DDK-8/2006

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW CEZARY BANASI Ń SKI DDK-61-44/05/MOK Warszawa, 19 lipca 2006 r. DECYZJA Nr DDK- 8/2006 Na podstawie art. 23 e w zwi ą zku z art. 23 a ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn.: Dz. U. z 2005 r. Nr 244, poz. 2080), po przeprowadzeniu - na wniosek Rzecznika Ubezpieczonych - post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów , uznaje, ż e dzia ł ania Towarzystwa Ubezpiecze ń i Reasekuracji Warta S.A. z siedzib ą w Warszawie, polegaj ą ce na: - nierównym traktowaniu ubezpieczaj ą cych jako strony umowy ubezpieczenia w zwi ą zku z brakiem zwrotu przez Towarzystwo Ubezpiecze ń i Reasekuracji Warta S.A. cz ęś ci sk ł adki na rzecz nabywcy pojazdu, gdy sk ł adka jemu przypisana jest ni ż sza od uprzednio pobranej od zbywcy pojazdu w ramach ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych, naruszaj ą obowi ą zek zak ł adu ubezpiecze ń w zakresie prawid ł owego ustalania sk ł adki za w/w ubezpieczenie okre ś lony w przepisach art. 31 ust. 2 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowi ą zkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (Dz. U. z 2003 r., Nr 124, poz. 1152, Dz.U. z 2004 r., Nr 26, poz.225, Nr 96, poz. 959, Nr 141, poz.1492, Nr 273, poz. 2703, Nr 281, poz. 2778, Dz.U. z 2005 r. Nr 167, poz. 1396) oraz art. 18 ust. 4 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o dzia ł alno ś ci ubezpieczeniowej (Dz. U. z 2003 r., Nr 124, poz. 1151, Dz.U. z 2004 r. Nr 91, poz. 870 oraz Nr 96, poz. 959, Dz.U. z 2005 r., Nr 83, poz.719, Nr 143, poz. 1204, Nr 183, poz. 1538, Nr 184. poz.1539, Nr 167, poz. 1396) i jako takie stanowi ą praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 23 a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów i stwierdza zaniechanie jej stosowania od dnia 14 lutego 2006 r . UZASADNIENIE W dniu 14 wrze ś nia 2005 r. Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Prezes Urz ę du), wszcz ął – na wniosek Rzecznika Ubezpieczonych (tak ż e Wnioskodawca) - na podstawie art. 44 ust. 1 w zwi ą zku z art. 100a ust. 1 pkt 2 oraz art. 23a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, zw. tak ż e uokik, post ę powanie wobec Towarzystwa Ubezpiecze ń i Reasekuracji Warta S.A. z siedzib ą w Warszawie (tak ż e Zak ł ad Ubezpiecze ń , Spó ł ka) w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów polegaj ą cych na nierównym traktowaniu ubezpieczaj ą cych jako strony umowy ubezpieczenia poprzez brak dokonania przez Zak ł ad Ubezpiecze ń zwrotu cz ęś ci sk ł adki na rzecz nabywcy pojazdu, gdy sk ł adka jemu przypisana jest ni ż sza od uprzednio pobranej od zbywcy pojazdu w ramach ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych, co mog ł o narusza ć obowi ą zek Zak ł adu Ubezpiecze ń w zakresie prawid ł owego ustalania sk ł adki za w/w ubezpieczenie poprzez dzia ł anie niezgodne z przepisami art. 31 ust. 2 ustawy o ubezpieczeniach obowi ą zkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych, zw. ustaw ą o ubezpieczeniach obowi ą zkowych, UFG i PBUK oraz art. 18 ust. 4 ustawy o dzia ł alno ś ci ubezpieczeniowej. W opinii Wnioskodawcy, Zak ł ad Ubezpiecze ń nierówno traktowa ł nabywców pojazdów, którzy nie wypowiedzieli w terminie 30 dni od daty nabycia pojazdu umowy ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych i korzystali, jako nast ę pcy prawni, z umów ubezpieczenia OC zbywców pojazdów. Nierówno ść w traktowaniu nabywców pojazdów polega ł a na dokonaniu ponownej kalkulacji sk ł adki wy łą cznie w sytuacji, gdy szkodowo ść nabywcy kszta ł towa ł a si ę na wy ż szym poziomie ni ż szkodowo ść zbywcy pojazdu. Rekalkulacja taka nie by ł a dokonywana, gdy szkodowo ść nabywcy kszta ł towa ł a si ę na ni ż szym poziomie ni ż szkodowo ść zbywcy pojazdu. Zdaniem Wnioskodawcy, praktyka ta mog ł a narusza ć obowi ą zek Zak ł adu Ubezpiecze ń w zakresie prawid ł owego ustalania sk ł adki za w/w ubezpieczenie oraz stanowi ć dzia ł anie niezgodne z przepisami art. 31 ust. 2 ustawy o ubezpieczeniach obowi ą zkowych, UFG i PBUK oraz art. 18 ust. 4 ustawy o dzia ł alno ś ci ubezpieczeniowej. Jak podnosi ł Wnioskodawca, ustawodawca w art. 31 ust. 2 o ubezpieczeniach obowi ą zkowych, UFG i PBUK nak ł ada na zak ł ad ubezpiecze ń obowi ą zek dokonania ponownej kalkulacji sk ł adki nale ż nej dla nabywcy pojazdu – je ż eli nabywca nie wypowie umowy ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych w terminie 30 dni od daty nabycia pojazdu. Zgodnie z brzmieniem przepisu ponowna kalkulacja sk ł adki powinna uwzgl ę dnia ć zni ż ki oraz zwy ż ki obci ąż aj ą ce nabywc ę pojazdu. Konsekwencj ą tych dzia ł a ń powinno by ć dostosowanie wysoko ś ci nale ż nej sk ł adki od nabywcy do poziomu wynikaj ą cego z systemu taryf w danym zak ł adzie ubezpiecze ń . Postanowienie o wszcz ę ciu post ę powania wraz z zawiadomieniem o wszcz ę ciu post ę powania, dor ę czono Zak ł adowi Ubezpiecze ń w dniu 19 wrze ś nia 2005 r. (karty nr 25- 29). W pismach z dnia 30 wrze ś nia 2005 r. (dor ę czonego do Urz ę du w dniu 10 pa ź dziernika 2005r.; karty nr 30-32), z dnia 13 lutego 2005 r. (dor ę czonego