DIH-76/2013

PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DIH-023-87(3)/13/JK Warszawa, 2 grudnia 2013 r. DECYZJA DIH-1/76/2013 Na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r. poz. 267), art. 1 ust. 3, art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o Inspekcji Handlowej (Dz.U. z 2009 r. Nr 151, poz. 1219 z późn. zm.), art. 40a ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spoŜywczych (Dz.U. z 2005 r. Nr 187, poz. 1577 z późn. zm.) Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, po rozpatrzeniu odwołania przedsiębiorcy Firma Handlowa „SOBKOWIAK” Sp.j. z siedzibą w Siedlcu od decyzji Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej z dnia 24 września 2013 r. (nr akt sprawy: D/LE.śG.8361.139.2013), na podstawie której ww. przedsiębiorcy wymierzono karę pienięŜną w wysokości 500 zł (słownie: pięćset złotych) z tytułu wprowadzenia do obrotu trzech partii surówek oferowanych bez opakowań, nieodpowiadających pod względem oznakowania jakości handlowej określonej w przepisach o jakości handlowej, utrzymuje w mocy zaskarŜoną decyzję. UZASADNIENIE W toku kontroli przeprowadzonej w dniach 9-12 lipca 2013 r. przez inspektorów reprezentujących Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej, zwanego dalej równieŜ „Wielkopolskim WIIH” , w sklepie mięsno-wędliniarskim, zlokalizowanym w Lesznie przy ul. Słowiańskiej 23, naleŜącym do przedsiębiorcy Firma Handlowa „SOBKOWIAK” Sp.j. z siedzibą w Siedlcu, zwanego dalej równieŜ „stroną” , zakwestionowano sposób oznakowania trzech partii surówek oferowanych do sprzedaŜy bez opakowań o łącznej wartości 32,49 zł, tj.: • 1,25 kg surówki koperkowej, w cenie sprzedaŜy 8,90 zł/kg, wartości 11,13 zł, produkcji: Firma Grześkowiak Sp.j., ul. Śremska 29, 62-035 Kórnik; • 0,80 kg surówki w sosie chrzanowym, w cenie sprzedaŜy 8,90 zł/kg, wartości 7,12 zł, produkcji: Firma Grześkowiak Sp.j., ul. Śremska 29, 62-035 Kórnik; 2 • 1,60 kg surówki firmowej, w cenie sprzedaŜy 8,90 zł/kg, wartości 14,24 zł, produkcji: Firma Grześkowiak Sp.j., ul. Śremska 29, 62-035 Kórnik, zwanych dalej „surówkami” , z uwagi na brak w miejscu ich sprzedaŜy, na wywieszce lub w inny sposób w miejscu bezpośrednio dostępnym konsumentom, informacji dotyczących nazwy lub imienia i nazwiska producenta oraz wykazu składników, co stanowiło naruszenie § 17 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 10 lipca 2007 r. w sprawie znakowania środków spoŜywczych (Dz.U. Nr 137, poz. 966 z późn. zm.), zwanego dalej „rozporządzeniem w sprawie znakowania środków spoŜywczych” . Ponadto w przypadku surówki w sosie chrzanowym stwierdzono rozbieŜność pomiędzy nazwą artykułu na wywieszce, tj. „surówka w sosie chrzanowym”, a nazwą uwidocznioną na dokumencie dostawy, tj. „surówka Colesław Wykwintny”. PowyŜsze ustalenia udokumentowano w Protokole kontroli z dnia 12 lipca 2013 r. (nr akt kontroli: D.LE.śG.8361.139.2013). W związku z powyŜszym, pismem z dnia 2 września 2013 r., Wielkopolski WIIH zawiadomił przedsiębiorcę Firma Handlowa „SOBKOWIAK” Sp.j. z siedzibą w Siedlcu o wszczęciu postępowania administracyjnego w przedmiocie wymierzenia na podstawie art. 40a ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno- spoŜywczych (Dz.U. z 2005 r. Nr 187, poz. 1577 z późn. zm.), zwanej dalej „ustawą o jakości handlowej” , kary pienięŜnej z tytułu wprowadzenia do obrotu nieprawidłowo oznakowanych trzech ww. partii surówek oraz o przysługującym stronie prawie do wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów i materiałów. Po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego, decyzją z dnia 24 września 2013 r. (nr akt sprawy: D/LE.