DIH-11/2013

PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DIH-023-4(3)/13/AgŁ Warszawa,13 lutego 2013 r. DECYZJA DIH-1/11/2013 Na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), art. 1 ust. 3 i art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o Inspekcji Handlowej (Dz. U. z 2009 r. Nr 151, poz. 1219 z późn. zm.) oraz art. 40a ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spoŜywczych (Dz. U. z 2005 r. Nr 187, poz. 1577 z późn. zm.), po rozpatrzeniu odwołania z dnia 24 grudnia 2012 r. złoŜonego przez przedsiębiorcę Władysława Gizę, prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą „Piekarnia Władysław Giza” w śaganiu, od decyzji Lubuskiego Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 21 grudnia 2012 r. (nr akt sprawy: ZśG.8361.106.2012), którą ww. przedsiębiorcy wymierzono karę pienięŜną w wysokości 500 zł (słownie: pięćset złotych) z tytułu wprowadzenia do obrotu pięciu partii wędlin oferowanych bez opakowań (luzem), nieodpowiadających w zakresie oznakowania jakości handlowej określonej w przepisach o jakości handlowej, Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów utrzymuje w mocy zaskarŜoną decyzję. UZASADNIENIE W toku kontroli przeprowadzonej w dniach 6-8 listopada 2012 r. przez inspektorów reprezentujących Lubuskiego Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej w Gorzowie Wielkopolskim, zwanego dalej „Lubuskim WIIH”, w sklepie mięsno-wędliniarskim przy ul. Osiedle Słoneczne 15 w Szprotawie, naleŜącym do przedsiębiorcy Władysława Gizy, prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą „Piekarnia Władysław Giza” w śaganiu, zwanej dalej równieŜ „stroną”, zakwestionowano sposób oznakowania pięciu partii wędlin oferowanych bez opakowań (luzem), wyprodukowanych przez tego przedsiębiorcę, o łącznej wartości 166,3 zł, tj.: „kiełbasy białej” (5,4 kg, w cenie detalicznej 9,00 zł/kg), „kiełbasy rzeszowskiej” (2,0 kg, 16,50 kg/zł), „kiełbasy podwawelskiej” (0,5 kg, 19,99 zł/kg), „kiełbasy polskiej” (3,4 kg, 18,00 zł/kg) oraz „parówki” (1,5 kg, 9,00 zł/kg), zwanych dalej „wędlinami oferowanymi bez opakowań”, z uwagi na niepodanie w miejscu sprzedaŜy na wywieszkach 2 dotyczących tych wędlin wykazu składników, co stanowiło naruszenie przepisów § 17 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 10 lipca 2007 r. w sprawie znakowania środków spoŜywczych (Dz. U. Nr 137, poz. 966 z późn. zm.), zwanego dalej „rozporządzeniem w sprawie znakowania środków spoŜywczych”. Kontrolę podjęto na skutek informacji o podejrzeniu wprowadzania do obrotu m.in. w tym sklepie nieprawidłowo oznakowanych wędlin oferowanych bez opakowań. Informacja ta została przekazana przez Wojewódzkiego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-SpoŜywczych w Zielonej Górze przy piśmie z dnia 19 października 2012 r. znak KO.8210.31.2012, w związku z pismem Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Polkowicach z dnia 14 sierpnia 2012 r. Podstawą wszczęcia i przeprowadzenia urzędowej kontroli Ŝywości były przepisy art. 3 ust. 1, 2 i 3 rozporządzenia (WE) nr 882/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie kontroli urzędowych przeprowadzanych w celu sprawdzenia zgodności z prawem paszowym i Ŝywnościowym oraz regułami dotyczącymi zdrowia zwierząt i dobrostanu zwierząt (Dz. U. L 165 z 30.4.2004 s. 1 z późn. zm.), zwanego dalej „rozporządzeniem (WE) nr 882/2004”, czyli bezpośrednio stosowane przepisy powszechnie obowiązującego prawa wspólnotowego, a takŜe art. 17 ust. 3 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spoŜywczych (Dz. U. z 2005 r. Nr 187, poz. 1577 z późn. zm.), zwanej dalej „ustawą o jakości handlowej”, w związku z art. 3 ust. 1 pkt 1, 2 i 6 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o Inspekcji Handlowej (Dz. U. z 2009 r. Nr 151, poz. 1219), zwanej dalej „ustawą o Inspekcji Handlowej”. Z tego względu, w myśl art. 79 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2010 r. Nr 220, poz. 1447 z późn. zm.), zwanej dalej „ustawą o swobodzie działalności gospodarczej”, nie dokonano zawiadomienia przedsiębiorcy o zamiarze wszczęcia kontroli. Kontrolę rozpoczęto w dniu 6 listopada 2012 r. w obecności osoby zatrudnionej na stanowisku sprzedawcy w tym sklepie, z uwagi