DIH-30/2013

PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DIH-023-31(3)/13/JK Warszawa, 6 czerwca 2013 r. DECYZJA DIH-1/30/2013 Na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r. poz. 267), art. 1 ust. 3, art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o Inspekcji Handlowej (Dz.U. z 2009 r. Nr 151, poz. 1219 z późn. zm.), art. 40a ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spoŜywczych (Dz.U. z 2005 r. Nr 187, poz. 1577 z późn. zm.) Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, po rozpatrzeniu odwołania przedsiębiorcy Małgorzaty Hubert, prowadzącej działalność gospodarczą pod nazwą Małgorzata Hubert Sklep Mięsno- Wędliniarski we Wrocławiu, od decyzji Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej z dnia 10 kwietnia 2013 r. (nr akt sprawy: KBP-śG.8361.208.2012), na podstawie której ww. przedsiębiorcy wymierzono karę pienięŜną w wysokości 1.000 zł (słownie: jeden tysiąc złotych) z tytułu wprowadzenia do obrotu czterdziestu siedmiu partii wędlin oferowanych bez opakowań, nieodpowiadających pod względem oznakowania jakości handlowej określonej w przepisach o jakości handlowej, utrzymuje w mocy zaskarŜoną decyzję. UZASADNIENIE W toku kontroli przeprowadzonej w dniach od 23-30 listopada 2012 r. przez inspektorów reprezentujących Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej, zwanego dalej równieŜ „Dolnośląskim WIIH” , w sklepie mięsno-wędliniarskim, zlokalizowanym przy Alei Generała Hallera 114 we Wrocławiu, naleŜącym do przedsiębiorcy Małgorzaty Hubert, prowadzącej działalność gospodarczą pod nazwą Małgorzata Hubert Sklep Mięsno-Wędliniarski we Wrocławiu, zwanego dalej równieŜ „stroną” , zakwestionowano sposób oznakowania czterdziestu siedmiu partii wędlin oferowanych do sprzedaŜy bez opakowań o łącznej wartości 1.826,87 zł, tj.: • 1,20 kg kiełbasy śląskiej; • 0,80 kg kiełbasek śląskich pysznych; 2 • 1,55 kg kiełbasy zwyczajnej; • 1,80 kg kiełbasy leszczyńskiej; • 2,70 kg kiełbasy podwawelskiej; • 0,45 kg kiełbasy myśliwskiej; • 0,37 kg kiełbasy suchej drobiowej; • 0,52 kg kiełbasy krakowskiej podsuszanej; • 1,43 kg kiełbasy szynkowej; • 1,10 kg kiełbasy krakowskiej suchej; • 0,50 kg kiełbasy krakowskiej suchej extra; • 0,52 kg kiełbasy krakowskiej suchej wieprzowej; • 0,40 kg kiełbasy ze schabu; • 0,90 kg kiełbasy krakowskiej góralskiej; • 0,72 kg szynki domowej; • 1,15 kg kindziuka; • 0,25 kg frankfurterek; • 0,53 kg kiełbasy polskiej surowej; • 5,13 kg szynki wiejskiej; • 1,65 kg szynki swojskiej drobiowej; • 2,20 kg szynki lekkiej; • 2,97 kg szynki pieczonej; • 1,60 kg mielonki tyrolskiej; • 0,63 kg kiełbasy jałowcowej; • 0,94 kg boczku pieczonego; • 1,16 kg szynki wołowej; • 0,47 kg szynki wędzonej surowej; • 0,91 kg szynki szwarcwaldzkiej; • 0,94 kg salami bumerang; • 0,17 kg pieczonego fileta z indyka; • 1,20 kg gotowanego fileta z indyka; • 1,50 kg szynki cielęcej; • 1,02 kg szynki z kurcząt; • 1,84 kg schabu pieczonego; • 1,05 kg schabu na boczku; • 0,90 kg boczku od górali; • 1,02 kg polędwicy sopockiej; • 1,46 kg polędwicy wędzonej surowej; • 1,20 kg kiełbasy naturalnej; • 0,38 kg kiełbasy od górali; • 0,33 kg kabanosów wiejskich Krakus; • 0,39 kg kiełbasy z jelenia; • 0,81 kg kiełbasy kruchej; 3 • 0,63 kg kiełbasy z gęsi; • 0,26 kg polędwicy konserwowej; • 0,85 kg salami z winem; • 1,68 kg kabanosów myśliwskich, z uwagi na brak w miejscu sprzedaŜy na wywieszkach dotyczących tych wędlin wykazu składników, co stanowiło naruszenie § 17 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 10 lipca 2007 r. w sprawie znakowania środków spoŜywczych (Dz.U. Nr 137, poz. 966 z późn. zm.), zwanego dalej „rozporządzeniem w sprawie znakowania środków spoŜywczych” . PowyŜsze ustalenia