DIH-77/2013

PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DIH-023-88(3)/13/JS Warszawa, 4 grudnia 2013 r. DECYZJA DIH-1/ 77 /2013 Na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 267), art. 1 ust. 3, art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o Inspekcji Handlowej (Dz.U. z 2009 r. Nr 151, poz. 1219 z późn. zm.), art. 40a ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spoŜywczych (Dz.U. z 2005 r. Nr 187, poz. 1577 z późn. zm.) Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, po rozpatrzeniu odwołania przedsiębiorcy Michała Woźniaka wykonującego działalność gospodarczą pod nazwą „TUNIA”- PUB Sklep WielobranŜowy Michał Woźniak w Łodzi, od decyzji Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej Nr 83/śG/2013 z dnia 11 października 2013 r. (nr akt sprawy: śG.8361.235.2013), którą ww. przedsiębiorcy wymierzono karę pienięŜną w wysokości 599zł (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt dziewięć złotych) z tytułu wprowadzenia do obrotu dziewięciu partii produktów nieodpowiadających jakości handlowej określonej w przepisach: 1. uchyla zaskarŜoną decyzję w całości, 2. wymierza przedsiębiorcy Michałowi Woźniakowi wykonującemu działalność gospodarczą pod nazwą „TUNIA”- PUB Sklep WielobranŜowy Michał Woźniak w Łodzi karę pienięŜną w wysokości 500 zł (słownie: pięćset złotych) z tytułu wprowadzenia do obrotu czterech partii produktów (wątróbka drobiowa, serca drobiowe, wieprzowina drobna, kości wieprzowe z karczku) nieodpowiadających jakości handlowej określonej w przepisach o jakości handlowej. UZASADNIENIE W toku kontroli przeprowadzonej w dniach od 9 do 13 sierpnia 2013 r. przez inspektorów reprezentujących Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej, zwanego dalej równieŜ „Łódzkim WIIH” , w sklepie przy ul. Przędzalnianej 124A w Łodzi, naleŜącym do przedsiębiorcy Michała Woźniaka wykonującego działalność gospodarczą pod nazwą „TUNIA”- PUB Sklep WielobranŜowy Michał Woźniak w Łodzi, zwanego dalej równieŜ „stroną” , zakwestionowano: − cztery partie produktów, tj. wątróbkę drobiową, serca drobiowe, wieprzowinę drobną i kości wieprzowe o łącznej wartości 60,21 zł o niewłaściwych cechach organoleptycznych. Produkty te posiadały znacznie zmieniony wygląd i zapach świadczący o nieświeŜości 2 (wygląd i zapach nieswoisty dla tego typu produktów), a zatem zostały wprowadzone do obrotu z naruszeniem art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spoŜywczych (Dz.U. z 2005 r. Nr 187, poz. 1577 z późn. zm.), zwanej dalej „ustawą o jakości handlowej”, − pięć partii świeŜego mięsa drobiowego o łącznej wartości 129,69 zł, dla którego w ocenie Łódzkiego WIIH, wbrew wymaganiom określonym w przepisach art. 5 ust. 3 i art. 5 ust. 5 w związku z art. 5 ust. 4 lit. a, c i d rozporządzenia Komisji (WE) Nr 543/2008 z 16 czerwca 2008 r. wprowadzającego szczegółowe przepisy wykonawcze do rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w sprawie niektórych norm handlowych w odniesieniu do mięsa drobiowego (Dz. U. L 157 z 17.6.2008, s. 46 ze zm.), zwanego dalej „ rozporządzeniem 543/2008 ”, nie podano w miejscu sprzedaŜy daty waŜności, kategorii, stanu w którym mięso drobiowe wprowadza się do obrotu, numeru rejestracyjnego rzeźni lub zakładu rozbioru. PowyŜsze ustalenia udokumentowano w Protokole kontroli z dnia 13 sierpnia 2013 r. wraz z załącznikami (nr akt kontroli: śG.8361.235.2013). W związku z powyŜszym, pismem z dnia 12 września 2013 r., Łódzki WIIH zawiadomił przedsiębiorcę Michała Woźniaka wykonującego działalność gospodarczą pod nazwą „TUNIA”- PUB Sklep WielobranŜowy Michał Woźniak w Łodzi o wszczęciu postępowania administracyjnego w przedmiocie