na nieobecność kontrolowanego lub osoby upowaŜnionej do reprezentowania go w trakcie kontroli, po okazaniu legitymacji słuŜbowych oraz pouczenia o prawach i obowiązkach kontrolowanego, jako załącznika do upowaŜnienia do przeprowadzenia urzędowej kontroli Ŝywności (nr upowaŜnienia: ZśG.107.2012). Oświadczenie sprzedawcy z dnia 6 listopada 2012 r. w sprawie zatrudnienia stanowi załącznik nr 1 do protokołu kontroli. Podczas kontroli ustalono, Ŝe przedmiotowe wędliny pochodziły z Chłopskiej Masarni mieszczącej się w Bukowinie Bobrzańskiej 51, naleŜącej do ww. przedsiębiorcy, jak wynika z wpisu do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej. Wędliny te były oznakowane jedynie wywieszkami z podaniem ich nazwy i ceny detalicznej. Ponadto, na wyposaŜeniu sklepu, tj. w kartoniku znajdującym się na sali sprzedaŜowej przy kasie fiskalnej umieszczone były wywieszki z informacją o nazwie i rodzaju produktu, wykazie składników, warunkach przechowywania oraz terminie przydatności do spoŜycia, sporządzone przez właściciela sklepu, przeznaczone do uwidocznienia ich przy oferowanych wędlinach, w tym m.in. odnoszące się do dwóch ww. partii wędlin (tj. kiełbasy rzeszowskiej i parówek), natomiast wywieszki dla trzech pozostałych ww. partii wędlin (tj. kiełbasy białej, 3 kiełbasy podwawelskiej i kiełbasy polskiej) dostarczono z Chłopskiej Masarni do sklepu w czasie trwania kontroli. W ofercie handlowej sklepu, oprócz zakwestionowanych wędlin, znajdowały się takŜe inne wędliny oferowane bez opakowań, które były prawidłowo oznakowane. W trakcie kontroli sprzedawca złoŜył wyjaśnienia, Ŝe brak wywieszek z podaniem wykazu składników był spowodowany rozpoczęciem czynności kontrolnych bezpośrednio po dostawie towaru z masarni oraz niemoŜliwością uwidocznienia wszystkich wywieszek w tak krótkim czasie, tym bardziej, Ŝe przygotowane wywieszki z wykazem składników sprzedawca miał obowiązek dodatkowo ostemplować terminem przydatności do spoŜycia. Dodała jednak, Ŝe zdąŜyła w tym czasie wyłoŜyć wędliny do lady chłodniczej i umieścić na hakach, a takŜe oznaczyć wędliny wywieszkami z podaniem ich nazwy i ceny detalicznej. Oświadczenie sprzedawcy z dnia 6 listopada 2012 r. w sprawie braku wywieszek z podaniem wykazu składników stanowi załącznik nr 2 do protokołu kontroli. Na Ŝądanie inspektorów sprzedawca usunął niezwłocznie stwierdzone niezgodności, poprzez uwidocznienie brakujących wywieszek z wykazem składników. Tego samego dnia, kontrolowany zgłosił drogą elektroniczną, Ŝe kontrola prowadzona jest z naruszeniem przepisów ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, z uwagi na brak zawiadomienia o wszczęciu kontroli, nieokazanie upowaŜnienia do kontroli i jej zakresu, dokonanie kontroli pod nieobecność osoby uprzednio upowaŜnionej oraz podjęcie działań w tym samym czasie, co inny organ kontroli. W związku z powyŜszym, Lubuski WIIH wyjaśnił w piśmie z dnia 7 listopada 2012 r. (doręczonym kontrolowanemu tego samego dnia), na czym polegają zasady przeprowadzania urzędowej kontroli Ŝywności w kontekście zgłoszonych zastrzeŜeń. Kontrolę kontynuowano w dniach 7 i 8 listopada 2012 r. w obecności kontrolowanego, któremu w drugim dniu kontroli doręczono upowaŜnienie do kontroli za pokwitowaniem. PowyŜsze ustalenia udokumentowano w protokole kontroli z dnia 8 listopada 2012 r. (nr akt kontroli: ZśG.8361.106.2012). Do akt kontroli dołączono takŜe oświadczenie strony złoŜone w toku kontroli o przynaleŜności do grupy małych przedsiębiorców. W świetle powyŜszego, pismem z dnia 3 grudnia 2012 r., Lubuski WIIH zawiadomił stronę o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie wymierzenia, na podstawie art. 40a ust. 1 pkt 3 i ust. 4 ustawy o jakości handlowej, kary pienięŜnej za wprowadzenie do obrotu nieprawidłowo oznakowanych pięciu ww. partii wędlin oferowanych bez opakowań, informując jednocześnie o przysługującym jej prawie do czynnego udziału w kaŜdym stadium postępowania, wypowiadania się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłaszania Ŝądań, a takŜe przeglądania akt sprawy oraz sporządzania z nich notatek i odpisów. Ponadto, w tym samym piśmie wezwał ją do sporządzenia i przekazania informacji o wielkości obrotu osiągniętego w roku 2011. Zawiadomienie