śG.8361.139.2013), Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Inspekcji Handlowej wymierzył, w oparciu o art. 40a ust. 1 pkt 3 ustawy o jakości handlowej, ww. przedsiębiorcy karę pienięŜną w wysokości 500 zł. Pismem z dnia 9 października 2013 r., strona złoŜyła do Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, zwanego dalej równieŜ „Prezesem UOKiK”, odwołanie od ww. decyzji, wnosząc o uchylenie zaskarŜonej decyzji i umorzenie postępowania. Strona wskazała, Ŝe dokłada wszelkich starań aby spełnić wymogi prawa, o czym świadczy ilość pozytywnie zakończonych kontroli w jej placówkach oraz aktywne współdziałanie z organami w przypadku pojawienia się jakichkolwiek nieprawidłowości. Ponadto podkreśliła, Ŝe oferuje do sprzedaŜy wyroby róŜnych producentów, którzy są zobowiązani do dostarczania ich stronie w sposób zgodny z obowiązującymi przepisami prawa, w tym właściwie oznakowanych, gdyŜ nie jest jej znany chociaŜby dokładny skład produktów. Tym samym, wszelkie uchybienia obowiązującym przepisom w zakresie oznakowania oferowanych do sprzedaŜy przez stronę surówek powinny obciąŜać nie ją, a samego producenta. W związku z powyŜszym, zdaniem strony, nieuzasadnionym jest twierdzenie organu pierwszej instancji, iŜ stopień jej zawinienia naleŜy określić jako wina umyślna w zamiarze ewentualnym, z uwagi na fakt braku moŜliwości samodzielnej realizacji obowiązków wynikających z rozporządzenia w sprawie znakowania środków spoŜywczych. Istotnym w 3 niniejszej sprawie jest, w opinii strony, równieŜ okoliczność, iŜ niezwłocznie po stwierdzeniu nieprawidłowości przez organ, podjęła ona wszelkie niezbędne kroki w celu ich usunięcia, czego efektem jest sprzedaŜ odbywająca się zgodnie z obowiązującymi przepisami. Pismem z dnia 5 listopada 2013 r., Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów poinformował przedsiębiorcę Firma Handlowa „SOBKOWIAK” Sp.j. z siedzibą w Siedlcu, Ŝe przed wydaniem rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie, stronie biorącej udział w postępowaniu administracyjnym przysługuje na podstawie art. 10 Kpa prawo do zapoznania się z aktami sprawy, a takŜe wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych Ŝądań . Strona nie skorzystała z przysługującego jej prawa. Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów zwaŜył, co następuje. Zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy o jakości handlowej wprowadzane do obrotu artykuły rolno-spoŜywcze powinny spełniać wymagania w zakresie jakości handlowej, jeŜeli w przepisach o jakości handlowej zostały określone takie wymagania oraz dodatkowe wymagania dotyczące tych artykułów, jeŜeli ich spełnienie zostało zadeklarowane przez producenta. Oznakowanie środków spoŜywczych, jak wynika z art. 3 pkt 5 ustawy o jakości handlowej jest jednym z elementów jakości handlowej. W myśl art. 6 ust. 1 ustawy o jakości handlowej artykuły rolno-spoŜywcze wprowadzane do obrotu są oznakowane. Wymagania dotyczące sposobu oznakowania środków spoŜywczych oferowanych bez opakowań (luzem) zostały określone w rozporządzeniu w sprawie znakowania środków spoŜywczych. Przepis § 17 ust. 1 pkt 1 i 2 tego rozporządzenia stanowi, Ŝe w miejscu sprzedaŜy środków