wymierzenia na podstawie art. 40a ust. 1 pkt 3 ustawy o jakości handlowej, kary pienięŜnej z tytułu wprowadzenia do obrotu dziewięciu partii ww. produktów oraz o przysługującym stronie prawie do wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów i materiałów. Strona nie skorzystała z przysługującego jej prawa. Po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego, decyzją Nr 83/śG/2013 z dnia 11 października 2013 r. (nr akt sprawy: śG.8361.235.2013), Łódzki WIIH wymierzył, w oparciu o art. 40a ust. 1 pkt 3 ustawy o jakości handlowej, ww. przedsiębiorcy karę pienięŜną w wysokości 599 zł. Pismem z dnia 28 października 2013 r., strona złoŜyła do Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, zwanego dalej równieŜ „Prezesem UOKiK”, odwołanie od ww. decyzji, wnosząc o uchylenie zaskarŜonej decyzji. Strona stwierdziła, Ŝe odmawia zapłacenia – jak się wyraziła - „kolejnego mandatu”, w postaci kary pienięŜnej w wysokości 599 zł wymierzonej decyzją Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej Nr 83/śG/2013 z dnia 11 października 2013 r. i w związku z tym wniosła o przekazanie sprawy do sądu. W opinii strony tylko sąd moŜe w sposób obiektywny i sprawiedliwy ocenić materiał dowodowy i wydać stosowny wyrok. Strona uwaŜa, Ŝe skoro postawiono zarzut naraŜenia zdrowia i Ŝycia mieszkańców to jest to przestępstwo i powinna zostać powiadomiona prokuratura. Strona podkreśliła takŜe, Ŝe została ukarana juŜ mandatem karnym w wysokości 300 zł i w związku z powyŜszym uwaŜa, Ŝe wymierzenie kary w drodze decyzji w kwocie 599 zł jest niesłuszne. Pismem z dnia 6 listopada 2013 r., Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów poinformował przedsiębiorcę Michała Woźniaka wykonującego działalność gospodarczą pod nazwą „TUNIA”- PUB Sklep WielobranŜowy Michał Woźniak w Łodzi, Ŝe przed wydaniem rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie, stronie biorącej udział 3 w postępowaniu administracyjnym przysługuje na podstawie art. 10 Kpa prawo do zapoznania się z aktami sprawy, a takŜe wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych Ŝądań. Strona nie skorzystała z przysługujących jej uprawnień. Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów zwaŜył, co następuje. Wprowadzane do obrotu artykuły rolno-spoŜywcze, zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy o jakości handlowej, powinny spełniać wymagania w zakresie jakości handlowej, jeŜeli w przepisach o jakości handlowej zostały określone takie wymagania, oraz dodatkowe wymagania dotyczące tych artykułów, jeŜeli ich spełnienie zostało zadeklarowane przez producenta. Jakość handlowa, stosownie do art. 3 pkt 5 tej ustawy, to cechy artykułu rolno- spoŜywczego dotyczące m.in. jego właściwości organoleptycznych i fizykochemicznych w zakresie technologii produkcji, wielkości lub masy oraz wymagania wynikające ze sposobu produkcji, opakowania, prezentacji i oznakowania, nieobjęte wymaganiami sanitarnymi, weterynaryjnymi lub fitosanitarnymi . Ustawa o jakości handlowej stanowi w art. 40a ust. 1 pkt 3, Ŝe kaŜdy, kto wprowadza do obrotu artykuły rolno-spoŜywcze nieodpowiadające jakości handlowej określonej w przepisach o jakości handlowej lub deklarowanej przez producenta w oznakowaniu tych artykułów, podlega karze pienięŜnej w wysokości do pięciokrotnej wartości korzyści majątkowej uzyskanej lub która mogłaby zostać uzyskana przez wprowadzenie tych artykułów rolno-spoŜywczych do obrotu, nie niŜszej jednak niŜ 500 zł. Ustalając wysokość kary pienięŜnej, wojewódzki inspektor Inspekcji Handlowej uwzględnia, na mocy art. 40a ust. 5 tej ustawy stopień szkodliwości czynu, stopień zawinienia, zakres naruszenia, dotychczasową