to doręczono stronie w dniu 4 grudnia 2012 r. Pomimo Ŝe strona nie przekazała Ŝądanych informacji, skorzystała z przysługujących jej uprawnień i poinformowała w piśmie z dnia 4 grudnia 2012 r., powołując się na treść protokołu kontroli weterynaryjnej (nie przedłoŜonego w załączeniu do pisma), Ŝe Ŝywność wyprodukowana w zakładzie, wprowadzana do obrotu w ramach działalności marginalnej, 4 lokalnej i ograniczonej zaopatrzona jest w stosowne etykiety, a w przypadku dostarczania jej do zakładów prowadzących handel detaliczny – dodatkowo w faktury stanowiące Handlowy Dokument Identyfikacyjny (HDI), co umoŜliwia jej identyfikację na kaŜdym etapie produkcji, przetwarzania i dystrybucji, w myśl przepisów rozporządzenia (WE) nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiającego ogólne zasady i wymagania prawa Ŝywnościowego, powołującego Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa śywności oraz ustanawiającego procedury w zakresie bezpieczeństwa Ŝywności (Dz. U. L 31 z 1.2.2002 s. 1 z późn. zm.), zwanego dalej „rozporządzeniem (WE) nr 178/20002”. Dodała, Ŝe prowadzona przez nią sprzedaŜ wyrobów ma charakter działalności marginalnej, lokalnej i ograniczonej, podlegającej rejestracji, bez obowiązku podawania graficznego znaku identyfikacyjnego, oraz Ŝe wyroby sprzedawane są luzem. Podkreśliła, Ŝe pojęcie wywieszki, o której mowa w § 17 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia w sprawie znakowania środków spoŜywczych, jest względne i moŜna je róŜnie definiować. Po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego, decyzją z dnia 21 grudnia 2012 r., Lubuski WIIH wymierzył stronie, na podstawie art. 40a ust. 1 pkt 3 i ust. 4 ustawy o jakości handlowej, karę pienięŜną w wysokości 500 zł. Decyzję tę doręczono stronie w dniu 27 grudnia 2012 r. Pismem z dnia 24 grudnia 2012 r. (nadanym w dniu 31 grudnia 2012 r. w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego), strona złoŜyła do Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, zwanego dalej równieŜ „Prezesem UOKiK”, odwołanie od ww. decyzji, wnosząc o powołanie biegłego z zakresu kompetencji i zasadności nakładania mandatów karnych oraz podzielności nadzoru nad działalnością gospodarczą, jaką prowadzi. Do odwołania dołączyła protokół kontroli weterynaryjnej nr 08103902/38D/12 – kontrola doraźna z dnia 26 listopada 2012 r. (nr sprawy: PIW-0810-4311mlo/7203/10/12(4)), na który powołała się juŜ w ww. piśmie z dnia 4 grudnia 2012 r. Strona wskazała, Ŝe aktem prawnym regulującym działalność marginalną, lokalną i ograniczoną, o której mowa w art. 1 ust. 5 lit. b (ii) rozporządzenia (WE) nr 853/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczególne przepisy dotyczące higieny w odniesieniu do Ŝywności pochodzenia zwierzęcego (Dz. U. L 139 z 30.4.2004 s. 55 z późn. zm.), jest rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 15 grudnia 2006 r. w sprawie szczegółowych warunków uznania działalności marginalnej, lokalnej i ograniczonej (Dz. U. z 2007 r. Nr 5, poz. 36). Następnie powołała się na przepisy art. 6 ust. 1 pkt 2, art. 20 i art. 21 ust. 4 ustawy z dnia 16 grudnia 2005 r. o produktach pochodzenia zwierzęcego (Dz. U. z 2006 r. Nr 17, poz. 127 z późn. zm.), art. 3 ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. o Inspekcji Weterynaryjnej (Dz. U. z 2010 r. Nr 112, poz. 744 z późn. zm.), rozdział IV załącznika II do ropozorządzenia (WE) nr 852/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie higieny środków spoŜywczych (Dz. U. L 139 z 30.4.2004 s. 1 z późn. zm.), a takŜe art. 10 rozporządzenia (WE) nr 882/2004 oraz art. 21 § 1 pkt 2 Kpa, aby wykazać, Ŝe organem właściwym zarówno do zarejestrowania, jak i do wydania decyzji, w tym decyzji dotyczących stwierdzonych nieprawidłowości podczas kontroli transportowania produktów pochodzenia zwierzęcego jest Powiatowy Lekarz Weterynarii w śaganiu. Wyraziła pogląd, Ŝe zaskarŜona 5 decyzja nie jest oparta na aktach prawnych, jakim ona podlega, jako podmiot zajmujący się sprzedaŜą wyrobów w ramach działalności marginalnej, lokalnej i ograniczonej. Ze względu na rodzaj prowadzonej działalności, uznała, Ŝe nie musi uŜywać etykiet, a sam fakt posiadania dowodu dostawy stanowi o dokumentacji, jaką musi