DOK-106/2004

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DOK3-421/27/04/EP Warszawa, 2004-10-20 DECYZJA Nr DOK - 106/2004 Na podstawie art. 17 w zwi ą zku z art. 12 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz. U. z 2003 r. Nr 86, poz. 804 ze zm.), Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów wydaje zgod ę na dokonanie koncentracji, polegaj ą cej na przej ę ciu przez Randstad Polska Sp. z o. o. z siedzib ą w Warszawie kontroli nad Intersource Holding Sp. z o. o. z siedzib ą w Warszawie. UZASADNIENIE W dniu 9 wrze ś nia 2004 r. Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, zwany dalej „organem antymonopolowym”, na podstawie art. 44 ust. 1 w zwi ą zku z art. 12 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2003 r. Nr 86, poz. 804), zwanej dalej tak ż e „ustaw ą ”, wszcz ął na wniosek Randstad Polska Sp. z o. o. z siedzib ą w Warszawie, zwanej dalej „Randstad Polska”, post ę powanie antymonopolowe w sprawie koncentracji, polegaj ą cej na przej ę ciu przez t ę Spó ł k ę kontroli nad Intersource Holding Sp. z o. o. z siedzib ą w Warszawie, zwan ą dalej „Intersource Holding”. Z wniosku zg ł oszeniowego wynika, ż e planowana koncentracja spe ł nia przes ł anki art. 12 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 oraz nie spe ł nia ż adnej z przes ł anek art. 13 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, wobec czego na Randstad Polska spoczywa ł obowi ą zek zg ł oszenia przedmiotowego zamiaru. Uczestnicy koncentracji Randstad Polska nale ż y do Grupy Randstad, jednej z najwi ę kszych na ś wiecie agencji pracy tymczasowej, która prowadzi dzia ł alno ść w Holandii, Belgii, Niemczech i w po ł udniowo-wschodniej cz ęś ci Stanów Zjednoczonych, a tak ż e w Kanadzie, Danii, Francji, W ł oszech, Luksemburgu, Portugalii, Hiszpanii, Wielkiej Brytanii i Szwajcarii. Na jej czele stoi Randstad Holding N.V. z siedzib ą w Holandii, spó ł ka notowana na gie ł dzie Euronex t w Amsterdamie, gdzie sprzedawane s ą tak ż e opcje na jej akcje. Us ł ugi ś wiadczone przez spó ł ki nale żą ce do Grupy polegaj ą na kontaktowaniu we w ł a ś ciwym momencie ludzi poszukuj ą cych ciekawej i dobrze p ł atnej pracy z firmami poszukuj ą cymi pracowników z odpowiednimi kwalifikacjami. Grupa dzia ł a pod kilkoma markami: Randstad, Yacht, Capac Inhouse Services, Tempo-Team, Profcore oraz Otter-Westelaken. W Polsce Grupa zainaugurowa ł a swoj ą dzia ł alno ść z pocz ą tkiem 2004 roku, otwieraj ą c pierwsze biuro w Warszawie nale żą ce do Randstad Polska. Spó ł ka ta prowadzi dzia ł alno ść n a rynku rekrutacji pracowników sta ł ych, na rynku zatrudniania i udost ę pniania pracowników tymczasowych oraz wynajmowania pracowników w ł asnych. Jednocze ś nie Grupa Randstad jes t obecna w Polsce za po ś rednictwem Job Net Sp. z o. o. z siedzib ą w Warszawie, której udzia ł y zosta ł y nabyte przez Randstad Polska w sierpniu br. Job Net prowadzi dzia ł alno ść – analogiczn ą do dzia ł alno ś ci Randstad Polska – od 1999 r. G ł ówna siedziba Job Net znajduje si ę w Warszawie, a jej przedstawicielstwo w Toruniu. Firma jest cz ł onkiem za ł o ż onego w 2002 r. Zwi ą zku Agencji Pracy Tymczasowej (ZAPT), który powsta ł z inicjatywy wiod ą cych firm z bran ż y dzia ł aj ą cych wed ł ug najwy ż szych standardów etycznych. ZAPT, który jest jedyn ą organizacj ą w Polsce zrzeszaj ą c ą legalnie dzia ł aj ą ce agencje pracy tymczasowej, jes t cz ł onkiem CIETT - najwa ż niejszej organizacji zrzeszaj ą cej agencje pracy tymczasowej z ca ł ego ś wiata, wobec czego jego zadaniem jest podejmowanie dzia ł a ń promuj ą cych rozwi ą zania pracy tymczasowej i dostosowywanie standardów prawnych i etycznych do norm obowi ą zuj ą cych w ca ł ej Europie. Intersource