spoŜywczych bez opakowań lub pakowanych przy sprzedaŜy, oprócz nazwy środka spoŜywczego podaje się dodatkowo nazwę lub imię i nazwisko producenta oraz wykaz składników. Zgodnie z § 17 ust. 2 ww. rozporządzenia, informacje te podaje się w miejscu sprzedaŜy na wywieszce dotyczącej danego środka spoŜywczego lub w inny sposób w miejscu dostępnym bezpośrednio konsumentom. Ustawa o jakości handlowej stanowi w art. 40a ust. 1 pkt 3, Ŝe kaŜdy, kto wprowadza do obrotu artykuły rolno-spoŜywcze nieodpowiadające jakości handlowej określonej w przepisach o jakości handlowej lub deklarowanej przez producenta w oznakowaniu tych artykułów, podlega karze pienięŜnej w wysokości do pięciokrotnej wartości korzyści majątkowej uzyskanej lub która mogłaby zostać uzyskana przez wprowadzenie tych artykułów rolno-spoŜywczych do obrotu, nie niŜszej jednak niŜ 500 zł. Ustalając wysokość kary pienięŜnej, wojewódzki inspektor Inspekcji Handlowej uwzględnia, na mocy art. 40a ust. 5 tej ustawy stopień szkodliwości czynu, stopień zawinienia, zakres naruszenia, dotychczasową działalność podmiotu działającego na rynku artykułów rolno-spoŜywczych i wielkość jego obrotów. 4 W niniejszej sprawie, w toku kontroli przeprowadzonej w sklepie mięsno- wędliniarskim, naleŜącym do przedsiębiorcy Firma Handlowa „SOBKOWIAK” Sp.j. z siedzibą w Siedlcu, stwierdzono, Ŝe wprowadzone do obrotu trzy ww. partie surówek nie spełniało wymagań określonych w § 17 ust. 1 pkt 1 i 2 rozporządzenia w sprawie znakowania środków spoŜywczych, z uwagi na brak w miejscu ich sprzedaŜy informacji dotyczących nazwy lub imienia i nazwiska producenta oraz wykazu składników. W związku ze stwierdzonymi nieprawidłowościami, Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Inspekcji Handlowej wymierzył w drodze decyzji karę pienięŜną przedsiębiorcy Firma Handlowa „SOBKOWIAK” Sp.j. z siedzibą w Siedlcu, to jest przedsiębiorcy, który wprowadził do obrotu artykuły rolno-spoŜywcze o niewłaściwej jakości handlowej. Odwołując się od decyzji strona nie kwestionuje ustaleń kontroli, wskazuje jednak, iŜ nie ma moŜliwości samodzielnej realizacji obowiązków w zakresie oznakowania wynikających z rozporządzenia w sprawie znakowania środków spoŜywczych, a zatem nie moŜna przypisać jej winy. Ponadto podkreśla fakt natychmiastowego naprawienia stwierdzonych nieprawidłowości. Okoliczności te, w jej opinii, powinny skutkować uchyleniem zaskarŜonej decyzji i umorzeniem postępowania. Odnosząc się do powyŜszego, Prezes UOKiK wskazuje, Ŝe w zakresie niedopełnienia obowiązków wynikających z rozporządzenia w sprawie znakowania środków spoŜywczych, wbrew jej twierdzeniu, za odpowiedzialną naleŜy uznać wyłącznie stronę, która działając w branŜy powinna znać i stosować przepisy związane z wykonywaną przez nią działalnością. Nawet jeśli stwierdzone nieprawidłowości były wynikiem rzekomego braku informacji od producenta i zostały niezwłocznie usunięte, nie powoduje to wyłączenia odpowiedzialności w tym zakresie. W myśl art. 17 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiającego ogólne zasady i wymagania prawa Ŝywnościowego, powołującego Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa śywności oraz ustanawiającego procedury w zakresie bezpieczeństwa Ŝywności (Dz. U. L 31 z 1.2.2002 s. 1 z późn. zm.), zwanego dalej „rozporządzeniem 178/2002” , kaŜdy z podmiotów działających na rynku spoŜywczym: producent, przetwarzający czy