udokumentowano w Protokole kontroli z dnia 30 listopada 2012 r. (nr akt kontroli: KBP-śG.8361.208.2012). W związku z powyŜszym, pismem z dnia 6 marca 2013 r., Dolnośląski Wojewódzki Inspektor Inspekcji Handlowej zawiadomił przedsiębiorcę Małgorzatę Hubert, prowadzącą działalność gospodarczą pod nazwą Małgorzata Hubert Sklep Mięsno-Wędliniarski we Wrocławiu, o wszczęciu postępowania administracyjnego w przedmiocie wymierzenia na podstawie art. 40a ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spoŜywczych (Dz.U. z 2005 r. Nr 187, poz. 1577 z późn. zm.), zwanej dalej „ustawą o jakości handlowej” , kary pienięŜnej z tytułu wprowadzenia do obrotu nieprawidłowo oznakowanych czterdziestu siedmiu ww. partii wędlin oraz o przysługującym stronie prawie do wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów i materiałów. Strona nie skorzystała z przysługującego jej prawa. Po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego, decyzją z dnia 10 kwietnia 2013 r. (nr akt sprawy: KBP-śG.830.208.2012), Dolnośląski Wojewódzki Inspektor Inspekcji Handlowej wymierzył, w oparciu o art. 40a ust. 1 pkt 3 ustawy o jakości handlowej, ww. przedsiębiorcy karę pienięŜną w wysokości 1.000 zł. Pismem z dnia 23 kwietnia 2013 r., strona złoŜyła do Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, zwanego dalej równieŜ „Prezesem UOKiK”, odwołanie od ww. decyzji, wnosząc o uchylenie lub obniŜenie wymierzonej jej kary. Strona poinformowała, Ŝe kontrolowaną placówkę prowadzi od około roku i nie była świadoma wynikających z tego obowiązków. Ponadto podkreśliła, Ŝe sklep jest małą rodzinną placówką z obsługą personelu, gdzie, w przeciwieństwie do sklepów samoobsługowych, na kaŜde Ŝyczenie konsumenta udziela się mu informacji na temat składu wędlin, a nawet doradza w tym zakresie. Podsumowując, strona jeszcze raz wskazała, Ŝe stwierdzone nieprawidłowości wynikały jedynie z jej niewiedzy i zostały usunięte, zaś obecnie sprzedaŜ prowadzona jest zgodnie z zaleceniami Inspekcji Handlowej. Pismem z dnia 10 maja 2013 r., Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów poinformował przedsiębiorcę Małgorzatę Hubert, prowadzącą działalność gospodarczą pod nazwą Małgorzata Hubert Sklep Mięsno-Wędliniarski we Wrocławiu, Ŝe przed wydaniem rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie, stronie biorącej udział w postępowaniu administracyjnym przysługuje na podstawie art. 10 Kpa prawo do 4 zapoznania się z aktami sprawy, a takŜe wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych Ŝądań . Strona nie skorzystała z przysługującego jej prawa. Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów zwaŜył, co następuje. Zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy o jakości handlowej wprowadzane do obrotu artykuły rolno-spoŜywcze powinny spełniać wymagania w zakresie jakości handlowej, jeŜeli w przepisach o jakości handlowej zostały określone takie wymagania oraz dodatkowe wymagania dotyczące tych artykułów, jeŜeli ich spełnienie zostało zadeklarowane przez producenta. Oznakowanie środków spoŜywczych, jak wynika z art. 3 pkt 5 ustawy o jakości handlowej jest jednym z elementów jakości handlowej. W myśl art. 6 ust. 1 ustawy o jakości handlowej artykuły rolno-spoŜywcze wprowadzane do obrotu są oznakowane. Wymagania dotyczące sposobu oznakowania wędlin oferowanych bez opakowań (luzem) zostały określone w rozporządzeniu w sprawie znakowania środków spoŜywczych. Przepis § 17 ust. 1 pkt 2 tego rozporządzenia stanowi, Ŝe w miejscu sprzedaŜy środków spoŜywczych bez opakowań lub pakowanych przy sprzedaŜy, oprócz nazwy środka spoŜywczego na wywieszce dotyczącej danego środka spoŜywczego podaje się w przypadku wędlin dodatkowo wykaz składników. Ustawa o jakości