DDK-5/2005

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW CEZARY BANASI Ń SKI L.dz. DDK1-61-60/04/HW Warszawa, 2005 – 03 - 03 DECYZJA nr 5 / 2005 I. Na podstawie art. 23 c ust. 1 w zwi ą zku z art. 23 a ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz.U. z 2003 r. Nr 86, poz. 804, z 2003 r. Nr 60, poz. 535 i Nr 170, poz. 1652, Dz.U. z 2004 r. Nr 93, poz. 891 i Nr 96, poz. 959), zwanej dalej „ustaw ą ”, po przeprowadzeniu z urz ę du post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, zwany dalej „Prezesem Urz ę du”, uznaje, ż e dzia ł ania Tel-Art Sp. z o.o. z siedzib ą w Warszawie przy ul. Sonaty 6 c, polegaj ą ce na prowadzeniu nieuczciwej i wprowadzaj ą cej w b łą d reklamy tabletek ReduFizz, stanowi ą praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów w rozumieniu art. 23a ust. 2 ustawy i nakazuje zaniechanie jej stosowania. II. Na podstawie art. 23 c ust. 2 ustawy, po przeprowadzeniu z urz ę du post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, Prezes Urz ę du zobowi ą zuje Tel-Art Sp. z o.o. z siedzib ą w Warszawie przy ul. Sonaty 6 c, do zamieszczenia dwukrotnie w tygodniowych odst ę pach czasu na w ł asny koszt w Gazecie Wyborczej – wydanie ogólnopolskie oraz dwukrotnie w tygodniowych odst ę pach czasu na w ł asny koszt w bezp ł atnym czasopi ś mie „Metro”, o ś wiadczenia w formie og ł oszenia prasowego o wymiarach nie mniejszych ni ż 20 x 15 cm o nast ę puj ą cej tre ś ci: „Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów uzna ł za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów, dzia ł ania Tel-Art Sp. z o.o. z siedzib ą w Warszawie przy ul. Sonaty 6 c, polegaj ą ce na prowadzeniu nieuczciwej i wprowadzaj ą cej w b łą d reklamy kuracji odchudzaj ą cej ReduFizz, oraz nakaza ł zaniechanie jej stosowania. W zwi ą zku z powy ż szym, przedsi ę biorstwo Tel-Art Sp. z o.o. przeprasza swoich klientów, których wprowadzaj ą ce w b łą d tre ś ci przedmiotowego materia ł u reklamowego sk ł oni ł y do nabycia preparatu ReduFizz i jednocze ś nie zobowi ą zuje si ę do rzetelnego formu ł owania tre ś ci publikowanych w przysz ł o ś ci materia ł ów reklamowych, dotycz ą cych oferowanych produktów” . Zako ń czenie publikacji wszystkich o ś wiadcze ń ma nast ą pi ć w terminie nieprzekraczaj ą cym jednego miesi ą ca od dnia uprawomocnienia si ę niniejszej decyzji. UZASADNIENIE Tel-Art Sp. z o.o. z siedzib ą w Warszawie przy ul. Sonaty 6c, zwana dalej „Stron ą post ę powania”, prowadzi dzia ł alno ść gospodarcz ą polegaj ą c ą mi ę dzy innymi na wysy ł kowej sprzeda ż y artyku ł ów wspomagaj ą cych proces odchudzania. Strona post ę powania zosta ł a wpisana do Krajowego Rejestru S ą dowego – Rejestru Przedsi ę biorców pod numerem KRS 0000211379. Dnia 16 grudnia 2004 r., Prezes Urz ę du wszcz ął z urz ę du, na podstawie art. 44 ust. 1 w zwi ą zku z art. 23a ust. 2 ustawy, post ę powanie w sprawie stosowania przez Stron ę post ę powania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, polegaj ą cych na prowadzeniu nieuczciwej i wprowadzaj ą cej w b łą d reklamy tabletek ReduFizz (postanowienie z dnia 16 grudnia 2004 r., sygn. DDK1-61-60/04/HW). Postanowienie z dnia 16 grudnia 2004 r. o wszcz