dystrybutor, obarczony jest obowiązkiem zapewnienia w przedsiębiorstwie, będącym pod jego kontrolą, zgodności Ŝywności z wymogami prawa Ŝywnościowego i kontrolowanie przestrzegania tych wymogów. Organ drugiej instancji zauwaŜa, Ŝe strona w odwołaniu próbuje dowieść, iŜ nie otrzymała od producenta zakwestionowanych surówek stosownych informacji w zakresie ich składu, co jednak nie wydaje się przekonujące w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Wynika z niego, iŜ w jednym przypadku surówka została wycofana ze sprzedaŜy, z uwagi na fakt, iŜ etykieta z opakowania zbiorczego została wyrzucona, w drugim brakujące informacje zostały uzupełnione z etykiety producenta znajdującej się na zapleczu, natomiast surówka koperkowa została wycofana ze sprzedaŜy z uwagi na przeterminowanie ustalone na podstawie etykiety z opakowania zbiorczego. Tym samym nie ulega wątpliwości, 5 Ŝe strona była w posiadaniu wszelkich niezbędnych informacji lecz nie zostały one uwidocznione dla konsumenta. W związku z powyŜszym, Prezes UOKiK nie widzi podstaw do uwzględnienia wniosku strony o odstąpienia od wymierzenia kary. Nieinformowanie w oznakowaniu produktów o ich właściwościach i cechach stanowi niedopełnienie obowiązku zapewnienia zgodności oferowanych produktów z wymogami powszechnie obowiązującego polskiego i europejskiego prawa Ŝywnościowego. Prawo to nie przewiduje moŜliwości zwolnienia się z tego obowiązku i stanowi, Ŝe jego celem jest ochrona interesów konsumentów. Prezes UOKiK zwraca uwagę, Ŝe zgodnie z § 17 ust. 1 pkt 1 i 2 i ust. 2 rozporządzenia w sprawie znakowania środków spoŜywczych, w przypadku produktów oferowanych do sprzedaŜy bez opakowań jednostkowych (luzem), w miejscu ich sprzedaŜy, na dotyczących ich wywieszkach lub w miejscu dostępnym bezpośrednio konsumentom, podaje się dodatkowo informacje o nazwie lub imieniu i nazwisku producenta oraz wykaz składników. NaleŜy podkreślić takŜe, Ŝe przyjęte przez ustawodawcę brzmienie art. 40a ust. 1 pkt 3 ustawy o jakości handlowej wprowadza mechanizm polegający na tym, Ŝe kaŜdy, w stosunku do kogo zostanie spełniona przesłanka wprowadzenia do obrotu artykułów rolno- spoŜywczych niewłaściwej jakości handlowej, podlega karze określonej w tym przepisie. Zatem samo stwierdzenie faktu wprowadzenia do obrotu artykułów rolno-spoŜywczych niespełniających wymagań jakości handlowej powoduje konieczność nałoŜenia kary. Wielkopolski WIIH wydając zaskarŜoną decyzję działał w sposób wszechstronny i uwzględniający interes strony oraz rozwaŜył wszelkie okoliczności sprawy, a zgodnie z art. 40a ust. 5 ustawy o jakości handlowej, ustalając wysokość kary pienięŜnej uwzględnił prawidłowo stopień szkodliwości czynu, stopień zawinienia, zakres naruszenia, dotychczasową działalność podmiotu działającego na rynku artykułów rolno-spoŜywczych i wielkość jego obrotów. Przy ocenie stopnia szkodliwości czynu polegającego na wprowadzeniu do obrotu trzech partii surówek o niewłaściwej jakości handlowej, organ pierwszej instancji zasadnie wziął pod uwagę, Ŝe brak w miejscu sprzedaŜy ww. surówek ich wykazu składników naruszał w sposób istotny interesy i prawa konsumentów, gdyŜ utrudniało im to dokonanie właściwego wyboru zgodnego z ich oczekiwaniami. Ponadto strona jest profesjonalnym podmiotem działającym na rynku artykułów spoŜywczych, od którego naleŜy wymagać stosownej wiedzy w tym zakresie. Oceniając stopień zawinienia, organ właściwie wziął