk, Jedlnia-Letnisko, Kaczanów, Kowala, Wro ń sko, Pionki gmina, Potworów, Przytyk, Radom, Radianów, Skaryszew miasto, Skaryszew wie ś , Stara B ł otnica, Stromiec, Tczów, Wieniawa, Wierzbina, Wolanów, Zakrzew. Zatem g ł ównym obszarem dzia ł ania Radia Radom jest teren by ł ego województwa radomskiego. Procentowy udzia ł Radia Radom w radomskim rynku rozg ł o ś ni radiowych wyniós ł w okresie stycze ń – grudzie ń 2003 w rynku s ł uchalno ś ci ( )% (Dzia ł Bada ń i Analiz Time sp. z o.o., na podstawie SMG/KRC A Millward Company, Radio Track). Zasadniczym rynkiem dzia ł ania Spó ł ki jest rynek rozpowszechniania programów radiowych i reklamy radiowej na obszarze by ł ego województwa radomskiego . Rynek rozpowszechniania programów radiowych na obszarze by ł ego województwa radomskiego – tak jak i rynek krajowy - charakteryzuje si ę znacz ą cymi administracyjnymi i technicznymi barierami wej ś cia, a mianowicie: − bariera administracyjna polega na obowi ą zku uzyskania koncesji na nadawanie programu radiowego; koncesje wydawane s ą przez Krajow ą Rad ę Radiofonii i Telewizji (KRRiT); − bariera techniczna wi ąż e si ę z ograniczon ą ilo ś ci ą cz ę stotliwo ś ci, która w rzeczywisto ś ci determinuje ilo ść podmiotów dzia ł aj ą cych na rynku; KRRiT udzielaj ą c koncesji, precyzyjnie okre ś la warunki prowadzenia dzia ł alno ś ci (co wynika z ustawy o radiofonii i telewizji). W szczególno ś ci w odniesieniu do radiowych nadawców lokalnych, koncesja okre ś la czas minimalnego nadawania programów lokalnych, charakter nadawanego programu (zapis programowy) i limit nadawanych reklam. KRRiT kontroluje tak ż e wykonywanie warunków koncesji. Ewentualne naruszenie warunków koncesji mo ż e by ć podstaw ą do jej odebrania. Ze wzgl ę du na rodzaj koncesji i typy finansowania, mo ż na wyodr ę bni ć nast ę puj ą ce rozg ł o ś nie radiowe, których programy s ą rozpowszechniane na obszarze by ł ego woj. radomskiego: ¾ radio publiczne (Polskie Radio Program 1, Polskie Radio Program 2, Polskie Radio Program 3, Polskie Radio Kielce, Polskie Radio Radom); spó ł ki radia publicznego s ą finansowane z abonamentu oraz z wp ł ywów reklamowych, ¾ ogólnokrajowe radiostacje komercyjne, zasilane finansowo z wp ł ywów z reklamy (np. RMF FM, Radio ZET), ¾ radiostacje komercyjne o zasi ę gu ponadregionalnym (Radio WAWA ), ¾ rozg ł o ś nie nale żą ce do tzw. sieci radiowych – (Eska, Plus), ¾ lokalne i regionalne radiostacje koncesjonowane, finansowane g ł ównie przez lokalne rynki reklamowe (Radio Rekord). Analiza s ł uchalno ś ci rozg ł o ś ni s ł yszalnych na obszarze by ł ego woj. radomskiego 8 Lp. Stacja Udzia ł w rynku s ł uchalno ś ci 1. Polskie Radio Program 1 2. Radio RFM FM 3. Radio Eska Radom 4. Radio Zet 5. Radio Rekord FM (Radom) 6. Polskie Radio Program 3 7. Radio Maryja 8. Radio Eska 105,6 FM (Warszawa) 9. Polskie Radio Kielce 10. Z ł ote Przeboje Pogoda 100,1 FM (Warszawa) 11. Radio Plus Radom 12. Polskie Radio dla Ciebie – RDC (Warszawa) 13. Radio Tak (Kielce) 14. Radio