ę ciu post ę powania, wraz z zawiadomieniem, dor ę czono Stronie post ę powania dnia 23 grudnia 2004 r.. Podstaw ę wszcz ę cia post ę powania stanowi ł y ustalenia dokonane w trakcie post ę powania wyja ś niaj ą cego w sprawie wst ę pnego ustalenia, czy przedsi ę biorstwo Tel-Art Sp. z o.o. z siedzib ą w Warszawie przy ul. Sonaty 6c, dopu ś ci ł o si ę praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów w rozumieniu art. 23a ust. 2 ustawy, polegaj ą cych na prowadzeniu nieuczciwej i wprowadzaj ą cej w b łą d reklamy (sygn. DDK1-61-60/04/HW). Powy ż sze post ę powanie wyja ś niaj ą ce wszcz ę te zosta ł o w zwi ą zku z opublikowaniem w bezp ł atnym czasopi ś mie „Metro” (wydanie pi ą tek – niedziela 20-22 sierpnia 2004 r, Nr 415) o dziennym nak ł adzie 150 tysi ę cy egzemplarzy, og ł oszenia reklamowego tabletek ReduFizz, wprowadzanych do obrotu przez Tel-Art Sp. z o.o. z siedzib ą w Warszawie przy ul. Sonaty 6c. W ww. og ł oszeniu reklamowym znalaz ł y si ę mi ę dzy innymi informacje, z których wynika, ż e przedmiotowy produkt zosta ł sporz ą dzony na bazie „ prebiotyku sprzyjaj ą cego harmonijnemu rozwojowi flory jelitowej, peptyd ... i zupe ł nie nowego kwasu owocowego ”. Ponadto reklama zawiera nast ę puj ą ce sformu ł owania: • „ Próbowa ł am bezskutecznie wszystkich modnych diet – a ż do dnia w którym odkry ł am ReduFizz w jednym ze specjalistycznych czasopism ”, • „ ... schud ł am 28 kg w mniej ni ż 9 tygodni, nie odmawiaj ą c sobie tego co lubi ę ”, • „ Mirella schud ł a 28 kg i utrzymuje now ą wag ę ju ż od ponad roku, nie przyty ł a przez ten czas ani grama, jedz ą c nadal tak samo jak przedtem (a ponadto nie lubi sportu ) ”, 2 • „ Ten zupe ł nie nowy produkt odchudzaj ą cy odnosi niewiarygodny sukces w Stanach Zjednoczonych i w ca ł ej Europie. To numer jeden w tej dziedzinie sprzeda ż y ”, • „ Formu ł a ta jest jeszcze skuteczniejsza za spraw ą musowania, dzi ę ki któremu sk ł adniki docieraj ą wsz ę dzie tam, gdzie gromadzi si ę t ł uszcz, nawet w najtrudniejszych miejscach (uda, brzuch, po ś ladki) i skutecznie go usuwaj ą ”. Zdaniem Prezesa Urz ę du dzia ł ania powy ż sze mog ł y stanowi ć praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów w rozumieniu art. 23a ust. 2 ustawy, polegaj ą c ą na prowadzeniu nieuczciwej i wprowadzaj ą cej w b łą d reklamy. W zwi ą zku z tym wezwano Stron ę post ę powania, do przekazania nast ę puj ą cych informacji: • przedstawienie dowodów potwierdzaj ą cych zawarte w przedmiotowym og ł oszeniu reklamowym twierdzenia o niezwyk ł ej skuteczno ś ci produktu ReduFizz w procesie odchudzania, bez konieczno ś ci zmiany przyzwyczaje ń ż ywieniowych oraz ani bez konieczno ś ci wzmo ż onej aktywno ś ci fizycznej ( „... schud ł am 28 kg w mniej ni ż 9 tygodni, nie odmawiaj ą c sobie tego co lubi ę ”; „Mirella schud ł a 28 kg i utrzymuje now ą wag ę ju ż od ponad roku, nie przyty ł a przez ten czas ani grama, jedz ą c nadal tak samo jak przedtem (a ponadto nie lubi sportu ) ” ), • przedstawienie dowodów potwierdzaj ą cych zawarte w przedmiotowym og ł oszeniu reklamowym twierdzenie o wi ę kszej skuteczno ś ci preparatów odchudzaj ą cych w formie tabletek musuj ą cych, od ich odpowiedników