do Urz ę du w dniu 14 lutego 2005 r.; karty nr 64-65), z dnia 3 marca 2005 r. (dor ę czonego do Urz ę du w dniu 3 marca 2005 r.; karty nr 70-74), z dnia 23 marca 2005 r. (dor ę czonego do Urz ę du w dniu 23 marca 2005 r.; karta nr 83) Zak ł ad Ubezpiecze ń przedstawi ł swoje stanowisko odno ś nie do postawionego zarzutu. W pi ś mie z dnia 30 wrze ś nia 2005 r. Spó ł ka wyja ś ni ł a, i ż dokonuje ponownej kalkulacji sk ł adki w ka ż dym przypadku, gdy nabywca pojazdu, który nie wypowiedzia ł w terminie 30 dni od daty nabycia pojazdu umowy ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych i korzysta, jako nast ę pca prawny, z umów ubezpieczenia OC zbywcy. Po przeprowadzeniu ponownej kalkulacji Zak ł ad Ubezpiecze ń : a) dochodzi dop ł aty ró ż nicy sk ł adki od nabywcy w przypadku gdy sk ł adka nale ż na ustalona wg kryteriów przys ł uguj ą cej tej osobie jest wy ż sza od sk ł adki op ł aconej przez zbywc ę pojazdu, b) nie pobiera ż adnej dodatkowej op ł aty, a jednocze ś nie nie zwraca cz ęś ci sk ł adki nabywcy, gdy sk ł adka nale ż na od nabywcy (za okres po dniu sprzeda ż y pojazdu) jest ni ż sza od sk ł adki op ł aconej przez zbywc ę za dany okres. 2 Zak ł ad Ubezpiecze ń podniós ł , i ż przedmiotowa praktyka, stosowana przy rekalkulacji sk ł adki, nie mo ż e by ć uznana za bezprawn ą z uwagi na brak odpowiednich regulacji prawnych, na podstawie których Zak ł ad Ubezpiecze ń by ł by zobowi ą zany do zwrotu cz ęś ci sk ł adki. W dniu 18 listopada 2005 r. Prezes Urz ę du wyst ą pi ł do Ministerstwa Finansów jako do instytucji odpowiedzialnej za przygotowywanie projektów ustaw ubezpieczeniowych z pro ś b ą o stanowisko odno ś nie do interpretacji przepisów art. 31 ust. 2 ustawy o ubezpieczeniach obowi ą zkowych, UFG i PBUK oraz art. 18 ust. 4 ustawy o dzia ł alno ś ci ubezpieczeniowej. Pismem z dnia 2 stycznia 2006 r. (karta nr 48), Prezes Urz ę du zawiadomi ł Zak ł ad Ubezpiecze ń oraz Wnioskodawc ę o zako ń czeniu post ę powania dowodowego w przedmiotowej sprawie. Jednocze ś nie zosta ł wyznaczony 7 dniowy termin na zapoznanie si ę stron z aktami niniejszej sprawy. Pe ł nomocnik Zak ł adu Ubezpiecze ń zapozna ł si ę z aktami sprawy w dniu 13 stycznia 2006 r. (karty nr 51-57), natomiast pe ł nomocnik Rzecznika Ubezpieczonych w dniu 19 stycznia 2006 r. (karty nr 58-59). Jednocze ś nie, zgodnie z zasad ą , wyra ż on ą w art. 10 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks post ę powania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) strony post ę powania zosta ł y poinformowane o mo ż liwo ś ci wypowiedzenia si ę przed wydaniem decyzji co do zebranych dowodów i materia ł ów oraz zg ł oszonych żą da ń . Odnosz ą c si ę do zebranych w post ę powaniu materia ł ów, Zak ł ad Ubezpiecze ń w dniu 14 lutego 2006 r. (karty nr 64-65) poinformowa ł Prezesa Urz ę du o przekazaniu w dniu 13-14 lutego 2006 r. do wszystkich jednostek organizacyjnych Spó ł ki wytycznych, reguluj ą cych tryb post ę powania w wypadku dokonywania przez Zak ł ad Ubezpiecze ń ponownej kalkulacji sk ł adki z tytu ł u udzielanej ochrony ubezpieczeniowej, o której mowa w art. 31 ust. 2 ustawy o ubezpieczeniach obowi ą zkowych. Ponadto, Zak ł ad Ubezpiecze ń podtrzyma ł wcze ś niejsze stanowisko, i ż niedokonywanie zwrotu sk ł adki na rzecz nabywcy pojazdu nie nosi ł o cech bezprawno ś ci, bowiem kwestia ta nie zosta ł a w przepisach precyzyjnie uregulowana. Ze wzgl ę du na nie przekazanie do Prezesa Urz ę du dokumentu, na podstawie którego wprowadzono przedmiotowe zmiany, Prezes Urz ę du pismem z dnia 22 lutego 2006 r. (karty nr 67-68) wezwa ł Zak ł ad Ubezpiecze ń do przes ł ania do UOKiK kopii dokumentu, po ś wiadczonej za zgodno ść z orygina ł em. W dniu 3 marca 2006 r. (karty nr 70-74) Zak ł ad Ubezpiecze ń przekaza ł kopi ę pisma Dyrektora Biura Ubezpiecze ń Indywidualnych i Samochodowych dotycz ą cego zmiany zasad rekalkulacji sk ł adki. Do zmiany dzia ł ania Zak ł adu Ubezpiecze ń pismem z dnia 6 marca 2006 r. (karty nr 75-77) ustosunkowa ł si ę Wnioskodawca, który stwierdzi ł , i ż wprowadzenie wytycznych, zgodnie z którymi Zak ł ad Ubezpiecze ń uwzgl ę dnia zni ż ki przys ł uguj ą ce nabywcy oraz zwy ż ki go obci ąż aj ą ce w ramach przeprowadzanej rekalkulacji sk ł adki, co skutkuje pobraniem dop ł aty od nabywcy (je ż eli przeliczona sk ł adka nale ż na jest wy ż sza od sk ł adki op ł aconej przez zbywc ę pojazdu), b ą d ź te ż (je ż eli przeliczona sk ł adka nale ż na jest ni ż sza od sk ł adki op ł aconej przez zbywc ę pojazdu) dokonaniem zwrotu na rzecz nabywcy jest zgodne z oczekiwaniami Rzecznika Ubezpieczonych w zakresie ochrony interesów klientów us ł ug ubezpieczeniowych w ramach umowy ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych. Jednocze ś nie Wnioskodawca podtrzyma ł opini ę odno ś nie do bezprawno ś ci dzia ł ania Spó ł ki, podkre ś laj ą c, i ż zmian ę stanowiska przez Zak ł ad Ubezpiecze ń „nale ż y traktowa ć za przyznanie, ż e dotychczasowa praktyka Ubezpieczyciela nie by ł a prawid ł owa, w przeciwnym razie Zak ł ad Ubezpiecze ń (…) nadal podtrzymywa ł by dotychczasowe stanowisko w spornej sprawie rekalkulacji sk ł adki”. W zwi ą zku z przekazaniem stanowisk Zak ł adu Ubezpiecze ń oraz Wnioskodawcy, pismem z dnia 10 marca 2006 r. (karty nr 78-80), Prezes Urz ę du ponownie zawiadomi ł Zak ł ad Ubezpiecze ń oraz Wnioskodawc ę o zako ń czeniu post ę powania dowodowego 3 w przedmiotowej sprawie. Jednocze ś nie zosta ł wyznaczony 7 dniowy termin na zapoznanie si ę stron z aktami niniejszej sprawy. Pe ł nomocnik Zak ł adu Ubezpiecze ń zapozna ł si ę z aktami sprawy w dniu 16 marca 2006 r. (karty nr 81-82), natomiast pe ł nomocnik Rzecznika Ubezpieczonych w 27 marca 2006 r. (karta nr 84). W dniu 23 marca 2006 r. (karta nr 83), Zak ł ad Ubezpiecze ń , podtrzyma ł dotychczas prezentowane stanowisko. Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów ustali ł , co nast ę puje. Zak ł ad Ubezpiecze ń w ramach prowadzonej dzia ł alno ś ci ubezpieczeniowej zawiera z konsumentami m.in. umowy ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych. Zasady zawierania i wykonywania umów obowi ą zkowego ubezpieczenia odpowiedzialno ś ci cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych zosta ł y okre ś lone w ustawie o ubezpieczeniach obowi ą zkowych, UFG i PBUK. Zgodnie z art. 23 ust. 1 tej ustawy, posiadacz pojazdu mechanicznego jest obowi ą zany zawrze ć umow ę obowi ą zkowego ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych za szkody powsta ł e w zwi ą zku z ruchem posiadanego przez niego pojazdu. Umowa taka zawierana jest na okres 12 miesi ę cy, z wyj ą tkiem sytuacji, okre ś lonych w ustawie o ubezpieczeniach obowi ą zkowych, UFG i PBUK. Stosownie do brzmienia art. 31 ust. 1 ustawy, w razie zbycia pojazdu mechanicznego, którego posiadacz zawar ł umow ę ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych, na nabywc ę pojazdu przechodz ą prawa i obowi ą zki zbywcy wynikaj ą ce z tej umowy. Umowa ubezpieczenia ulega rozwi ą zaniu z up ł ywem okresu, na który zosta ł a zawarta, chyba ż e nabywca wypowie j ą przed up ł ywem 30 dni od dnia nabycia pojazdu mechanicznego. Je ż eli nabywca nie wypowie tej umowy, to – zgodnie z przepisem art. 31 ust. 2 o ubezpieczeniach obowi ą zkowych, UFG i PBUK w brzmieniu z dnia 19 sierpnia 2005 r. (data wyst ą pienia Rzecznika Ubezpieczonych z wnioskiem o wszcz ę cie post ę powania w przedmiotowej sprawie) - zak ł ad ubezpiecze ń by ł zobowi ą zany do dokonania ponownej kalkulacji nale ż nej sk ł adki z tytu ł u udzielanej ochrony ubezpieczeniowej, poczynaj ą c od dnia zbycia pojazdu, z uwzgl ę dnieniem zni ż ek przys ł uguj ą cych nabywcy oraz zwy ż ek go obci ąż aj ą cych, w ramach obowi ą zuj ą cej taryfy sk ł adek. Spó ł ka dokonywa ł a ponownej kalkulacji sk ł adki w ka ż dym przypadku, gdy nabywca pojazdu, który nie wypowiedzia ł w terminie 30 dni od daty nabycia pojazdu umowy ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych i korzysta ł , jako nast ę pca prawny, z umów ubezpieczenia OC zbywcy. Po przeprowadzeniu ponownej kalkulacji Zak ł ad Ubezpiecze ń : a) dochodzi ł dop ł aty ró ż nicy sk ł adki od nabywcy w przypadku gdy sk ł adka nale ż na ustalona wg kryteriów przys ł uguj ą cej tej osobie by ł a wy ż sza od sk ł adki op ł aconej przez zbywc ę pojazdu, b) nie zwraca ł cz ęś ci sk ł adki nabywcy, gdy sk ł adka nale ż na od nabywcy (za okres po dniu sprzeda ż y pojazdu) by ł a ni ż sza od sk ł adki op ł aconej przez zbywc ę za dany okres. W dniu 1 stycznia 2006 r. wesz ł a w ż ycie ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniach obowi ą zkowych, UFG i PBUK, ustawy o dzia ł alno ś ci ubezpieczeniowej oraz ustawy o po ś rednictwie ubezpieczeniowym (Dz.U. Nr 167, poz. 1396), która zmieni ł a brzmienie przepisu art. 31 ust. 2 ustawy o ubezpieczeniach obowi ą zkowych, UFG i PBUK. Obecnie obowi ą zuje on w brzmieniu: „W razie niewypowiedzenia przez nabywc ę pojazdu umowy ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych (…), zak ł ad ubezpiecze ń mo ż e dokona ć ponownej kalkulacji nale ż nej sk ł adki z tytu ł u udzielanej ochrony ubezpieczeniowej, poczynaj ą c od dnia zbycia pojazdu, 4 z uwzgl ę dnieniem zni ż ek przys ł uguj ą cych nabywcy oraz zwy ż ek go obci ąż aj ą cych, w ramach obowi ą zuj ą cej taryfy sk ł adek. W przypadku gdy nabywca pojazdu z ł o ż y wniosek o dokonanie ponownej kalkulacji nale ż nej sk ł adki, zak ł ad ubezpiecze ń jest obowi ą zany do jej dokonania.” W dniach 13-14 lutego br. Zak ł ad Ubezpiecze ń przekaza ł do wszystkich jednostek organizacyjnych TUiR Warta S.A. wytyczne, reguluj ą ce tryb post ę powania w wypadku dokonywania przez zak ł ad ubezpiecze ń ponownej kalkulacji sk ł adki z tytu ł u udzielanej ochrony ubezpieczeniowej, o której mowa w art. 31 ust. 2 ustawy o ubezpieczeniach obowi ą zkowych, UFG i PBUK. Zgodnie z tymi wytycznymi, „uwzgl ę dnienie zni ż ek przys ł uguj ą cych nabywcy oraz zwy ż ek go obci ąż aj ą cych w ramach przeprowadzanej rekalkulacji sk ł adki winno skutkowa ć pobraniem dop ł aty od nabywcy (je ż eli przeliczona sk ł adka nale ż na jest wy ż sza od sk ł adki op ł aconej przez zbywc ę pojazdu), b ą d ź te ż (je ż eli przeliczona sk ł adka nale ż na jest ni ż sza od sk ł adki op ł aconej przez zbywc ę