DOK-115/2004

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW Warszawa, dnia 04.11.2004 r. DOK3-421/22/04/MB DECYZJA nr DOK - 115/04 Na podstawie art. 17 w zwi ą zku z art. 12 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2003 r. Nr 86, poz. 804 ze zm.), po przeprowadzeniu post ę powania antymonopolowego wszcz ę tego na wniosek Dimon Polska Sp. z o.o. z siedzib ą w Warszawie, Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów wydaje zgod ę na dokonanie koncentracji, polegaj ą cej na przej ę ciu przez Dimon Polska Sp. z o.o. z siedzib ą w Warszawie kontroli nad cz ęś ci ą Philip Morris Polska S.A. z siedzib ą w Krakowie. UZASADNIENIE W dniu 30 czerwca 2004 r. Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, zwany dalej „organem antymonopolowym”, wszcz ął na wniosek Dimon Polska Sp. z o.o. z siedzib ą w Warszawie, zwanej dalej „Dimon”, na podstawie art. 44 ust. 1 w zwi ą zku z art. 12 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2003 r. Nr 86, poz. 804 ze zm.), zwanej dalej „ustaw ą o ochronie konkurencji”, post ę powanie antymonopolowe w sprawie koncentracji, polegaj ą cej na przej ę ciu przez Dimon kontroli nad cz ęś ci ą Philip Morris Polska S.A. z siedzib ą w Krakowie, zwanej dalej „Philip Morris”, poprzez nabycie fabryki przetwórstwa li ś ci tytoniowych w Le ż ajsku, zwanej dalej „fabryk ą w Le ż ajsku”. Z uzyskanych od strony informacji wynika, ż e łą czny obrót przedsi ę biorców uczestnicz ą cych w koncentracji - w roku obrotowym poprzedzaj ą cym rok zg ł oszenia zamiaru koncentracji - przekroczy ł 50 mln EURO, natomiast obrót fabryki w Le ż ajsku obliczony zgodnie z § 11 ust. 1 i ust. 2 rozporz ą dzenia Rady Ministrów z dnia 23 maja 2001 r. w sprawie sposobu obliczania obrotu przedsi ę biorców uczestnicz ą cych w koncentracji (Dz. U. Nr 60 poz. 611) nie przekroczy ł na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w ka ż dym z dwóch lat poprzedzaj ą cych zg ł oszenie zamiaru koncentracji 10 mln EURO. Spe ł niona zosta ł a zatem przes ł anka art. 13 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji wy łą czaj ą ca obowi ą zek zg ł oszenia zamiaru koncentracji. Jednak ż e zgodnie z art. 13a ustawy o ochronie konkurencji przepisu art. 13 pkt 1 nie stosuje si ę w przypadku koncentracji, w wyniku których powstanie lub umocni si ę pozycja dominuj ą ca na rynku, na którym nast ę puje koncentracja. Wobec spe ł nienia przes ł anek wymienionych w art. 12 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 oraz art. 13a ustawy o ochronie konkurencji, na przedsi ę biorcy przejmuj ą cym kontrol ę spoczywa ł obowi ą zek zg ł oszenia organowi antymonopolowemu zamiaru niniejszej transakcji. Organ antymonopolowy ustali ł i zwa ż y ł , co nast ę puje: Uczestnicy koncentracji Dimon nale ż y do grupy kapita ł owej DIMON INCORPORATED z siedzib ą w USA zajmuj ą cej si ę wy łą cznie przetwarzaniem li ś ci tytoniu w wielu pa ń stwach na ca ł ym ś wiecie. W Polsce Grupa posiada jedynie spó ł k ę Dimon, która nie rozpocz ęł a jeszcze dzia ł alno ś ci gospodarczej – zosta ł a utworzona