Holding jest spó ł k ą holdingow ą , która prowadzi dzia ł alno ść gospodarcz ą za po ś rednictwem 2 spó ł ek zale ż nych dzia ł aj ą cych w Polsce i jednej spó ł ki, której siedziba znajduje si ę w Rumunii. Spó ł ki dzia ł aj ą ce w Polsce to Intersource Sp. z o. o. i Learning Systems Polska Sp. z o. o. Firma Intersource Sp. z o. o., która powsta ł a w 1994 roku, prowadzi dzia ł alno ść na terenie ca ł ej Polski w zakresie zatrudnienia tymczasowego, leasing u pracowników, zatrudnienia na stanowiska specjalistyczne oraz rekrutacji sta ł ej. Ponadto Intersource Sp. z o. o. ś wiadczy us ł ugi doradztwa personalnego i zarz ą dzania zasobami 2 ludzkimi oraz us ł ugi payrollu, tzn. obs ł ugi list p ł ac. Learning Systems Polska Sp. z o. o. dzia ł a na rynku us ł ug szkoleniowych dla przedsi ę biorstw w zakresie wdra ż ania strategii rynkowych. Przyczyny koncentracji Planowana koncentracja zostanie dokonana zgodnie z Przedwst ę pn ą Umow ą Sprzeda ż y Udzia ł ów w Intersource Holding z dnia 26 sierpnia 2004 r., zawarta pod warunkiem zawieszaj ą cym uzyskania zgody Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Randstad Polska zamierza naby ć wszystkie udzia ł y w Intersource Holding, co oznacza, ż e przejmie po ś redni ą kontrol ę nad Intersource Sp. z o. o. i Learning Systems Polska Sp. z o. o. Bezpo ś rednim deklarowanym celem koncentracji po stronie Randstad Polska jest rozwini ę cie dzia ł alno ś ci na polskim rynku na szersz ą skal ę . Planowana koncentracja stanowi realizacj ę strategii Grupy Randstad zmierzaj ą cej do uzyskania wzrostu przychodów poprzez rozszerzenie oferty handlowej i rynków, na których Grupa prowadzi dzia ł alno ść . Zgodnie z deklaracj ą zg ł aszaj ą cego zamiar koncentracji jej celem jest równie ż podniesienie jako ś ci us ł ug rekrutacji i udost ę pniana pracowników z korzy ś ci ą dla klientów firmy. Organ antymonopolowy ustali ł i zwa ż y ł , co nast ę puje : Zgodnie z art. 17 ustawy Prezes Urz ę du w drodze decyzji wydaje zgod ę na dokonanie koncentracji, w wyniku której konkurencja na rynku nie zostanie istotnie ograniczona, w szczególno ś ci poprzez powstanie lub umocnienie pozycji dominuj ą cej na rynku. Przez pozycj ę dominuj ą c ą , zgodnie z art. 4 pkt 9 ustawy, rozumie si ę pozycj ę przedsi ę biorcy, która umo ż liwia mu zapobieganie skutecznej konkurencji na rynku w ł a ś ciwym przez stworzenie mu mo ż liwo ś ci dzia ł ania w znacznym zakresie niezale ż nie od konkurentów, kontrahentów oraz konsumentów; domniemywa si ę , ż e przedsi ę biorca ma pozycj ę dominuj ą c ą , je ż eli jego udzia ł w rynku przekracza 40%. Ocena oddzia ł ywania koncentracji na stan konkurencji wymaga okre ś lenia rynków w ł a ś ciwych zarówno w aspekcie produktowym, jak i geograficznym, na które koncentracja wywiera wp ł yw. W my ś l art. 4 pkt 8 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów przez rynek w ł a ś ciwy rozumie si ę rynek towarów, które ze wzgl ę du na ich przeznaczenie, cen ę oraz w ł a ś ciwo ś ci, w tym jako ść , s ą uznawane przez ich nabywców za substytuty oraz s ą oferowane na obszarze, na którym ze wzgl ę du na ich rodzaj i w ł a ś ciwo ś ci, istnienie barier dost ę pu do rynku, preferencje konsumentów, znacz ą ce ró ż nice cen i koszty transportu, panuj ą zbli ż one 3 warunki konkurencji. A zatem rynek ten wyznaczaj ą zasadniczo dwa elementy: towar (rynek produktowy) i terytorium (rynek geograficzny). Rynek w ł a ś ciwy Jak wynika z opisu dzia ł alno ś ci przedsi ę biorców uczestnicz ą cych w koncentracji, w ł a ś ciwym dla niej rynkiem produktowym jest rynek us ł ug w zakresie rekrutacji pracowników i udost ę pniania pracowników (PKD 74.50. A), na którym prowadz ą dzia ł alno ść obaj uczestnicy