pojazdu) dokonaniem zwrotu na rzecz nabywcy.” Stosownie zatem do wytycznych, Zak ł ad Ubezpiecze ń dokonuje zwrotu cz ęś ci sk ł adki na rzecz nabywcy, je ż eli przeliczona sk ł adka nale ż na jest ni ż sza od sk ł adki op ł aconej przez zbywc ę pojazdu. W toku post ę powania przed Prezesem Urz ę du, stanowisko odno ś nie do interpretacji przepisów art. 31 ust. 2 ustawy o ubezpieczeniach obowi ą zkowych, UFG i PBUK oraz art. 18 ust. 4 ustawy o dzia ł alno ś ci ubezpieczeniowej przedstawi ł o Ministerstwo Finansów. W pi ś mie z dnia 23 grudnia 2005 r. (przekazanym do UOKiK w dniu 28 grudnia 2005 r.; karty nr 45-47) Ministerstwo Finansów wyja ś ni ł o, i ż „w przypadku gdy nabywca pojazdu b ę dzie korzysta ł z umowy ubezpieczenia OC zbywcy (nie wypowie jej w ci ą gu 30 dni od dnia nabycia pojazdu), zak ł ad ubezpiecze ń dokonuje ponownej kalkulacji nale ż nej sk ł adki. Ponadto, na podstawie art. 31 ust. 2 ustawy o ubezpieczeniach obowi ą zkowych, zak ł ad ubezpiecze ń jest zobowi ą zany do ka ż dorazowego dokonania ponownej kalkulacji nale ż nej sk ł adki z tytu ł u udzielonej ochrony ubezpieczeniowej, poczynaj ą c od dnia zbycia pojazdu, uwzgl ę dniaj ą c zni ż ki przys ł uguj ą ce nabywcy oraz zwy ż ki go obci ąż aj ą ce, w ramach obowi ą zuj ą cych taryf sk ł adek. Przepis ten nie ma charakteru fakultatywnego – nie przewiduje mo ż liwo ś ci rekalkulacji sk ł adki przez zak ł ad ubezpiecze ń , tylko nak ł ada na ten zak ł ad obowi ą zek dokonania takiej rekalkulacji. Wskazane w ust. 2 art. 31 ww. ustawy, uwzgl ę dnienie zni ż ek przys ł uguj ą cych nabywcy oraz zwy ż ek go obci ąż aj ą cych, w ramach przeprowadzonej kalkulacji, do której ubezpieczyciel jest zobowi ą zany, skutkuje dokonaniem zwrotu sk ł adki op ł aconej nabywcy (je ś li ma on zni ż ki wy ż sze ni ż zbywca), b ą d ź żą daniem zak ł adu ubezpiecze ń od nabywcy dop ł aty (je ż eli sk ł adka nale ż na jest wy ż sza od op ł aconej przez zbywc ę pojazdu). Nale ż y stwierdzi ć , i ż celem ponownej kalkulacji sk ł adki z tytu ł u udzielanej przez ubezpieczyciela ochrony ubezpieczeniowej, jest doprowadzenie do stanu, w którym nabywca pojazdu b ę dzie op ł aca ł sk ł adk ę na poziomie adekwatnym do ryzyka ubezpieczeniowego przyjmowanego przez zak ł ad ubezpiecze ń w zwi ą zku ze zmian ą stanu posiadania danego pojazdu. Przepisy ustawy o ubezpieczeniach obowi ą zkowych wprawdzie nie zawieraj ą bezpo ś rednich regulacji, na podstawie których zak ł ad ubezpiecze ń jest zobowi ą zany do zwrotu cz ęś ci sk ł adki, to jednak niedokonanie rozliczenia tej sk ł adki z nabywc ą pojazdu mo ż e zosta ć uznane, na gruncie przepisów kodeksu cywilnego, za bezpodstawne wzbogacenie zak ł adu ubezpiecze ń kosztem tego nabywcy. Trzeba jednoznacznie zaznaczy ć , i ż zapisany wprost w art. 31 ust. 2 ustawy o ubezpieczeniach obowi ą zkowych, UFG i PBUK obowi ą zek dokonania przez zak ł ad ubezpiecze ń ponownej kalkulacji nale ż nej sk ł adki z tytu ł u udzielanej ochrony ubezpieczeniowej, powinien skutkowa ć przeprowadzeniem takiej rekalkulacji, której konsekwencj ą jest uwzgl ę dnienie zni ż ek przys ł uguj ą cych nabywcy b ą d ź zwy ż ek go obci ąż aj ą cych oraz zwrot cz ęś ci sk ł adki b ą d ź żą danie jej dop ł aty.” 5 Stanowiska stron post ę powania Zdaniem Wnioskodawcy, kwestionowana praktyka Zak ł adu Ubezpiecze ń mog ł a narusza ć jego obowi ą zek w zakresie prawid ł owego ustalania sk ł adki za w/w ubezpieczenie oraz stanowi ć dzia ł anie niezgodne z przepisami art. 31 ust. 2 ustawy o ubezpieczeniach obowi ą zkowych, UFG i PBUK oraz art. 18 ust. 4 ustawy o dzia ł alno ś ci ubezpieczeniowej. Jak podnosi ł Wnioskodawca, ustawodawca w art. 31 ust. 2 o ubezpieczeniach obowi ą zkowych, UFG i PBUK nak ł ada na zak ł ad ubezpiecze ń obowi ą zek dokonania ponownej kalkulacji sk ł adki nale ż nej dla nabywcy pojazdu – je ż eli nabywca nie wypowie umowy ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych w terminie 30 dni od daty nabycia pojazdu. Zgodnie z brzmieniem przepisu ponowna kalkulacja sk ł adki powinna uwzgl ę dnia ć zni ż ki oraz zwy ż ki obci ąż aj ą ce nabywc ę pojazdu. Konsekwencj ą tych dzia ł a ń powinno by ć dostosowanie wysoko ś ci nale ż nej sk ł adki od nabywcy do poziomu wynikaj ą cego z systemu taryf w danym zak ł adzie ubezpiecze ń . Zdaniem Wnioskodawcy, przepis art. 31 ust. 2 ustawy o ubezpieczeniach obowi ą zkowych, UFG i PBUK jest bezwzgl ę dnie obowi ą zuj ą cy, a zatem Zak ł ad Ubezpiecze ń wzgl ę dem ka ż dego nabywcy, zarówno bardziej szkodowego jak i mniej szkodowego jest zobowi ą zany dokona ć ponownej kalkulacji i rozliczenia p ł atno ś ci sk ł adki w przypadku nie wypowiedzenia przez niego umowy w okre ś lonym ustawowo terminie. Z analizy skarg otrzymywanych przez Rzecznika Ubezpieczonych wynika ł o, ż e Zak ł ad Ubezpiecze ń stosuje odmienne i nierówne kryteria w tym zakresie – ponowna kalkulacja jest dokonywana wy łą cznie w sytuacji, gdy szkodowo ść nabywcy kszta ł tuje si ę na wy ż szym poziomie ni ż szkodowo ść zbywcy pojazdu. W tym przypadku Zak ł ad Ubezpiecze ń ustala i dochodzi wy ż szej sk ł adki dla nabywcy jako strony umowy ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych. Dzia