działalność podmiotu działającego na rynku artykułów rolno-spoŜywczych i wielkość jego obrotów. Rozporządzenie 543/2008 wiąŜe w całości i jest bezpośrednio stosowane we wszystkich państwach członkowskich. Ustanawia ono dodatkowe wymagania, które musi spełniać mięso drobiowe wprowadzane do obrotu na terenie Unii Europejskiej. W art. 5 ust. 4 określa ono szczegółowe informacje, które muszą być podane na etykiecie opakowania jednostkowego w tym m.in. klasę mięsa, stan, w którym mięso wprowadza się do obrotu, zalecaną temperaturę przechowywania oraz numer rejestracyjny rzeźni lub zakładu rozbioru. Natomiast art. 5 ust. 5 ww. rozporządzenia odnosi się do mięsa drobiowego oferowanego do sprzedaŜy bez opakowań i stanowi, Ŝe w odniesieniu do oznaczeń, o których mowa w ust. 4 stosuje się art. 14 dyrektywy 2000/13/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 marca 2000 r. w sprawie zbliŜenia ustawodawstw Państw Członkowskich w zakresie etykietowania, prezentacji i reklamy środków spoŜywczych (Dz.U. L 109 z 6.5.2000, str. 29). Zgodnie z art. 14 tej dyrektywy, w przypadku, gdy środki spoŜywcze są oferowane do sprzedaŜy konsumentowi bez opakowania lub gdy są pakowane w miejscach sprzedaŜy na Ŝyczenie konsumenta państwa członkowskie przyjmują szczegółowe zasady dotyczące 4 sposobu przedstawiania dokładnych informacji, przy czym mogą zadecydować o zrezygnowaniu z wymogu podawania wszystkich lub niektórych z tych informacji. NaleŜy zauwaŜyć, Ŝe o ile przepisy rozporządzeń unijnych obowiązują wprost wszystkie państwa członkowskie, o tyle dziedziny objęte dyrektywami wymagają implementacji do prawa krajowego. Przepisy dyrektywy 2000/13/WE w Polsce wdraŜa ustawa z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spoŜywczych (Dz. U. z 2005 r. Nr 187, poz. 1577 z późn. zm.) i ustawa z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie Ŝywności i Ŝywienia (Dz. U. z 2010 r. Nr 136, poz. 914 z późn. zm.), zwana dalej „ ustawą o bezpieczeństwie Ŝywności ” oraz wydane na ich podstawie rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 10 lipca 2007 r. w sprawie znakowania środków spoŜywczych (Dz.U. Nr 137, poz. 966 z późn. zm.), zwane dalej rozporządzeniem „ w sprawie znakowania środków spoŜywczych ”. Przepisy te regulują szczegółowy zakres informacji podawanych w oznakowaniu opakowanych środków spoŜywczych i środków spoŜywczych bez opakowań przeznaczonych bezpośrednio dla konsumenta. Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów zauwaŜa, Ŝe rozporządzenie w sprawie znakowania środków spoŜywczych w przypadku mięsa drobiowego oferowanego konsumentom bez opakowań wymaga podania na wywieszce dotyczącej danego środka spoŜywczego lub w innym miejscu dostępnym bezpośrednio konsumentom nazwy tego środka, nazwy albo imienia i nazwiska producenta oraz klasy jakości handlowej lub innego wyróŜnika jakości handlowej, o ile zostały one ustalone w odrębnych przepisach. Podsumowując, zgodnie z art. 5 ust. 5 rozporządzenia 543/2008, jeŜeli mięso drobiowe jest oferowane do sprzedaŜy bez opakowania, stosuje się art. 14 dyrektywy 2000/13/WE, który w przypadku środków spoŜywczych bez opakowań, do decyzji państw członkowskich pozostawia zakres informacji podawanych do wiadomości konsumenta. Tym samym, w rozpatrywanym przypadku, przepisem regulującym sposób oznakowania mięsa drobiowego bez opakowań jest rozporządzenie w sprawie znakowania środków spoŜywczych. W niniejszej sprawie organ pierwszej instancji wymierzył stronie karę pienięŜną podstawie art. 40a ust. 1 pkt 3 ustawy o jakości handlowej z tytułu wprowadzenia do obrotu dziewięciu partii produktów o łącznej wartości 189,9 zł o niewłaściwej jakości handlowej, tj: czterech partii produktów (wątróbki drobiowe, serca drobiowe, wieprzowina drobna i kości wieprzowe) o niewłaściwych cechach organoleptycznych oraz pięciu partii świeŜego mięsa drobiowego z uwagi na niewłaściwe oznakowanie w miejscu sprzedaŜy. W ocenie Prezesa UOKiK wymierzenie kary stronie było zasadne, ale tylko w odniesieniu do zakwestionowanych czterech partii produktów o niewłaściwych cechach organoleptycznych. W przypadku zakwestionowanych pięciu partii świeŜego mięsa drobiowego, Prezes UOKiK po wnikliwej analizie przepisów, ustalił Ŝe nie doszło do naruszenia przepisów o jakości handlowej i Łódzki WIIH błędnie zinterpretował obowiązujące przepisy w zakresie oznakowania mięsa drobiowego sprzedawanego bez opakowań. 5 Odwołując się od decyzji strona wniosła o uchylenie zaskarŜonej decyzji. Strona stwierdziła, Ŝe odmawia zapłacenia wymierzonej kary i w związku z tym wniosła o przekazanie sprawy do sądu. Strona podkreśliła, Ŝe została juŜ ukarana mandatem karnym w wysokości 300 zł i w związku z powyŜszym uwaŜa, Ŝe wymierzenie kary w drodze decyzji w kwocie 599 zł jest niesłuszne. Odnosząc się do powyŜszego Prezes UOKiK zauwaŜa, Ŝe zwaŜywszy na kompetencje organów Inspekcji Handlowej, zgodnie z przepisami ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270) skargę do wojewódzkiego sądu administracyjnego moŜna wnieść po wyczerpaniu środków zaskarŜenia, jakie słuŜą skarŜącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Pouczenie w tej sprawie znajduje się na końcu niniejszej decyzji. W kwestii ukarania strony mandatem karnym w wysokości 300 zł Prezes UOKiK podkreśla, Ŝe przedmiotowy mandat nałoŜono w związku z popełnieniem wykroczeń określonych w: − art. 137 § 1 Kodeksu wykroczeń (Dz. U. z 2013 r. poz. 482 t.j.) w związku z naruszeniem przepisów o obowiązku uwidaczniania cen, określonych w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 10 czerwca 2002 r. w sprawie szczegółowych zasad uwidaczniania cen towarów i usług oraz sposobu oznaczania ceną towarów przeznaczonych do sprzedaŜy (Dz. U. Nr 99, poz. 894 z późn. zm.), − art. 100 ust. 1 pkt 1 ustawy bezpieczeństwie Ŝywności i Ŝywienia w związku z wprowadzeniem do obrotu środków spoŜywczych po upływie terminu przydatności do spoŜycia lub daty minimalnej trwałości (6 partii – 1 partii kiełbasy o nazwie „spod strzechy” i 5 partii przypraw), − art. 111 § 2 Kw w związku z art. 4 ust. 2 Rozporządzenia (WE) Nr 852/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie higieny środków spoŜywczych (Dz.U. L 139 z 30.04.2004, s. 1, z późn. zm.) w związku z niezachowaniem naleŜytej czystości w obrocie środkami spoŜywczymi (stwierdzono, Ŝe półki regałów i opakowania jednostkowe produktów były brudne i zakurzone) . Wobec powyŜszego nałoŜony na stronę mandat był wynikiem stwierdzonych nieprawidłowości innych, niŜ niewłaściwa jakość handlowa produktów. NaleŜy podkreślić, Ŝe przyjęte przez ustawodawcę brzmienie art. 40a ust. 1 ustawy o jakości handlowej wprowadza mechanizm polegający na tym, Ŝe kaŜdy, w stosunku do kogo zostanie ustalone, iŜ wprowadził do obrotu nieodpowiadające jakości handlowej (pkt 3) lub zafałszowane (pkt 4) artykuły rolno-spoŜywcze, podlega karze przewidzianej w kaŜdym z tych przepisów. Oznacza to, Ŝe samo stwierdzenie – udowodnienie faktu wprowadzenia do obrotu nieodpowiadających jakości handlowej lub zafałszowanych produktów, powoduje konieczność nałoŜenia stosownej kary (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 sierpnia 2010 r. sygn. akt VI SA/Wa 894/10). Odpowiedzialność określona w tych przepisach ma charakter obiektywny, natomiast przesłanką jej przyjęcia jest tylko fakt wprowadzenia do obrotu produktów o niewłaściwej