koncentracji. Rynek rekrutacji polega na ś wiadczeniu szerokiego zakresu us ł ug na rzecz przedsi ę biorców poszukuj ą cych pracowników etatowych oraz innych osób ś wiadcz ą cych prac ę . Komisja Europejska wyró ż nia dwa segmenty tego rynku: segment us ł ug w zakresie rekrutacji sta ł ych pracowników oraz segment us ł ug w zakresie zatrudniania i udost ę pniania pracowników tymczasowych oraz wynajmowania pracowników w ł asnych. Za takim rozró ż nieniem ww. rynków przemawia fakt, ż e pracownicy tymczasowi zatrudniani s ą przez agencje po ś rednictwa pracy, które wyp ł acaj ą im równie ż wynagrodzenie, natomiast pracownicy stali zatrudniani s ą przez przedsi ę bior ę , który zg ł asza agencji swoje potrzeby w zakresie kwalifikacji i innych cech poszukiwanego pracownika. Ponadto pracownicy stali tylko w niektórych okoliczno ś ciach mog ą by ć zast ę powani przez pracowników tymczasowych i dodatkowo tych dwóch rodzajów kategorii pracowników dotycz ą ro ż ne uregulowania prawne. Okre ś laj ą c rynek w ł a ś ciwy w aspekcie geograficznym nale ż y wzi ąć pod uwag ę , na jakim obszarze dost ę pne s ą us ł ugi oferowane przez uczestników koncentracji. Grupa Randstad, do której nale ż y aktywny uczestnik koncentracji, tj. Randstad Polska, prowadzi dzia ł alno ść na rynku o zasi ę gu ś wiatowym, natomiast zasi ę g dzia ł alno ś ci obu bezpo ś rednich uczestników koncentracji ograniczony jest do rynku polskiego, wobec czego przyj ąć nale ż y, ż e wspólnym dla przedmiotowej koncentracji rynkiem geograficznym jest terytorium Polski . Takie stanowisko organu antymonopolowego pozostaje w zgodzie z orzeczeniami Komisji Europejskiej, która w swoich orzeczeniach dotycz ą cych rynku rekrutacji pracowników (zob./M.1687 - Adecco/Olsten, par. 6; IV/M.765 - Adia/Ecco, par. 16) uznaje, ż e rynek geograficzny ma zasi ę g nie szerszy ni ż rynek krajowy. W uzasadnieniu tej opinii Komisja stwierdza, ż e przy rozpatrywaniu tego rynku nale ż y uwzgl ę dnia ć ró ż nice wyst ę puj ą ce w zakresie uregulowa ń prawnych dotycz ą cych rekrutacji pracowników w poszczególnych krajach oraz fakt, ż e pracownik wykonuj ą cy swoje obowi ą zki pos ł uguje si ę g ł ównie j ę zykiem ojczystym. 4 Rynkiem w ł a ś ciwym dla przedmiotowej koncentracji jest zatem rynek us ł ug rekrutacji pracowników w Polsce. Rynek ten charakteryzuje si ę ogólnie silnym tempem wzrostu, znikomymi barierami w zakresie wej ś cia na rynek oraz znaczn ą konkurencj ą . G ł ównymi konkurentami uczestników koncentracji w rynku rekrutacji pracowników tymczasowych s ą firmy zrzeszone w Zwi ą zku Agencji Pracy Tymczasowej, a mianowicie: Adecco Poland Sp. z o.o. z szacunkowym udzia ł em w rynku wynosz ą cym ok. [ tajemnica przedsi ę biorstwa ] %, Creyf’s Polska Sp. z o.o. z udzia ł em ok. [ tajemnica przedsi ę biorstwa ] %, Active Plus Sp. z o.o. z udzia ł em ok. [ tajemnica przedsi ę biorstwa ] i Manpower Polska Sp. z o.o. z udzia ł em ok. [ tajemnica przedsi ę biorstwa ] %, a tak ż e nie zrzeszona spó ł ka Workservice Sp. z o.o. z udzia ł em ok. [ tajemnica przedsi ę biorstwa ] %. Powy ż sze szacunki udzia ł ów rynkowych oparte zosta ł y na danych dotycz ą cych 2003 r., przy czym zgodnie z ocen ą ZAPT nie uleg ł y on istotnej zmianie w 2004 r. Udzia ł Randstad Polska w rynku w ł a ś ciwym w 2004 roku jest znikomy, nie przekracza 0,1%, bowiem spó ł ka ta rozpocz ęł a dzia ł alno ść w drugim kwartale tego roku. Udzia ł Job Net - po ś redniego uczestnika koncentracji po stronie przedsi ę biorcy aktywnego - nie przekroczy ł natomiast poziomu [ tajemnica przedsi ę biorstwa ] % ani w rynku rekrutacji pracowników sta ł ych, ani w rynku rekrutacji pracowników tymczasowych oraz wynajmowania pracowników w ł asnych. Przedsi ę biorca