ł anie to – zdaniem Wnioskodawcy – jest zgodne z art. 31 ust. 2 ustawy o ubezpieczeniach obowi ą zkowych, UFG i PBUK. Natomiast niezgodn ą z dyspozycj ą przepisu art. 31 ust. 2 praktyk ę Zak ł ad Ubezpiecze ń przyjmuje w przypadkach, gdy zbywcy pojazdu towarzyszy wysoki poziom skalkulowanej dla niego sk ł adki, a nabywcy pojazdu obliczono sk ł adk ę na ni ż szym poziomie. Zak ł ad Ubezpiecze ń w opisanym przypadku nie dokonuje zwrotu cz ęś ci sk ł adki. W ocenie Wnioskodawcy, obowi ą zek rekalkulacji sk ł adki nie koliduje z podnoszon ą przez Zak ł ad Ubezpiecze ń zasad ą zachowania ci ą g ł o ś ci ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych, a stanowi tylko o obowi ą zku weryfikacji sk ł adki poprzez jej ponown ą kalkulacj ę wzgl ę dem nabywcy auta, dostosowuj ą c jej wysoko ść do taryfy sk ł adek. Przes ł ank ą obowi ą zku tego dzia ł ania (ponownej kalkulacji) jest nabycie pojazdu i fakt nie wypowiedzenia przez nabywc ę umowy ubezpieczenia zawartej przez poprzedniego posiadacza pojazdu mechanicznego. Dodatkowo, z punktu widzenia prawa cywilnego, dzia ł anie Zak ł adu Ubezpiecze ń , mo ż e – zdaniem Wnioskodawcy – prowadzi ć do bezpodstawnego wzbogacenia po stronie Zak ł adu Ubezpiecze ń kosztem konsumentów korzystaj ą cych z ich us ł ug, którym jest nadp ł acona sk ł adka ubezpieczeniowa. Ponadto, w ocenie Wnioskodawcy, opisane dzia ł anie Spó ł ki jest niezgodne z przepisem art. 18 ust. 4 ustawy o dzia ł alno ś ci ubezpieczeniowej, zgodnie z którym sk ł adka ubezpieczeniowa powinna by ć ustalana wed ł ug kryteriów przedstawionych w ogólnych warunkach ubezpieczenia, zw ł aszcza w zakresie zni ż ek lub podwy ż sze ń kwot zasadniczych. Wnioskodawca podkre ś la ł , i ż w przepisie art. 18 ust. 4 ustawy o dzia ł alno ś ci ubezpieczeniowej ustawodawca przedstawi ł generalne zasady kalkulacji sk ł adki ubezpieczeniowej uwzgl ę dniaj ą c czynnik bonus/malus niezale ż nie od rodzaju ubezpieczenia. W przytoczonym przepisie – zdaniem Wnioskodawcy – ustawodawca wskaza ł adresata ponownej kalkulacji sk ł adki, którym jest nabywca pojazdu, w ramach ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych. 6 Wnioskodawca zwróci ł uwag ę , i ż ubezpieczenie OC posiadaczy pojazdów mechanicznych stanowi umow ę ubezpieczenia uregulowan ą ustawowo, której warunki okre ś lone zosta ł y w art. 23-43 ustawy o ubezpieczeniach obowi ą zkowych, UFG i PBUK. Wszystkie prawa i obowi ą zki stron umowy ubezpieczenia, w tym tak ż e prawo do ponownej kalkulacji sk ł adki s ą okre ś lone we wskazanych wy ż ej normach prawnych, a odst ę pstwa od tych zasad, maj ą ce charakter powszechnej praktyki ze strony Zak ł adu Ubezpiecze ń , godz ą w interesy konsumentów jako s ł abszej strony umowy. Zak ł ad Ubezpiecze ń podniós ł , i ż zarzucana mu praktyka, stosowana przy rekalkulacji sk ł adki, nie mo ż e by ć uznana za bezprawn ą z uwagi na brak odpowiednich regulacji prawnych, na podstawie których Zak ł ad Ubezpiecze ń by ł by zobowi ą zany do zwrotu cz ęś ci sk ł adki. Spó ł ka powo ł ywa ł a si ę na przepis art. 41 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniach obowi ą zkowych, UFG i PBUK („Zwrot sk ł adki za niewykorzystany okres ubezpieczenia przys ł uguje (…) w przypadku: 1) wyrejestrowania pojazdu mechanicznego lub udokumentowania trwa ł ej i zupe ł nej utraty posiadania pojazdu mechanicznego w okoliczno ś ciach niepowoduj ą cych zmiany posiadacza, z uwzgl ę dnieniem art. 79 ust. 1 pkt 5 ustawy - Prawo o ruchu drogowym; 2) odst ą pienia od umowy w przypadku okre ś lonym w art. 29 ust. 3; 3) rozwi ą zania si ę umowy w zwi ą zku z jej wypowiedzeniem przez nabywc ę pojazdu w przypadku okre ś lonym w art. 31 ust. 1 - zwrot sk ł adki przys ł uguje zbywcy pojazdu; 4) rozwi ą zania si ę umowy w zwi ą zku z jej wypowiedzeniem przez w ł a ś ciciela pojazdu w przypadku okre ś lonym w art. 31 ust. 4 - zwrot sk ł adki przys ł uguje posiadaczowi, który zawar ł umow ę ubezpieczenia.” ), który w przypadku sprzeda ż y pojazdu przewiduje zwrot sk ł adki za niewykorzystany okres ubezpieczenia jedynie w przypadkach okre ś lonych w art. 31 ust. 1 i 4 tej ustawy. Wprowadzona ustaw ą z dnia 8 lipca 2005 r. nowelizacja artyku ł u 41 ustawy o ubezpieczeniach obowi ą zkowych, UFG i PBUK dookre ś li ł a, i ż zwrot sk ł adki przys ł uguje zbywcy pojazdu. Jak podnosi ł Zak ł ad Ubezpiecze ń , unormowana ustawowo kategoria zwrotu sk ł adki odnosi si ę jednoznacznie do sytuacji, w której dochodzi do wcze ś niejszego rozwi ą zania umowy ubezpieczenia i która nie budzi kontrowersji w zakresie podstawy dokonania takiego rozliczenia. Zdaniem Spó ł ki, brak jest natomiast jakichkolwiek uregulowa ń prawnych dotycz ą cych powi ą zania faktu ponownej kalkulacji sk ł adki po sprzeda ż y pojazdu (do której Zak ł ad Ubezpiecze ń jest zobowi ą zany) z konieczno ś ci ą dokonywania jakichkolwiek rozlicze ń sk ł adkowych o charakterze zwrotu (w przypadku gdy umowa ubezpieczenia nie uleg ł a rozwi ą zaniu i trwa nadal). W dniu 23 marca 2006 r. (karta nr 83), Zak ł ad Ubezpiecze ń , podtrzyma ł dotychczas prezentowane stanowisko, i ż niedokonywanie zwrotu