handlowej stanowi w art. 40a ust. 1 pkt 3, Ŝe kaŜdy, kto wprowadza do obrotu artykuły rolno-spoŜywcze nieodpowiadające jakości handlowej określonej w przepisach o jakości handlowej lub deklarowanej przez producenta w oznakowaniu tych artykułów, podlega karze pienięŜnej w wysokości do pięciokrotnej wartości korzyści majątkowej uzyskanej lub która mogłaby zostać uzyskana przez wprowadzenie tych artykułów rolno-spoŜywczych do obrotu, nie niŜszej jednak niŜ 500 zł. Ustalając wysokość kary pienięŜnej, wojewódzki inspektor Inspekcji Handlowej uwzględnia, na mocy art. 40a ust. 5 tej ustawy stopień szkodliwości czynu, stopień zawinienia, zakres naruszenia, dotychczasową działalność podmiotu działającego na rynku artykułów rolno-spoŜywczych i wielkość jego obrotów. W niniejszej sprawie, w toku kontroli przeprowadzonej w placówce handlowej, naleŜącej do przedsiębiorcy Małgorzaty Hubert, prowadzącej działalność gospodarczą pod nazwą Małgorzata Hubert Sklep Mięsno-Wędliniarski we Wrocławiu, stwierdzono, Ŝe wprowadzone do obrotu czterdzieści siedem ww. partii wędlin nie spełniało wymagań określonych w § 17 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia w sprawie znakowania środków spoŜywczych, z uwagi na brak w miejscu sprzedaŜy, na wywieszkach dotyczących tych wędlin, wykazu składników. W związku ze stwierdzonymi nieprawidłowościami, Dolnośląski Wojewódzki Inspektor Inspekcji Handlowej wymierzył w drodze decyzji karę pienięŜną przedsiębiorcy 5 Małgorzacie Hubert, prowadzącej działalność gospodarczą pod nawą Małgorzata Hubert Sklep Mięsno-Wędliniarski we Wrocławiu, to jest przedsiębiorcy, który wprowadził do obrotu artykuły rolno-spoŜywcze o niewłaściwej jakości handlowej. Odwołując się od decyzji strona nie kwestionowała ustaleń kontroli, wskazała jednak, iŜ nie była świadoma ciąŜących na niej obowiązków. Ponadto podkreśliła, Ŝe prowadzony przez nią sklep jest małą rodzinną placówką, w której na Ŝyczenie konsument ma kaŜdorazowo zagwarantowaną nie tylko ustną informację na temat składu oferowanych wędlin, ale równieŜ doradztwo w tym zakresie. Niemniej jednak strona usunęła stwierdzone nieprawidłowości i zastosowała się do zaleceń Inspekcji Handlowej. Odnosząc się do powyŜszego, Prezes UOKiK wskazuje, Ŝe w zakresie niedopełnienia obowiązków wynikających z rozporządzenia w sprawie znakowania środków spoŜywczych, za odpowiedzialną naleŜy uznać wyłącznie stronę, która działając w branŜy powinna znać i stosować przepisy związane z wykonywaną przez nią działalnością. Nawet jeśli stwierdzone nieprawidłowości były wynikiem niewiedzy i zostały niezwłocznie usunięte, nie powoduje to wyłączenia odpowiedzialności w tym zakresie. W myśl art. 17 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiającego ogólne zasady i wymagania prawa Ŝywnościowego, powołującego Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa śywności oraz ustanawiającego procedury w zakresie bezpieczeństwa Ŝywności (Dz. U. L 31 z 1.2.2002 s. 1 z późn. zm.), zwanego dalej „rozporządzeniem 178/2002” , kaŜdy z podmiotów działających na rynku spoŜywczym: producent, przetwarzający czy dystrybutor, obarczony jest obowiązkiem zapewnienia w przedsiębiorstwie, będącym pod jego kontrolą, zgodności Ŝywności z wymogami prawa Ŝywnościowego i kontrolowanie przestrzegania tych wymogów. Prezes UOKiK zwraca ponadto uwagę, Ŝe zgodnie z § 17 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia w sprawie znakowania środków spoŜywczych, w przypadku wędlin oferowanych do sprzedaŜy bez opakowań jednostkowych (luzem), w miejscu ich sprzedaŜy, na dotyczących ich wywieszkach, podaje się dodatkowo wykaz składników. Zatem tylko wykaz składników podany na wywieszce umieszczonej bezpośrednio przy wędlinie (obok, na, przy produkcie) odpowiada prawidłowemu oznakowaniu wędliny, stosownie do tego przepisu. Udzielania informacji kaŜdorazowo na Ŝyczenie konsumenta nie sposób uznać za spełniające wymagania § 17 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia w sprawie znakowania środków spoŜywczych, jakim jest prawidłowe oznakowanie wędlin (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 stycznia 2013 r., sygn. akt VI SA/Wa 1914/12). W orzecznictwie sądowym podkreśla się literalne brzmienie tego przepisu, które nie pozostawia wątpliwości co do istnienia obowiązku podania wykazu składników (oprócz nazwy wyrobu) w miejscu sprzedaŜy na wywieszkach dotyczących wędlin oferowanych bez opakowań lub pakowanych przy sprzedaŜy. Omawiany przepis wyraźnie wskazuje na obowiązek (powinność) sprzedawcy w tym zakresie - na wywieszce dotyczącej danego środka spoŜywczego podaje się w przypadku wędlin dodatkowo wykaz składników. Skoro przepis stanowi o wywieszce dotyczącej danego środka spoŜywczego, przez co naleŜy 6 rozumieć wystawionego do sprzedaŜy konkretnego wyrobu, informacja ustna przekazywana konsumentom nie zastępuje tego wykazu. Oznacza to, Ŝe konsumenci muszą mieć bezpośrednią moŜliwość zapoznania się z informacjami przysługującymi im z mocy prawa, bez konieczności podejmowania dodatkowych starań o uzyskanie ich od sprzedawcy. Konieczność podjęcia dodatkowych działań mających na celu uzyskanie informacji od sprzedawcy powoduje w rzeczywistości utrudnienie w zakupie, co moŜe skutkować utratą zainteresowania konsumenta wykazem składników, a w konsekwencji zakupem produktu niezgodnego z jego oczekiwaniami. PowyŜsze rozwaŜania dowodzą, iŜ strona uchybiła ciąŜącemu na niej obowiązkowi prawidłowego oznakowania oferowanych produktów. Zdaniem Prezesa UOKiK, dyspozycji przepisu § 17 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia w sprawie znakowania środków spoŜywczych nie czyni zadość moŜliwość udzielenia klientom informacji w zakresie wykazu składników przez przeszkolony personel sklepu, gdyŜ takie działania nie odpowiadają celowi regulacji, jakim jest prawidłowe oznakowanie artykułów rolno-spoŜywczych oferowanych do sprzedaŜy bez opakowań jednostkowych (luzem) (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 listopada 2010 r. sygn. akt VI SA/Wa 1652/10). W myśl art. 40a ust. 5 ustawy o jakości handlowej, organ pierwszej instancji ustalając wysokość kary pienięŜnej uwzględnił stopień szkodliwości czynu, stopień zawinienia, zakres naruszenia, dotychczasową działalność podmiotu działającego na rynku artykułów rolno- spoŜywczych i wielkość jego obrotów. Przy ocenie stopnia szkodliwości czynu polegającego na wprowadzeniu do obrotu czterdziestu siedmiu partii wędlin o niewłaściwej jakości handlowej, a więc ich zróŜnicowanego asortymentu, organ pierwszej instancji wziął pod uwagę, Ŝe brak w miejscu sprzedaŜy na wywieszkach dotyczących tych wędlin wykazu składników naruszał w sposób istotny interesy i prawa konsumentów, gdyŜ uniemoŜliwiało im to dokonanie właściwego wyboru zgodnego z ich oczekiwaniami. Oceniając stopień zawinienia, organ wziął pod uwagę, Ŝe nieprawidłowości powstały u przedsiębiorcy, który przy wprowadzaniu towarów do obrotu powinien dochować naleŜytej staranności, aby towary były prawidłowo oznakowane. W kwestii zakresu naruszenia organ pierwszej instancji słusznie zauwaŜył, Ŝe brak w miejscu sprzedaŜy na wywieszkach dotyczących czterdziestu siedmiu partii wędlin wykazu składników narusza interes i prawa konsumentów, gdyŜ uniemoŜliwiał im zapoznanie się ze składem wędlin bez konieczności uzyskania tych informacji od sprzedawcy. Oceniając, na podstawie zgromadzonej dokumentacji, dotychczasową działalność podmiotu na rynku artykułów rolno-spoŜywczych, organ pierwszej instancji zauwaŜył, Ŝe kontrolowany przedsiębiorca nie był wcześniej karany przez Dolnośląskiego WIIH z powodu podobnych nieprawidłowości. Deklarowana przez stronę wielkość przychodu w poprzednim roku obrotowym dała podstawę do zaliczenia jej do grupy mikro przedsiębiorców. 