w celu nabycia zorganizowanej cz ęś ci Philip Morris, tj. fabryki w Le ż ajsku. Faktyczna dzia ł alno ść Dimon polega ć b ę dzie na przetwarzaniu li ś ci tytoniu i sprzedawaniu ich odbiorcom zajmuj ą cym si ę produkcj ą wyrobów tytoniowych. W 2003 r. udzia ł grupy DIMON INCORPORATED w rynku przetwórstwa li ś ci tytoniowych Unii Europejskiej wyniós ł ok. [tajemnica przedsi ę biorstwa]. Dotychczas spó ł ki z grupy DIMON INCORPORATED by ł y g ł ównymi dostawcami tytoniu dla spó ł ek z grupy Philip Morris International na ca ł ym ś wiecie. Philip Morris prowadzi dzia ł alno ść w ramach grupy kapita ł owej Philip Morris International z siedzib ą w Lozannie w Szwajcarii, która z kolei nale ż y do grupy spó ł ek, na czele których stoi Altria Group, Inc. z siedzib ą w Nowym Jorku, USA, prowadz ą cych dzia ł alno ść na rynku dóbr konsumpcyjnych. Philip Morris International zajmuje si ę 2 produkcj ą wyrobów tytoniowych na terenie ca ł ego ś wiata z wy łą czeniem rynku USA oraz przetwórstwem li ś ci tytoniu w: Polsce, Argentynie, Kazachstanie i Indonezji. Jest udzia ł owcem, zarz ą dzaj ą cym lub w ł a ś cicielem ok. 50 fabryk. W Polsce Grupa ta dzia ł a jedynie za po ś rednictwem Philip Morris, która zajmuje si ę przetwórstwem li ś ci tytoniu oraz produkcj ą wyrobów tytoniowych. W 2003 r. udzia ł Philip Morris w polskim rynku przetwórstwa li ś ci tytoniu wyniós ł ok. [tajemnica przedsi ę biorstwa], za ś w polskim rynku sprzeda ż y wyrobów tytoniowych ok. [tajemnica przedsi ę biorstwa]. Fabryka w Le ż ajsku jest jedyn ą jednostk ą organizacyjn ą Philip Morris, która zajmuje si ę przetwórstwem li ś ci tytoniu. Ca ł y wytworzony przez ni ą tyto ń wykorzystywany jest przez podmioty wchodz ą ce w sk ł ad grupy kapita ł owej Philip Morris International. Po zbyciu fabryki w Le ż ajsku Philip Morris zaprzestanie prowadzenia dzia ł alno ś ci na polskim rynku przetwórstwa li ś ci tytoniu, nie zmieni natomiast dotychczasowego ź ród ł a pozyskiwania tego surowca wykorzystywanego do produkcji wyrobów tytoniowych, bowiem tyto ń krajowy b ę dzie nabywany z fabryki w Le ż ajsku. Opis i przyczyny transakcji Przedmiotowa transakcja polega ć b ę dzie na przej ę ciu przez Dimon kontroli nad cz ęś ci ą Philip Morris poprzez nabycie fabryki przetwórstwa li ś ci tytoniowych w Le ż ajsku. W ocenie zg ł aszaj ą cego zamiar, dokonanie planowanej koncentracji pozwoli na [tajemnica przedsi ę biorstwa]. Rynek w ł a ś ciwy, na który koncentracja wywiera wp ł yw W my ś l art. 4 pkt 8 ustawy o ochronie konkurencji, przez rynek w ł a ś ciwy rozumie si ę rynek towarów, które ze wzgl ę du na ich przeznaczenie, cen ę oraz w ł a ś ciwo ś ci, w tym jako ść , s ą uznawane przez ich nabywców za substytuty oraz s ą oferowane na obszarze, na którym ze wzgl ę du na ich rodzaj i w ł a ś ciwo ś ci, istnienie barier dost ę pu do rynku, preferencje konsumentów, znacz ą ce ró ż nice cen i koszty transportu, panuj ą zbli ż one warunki konkurencji. A zatem rynek ten wyznaczaj ą dwa elementy: towar (rynek produktowy) i terytorium (rynek geograficzny). W przedmiotowej