prowadzić. Podniosła takŜe, Ŝe kontrola przeprowadzona przez inspektorów reprezentujących Lubuskiego WIIH wykazała brak ich kompetencji i profesjonalizmu. Jej zdaniem, kontrola została przeprowadzona z naruszeniem przepisów ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, z uwagi na brak zawiadomienia o wszczęciu kontroli, co skutkowało doniesieniem, jakie złoŜyła drogą elektroniczną w toku kontroli. Dodała, Ŝe inspektorzy nie okazali upowaŜnienia do kontroli oraz powiadomili ją o wszczęciu kontroli za pośrednictwem ekspedientki w drodze rozmowy telefonicznej. Wobec powyŜszego, strona wniosła o uniewaŜnienie zaskarŜonej decyzji, a takŜe o ukaranie osoby decyzyjnej. Pismem z dnia 21 stycznia 2013 r., Prezes UOKiK poinformował ww. przedsiębiorcę, Ŝe przed wydaniem rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie, stronie biorącej udział w postępowaniu administracyjnym przysługuje, na podstawie art. 10 Kpa, prawo do zapoznania się z aktami sprawy, a takŜe wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych Ŝądań. Strona nie skorzystała z przysługujących jej uprawnień. Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów zwaŜył, co następuje. KaŜdy, kto wprowadza do obrotu artykuły rolno-spoŜywcze nieodpowiadające jakości handlowej określonej w przepisach o jakości handlowej lub deklarowanej przez producenta w oznakowaniu tych artykułów, zgodnie z art. 40a ust. 1 pkt 3 ustawy o jakości handlowej, podlega karze pienięŜnej w wysokości do pięciokrotnej wartości korzyści majątkowej uzyskanej lub która mogłaby zostać uzyskana przez wprowadzenie tych artykułów rolno- spoŜywczych do obrotu, nie niŜszej jednak niŜ 500 zł. Ustalając wysokość kary pienięŜnej, wojewódzki inspektor Inspekcji Handlowej, na mocy art. 40a ust. 5 ustawy o jakości handlowej, uwzględnia stopień szkodliwości czynu, stopień zawinienia, zakres naruszenia, dotychczasową działalność podmiotu działającego na rynku artykułów rolno-spoŜywczych i wielkość jego obrotów. Wprowadzane do obrotu artykuły rolno-spoŜywcze, stosownie do art. 4 ust. 1 ustawy o jakości handlowej, powinny spełniać wymagania w zakresie jakości handlowej, jeŜeli w przepisach o jakości handlowej zostały określone takie wymagania, oraz dodatkowe wymagania dotyczące tych artykułów, jeŜeli ich spełnienie zostało zadeklarowane przez producenta. Stosownie do art. 2 tej ustawy, przepisy ustawy nie dotyczą: 1) artykułów rolno-spoŜywczych wytwarzanych na własny uŜytek; 2) materiału siewnego roślin rolniczych, ogrodniczych i zielarskich w rozumieniu przepisów o nasiennictwie; 3) sprzedaŜy artykułów rolno-spoŜywczych dokonywanej przez ich producentów w gospodarstwie bezpośrednio konsumentom, z wyłączeniem wyrobów winiarskich objętych wspólną organizacją rynku wina oraz fermentowanych napojów winiarskich; 6 4) wymagań zdrowotnych, sanitarnych, weterynaryjnych i fitosanitarnych dotyczących artykułów rolno-spoŜywczych określonych w odrębnych przepisach; 5) owoców i warzyw, których wymagania jakości handlowej określają przepisy Unii Europejskiej. Oznakowanie środków spoŜywczych, jak wynika z art. 3 pkt 5 ustawy o jakości handlowej, jest jednym z elementów jakości handlowej. Wymagania jakości handlowej dotyczące sposobu oznakowania wędlin oferowanych bez opakowań (luzem) zostały określone w rozporządzeniu w sprawie znakowania środków spoŜywczych. Przepis § 17 ust. 1 pkt 2 tego rozporządzenia stanowi, Ŝe w miejscu sprzedaŜy środków spoŜywczych bez opakowań lub pakowanych przy sprzedaŜy, oprócz nazwy środka spoŜywczego na wywieszce dotyczącej danego środka spoŜywczego podaje się w przypadku wędlin dodatkowo wykaz składników. W niniejszej sprawie, wyniki kontroli przeprowadzonej w dniach 6-8 listopada 2012 r. przez inspektorów reprezentujących Lubuskiego WIIH w sklepie mięsno-wędliniarskim, naleŜącym do przedsiębiorcy Władysława Gizy, prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą „Piekarnia Władysław Giza” w śaganiu, stwierdzono ponad wszelką wątpliwość, Ŝe w miejscu sprzedaŜy pięciu ww. partii wędlin oferowanych bez opakowań na wywieszkach dotyczących tych wędlin, nie podano wykazu składników, co stanowiło naruszenie przepisów § 17 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia w sprawie znakowania środków