7 Zdaniem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów opisane powyŜej przesłanki stanowią podstawę do nałoŜenia ww. przedsiębiorcy kary pienięŜnej na mocy art. 40a ust. 1 pkt 3 ustawy o jakości handlowej, w wysokości ustalonej przez organ pierwszej instancji, która jest adekwatna do popełnionego czynu, a przy tym spełni swój skutek prewencyjny i represyjny oraz skłoni stronę do przestrzegania przepisów o jakości handlowej, zwłaszcza z uwagi na wykazane powyŜej niedopełnienie naleŜytej staranności w zakresie zapewnienia prawidłowego oznakowania ww. artykułów rolno-spoŜywczych. Podsumowując powyŜsze, Prezes UOKiK stwierdził, Ŝe sposób ustalenia wysokości kary pienięŜnej był zgodny z kryteriami zawartymi w art. 40a ust. 5 ustawy o jakości handlowej i znajdował uzasadnienie w zebranym materiale dowodowym. Organ pierwszej instancji oparł się równieŜ na zasadach zawartych w art. 17 ust. 2 rozporządzenia 178/2002, zgodnie z którymi kary za naruszenie prawa Ŝywnościowego powinny być skuteczne, proporcjonalne i odstraszające. W przedmiotowej sprawie najniŜszy moŜliwy wymiar kary pienięŜnej, o której mowa w art. 40a ust. 1 pkt 3 ustawy o jakości handlowej wynosi 500 zł, natomiast najwyŜszy – 9.134,35 zł, wyraŜony jako pięciokrotność wartości korzyści majątkowej uzyskanej lub która mogłaby zostać uzyskana przez wprowadzenie do obrotu nieprawidłowo oznakowanych czterdziestu siedmiu ww. partii wędlin o łącznej wartości 1826,87 zł (tj. 5 x 1826,87 zł). W omawianym przypadku, stronie wymierzono karę w wysokości 1.000 zł, czyli jedną z najniŜszych moŜliwych do nałoŜenia w przedmiotowym stanie faktycznym. Zgodnie z art. 40a ust. 6 i 7 ustawy o jakości, karę pienięŜną, o której mowa w sentencji decyzji, stanowiącą dochód budŜetu państwa, naleŜy wpłacić na rachunek bankowy Wojewódzkiego Inspektoratu Inspekcji Handlowej we Wrocławiu w terminie 30 dni od dnia, w którym decyzja o wymierzeniu kary stanie się ostateczna. Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, zgodnie z art. 5 ust. 2 ustawy o Inspekcji Handlowej, jest organem wyŜszego stopnia w stosunku do wojewódzkich inspektorów Inspekcji Handlowej. Zatem, w myśl art. 127 § 2 Kpa w związku z art. 1 ust. 3 ustawy o Inspekcji Handlowej, Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów jest organem właściwym do rozpatrzenia wniesionego odwołania. Zgodnie z art. 138 § 1 pkt 1 Kpa organ odwoławczy wydaje decyzję, w której utrzymuje w mocy zaskarŜoną decyzję. Biorąc powyŜsze pod uwagę, Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów orzekł, jak w sentencji. Niniejsza decyzja jest ostateczna w trybie postępowania administracyjnego. Pouczenie Zgodnie z art. 52 § 1, art. 53 § 1, art. 54 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.) od 8 niniejszej decyzji przysługuje skarga wnoszona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, którą naleŜy wnieść w terminie 30 dni od dnia doręczenia decyzji, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Do naleŜności pienięŜnych nie uiszczonych w terminie stosuje się przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749 z późn. zm.). Z up. Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Małgorzata Kozak Wiceprezes Otrzymują: 1. Małgorzata Hubert Małgorzata Hubert Sklep Mięsno-Wędliniarski al. Generała Hallera 114 53-203 Wrocław 2. Dolnośląski Wojewódzki Inspektor Inspekcji Handlowej we Wrocławiu 3. a/a