sk ł adki na rzecz nabywcy, nie narusza ł o bezwzgl ę dnie obowi ą zuj ą cych przepisów prawa. Jednocze ś nie, odnosz ą c si ę do stanowiska Wnioskodawcy, przedstawionego w dniu 10 marca 2006 r. (karty nr 75-77), Spó ł ka podkre ś li ł a, i ż odwo ł anie si ę do uregulowa ń prawnych natury ogólnej (g ł ównie przepisów kodeksu cywilnego), „nie mo ż e by ć podstaw ą do formu ł owania kategorycznego zarzutu w stosunku do jakiegokolwiek podmiotu w jakimkolwiek post ę powaniu, w szczególno ś ci w ramach post ę powania o charakterze administracyjno-prawnym.” Zak ł ad Ubezpiecze ń nie zgodzi ł si ę równie ż z twierdzeniem Wnioskodawcy, i ż stanowisko Ministra Finansów w sprawie uzna ć mo ż na za „pogl ą d autorytatywny”, a zmiany wprowadzone do wytycznych nie ś wiadcz ą o nieprawid ł owo ś ciach w dotychczasowej dzia ł alno ś ci Zak ł adu Ubezpiecze ń . Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów zwa ż y ł , co nast ę puje. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów reguluje zasady i tryb przeciwdzia ł ania praktykom naruszaj ą cym zbiorowe interesy konsumentów, co wynika z tre ś ci jej art. 1 ust. 2. Zgodnie z art. 23a ust. 1 uokik, przez praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów 7 rozumie si ę godz ą ce w nie bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy. Naruszenie zbiorowych interesów konsumentów wymaga zatem spe ł nienia dwóch przes ł anek: a. Bezprawno ś ci dzia ł ania, b. Naruszenia zbiorowego interesu konsumentów. Bezprawno ść jest cech ą dzia ł ania, która polega na jego sprzeczno ś ci z normami prawa. Dla ustalenia bezprawno ś ci dzia ł ania konieczne jest ustalenie, ż e okre ś lone zachowanie koliduje z przepisami prawa. Obowi ą zek dokonania ponownej kalkulacji sk ł adki (z uwzgl ę dnieniem zni ż ek oraz zwy ż ek obci ąż aj ą cych nabywc ę pojazdu) nale ż nej dla nabywcy pojazdu – je ż eli nie wypowie on umowy ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych w terminie 30 dni od daty nabycia pojazdu - by ł jednym z obowi ą zków na ł o ż onych na przedsi ę biorc ę z mocy regulacji ustawowych, tj. przepisów art. 31 ust. 2 ustawy o ubezpieczeniach obowi ą zkowych, UFG i PBUK oraz art. 18 ust. 4 ustawy o dzia ł alno ś ci ubezpieczeniowej. Powo ł ane wy ż ej przepisy ustaw by ł y bezwzgl ę dnie obowi ą zuj ą ce. Zatem Zak ł ad Ubezpiecze ń wzgl ę dem ka ż dego nabywcy by ł zobowi ą zany do dokonania ponownej kalkulacji i pobrania dop ł aty lub zwrotu cz ęś ci sk ł adki w przypadku nie wypowiedzenia przez niego umowy w okre ś lonym ustawowo terminie. Zgodnie z brzmieniem przepisu art. 31 ust. 2 ustawy o ubezpieczeniach obowi ą zkowych, UFG i PBUK ponowna kalkulacja sk ł adki powinna by ł a uwzgl ę dnia ć zni ż ki oraz zwy ż ki obci ąż aj ą ce nabywc ę pojazdu. Konsekwencj ą tych dzia ł a ń powinno by ć dostosowanie wysoko ś ci nale ż nej sk ł adki od nabywcy do poziomu wynikaj ą cego z systemu taryf w danym zak ł adzie ubezpiecze ń . Nabywca pojazdu powinien bowiem – w my ś l powo ł ywanych wy ż ej przepisów – op ł aca ć sk ł adk ę na poziomie adekwatnym do ryzyka ubezpieczeniowego przyjmowanego przez zak ł ad ubezpiecze ń w zwi ą zku ze zmian ą stanu posiadania danego pojazdu. Przepisy ustawy o ubezpieczeniach obowi ą zkowych, UFG i PBUK wprawdzie nie zawiera ł y bezpo ś rednich regulacji, na podstawie których zak ł ad ubezpiecze ń by ł zobowi ą zany do zwrotu cz ęś ci sk ł adki, to jednak niedokonanie rozliczenia tej sk ł adki z nabywc ą pojazdu nale ż a ł o uzna ć , na gruncie przepisów kodeksu cywilnego (art. 405 i nast.), za bezpodstawne wzbogacenie Zak ł adu Ubezpiecze ń kosztem tego nabywcy. Takie stanowisko zaj ęł o równie ż Ministerstwo Finansów w pi ś mie z dnia 23 grudnia 2006 r. Spó ł ka stosowa ł a odmienne i nierówne kryteria w tym zakresie - nierówno ść w traktowaniu nabywców pojazdów polega ł a na dokonaniu ponownej kalkulacji sk ł adki i rozliczeniu finansowym z nabywc ą wy łą cznie w sytuacji, gdy sk ł adka nale ż na dla nabywcy pojazdu kszta ł towa ł a si ę na wy ż szym poziomie ni ż sk ł adka nale ż na zbywcy pojazdu. W opinii Prezesa Urz ę du, brak dokonania przez Zak ł ad Ubezpiecze ń zwrotu cz ęś ci sk ł adki na rzecz nabywcy pojazdu, gdy sk ł adka jemu przypisana by ł a ni ż sza od uprzednio pobranej od zbywcy pojazdu w ramach ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych, narusza ł obowi ą zek Zak ł adu Ubezpiecze ń w zakresie prawid ł owego ustalania sk ł adki za w/w ubezpieczenie poprzez dzia ł anie niezgodne z przepisami art. 31 ust. 2 ustawy o ubezpieczeniach obowi ą zkowych, UFG i PBUK oraz art. 18 ust. 4 ustawy o dzia ł alno ś ci ubezpieczeniowej. Od dnia 1 stycznia 2006 r., ustawa o ubezpieczeniach obowi ą zkowych, UFG i PBUK nak ł ada obowi ą zek dokonania ponownej kalkulacji sk ł adki nale ż nej dla nabywcy pojazdu (z uwzgl ę dnieniem zni ż ek oraz zwy ż ek obci ąż aj ą cych nabywc ę pojazdu), je ż eli nabywca wyst ą pi z wnioskiem o ponowne wyliczenie sk ł adki. W sytuacji, gdy nabywca nie wyst ą pi z takim wnioskiem, ustawodawca pozostawia zak ł adom ubezpiecze ń dowolno ść dzia ł ania. Jednak ż e, maj ą c na uwadze przyj ę t ą przez