WAWA 15. Polskie Radio Bis 16. Polskie Radio Program 2 17. Radio Plus Kielce Ź ród ł o danych: Dzia ł Bada ń i Analiz Time sp. z o.o., na podstawie bada ń SMG/KRC A Millward Brown Company Okre ś lona powy ż ej s ł uchalno ść radiostacji lokalnych – tak jak to wskazano na wst ę pie - znajduje odzwierciedlenie w wielko ś ci przychodu, jaki nadawcy uzyskuj ą z tytu ł u sprzeda ż y reklam. Najwi ę ksi udzia ł owcy na radomskim rynku reklamy to: Radio Eska Radom, Radio Rekord oraz Radio Plus Radom. Łą cznie radiostacje te posiadaj ą oko ł o ( )% udzia ł u w radomskim rynku s ł uchalno ś ci. Ich udzia ł y w rynku lokalnej reklamy radiowej na obszarze by ł ego województwa radomskiego przedstawiaj ą si ę nast ę puj ą co 7 ( tajemnica przedsi ę biorstwa) : Lp. Stacja Udzia ł w radomskim rynku reklamowym 1. Radio Eska Radom 58,73% 2. Radio Rekord (Radom) 33,04% 3. Radio Plus Radom 8,23% Ź ród ł o danych: informacje poszczególnych rozg ł o ś ni radiowych. Na obszar by ł ego województwa radomskiego docieraj ą swym sygna ł em tak ż e inne rozg ł o ś nie regionalne, m.in. Radio Eska Warszawa oraz Radio Tak Kielce. Jednak zasi ę g dzienny stacji oraz udzia ł y w rynku s ł uchalno ś ci 8 sprawia, i ż ich dzia ł alno ść ma marginalny wp ł yw na kszta ł towanie si ę rynku rozpowszechniania programów radiowych i reklamy radiowej na obszarze by ł ego województwa radomskiego. 7 Przy ustalaniu udzia ł ów rynkowych poszczególnych rozg ł o ś ni wzi ę te pod uwag ę zosta ł y jedynie przychody uzyskane z reklam o charakterze lokalnym. 8 Radio Eska Warszawa – zasi ę g dzienny 2,76%, udzia ł w rynku 2,05%, Radio Tak Kielce – zasi ę g dzienny 1,46%, udzia ł w rynku 0,81% 9 Organ antymonopolowy ustali ł i zwa ż y ł co nast ę puje : Rynki, na które koncentracja wywiera wp ł yw: Zgodnie z brzmieniem art. 4 pkt 8 ustawy przez rynek w ł a ś ciwy rozumie si ę rynek towarów, które ze wzgl ę du na ich przeznaczenie, cen ę oraz w ł a ś ciwo ś ci, w tym jako ść , uznawane s ą przez ich nabywców za substytuty oraz s ą oferowane na obszarze, na którym ze wzgl ę du na ich rodzaj i w ł a ś ciwo ś ci, istnienie barier dost ę pu do rynku, preferencje konsumentów, znacz ą ce ró ż nice cen i koszty transportu, panuj ą zbli ż one warunki konkurencji. A zatem rynek ten wyznaczaj ą zasadniczo dwa elementy: towar (rynek produktowy) i terytorium (rynek geograficzny). Zgodnie z postanowieniami rozporz ą dzenia Rady Ministrów w sprawie zg ł oszenia zamiaru koncentracji przedsi ę biorców (Dz. U. z 2002r., nr 37, poz. 334): a) rynkiem w ł a ś ciwym, na który koncentracja wywiera wp ł yw w uk ł adzie horyzontalnym (poziomym), jest ka ż dy rynek produktowy, na którym zaanga ż owani s ą co najmniej dwaj przedsi ę biorcy uczestnicz ą cy w koncentracji (rynki wspólne) i gdzie koncentracja prowadzi do uzyskania łą cznego udzia ł u w rynku geograficznym w wysoko ś ci wi ę kszej ni ż 20%. Zgodnie z powy ż sz ą definicj ą w niniejszej sprawie brak jest rynków, na które koncentracja wywiera wp ł yw w uk ł