spoŜywczych. Biorąc powyŜsze pod uwagę, organ pierwszej instancji uznał, Ŝe wprowadzone do obrotu przedmiotowe wędliny są artykułami rolno-spoŜywczymi nieodpowiadającymi pod względem oznakowania jakości handlowej określonej w przepisach o jakości handlowej – co jego zdaniem stanowiło naruszenie przepisów art. 40a ust. 1 pkt 3 ustawy o jakości handlowej oraz skutkowało wymierzeniem stronie kary pienięŜnej w wysokości 500 zł. Jak wynika z art. 40a ust. 4 ustawy o jakości handlowej, kary pienięŜne, o których mowa w ust. 1-3 tego artykułu, wymierza w drodze decyzji, właściwy ze względu na miejsce przeprowadzania kontroli wojewódzki inspektor Inspekcji Handlowej. Tym samym, Lubuski WIIH wymierzył w drodze decyzji z dnia 21 grudnia 2012 r. powyŜszą karę Władysławowi Gizie, prowadzącemu działalność gospodarczą pod nazwą „Piekarnia Władysław Giza” w śaganiu, to jest przedsiębiorcy, który wprowadził do obrotu nieprawidłowo oznakowanych pięć ww. partii wędlin oferowanych bez opakowań. Odwołując się od wydanej przez organ pierwszej instancji decyzji, strona podniosła, powołując się na przedłoŜony w załączeniu do odwołania protokół kontroli weterynaryjnej z dnia 26 listopada 2012 r., Ŝe decyzja ta nie jest oparta na aktach prawnych, jakim ona podlega, jako podmiot zajmujący się sprzedaŜą wyrobów w ramach działalności marginalnej, lokalnej i ograniczonej. Strona stara się wykazać, powołując się na przepisy art. 6 ust. 1 pkt 2, art. 20 i art. 21 ust. 4 ustawy z dnia 16 grudnia 2005 r. o produktach pochodzenia zwierzęcego (Dz. U. z 2006 r. Nr 17, poz. 127 z późn. zm.), art. 3 ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. o Inspekcji Weterynaryjnej (Dz. U. z 2010 r. Nr 112, poz. 744 z późn. zm.), rozdział IV załącznika II do ropozorządzenia (WE) nr 852/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 7 29 kwietnia 2004 r. w sprawie higieny środków spoŜywczych (Dz. U. L 139 z 30.4.2004 s. 1 z późn. zm.), art. 10 rozporządzenia (WE) nr 882/2004 oraz art. 21 § 1 pkt 2 Kpa, Ŝe organem właściwym do sprawowania nadzoru nad działalnością, jaką prowadzi jest Powiatowy Lekarz Weterynarii w śaganiu. Ze względu na rodzaj prowadzonej działalności, uznała, Ŝe nie musi uŜywać etykiet, a sam fakt posiadania dowodu dostawy stanowi o dokumentacji, jaką musi prowadzić. Zdaniem Prezesa UOKiK powyŜsze zarzuty są niezasadne, poniewaŜ zgodnie z art. 2 pkt 3 ustawy o jakości handlowej, przepisy ustawy nie dotyczą sprzedaŜy artykułów rolno-spoŜywczych dokonywanej przez ich producentów w gospodarstwie bezpośrednio konsumentom. NaleŜy zauwaŜyć, Ŝe zaskarŜona decyzja została wydana w oparciu o ustalenia poczynione przez Lubuskiego WIIH w toku kontroli przeprowadzonej w sklepie mięsno- wędliniarskim przy ul. Osiedle Słoneczne 15 w Szprotawie, a nie w gospodarstwie, jak stanowi ww. przepis art. 2 pkt 3. Ponadto, dołączony do odwołania protokół kontroli weterynaryjnej z dnia 26 listopada 2012 r. dotyczy ustaleń kontroli przeprowadzonej przez Inspekcję Weterynaryjną w Chłopskiej Masarni w Bukowinie Bobrzańskiej 51, a więc w innej placówce, naleŜącej do tego samego przedsiębiorcy. NaleŜy takŜe zaznaczyć, Ŝe przepisy ustawy o jakości handlowej nie dotyczą m.in. wymagań zdrowotnych i weterynaryjnych odnoszących się do artykułów rolno-spoŜywczych określonych w odrębnych przepisach (art. 2 pkt 4 tej ustawy), w tym w przepisach rozporządzenia (WE) nr 853/2004, dotyczących kwalifikacji działalności marginalnej, lokalnej i ograniczonej, na które powołuje się strona, co dodatkowo czyni ww. zarzuty strony bezpodstawnymi. NaleŜy podkreślić, Ŝe do zadań Inspekcji Handlowej naleŜy m.in. kontrola produktów znajdujących się w obrocie handlowym lub przeznaczonych do wprowadzenia do takiego obrotu (w tym w zakresie oznakowania i zafałszowań) oraz kontrola usług (art. 3 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 tej ustawy). Kontrola ta nie obejmuje jedynie kontroli jakości handlowej artykułów rolno-spoŜywczych u producentów oraz kontroli jakości zdrowotnej środków spoŜywczych określonych w przepisach odrębnych (zgodnie z art. 2 pkt 8 tej ustawy, kontrolowanym jest przedsiębiorca, którego działalność jest kontrolowana). PowyŜsza regulacja znajduje równieŜ potwierdzenie w art. 17 ust. 3 