Zak ł ad Ubezpiecze ń interpretacj ę obowi ą zku ponownej kalkulacji sk ł adki (tj. i ż przepisy obliguj ą jedynie do ponownego wyliczenia 8 sk ł adki, natomiast nie zobowi ą zuj ą do stosownych rozlicze ń finansowych), w okresie od dnia 1 stycznia do 14 lutego 2006 r. (tj. do dnia przekazania wszystkim oddzia ł om Spó ł ki informacji o wprowadzeniu nowych wytycznych, reguluj ą cych tryb post ę powania w wypadku dokonywania ponownej kalkulacji nale ż nej sk ł adki) Zak ł ad Ubezpiecze ń nierówno traktowa ł ubezpieczaj ą cych i - pomimo obowi ą zku ponownej kalkulacji sk ł adki na wniosek nabywcy – nie zwraca ł cz ęś ci sk ł adki, gdy sk ł adka jemu przypisana by ł a ni ż sza od uprzednio pobranej od zbywcy pojazdu w ramach ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych. W toku post ę powania przed Prezesem Urz ę du, Spó ł ka nie udowodni ł a, i ż w okresie od 1 stycznia do 14 lutego 2006 r. zwraca ł a cz ęść sk ł adki na wniosek nabywcy pojazdu. Prezes Urz ę du podzieli ł stanowisko Wnioskodawcy, i ż obowi ą zek rekalkulacji sk ł adki nie koliduje z podnoszon ą przez Zak ł ad Ubezpiecze ń zasad ą zachowania ci ą g ł o ś ci ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych, a stanowi tylko o obowi ą zku weryfikacji sk ł adki poprzez jej ponown ą kalkulacj ę wzgl ę dem nabywcy auta, dostosowuj ą c jej wysoko ść do taryfy sk ł adek. Przes ł ank ą obowi ą zku tego dzia ł ania (ponownej kalkulacji) jest nabycie pojazdu i fakt nie wypowiedzenia przez nabywc ę umowy ubezpieczenia zawartej przez poprzedniego posiadacza pojazdu mechanicznego. Ubezpieczenie OC posiadaczy pojazdów mechanicznych stanowi umow ę ubezpieczenia uregulowan ą ustawowo, której warunki okre ś lone zosta ł y w art. 23-43 ustawy o ubezpieczeniach obowi ą zkowych, UFG i PBUK. Wszystkie prawa i obowi ą zki stron umowy ubezpieczenia, w tym tak ż e prawo do ponownej kalkulacji sk ł adki s ą okre ś lone we wskazanych wy ż ej normach prawnych, a odst ę pstwa od tych zasad, maj ą ce charakter powszechnej praktyki ze strony Zak ł adu Ubezpiecze ń godzi ł y w interesy konsumentów jako s ł abszej strony umowy. Nale ż y podnie ść , i ż Prezes Urz ę du nie podzieli ł opinii Zak ł adu Ubezpiecze ń dotycz ą cej obowi ą zku stosowania art. 31 ust. 2 tylko w sytuacji, gdy Spó ł ka uwzgl ę dnia zwy ż ki przys ł uguj ą ce nabywcy pojazdu. Zak ł ad Ubezpiecze ń podnosi ł , i ż cytowany przepis nie daje mo ż liwo ś ci zwrotu nale ż nej sk ł adki, bowiem ż aden przepis wprost nie stanowi, w jaki sposób zak ł ad ubezpiecze ń móg ł by jej dokona ć . Zdaniem Spó ł ki - przepisy art. 31 ust. 2 ustawy o ubezpieczeniach obowi ą zkowych, UFG i PBUK oraz art. 18 ustawy o dzia ł alno ś ci ubezpieczeniowej, nak ł adaj ą ce odpowiednio obowi ą zek rekalkulacji sk ł adki z uwzgl ę dnieniem zwy ż ek oraz zni ż ek przys ł uguj ą cych nabywcy pojazdu oraz ustalania sk ł adki wed ł ug kryteriów przedstawionych w ogólnych warunkach ubezpieczenia, zw ł aszcza w zakresie zni ż ek lub podwy ż sze ń kwot zasadniczych - nie stanowi ł y podstawy do zwrotu sk ł adki w przypadku nabywcy, któremu przys ł uguj ą zni ż ki w zwi ą zku z zawarciem umowy ubezpieczenia OC. Przedstawiony pogl ą d prowadzi ł by do konkluzji, i ż nie istnia ł a równie ż podstawa do pobierania dodatkowej sk ł adki od nabywcy, który powinien zap ł aci ć sk ł adk ę wy ż sz ą ni ż zbywca pojazdu. Przepisy bowiem nie stanowi ł y wprost, i ż w przypadku, gdy sk ł adka nale ż na nabywcy ma by ć wy ż sza, Zak ł ad Ubezpiecze ń ma prawo do pobrania dodatkowej op ł aty. W opinii Prezesa Urz ę du nie mo ż na równie ż podzieli ć stanowiska Zak ł adu Ubezpiecze ń o mo ż liwo ś ci zwrotu sk ł adki wy łą cznie na rzecz zbywcy pojazdu. Potwierdzeniem tezy Zak ł adu Ubezpiecze ń ma by ć przepis art. 41 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniach obowi ą zkowych, UFG i PBUK, który reguluje kwesti ę zwrotu sk ł adki za niewykorzystany okres ubezpieczenia. Nale ż y jednak ż e podnie ść , i ż powo ł any przepis nie dotyczy sytuacji, która jest przedmiotem post ę powania (okre ś la obowi ą zek Spó ł ki w przypadku niewykorzystania umowy ubezpieczenia, natomiast przedmiotem post ę powania jest sytuacja gdy nabywca korzysta z ochrony ubezpieczeniowej, wynikaj ą cej z umowy zawartej przez zbywc ę pojazdu). Zdaniem Prezesa Urz ę du, nierówne traktowanie nabywców pojazdów, którzy nie wypowiedzieli umowy OC stanowi ł o naruszenie przepisów art. 31 ust. 2 ustawy 9 o ubezpieczeniach obowi ą zkowych, UFG i PBUK oraz art. 18 ust. 4 ustawy o dzia ł alno ś ci ubezpieczeniowej. Zbiorowy interes konsumentów oznacza, i ż bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorców dotyczy lub mo ż e dotyczy ć nieograniczonej liczby konsumentów. Zgodnie z przepisami ustawy uokik, nie stanowi zbiorowego interesu konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów. Naruszenie zbiorowego interesu konsumentów oznacza zatem nara ż enie na uszczerbek interesów znacznej grupy lub wszystkich konsumentów, poprzez stosowan ą przez przedsi ę biorc ę praktyk ę , obejmuj ą c ą tak dzia ł ania, jak i zaniechania. Ponadto, godzenie w zbiorowe interesy