adzie horyzontalnym, poniewa ż uczestnicy zamierzonej koncentracji nie prowadz ą dzia ł alno ś ci na wspólnych rynkach. b) rynkiem w ł a ś ciwym, na który koncentracja wywiera wp ł yw w uk ł adzie wertykalnym (pionowym), jest ka ż dy rynek produktowy, je ż eli równocze ś nie : • dzia ł a na nim co najmniej jeden przedsi ę biorca uczestnicz ą cy w koncentracji, • jest on równocze ś nie rynkiem zakupu lub sprzeda ż y (poprzedni lub nast ę pny szczebel obrotu), na którym dzia ł a którykolwiek z pozosta ł ych przedsi ę biorców uczestnicz ą cych w koncentracji, • indywidualny lub łą czny udzia ł w rynku przedsi ę biorców uczestnicz ą cych w koncentracji na tych rynkach przekracza 30%, bez wzgl ę du na to, czy aktualnie istnieje powi ą zanie typu dostawca –odbiorca mi ę dzy tymi przedsi ę biorcami. Zgodnie z powy ż sz ą definicj ą w niniejszej sprawie brak jest rynków, na które koncentracja wywiera wp ł yw w uk ł adzie wertykalnym, poniewa ż pomi ę dzy ZPR oraz Radiem Radom nie wyst ę puj ą powi ą zania typu dostawca – odbiorca. c) rynkiem w ł a ś ciwym, na który koncentracja wywiera wp ł yw w uk ł adzie konglomeratowym, jest ka ż dy rynek produktowy, na którym mi ę dzy przedsi ę biorcami uczestnicz ą cymi w koncentracji nie istniej ą ż adne powi ą zania (uk ł ady) horyzontalne i wertykalne, ale przynajmniej jeden przedsi ę biorca uczestnicz ą cy w koncentracji posiada wi ę cej ni ż 40% udzia ł u w jakimkolwiek rynku w ł a ś ciwym. 10 Rynek w ł a ś ciwy w uk ł adzie konglomeratowym stanowi w przedmiotowej koncentracji rynek salonów gier na automatach, w którym udzia ł ZPR (mierzony wielko ś ci ą przychodów)w roku 2002 wyniós ł ( )%. Charakterystyka rynku Podstaw ę prawn ą dzia ł alno ś ci w zakresie prowadzenia salonów gier na automatach stanowi ustawa z dnia 29 lipca 1992 r. o grach i zak ł adach wzajemnych (Dz. U. z 2004r., nr 4, poz.27 z pó ź n. zm.). Reguluje ona poj ę cia gry na automatach oraz salonu gry. Zgodnie z jej postanowieniami : - grami na automatach s ą gry o wygrane pieni ęż ne lub rzeczowe na urz ą dzeniach mechanicznych, elektromechanicznych i elektronicznych (art. 2 ust. 2a ww. ustawy), - salon gier na automatach to wydzielone miejsce, w którym prowadzi si ę gry na automatach na podstawie zatwierdzonego regulaminu, a liczba zainstalowanych automatów wynosi od 15 do 70 (art. 9 ust. 1 pkt b ww. ustawy). Dzia ł alno ść w zakresie prowadzenia salonów gier na automatach jest dzia ł alno ś ci ą reglamentowan ą . Podstawowym instrumentem tej reglamentacji jest wydawanie zezwole ń na prowadzenie tego rodzaju dzia ł alno ś ci oraz zatwierdzanie regulaminów gier przez Ministra Finansów. Ustawa przewiduje tak ż e limity lokalizacyjne, zabezpieczaj ą ce przed nadmiernym rozrostem m. in. rynku gier na automatach, wskazuj ą c dopuszczaln ą liczb ę salonów w danej miejscowo ś ci ( jeden salon w miastach licz ą cych do 100 tys. mieszka ń ców oraz jeden na ka ż de kolejne rozpocz ę te 100 tys. mieszka ń ców). Dzia ł alno ść w zakresie prowadzenia