ustawy o jakości handlowej, zgodnie z którym, nadzór nad jakością handlową artykułów rolno-spoŜywczych w obrocie detalicznym sprawuje Inspekcja Handlowa. Przywołane zatem przez stronę w odwołaniu akty prawne, nie mają zastosowania w przedmiotowej sprawie. Stosownie do art. 40a ust. 1 pkt 3 i ust. 4 ustawy o jakości handlowej, stanowiących podstawę prawną wydania zaskarŜonej decyzji, kaŜdy, kto wprowadza do obrotu artykuły rolno-spoŜywcze nieodpowiadające jakości handlowej, podlega karze pienięŜnej w wysokości do pięciokrotnej wartości korzyści majątkowej uzyskanej lub która mogłaby zostać uzyskana przez wprowadzenie tych artykułów rolno-spoŜywczych do obrotu, nie niŜszej jednak niŜ 500 zł, natomiast karę pienięŜną wymierza w drodze decyzji, właściwy ze względu na miejsce przeprowadzana kontroli wojewódzki inspektor Inspekcji Handlowej. Ustawa ta w art. 3 pkt 4 wyjaśnia pojęcie „obrotu”, jako czynności w rozumieniu art. 3 pkt 8 rozporządzenia (WE) nr 8 178/2002, w którym „wprowadzenie na rynek”, zgodnie z zawartą w tym przepisie definicją oznacza posiadanie Ŝywności w celu sprzedaŜy, z uwzględnieniem oferowania do sprzedaŜy lub innej formy dysponowania, bezpłatnego lub nie oraz sprzedaŜ, dystrybucję i inne formy dysponowania. W rozumieniu tego przepisu, strona wymieniona w decyzji organu pierwszej instancji wędliny posiadała w celu sprzedaŜy, a więc wprowadziła do obrotu. Jak wynika z protokołu kontroli z dnia 8 listopada 2012 r. (w tym z załącznika nr 2 do tego protokołu), na wyposaŜeniu kontrolowanego sklepu, tj. w kartoniku znajdującym się na sali sprzedaŜowej przy kasie fiskalnej umieszczone były wywieszki z podaniem informacji o nazwie i składzie, przeznaczone do uwidocznienia ich przy oferowanych wędlinach, w tym m.in. dla dwóch ww. partii wędlin (tj. kiełbasy rzeszowskiej i parówek), a wywieszki dla trzech pozostałych ww. partii wędlin (tj. kiełbasy białej, kiełbasy podwawelskiej i kiełbasy polskiej) zostały dostarczone do sklepu w czasie trwania kontroli. Obecny przy czynnościach kontrolnych sprzedawca potwierdził, Ŝe zakwestionowane wędliny oznakowane były jedynie wywieszkami z podaniem ich nazwy i ceny detalicznej, bez wykazu składników. NaleŜy takŜe zwrócić uwagę, Ŝe strona nie odmówiła podpisania protokołu kontroli, ani teŜ nie zgłosiła do niego uwag. Nie zanegowała więc w istocie ustaleń faktycznych opisanych w tym protokole. NaleŜy jednocześnie podkreślić, Ŝe przepis § 17 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia w sprawie znakowania środków spoŜywczych, stanowi, Ŝe w miejscu sprzedaŜy środków spoŜywczych bez opakowań lub pakowanych przy sprzedaŜy, oprócz nazwy środka spoŜywczego na wywieszce dotyczącej danego środka spoŜywczego podaje się dla wędlin dodatkowo wykaz składników. W orzecznictwie sądowym podkreśla się, Ŝe literalne brzmienie tego przepisu nie pozostawia wątpliwości co do istnienia obowiązku podania wykazu składników (oprócz nazwy wyrobu) w miejscu sprzedaŜy na wywieszkach dotyczących wędlin oferowanych bez opakowań lub pakowanych przy sprzedaŜy. Omawiany przepis wyraźnie wskazuje na obowiązek (powinność) sprzedawcy w tym zakresie (na wywieszce dotyczącej danego środka spoŜywczego podaje się w przypadku wędlin dodatkowo wykaz składników). Obowiązkowi temu nie czyni zadość posiadanie w sklepie etykiet z wykazem składników poszczególnych rodzajów wędlin tam sprzedawanych, skoro przepis stanowi o wywieszce dotyczącej danego środka spoŜywczego, przez co naleŜy rozumieć wystawionego do sprzedaŜy konkretnego wyrobu. Zatem tylko wykaz składników podany na wywieszce umieszczonej bezpośrednio przy wędlinie (obok, na, przy produkcie) odpowiada prawidłowemu oznakowaniu wędliny, stosownie do tego przepisu. Posiadania wykazu składników poszczególnych rodzajów wędlin w innym miejscu na terenie sklepu nie sposób uznać za oznakowanie wędlin oferowanych do sprzedaŜy. Jak stwierdził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 17 listopada 2010 r. sygn. akt VI SA/Wa 1652/10, takie działania nie odpowiadają dyspozycji przepisu § 17 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia w sprawie znakowania środków spoŜywczych, ani jego celowi, jakim jest prawidłowe oznakowanie wędlin luzem oferowanych konsumentom. W