koncentracji rynkiem w ł a ś ciwym w aspekcie produktowym jest rynek przetwórstwa li ś ci tytoniu, jednak ż e uczestnicy tej koncentracji prowadz ą dzia ł alno ść na roz łą cznych rynkach geograficznych – Dimon nie prowadzi ł a dotychczas dzia ł alno ś ci 3 gospodarczej, a grupa kapita ł owa, do której nale ż y prowadzi dzia ł alno ść w wielu krajach na ca ł ym ś wiecie, ale nie jest obecna w Polsce. Dla cz ęś ci przedsi ę biorstwa Philip Morris, tj. fabryki w Le ż ajsku, rynkiem w ł a ś ciwym geograficznie jest rynek polski. Rynek przetwórstwa li ś ci tytoniu nale ż y traktowa ć jako rynek krajowy. Przemawiaj ą za tym ni ż sze ni ż w innych krajach ceny przetworzonych li ś ci tytoniu oraz specyficzne walory smakowe polskiego tytoniu, co powoduje, ż e jest on wykorzystywany do produkcji tylko niektórych wyrobów tytoniowych. Tyto ń o podobnych w ł a ś ciwo ś ciach uprawiany jest we W ł oszech i w Hiszpanii, jednak ż e ze wzgl ę du na cen ę i wysokie koszty transportu nie stanowi substytutu dla tytoniu polskiego. Z uwagi na brak rynku wspólnego w aspekcie geograficznym przedmiotowa koncentracja nie wywrze wp ł ywu na polski rynek przetwórstwa li ś ci tytoniu ani w uk ł adzie horyzontalnym (poziomym), ani wertykalnym (pionowym). Maj ą c na wzgl ę dzie fakt, i ż Philip Morris posiada ok. [tajemnica przedsi ę biorstwa] udzia ł u w polskim rynku przetwórstwa li ś ci tytoniu, transakcja ta wywrze wp ł yw na rynek ten w uk ł adzie konglomeratowym. Charakterystyka rynku w ł a ś ciwego Polska jest najbardziej na pó ł noc wysuni ę tym krajem Europy, w którym uprawia si ę tyto ń . Zdecydowana wi ę kszo ść plantacji znajduje si ę w po ł udniowo-wschodniej cz ęś ci kraju. Uprawa jest prowadzona wy łą cznie w gospodarstwach indywidualnych. Producenci tytoniu, których liczb ę ocenia si ę na oko ł o 20 tysi ę cy, zrzeszaj ą si ę w tzw. grupy producenckie. W ostatnich latach zbiory tytoniu w Polsce wynosz ą oko ł o 25 tys. ton. Odbiorcami surowca tytoniowego na rynku krajowym s ą przedsi ę biorstwa przemys ł u tytoniowego. Do g ł ównych nale żą : Universal Leaf Tobacco Poland sp. z o.o. w J ę drzejowie, Philip Morris, Zak ł ady Tytoniowe w Lublinie S.A. oraz Kompania Tytoniowa Merkury sp. z o.o. w Podd ę bicach. Rynek tytoniu jest regulowany ustaw ą z dnia 19 grudnia 2003 r. o organizacji rynków owoców i warzyw, rynku chmielu, rynku tytoniu oraz rynku suszu paszowego (Dz. U. Nr 223, poz. 2221 ze zm.) oraz aktami wykonawczymi wydanymi na jej podstawie. Organizacja rynku tytoniu obejmuje: 4 – warunki prowadzenia dzia ł alno ś ci gospodarczej w zakresie wst ę pnego przetwarzania surowca tytoniowego, – kwotowanie produkcji surowca tytoniowego oraz – rejonizacj ę upraw tytoniu. Krajowa kwota produkcji surowca tytoniowego w 2004 r., w podziale na grupy u ż ytkowe tytoniu wynosi: – 22.200 t tytoniu jasnego – odmiana typu Virginia, – 12.633 t tytoniu jasnego – odmiana typu Burley, – 1.867 t tytoniu ciemnego suszonego powietrzem, – 1.233 t tytoniu ciemnego suszonego powietrzem z mo ż liwo ś ci ą dosuszenia i w ę dzenia. W ramach