konsumentów mo ż e polega ć zarówno na ich naruszeniu, jak i zagro ż eniu im. Do stwierdzenia naruszenia zbiorowych interesów konsumentów istotne jest ustalenie, i ż konkretne dzia ł anie przedsi ę biorcy nie ma ś ci ś le okre ś lonego adresata, lecz jest kierowane do nieoznaczonego z góry kr ę gu podmiotów. Jednak ż e jak podnosi si ę w doktrynie, w poj ę ciu praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów mie ś ci si ę tak ż e dzia ł anie przedsi ę biorcy skierowane wprawdzie do oznaczonych (zindywidualizowanych), ale za to dostatecznie licznych konsumentów, o ile przy tym konsumentów tych łą czy jaka ś wspólna cecha rodzajowa. Wówczas bowiem poszkodowana zostaje pewna grupa konsumentów, nie b ę d ą ca jedynie – z punktu widzenia przedsi ę biorcy stosuj ą cego dan ą praktyk ę – zbiorowo ś ci ą przypadkowych jednostek, lecz stanowi ą c ą okre ś lon ą i odr ę bn ą kategori ę konsumentów, reprezentuj ą c ą w znacznym stopniu wspólne interesy. 1 W niniejszej sprawie zosta ł naruszony interes ekonomiczny ka ż dego nabywcy pojazdu, który nie wypowiedzia ł zawartej przez zbywc ę pojazdu z Zak ł adem Ubezpiecze ń - umowy OC posiadaczy pojazdów mechanicznych. Nabywca nara ż ony by ł bowiem na nierówne traktowanie, tj. Spó ł ka rekalkulowa ł a wysoko ść sk ł adki wy łą cznie w sytuacji, gdy nabywca zobowi ą zany by ł do dop ł aty ró ż nicy sk ł adki a nale ż na sk ł adka kszta ł towa ł a si ę na wy ż szym poziomie ni ż sk ł adka nale ż na od zbywcy pojazdu. Skutkami dzia ł a ń Zak ł adu Ubezpiecze ń dotkni ę ci byli wszyscy nabywcy pojazdu, którzy nie wypowiedzieli umowy ubezpieczenia OC zawartej przez zbywc ę pojazdu z Zak ł adem Ubezpiecze ń . Powtarzalno ść zakwestionowanej praktyki zosta ł a ponadto potwierdzona przez sam ą Spó ł k ę . Podsumowuj ą c nale ż y stwierdzi ć , ż e dzia ł ania Zak ł adu Ubezpiecze ń , okre ś lone w petitum, mia ł y charakter bezprawny, godzi ł y bezpo ś rednio w interesy najs ł abszych uczestników rynku – konsumentów i stanowi ł y praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów, polegaj ą c ą na nierównym traktowaniu ubezpieczaj ą cych jako strony umowy ubezpieczenia w zwi ą zku z brakiem dokonania przez Zak ł ad Ubezpiecze ń zwrotu cz ęś ci sk ł adki na rzecz nabywcy pojazdu, gdy sk ł adka jemu przypisana jest ni ż sza od uprzednio pobranej od zbywcy pojazdu w ramach ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych, przez co narusza ł y obowi ą zek zak ł adu ubezpiecze ń w zakresie prawid ł owego ustalania sk ł adki za w/w ubezpieczenie poprzez dzia ł anie niezgodnym z przepisami ww. ustaw. Podj ę cie przez Spó ł k ę stosownych dzia ł a ń , tj. wprowadzenie nowych wytycznych uwzgl ę dniaj ą cych zarówno zwy ż ki, jak i zni ż ki przys ł uguj ą ce nabywcy w ramach przeprowadzanej rekalkulacji sk ł adki, nie wy łą cza mo ż liwo ś ci stwierdzenia przez Prezesa Urz ę du, i ż dzia ł ania Zak ł adu Ubezpiecze ń stanowi ł y praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów. 1 M. Szyd ł o, Publicznoprawna ochrona zbiorowych interesów konsumentów, Monitor Prawniczy 2004/17/791. 10 Fakt zaprzestania stosowania przez Zak ł ad Ubezpiecze ń post ę powania praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów czyni jednak zasadnym oparcie rozstrzygni ę cia o art. 23e ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, zgodnie z którym „nie wydaje si ę decyzji o uznaniu praktyki za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów i nakazuj ą cej zaniechanie jej stosowania, je ż eli przedsi ę biorca zaprzesta ł stosowania praktyki, o której mowa w art. 23a (ust. 1). (…) Prezes Urz ę du wydaje decyzj ę o uznaniu praktyki za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów i stwierdzaj ą c ą zaniechanie jej stosowania (ust. 2).” Wobec wprowadzenia przez Spó ł k ę post ę powania nowych wytycznych, reguluj ą cych tryb post ę powania w wypadku dokonywania ponownej kalkulacji nale ż nej sk ł adki, zdaniem Prezesa Urz ę du, nale ż y uzna ć , i ż praktyka okre ś lona w sentencji niniejszej Decyzji zosta ł a przez Zak ł ad Ubezpiecze ń zaniechana. W zwi ą zku z powy ż szym, z uwagi na fakt, i ż dzia ł anie Spó ł ki nie narusza w dacie orzekania przepisu art. 23a uokik uzasadnione jest zako ń czenie prowadzonego post ę powania rozstrzygni ę ciem wydanym na podstawie art. 23e ww. ustawy. W tym stanie nale ż a ł o zatem uzna ć dzia ł ania Zak ł adu Ubezpiecze ń za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów i stwierdzi ć zaniechanie jej stosowania. Wobec powy ż szego Prezes Urz ę du orzek ł jak w sentencji. Od niniejszej decyzji, na podstawie art. 78 ust. 1 uokik w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 Kodeksu post ę powania cywilnego, przys ł uguje stronie odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du, w terminie dwóch tygodni od dnia jej dor ę czenia. Z up. Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów p.o. Zast ę pcy Dyrektora Departamentu Polityki Konsumenckiej Monika Stec Otrzymuj ą : 1. TUiR Warta S.A. ul. Chmielna 85/87 00-805 Warszawa 2. Pan Stanis ł aw Rogowski Rzecznik Ubezpieczonych Al. Jerozolimskie 44 00-024 Warszawa 3. a/a 11