świetle powyŜszego, naleŜy stwierdzić, Ŝe w niniejszej sprawie Lubuski WIIH był właściwym organem do przeprowadzenia kontroli jakości handlowej wędlin oferowanych bez opakowań w sklepie mięsno-wędliniarskim naleŜącym do przedsiębiorcy Władysława Gizy, prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą „Piekarnia Władysław Giza” w śaganiu, 9 a w związku ze stwierdzonymi w tym zakresie nieprawidłowościami, właściwym organem do wymierzenia kary pienięŜnej z art. 40a ust. 1 pkt 3 ustawy o jakości handlowej. Tym samym, naleŜy uznać, Ŝe wniosek strony o powołanie biegłego z zakresu kompetencji i zasadności nakładania mandatów karnych oraz podzielności nadzoru nad działalnością gospodarczą, jaką prowadzi, nie znajduje uzasadnienia. Ponadto, przedmiotem opinii biegłego mogą być tylko okoliczności dotyczące stanu faktycznego rozpatrywanej sprawy, nie jest więc dopuszczalne powoływanie biegłego co do wykładni przepisów określających kompetencje organów nadzorujących działalność gospodarczą przedsiębiorcy. Strona podniosła takŜe, Ŝe opisana kontrola została przeprowadzona z naruszeniem przepisów ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, z uwagi na brak zawiadomienia o wszczęciu kontroli, co skutkowało doniesieniem, jakie złoŜyła drogą elektroniczną w toku kontroli. Dodała, Ŝe inspektorzy nie okazali upowaŜnienia do kontroli oraz powiadomili ją o wszczęciu kontroli za pośrednictwem ekspedientki w drodze rozmowy telefonicznej. Odnosząc się do powyŜszych zarzutów, naleŜy zwrócić uwagę, Ŝe podstawą wszczęcia i przeprowadzenia przedmiotowej kontroli były przepisy art. 3 ust. 1, 2 i 3 rozporządzenia (WE) nr 882/2004, a takŜe art. 17 ust. 3 ustawy o jakości handlowej, w związku z art. 3 ust. 1 pkt 1, 2 i 6 ustawy o Inspekcji Handlowej. Z tego względu, stosownie do art. 79 ust. 2 pkt 1 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, nie dokonano zawiadomienia przedsiębiorcy o zamiarze wszczęcia kontroli. W świetle art. 3 rozporządzenia (WE) nr 882/2004, państwa członkowskie zapewniają, aby kontrole urzędowe były przeprowadzane regularnie oraz z właściwą częstotliwością tak, aby osiągnąć cele tego rozporządzenia, uwzględniając m.in. wszelkie informacje, które mogą wskazywać na niezgodność (ust. 1). Kontrole te przeprowadzane są bez wcześniejszego uprzedzenia (z wyjątkiem takich przypadków jak audyt), mogą być teŜ przeprowadzane ad hoc (ust. 2). Kontrole urzędowe przeprowadza się na kaŜdym etapie produkcji, przetwarzania i dystrybucji Ŝywności (ust. 3). Tym samym, Lubuski WIIH prawidłowo i zgodnie z prawem nie poprzedził przedmiotowej kontroli zawiadomieniem przedsiębiorcy o jej wszczęciu. Czynności kontrolne dokonuje się, stosownie do art. 80 ust. 1 i 5 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, w obecności kontrolowanego lub osoby przez niego upowaŜnionej, a w przypadku nieobecności kontrolowanego lub osoby przez niego upowaŜnionej albo niewykonania przez kontrolowanego obowiązku pisemnego wskazania osoby upowaŜnionej do reprezentowania go w trakcie kontroli – w obecności innego pracownika kontrolowanego, który moŜe być uznany za osobę, o której mowa w art. 97 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny. Takie same prawo przysługuje inspektorom Inspekcji Handlowej na mocy art. 15 ust. 1 i 3 ustawy o Inspekcji Handlowej. Informacja w tym zakresie znajdowała się w pouczeniu o prawach i obowiązkach kontrolowanego, jako załączniku do upowaŜnienia do przeprowadzenia urzędowej kontroli Ŝywności (nr upowaŜnienia: ZśG.107.2012). Zgodnie z art. 79a ust. 9 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, w przypadku nieobecności kontrolowanego lub osoby przez niego upowaŜnionej, czynności kontrolne mogą być wszczęte po okazaniu legitymacji słuŜbowej pracownikowi kontrolowanego, który 10 moŜe być uznany za osobę, o której mowa w art. 97 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny. Inspektorzy mieli zatem prawo wszcząć kontrolę po okazaniu legitymacji słuŜbowej osobie zatrudnionej na stanowisku sprzedawcy w kontrolowanym sklepie, co miało miejsce w niniejszej sprawie. Przepis art. 79a ust. 1 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej przewiduje w takich przypadkach moŜliwość doręczenia upowaŜnienia