jakości handlowej (por. wyrok 6 Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 maja 2010 r. sygn. akt VI SA/Wa 126/10). Prezes UOKiK zauwaŜa, Ŝe stwierdzony stan faktyczny, opisany w Protokole kontroli z dnia 13 sierpnia 2013 r. uzasadniał wymierzenie kary pienięŜnej w drodze decyzji za wprowadzenie do obrotu czterech partii produktów (kości wieprzowych z karczku, mięsa wieprzowego oraz serc i wątróbek drobiowych) o niewłaściwej jakości, a nie dziewięciu jak orzekł to Łódzki WIIH. Przedmiotowe partie produktów zakwestionowano z uwagi na zmienione cechy organoleptyczne, wygląd i zapach świadczący o nieświeŜości (wygląd i zapach nieswoisty dla tego typu produktów). NaleŜy takŜe zaznaczyć, Ŝe zarówno osoba upowaŜniona przez przedsiębiorcę do podpisania protokołu kontroli jak i sama strona w chwili złoŜenia odwołania nie kwestionowała faktu wycofywania z obrotu ww. produktów o zmienionych cechach organoleptycznych, a zatem potwierdziła istnienie stwierdzonych nieprawidłowości. NaleŜy podkreślić, Ŝe przepis art. 40a ust. 1 pkt 3 ustawy o jakości handlowej jest wyrazem odpowiedzialności administracyjnej, która ma charakter obiektywny, a więc znajdującej zastosowanie w przypadku stwierdzenia samego faktu zachowania naruszającego taki przepis. W związku z powyŜszym rozpatrując niniejszą sprawę, Prezes UOKiK na podstawie stanu faktycznego ustalonego po weryfikacji ustaleń Łódzkiego WIIH dokonał ponownej oceny przesłanek określonych w art. 40a ust. 5 ustawy o jakości handlowej i wymierzył stronie karę pienięŜną w minimalnej wysokości 500 zł. Zdaniem Prezesa UOKiK, zgodnie z art. 17 ust. 2 rozporządzenia 178/2000, spełni ona rolę kary skutecznej, proporcjonalnej i odstraszającej. ObniŜenie wysokości kary pienięŜnej w stosunku do wymierzonej przez Łódzkiego WIIH było konieczne z uwagi na to, iŜ organ odwoławczy rozpatrując sprawę doszedł do wniosku, Ŝe w przypadku pięciu partii mięsa drobiowego nie doszło do naruszenia obowiązujących przepisów. Zgodnie z art. 40a ust. 6 i 7 ustawy o jakości handlowej, karę pienięŜną, o której mowa w sentencji decyzji, stanowiącą dochód budŜetu państwa, naleŜy wpłacić na rachunek bankowy Wojewódzkiego Inspektoratu Inspekcji Handlowej w Łodzi w terminie 30 dni od dnia, w którym decyzja o wymierzeniu kary stanie się ostateczna. Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, zgodnie z art. 5 ust. 2 ustawy o Inspekcji Handlowej, jest organem wyŜszego stopnia w stosunku do wojewódzkich inspektorów Inspekcji Handlowej. Zatem, w myśl art. 127 § 2 Kpa w związku z art. 1 ust. 3 ustawy o Inspekcji Handlowej, Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów jest organem właściwym do rozpatrzenia wniesionego odwołania. Biorąc powyŜsze pod uwagę, Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów orzekł, jak w sentencji. Niniejsza decyzja jest ostateczna w trybie postępowania administracyjnego. 7 Pouczenie Zgodnie z art. 52 § 1, art. 53 § 1, art. 54 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270) od niniejszej decyzji przysługuje skarga wnoszona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, którą naleŜy wnieść w terminie 30 dni od dnia doręczenia decyzji, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Do naleŜności pienięŜnych nie uiszczonych w terminie stosuje się przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749 z późn. zm.). Z up. Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Małgorzata Kozak Wiceprezes Otrzymują: 1. Michał Woźniak wykonujący działalność gospodarczą pod nazwą „TUNIA”- PUB Sklep WielobranŜowy Michał Woźniak”, ul. Przędzalniana 124A, 93-286 Łódź 2. Łódzki Wojewódzki Inspektor Inspekcji Handlowej w Łodzi 3. a/a