pasywny, Intersource Holding, posiada – wg szacunków dokonanych przez ZAPT - nast ę puj ą ce udzia ł y rynkowe: [ tajemnica przedsi ę biorstwa ] % w rynku rekrutacji pracowników sta ł ych oraz ok. [ tajemnica przedsi ę biorstwa ] % w rynku zatrudniania i udost ę pniania pracowników tymczasowych oraz wynajmowania pracowników w ł asnych. Skutki koncentracji Analiza powy ż szych danych, obrazuj ą cych pozycj ę przedsi ę biorców uczestnicz ą cych w koncentracji na rynku rekrutacji pracowników, prowadzi do wniosku, ż e przedmiotowa koncentracja nie wywiera wp ł ywu na rynek w ł a ś ciwy w uk ł adzie horyzontalnym, wertykalnym i konglomeratowym. Poj ę cia rynków, na które koncentracja wywiera wp ł yw w uk ł adzie horyzontalnym, wertykalnym oraz konglomeratowym, zosta ł y okre ś lone w punkcie 7.2 Wykazu Informacji i Dokumentów, stanowi ą cego za łą cznik do rozporz ą dzenia Rady Ministrów z dnia 3 kwietnia 2002 r. w sprawie zg ł oszenia zamiaru koncentracji przedsi ę biorców (Dz. U. Nr 37 poz. 334). Rynkiem w ł a ś ciwym, na który koncentracja wywiera wp ł yw w uk ł adzie horyzontalnym (poziomym), jest ka ż dy rynek produktowy, na którym zaanga ż owani s ą co najmniej dwaj 5 przedsi ę biorcy uczestnicz ą cy w koncentracji (rynki wspólne) i gdzie koncentracja prowadzi do uzyskania łą cznego udzia ł u w rynku geograficznym w wysoko ś ci wi ę kszej ni ż 20 %. Rozpatrywana koncentracja nie prowadzi do uzyskania przez jej uczestników takiej pozycji rynkowej, bowiem ich łą czny udzia ł w rynku w ł a ś ciwym nie przekracza 20%. Rynkiem w ł a ś ciwym, na który koncentracja wywiera wp ł yw w uk ł adzie wertykalnym jest ka ż dy rynek produktowy, na którym przynajmniej potencjalnie mo ż e wyst ą pi ć powi ą zanie typu dostawca-odbiorca i równocze ś nie indywidualny lub łą czny udzia ł uczestników koncentracji przekracza 30% na tym rynku. W przypadku przedmiotowej koncentracji nie wyst ę puje rynek produktowy, na którym dzia ł a co najmniej jeden z uczestników koncentracji i który jest jednocze ś nie rynkiem zakupu lub sprzeda ż y dla drugiego jej uczestnika. Oznacza to, ż e koncentracja nie wywiera wp ł ywu na rynek w uk ł adzie wertykalnym. Rynkiem w ł a ś ciwym, na który koncentracja wywiera wp ł yw w uk ł adzie konglomeratowym, jest ka ż dy rynek produktowy, na którym mi ę dzy przedsi ę biorcami uczestnicz ą cymi w koncentracji nie istniej ą ż adne powi ą zania (uk ł ady) horyzontalne i wertykalne, ale przynajmniej jeden przedsi ę biorca uczestnicz ą cy w koncentracji posiada wi ę cej ni ż 40% udzia ł u w jakimkolwiek rynku w ł a ś ciwym. Przedmiotowa koncentracja nie wywiera wp ł ywu na rynek w uk ł adzie konglomeratowym, poniewa ż ż aden z jej uczestników nie posiada udzia ł u przekraczaj ą cego 40% w jakimkolwiek rynku produktowym. Jak wynika z powy ż szych ustale ń , poniewa ż koncentracja polegaj ą ca na przej ę ciu przez Randstad Polska kontroli nad Intersource Holding nie wywiera wp ł ywu na rynek w ł a ś ciwy, w wyniku jej realizacji konkurencja nie zostanie istotnie ograniczona, w szczególno ś ci poprzez powstanie lub umocnienie pozycji dominuj ą cej. Oznacza to, ż e spe ł nione zosta ł y przytoczone wcze ś niej przes ł anki art. 17 ustawy. Wobec powy ż szego orzeczono jak w sentencji. Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c. - od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie - S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Z upowa ż nienia Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów DYREKTOR Departamentu Ochrony Konkurencji Piotr Mück 6 Otrzymuje: Randstad Polska Sp. z o.o. Za po ś rednictwem pe ł nomocnika Pani Magdaleny Loos Allen & Overy, A. Siemi ą tkowski Spó ł ka komandytowa ul. Ż elazna 28/30 00-832 Warszawa 7