przedsiębiorcy albo osobie przez niego upowaŜnionej w terminie późniejszym, lecz nie później niŜ trzeciego dnia od wszczęcia kontroli. NaleŜy zaznaczyć, Ŝe upowaŜnienie do przeprowadzenia urzędowej kontroli Ŝywności doręczono kontrolowanemu w drugim dniu kontroli, tj. 7 listopada 2012 r., a więc zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Ze zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wynika, Ŝe wydając zaskarŜoną decyzję, organ pierwszej instancji uwzględnił wszystkie okoliczności sprawy, a ustalając wysokość kary pienięŜnej, o której mowa w art. 40a ust. 1 pkt 3 ustawy o jakości handlowej, wziął pod uwagę wszystkie kryteria określone w art. 40a ust. 5 tej ustawy, a takŜe oparł się na zasadach wyraŜonych w art. 17 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 178/2002, według których, kary mające zastosowanie w przypadku naruszenia prawa Ŝywnościowego powinny być skuteczne, proporcjonalne i odstraszające. NajniŜszy moŜliwy wymiar kary za naruszenie zakazu wynikającego z art. 40a ust. 1 pkt 3 ustawy o jakości handlowej wynosi 500 zł, a najwyŜszy – 831,5 zł (5 x 166,3 zł), wyraŜony jako pięciokrotność wartości korzyści majątkowej uzyskanej lub która mogłaby zostać uzyskana przez wprowadzenie do obrotu nieodpowiadających jakości handlowej pięciu ww. partii wędlin o łącznej wartości 166,3 zł. W niniejszej sprawie, stronie wymierzono karę pienięŜną w wysokości 500 zł, a więc w minimalnej wysokości, określonej ustawowo. Podkreślenia wymaga, Ŝe przepis art. 40a ust. 1 pkt 3 ustawy o jakości handlowej jest wyrazem odpowiedzialności administracyjnej, która ma charakter obiektywny, a więc znajdującej zastosowanie juŜ za sam fakt zachowania naruszającego taki przepis (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lipca 2012 r., sygn. akt II GSK 917/11). Organ pierwszej instancji nie mógł zatem odstąpić od wymierzenia kary, gdyŜ strona wprowadziła do obrotu nieodpowiadające jakości handlowej przedmiotowe wędliny, a więc popełniła czyn, który podlega karze w kaŜdym przypadku jego zaistnienia. Wobec powyŜszego, zawarty w odwołaniu wniosek strony o uniewaŜnienie decyzji organu pierwszej instancji oraz o ukaranie osoby decyzyjnej, naleŜy uznać za niezasadny, zarówno w świetle ustaleń kontroli, jak i obowiązujących przepisów prawa w przedmiocie wymierzenia kary pienięŜnej na gruncie ustawy o jakości handlowej. Zgodnie z art. 40a ust. 6 i 7 ustawy o jakości handlowej, karę pienięŜną, o której mowa w sentencji decyzji, stanowiącą dochód budŜetu państwa, naleŜy wpłacić na rachunek bankowy Wojewódzkiego Inspektoratu Inspekcji Handlowej w Gorzowie Wielkopolskim w terminie 30 dni od dnia, w którym decyzja o wymierzeniu kary stanie się ostateczna. Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, stosownie do art. 5 ust. 2 ustawy o Inspekcji Handlowej, jest organem wyŜszego stopnia w stosunku do wojewódzkich 11 inspektorów Inspekcji Handlowej. Tym samym, w myśl art. 127 § 2 Kpa w związku z art. 1 ust. 3 ustawy o Inspekcji Handlowej, Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów jest organem właściwym do rozpatrzenia wniesionego odwołania. Zgodnie z art. 138 § 1 pkt 1 Kpa, organ odwoławczy posiada kompetencje do wydania decyzji, w której utrzymuje w mocy zaskarŜoną decyzję. Biorąc powyŜsze pod uwagę, Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów orzekł, jak w sentencji. Niniejsza decyzja jest ostateczna w trybie postępowania administracyjnego. Pouczenie Zgodnie z art. 52 § 1, art. 53 § 1, art. 54 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, z poźn. zm.) od niniejszej decyzji przysługuje skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, którą wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia decyzji, za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Do naleŜności pienięŜnych nie uiszczonych w terminie stosuje się przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749, z późn. zm.). Z up. Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Małgorzata Kozak Wiceprezes Otrzymują: 1. Władysław Giza prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą „Piekarnia Władysław Giza” ul. BoŜnów 36 68-100 śagań 2. Lubuski Wojewódzki Inspektor Inspekcji Handlowej w Gorzowie Wielkopolskim 3. a/a