ww. kwoty Prezes Agencji Rynku Rolnego przyznaje na wniosek, w drodze decyzji, kwot ę produkcji surowca tytoniowego indywidualnym producentom lub grupom producentów tytoniu, z podzia ł em na poszczególnych cz ł onków. Ustalenie wielko ś ci kwoty produkcji surowca tytoniowego dla producentów lub grup producentów tytoniu, nast ę puje przez podzia ł krajowej kwoty proporcjonalnie do ś redniej ilo ś ci surowca tytoniowego dostarczonego przetwórcom przez ka ż dego producenta lub grup ę producentów tytoniu w okresie 3 lat poprzedzaj ą cych ostatni zbiór, a w przypadku producentów, którzy uprawiali tyto ń na podstawie limitu otrzymanego na 2003 r. i nie uprawiali tytoniu w latach 2000-2002, proporcjonalnie do ilo ś ci surowca tytoniowego b ę d ą cego przedmiotem umowy kontraktacji ze zbiorów 2003 r. Producenci mog ą zbywa ć mi ę dzy sob ą prawa do przyznanych kwot produkcji surowca tytoniowego lub ich cz ęś ci. Uprawa tytoniu jest prowadzona wy łą cznie w rejonach uprawy okre ś lonych w rozporz ą dzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 7 kwietnia 2004 r. w sprawie okre ś lenia rejonów uprawy tytoniu (Dz. U. Nr 74, poz. 682). S ą to: rejon lubelsko – podkarpacki, rejon ś wi ę tokrzysko – ma ł opolski, rejon kujawsko – pomorski, rejon mazurski oraz rejon dolno ś l ą ski. Rozporz ą dzenie równie ż okre ś la grupy odmian tytoniu, które s ą uprawiane w poszczególnych rejonach. Uprawa tytoniu jest prowadzona na podstawie: – umowy na upraw ę zawartej mi ę dzy grup ą producentów tytoniu a przetwórc ą oraz umowy kontraktacji zawartej mi ę dzy producentem a grup ą producentów tytoniu – umowy na upraw ę zawartej mi ę dzy producentem nieb ę d ą cym cz ł onkiem grupy producentów tytoniu a przetwórc ą . 5 Umowa kontraktacji lub umowa na upraw ę s ą zawierane oddzielnie dla ka ż dej z grup u ż ytkowych tytoniu, na okres nie d ł u ż szy ni ż jeden cykl produkcyjny. W przypadku niezawarcia umowy na upraw ę lub w przypadku, gdy po jej zawarciu producent lub grupa producentów tytoniu nie wykorzysta ł a ustalonej kwoty produkcji surowca tytoniowego, niezw ł ocznie zawiadamia o tym Prezesa Agencji, który z kwot tych tworzy dodatkow ą kwot ę produkcji surowca tytoniowego. Dodatkow ą kwot ę produkcji surowca tytoniowego mog ą otrzyma ć tylko grupy producentów tytoniu. Dzia ł alno ść gospodarcz ą w zakresie wst ę pnego przetwarzania surowca tytoniowego przedsi ę biorcy mog ą prowadzi ć po uzyskaniu zezwolenia wydanego, w formie decyzji, przez dyrektora oddzia ł u terenowego Agencji Rynku Rolnego w ł a ś ciwego ze wzgl ę du na miejsce zamieszkania albo siedzib ę wnioskuj ą cego przetwórcy. Produkcja surowca tytoniowego jest dotowana poprzez system premii produkcyjnych w ramach kwotowania produkcji. Warunkiem uzyskania dop ł aty jest z ł o ż enie przez producenta wniosku o udzielenie dop ł aty do łą cznej ilo ś ci sprzedanego surowca tytoniowego nie wi ę kszej ni ż wynika to z zawartej umowy na upraw ę , w ramach decyzji Prezesa Agencji Rynku Rolnego o przyznaniu kwoty produkcji surowca tytoniowego. Z powy ż szego wynika, i