pod uwagę, Ŝe nieprawidłowości powstały u przedsiębiorcy, który przy wprowadzaniu towarów do obrotu powinien dochować naleŜytej staranności, aby towary były prawidłowo oznakowane. W kwestii zakresu naruszenia organ pierwszej instancji słusznie zauwaŜył, Ŝe został naruszony istotny z punktu widzenia ochrony konsumentów przepis § 17 ust. 1 pkt 1 i 2 i ust. 2 rozporządzenia w sprawie znakowania środków spoŜywczych. Przepis ten został ustanowiony w celu zapewnienia konsumentom podstawowych informacji o nabywanych produktach oferowanych do sprzedaŜy bez opakowań jednostkowych. 6 Oceniając, na podstawie zgromadzonej dokumentacji, dotychczasową działalność podmiotu na rynku artykułów rolno-spoŜywczych, organ pierwszej instancji uwzględnił, Ŝe kontrolowany przedsiębiorca nie był wcześniej karany przez Wielkopolskiego WIIH z powodu podobnych nieprawidłowości. Wielkość obrotów przedsiębiorcy pozwoliła zakwalifikować go do grupy pozostałych przedsiębiorców, zgodnie z ustawą z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2013 r., poz. 672), tj. spełniających wyŜsze kryteria niŜ wymienione w art. 104-106. Zdaniem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, wymierzona ww. przedsiębiorcy kara pienięŜna jest adekwatna do popełnionego czynu i uwzględnia opisane powyŜej przesłanki, określone w art. 40a ust. 5 ustawy o jakości handlowej. NaleŜy wskazać, Ŝe w przedmiotowej sprawie najniŜszy moŜliwy wymiar kary pienięŜnej, o której mowa w art. 40a ust. 1 pkt 3 ww. ustawy wynosi 500 zł i taka została wymierzona stronie w niniejszej sprawie. Zgodnie z art. 40a ust. 6 i 7 ustawy o jakości handlowej, karę pienięŜną, o której mowa w sentencji decyzji, stanowiącą dochód budŜetu państwa, naleŜy wpłacić na rachunek bankowy Wojewódzkiego Inspektoratu Inspekcji Handlowej w Poznaniu w terminie 30 dni od dnia, w którym decyzja o wymierzeniu kary stanie się ostateczna. Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, zgodnie z art. 5 ust. 2 ustawy o Inspekcji Handlowej, jest organem wyŜszego stopnia w stosunku do wojewódzkich inspektorów Inspekcji Handlowej. Zatem, w myśl art. 127 § 2 Kpa w związku z art. 1 ust. 3 ustawy o Inspekcji Handlowej, Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów jest organem właściwym do rozpatrzenia wniesionego odwołania. Zgodnie z art. 138 § 1 pkt 1 Kpa organ odwoławczy wydaje decyzję, w której utrzymuje w mocy zaskarŜoną decyzję. Biorąc powyŜsze pod uwagę, Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów orzekł, jak w sentencji. Niniejsza decyzja jest ostateczna w trybie postępowania administracyjnego. Pouczenie Zgodnie z art. 52 § 1, art. 53 § 1, art. 54 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.) od niniejszej decyzji przysługuje skarga wnoszona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, którą naleŜy wnieść w terminie 30 dni od dnia doręczenia decyzji, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. 7 Do naleŜności pienięŜnych nie uiszczonych w terminie stosuje się przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749 z późn. zm.). Z up. Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Małgorzata Kozak Wiceprezes Otrzymują: 1. Marcin Stachura Kancelaria Radcy Prawnego Marcin Stachura ul. Poznańska 62/61 60-853 Poznań pełnomocnik Firmy Handlowej „SOBKOWIAK” Sp.j. z siedzibą w Siedlcu 2. Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Inspekcji Handlowej w Poznaniu 3. a/a