salonów gier na automatach mo ż e by ć prowadzona, zgodnie z zapisami ww. ustawy, wy łą cznie w formie spó ł ki akcyjnej lub spó ł ki z ograniczon ą dzia ł alno ś ci ą , maj ą cej siedzib ę na terytorium RP. Na koniec 2002 roku obowi ą zywa ł o 151 zezwole ń na prowadzenie salonów gier na automatach. Dzia ł alno ść w zakresie prowadzenia salonów gier na automatach prowadzi ł y nast ę puj ą ce spó ł ki : • ZPR S.A., • Filmotechnika Sp. z o.o., • Estrada Polska Sp. z o.o., • Orbis Casino Sp. z o.o., • Bingo Centrum Sp. z o.o., • Golden Play Sp. z o.o., • Grand Sp. z o.o., • Finkorp Sp. z o.o., • Fortuna Sp. z o.o, • Casino Polonia Wroc ł aw Sp. z o.o.; Spo ś ród ww. spó ł ek podmiotem, który w roku 2002 osi ą gn ął najwi ę ksze przychody w tym segmencie by ł a ZPR S.A. – suma jej przychodów stanowi ł a 55,6% udzia ł przychodów ca ł ego segmentu. 9 9 http://www.mf.gov.pl/_files_/informatory/gry_losowe/informacja_2002.doc 11 Ocena skutków koncentracji. Przepis art. 17 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów stanowi, i ż Prezes Urz ę du wydaje zgod ę na dokonanie koncentracji, w wyniku której konkurencja na rynku nie zostanie istotnie ograniczona, w szczególno ś ci przez powstanie lub umocnienie pozycji dominuj ą cej na rynku. Organ antymonopolowy uznaj ą c za zasadne wyra ż enie zgody na dokonanie przedmiotowej koncentracji, wzi ął pod uwag ę w szczególno ś ci nast ę puj ą ce przes ł anki: − brak jest rynków w ł a ś ciwych, na które koncentracja mog ł aby wywiera ć wp ł yw w uj ę ciu horyzontalnym i wertykalnym, − pozycja ZPR na rynku konglomaratowym – rynku salonów gier na automatach, nie wp ł ywa na pozycj ę rynkow ą grupy ZPR na rynkach mediowych, − pozycja Radia Radom na lokalnym rynku reklamy, obejmuj ą cym obszar by ł ego województwa radomskiego, jest co prawda znacz ą ca, ale stanowi ona wyraz ju ż istniej ą cego lokalnego uk ł adu rynkowego, a nie konsekwencj ę zamierzonej koncentracji, − ZPR nie jest jedyn ą spó ł k ą dzia ł aj ą c ą , na wci ąż kszta ł tuj ą cym si ę rynku sieci lokalnych rozg ł o ś ni radiowych. Tym samym spotyka si ę ona z konkurencj ą ze strony innych przedsi ę biorców na nim dzia ł aj ą cych, w szczególno ś ci Agory S.A. Po przeanalizowaniu omawianej transakcji Prezes Urz ę du uzna ł , i ż w jej wyniku nie umocni si ę ani nie powstanie pozycja dominuj ą ca na ż adnym z omawianych powy ż ej rynków. Powy ż sze wzgl ę dy zadecydowa ł y zatem, i ż w ocenie organu antymonopolowego, przedmiotowa koncentracja nie b ę dzie mia ł a negatywnego wp ł ywu na konkurencj ę w Polsce. Wobec powy ż szego orzeczono jak w sentencji. Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , od niniejszej decyzji przys ł uguje, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia. Z upowa ż nienia Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Dyrektor Departamentu Ochrony Konkurencji Piotr Muck Otrzymuje : Pan Tomasz Skorupi ń ski Pe ł nomocnik Zjednoczonych Przedsi ę biorstw Rozrywkowych ul. Jubilerska 10 04-190 Warszawa