ż przyznana Polsce na 2004 r. kwota produkcji surowca tytoniowego w łą cznej wysoko ś ci 37.933 tony jest wy ż sza od przeci ę tnej krajowej produkcji surowca tytoniowego (ok. 25.000 ton). W 2003 r. wykorzystanie zdolno ś ci produkcyjnych fabryki w Le ż ajsku wynios ł o ok. [tajemnica przedsi ę biorstwa], co dawa ł o ok. [tajemnica przedsi ę biorstwa] udzia ł u w polskim rynku przetwórstwa li ś ci tytoniu. Jak wynika z informacji dostarczonych przez stron ę , po dokonaniu koncentracji Dimon zamierza [tajemnica przedsi ę biorstwa]. Zdaniem organu antymonopolowego, zak ł adaj ą c maksymalne ich wykorzystanie [tajemnica przedsi ę biorstwa], udzia ł fabryki w Le ż ajsku w polskim rynku przetwórstwa li ś ci tytoniu w 2004 r. wyniós ł by ok. [tajemnica przedsi ę biorstwa]. Zgodnie z art. 17 ustawy o ochronie konkurencji organ antymonopolowy w drodze decyzji wydaje zgod ę na dokonanie koncentracji, w wyniku której konkurencja na rynku nie zostanie istotnie ograniczona, w szczególno ś ci przez powstanie lub umocnienie pozycji dominuj ą cej na rynku. Zgodnie z art. 4 pkt 9 tej ustawy przez pozycj ę dominuj ą c ą rozumie si ę pozycj ę przedsi ę biorcy, która umo ż liwia mu zapobieganie skutecznej konkurencji na rynku w ł a ś ciwym przez stworzenie mu mo ż liwo ś ci dzia ł ania w znacznym zakresie niezale ż nie od 6 konkurentów, kontrahentów oraz konsumentów; domniemywa si ę , ż e przedsi ę biorca ma pozycj ę dominuj ą c ą , je ż eli jego udzia ł w rynku przekracza 40%. Oceniaj ą c wp ł yw planowanej koncentracji na stan konkurencji na krajowym rynku przetwórstwa li ś ci tytoniu, organ antymonopolowy uwzgl ę dni ł fakt, i ż w wyniku zamierzonej koncentracji podmiot nieobecny dotychczas na polskim rynku przetwórstwa li ś ci tytoniu przejmie dzia ł alno ść innego podmiotu, który tym samym zaprzestanie dzia ł alno ś ci na tym rynku. Nie nast ą pi zatem konsolidacja na polskim rynku przetwórstwa li ś ci tytoniu, dojdzie natomiast do zmiany w ł a ś ciciela zorganizowanej cz ęś ci przedsi ę biorstwa, która spowoduje, i ż nieobecna dotychczas na polskim rynku spó ł ka Dimon b ę dzie posiada ł a ok. [tajemnica przedsi ę biorstwa] udzia ł w rynku przetwórstwa li ś ci tytoniu, który b ę dzie wynika ł z posiadanej ju ż pozycji rynkowej fabryki w Le ż ajsku. W ś wietle powy ż szego brak jest podstaw do stwierdzenia, i ż w wyniku przedmiotowej koncentracji konkurencja na krajowym rynku przetwórstwa li ś ci tytoniu zostanie istotnie ograniczona. Przedmiotowy zamiar koncentracji spe ł nia zatem przes ł anki art. 17 ustawy o ochronie konkurencji, st ą d orzeczono jak w sentencji. Zgodnie z art. 78 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c. od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie - s ą du ochrony konkurencji i konsumentów - za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów - w terminie dwutygodniowym od daty jej dor ę czenia. Z upowa ż nienia Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Dyrektor Departamentu Ochrony Konkurencji Piotr M ű ck Otrzymuje : Dimon Polska Sp. z o.o., Warszawa 7