oferowanych w innej formie, • przedstawienie dowodów potwierdzaj ą cych zawarte w przedmiotowym og ł oszeniu reklamowym stwierdzenie, ż e produkt ReduFizz „odnosi niewiarygodny sukces w Stanach Zjednoczonych i w ca ł ej Europie. To numer jeden w tej dziedzinie sprzeda ż y”, • przedstawienie dowodów potwierdzaj ą cych zawart ą w przedmiotowym og ł oszeniu reklamowym informacj ę , z której wynika, ż e materia ł prasowy dotycz ą cy produktu ReduFizz ukaza ł si ę w specjalistycznym czasopi ś mie („ Próbowa ł am bezskutecznie wszystkich modnych diet – a ż do dnia w którym odkry ł am ReduFizz w jednym ze specjalistycznych czasopism” ). W pi ś mie z dnia 21 wrze ś nia 2004 r. (L.dz. 12/04), Strona post ę powania przedstawi ł a swoje stanowisko odno ś nie zarzutów zawartych w postanowieniu o wszcz ę ciu post ę powania wyja ś niaj ą cego z dnia 10 wrze ś nia 2004 r.. Strona post ę powania podnios ł a, ż e przedmiotowe og ł oszenie reklamowe, zawiera wypowied ź osoby, która na skutek stosowania preparatu ReduFizz schud ł a 28 kilogramów. Ponadto, zdaniem Strony post ę powania, ww. og ł oszenie nie zawiera stwierdzenia, z którego wynika ł oby, ż e preparat powoduje chudni ę cie wszystkich osób, które go stosuj ą . Strona post ę powania podnios ł a równie ż , ż e nabywcom preparatu ReduFizz nieusatysfakcjonowanym jego skuteczno ś ci ą , gwarantuje mo ż liwo ść zwrotu preparatu za zwrotem równowarto ś ci ceny. Strona post ę powania poinformowa ł a równie ż , ż e „powszechnie wiadomym jest, ż e preparaty musuj ą ce szybciej s ą wch ł aniane ni ż pastylki – vide: aspiryna, wapno, witamina C, ś rodki przeciwgrypowe, a tym samym szybciej wywo ł uj ą oczekiwane efekty”. Ponadto Strona post ę powania podnios ł a, ż e „og ł oszenia publikowane we Francji, Rumunii, Niemczech i Szwajcarii wywo ł a ł y du ż e zainteresowanie klientów i potwierdzenie skuteczno ś ci preparatu, nie budz ą c ż adnych zastrze ż e ń co do formy i tre ś ci reklamy”. 3 Poniewa ż niniejsza sprawa wymaga ł a wiadomo ś ci specjalnych, Prezes – na podstawie art. 54 ust. 1 ustawy - skorzysta ł z mo ż liwo ś ci zwrócenia si ę do instytutu naukowo- badawczego o wydanie opinii. W celu wyja ś nienia kwestii, czy przedmiotowa reklama zawiera tre ś ci mog ą ce wprowadza ć klientów w b łą d, Prezes Urz ę du, pismem z dnia 30 wrze ś nia 2004 r., zwróci ł si ę z pro ś b ą o przedstawienie stosownej opinii do Instytutu Ż ywno ś ci i Ż ywienia im. prof. dra med. Aleksandra Szczyg ł a w Warszawie. Jest to specjalistyczna jednostka naukowa akredytowana przez Ministerstwo Zdrowia w zakresie badania i kontroli nad jako ś ci ą zdrowotn ą ż ywno ś ci, prowadz ą ca w tym zakresie dzia ł alno ść opiniodawcz ą i ekspertyzow ą na rzecz Ministerstwa Zdrowia, G ł ównego Inspektoratu Sanitarnego oraz innych instytucji. W pi ś mie z dnia 19 listopada 2004 r. (L.dz PD-3163/KO/04), Instytut Ż ywno ś ci i Ż ywienia poinformowa ł , ż e ka ż da kuracja odchudzaj ą ca sk ł ada si ę z dwóch elementów, tj. diety niskoenergetycznej i wzmo ż onej aktywno ś ci fizycznej. Aby straci ć jeden kilogram t ł uszczu nale ż y uzyska ć deficyt energetyczny rz ę du 6000 – 7000 kcal. Tak wi ę c, aby schudn ąć w ci ą gu tygodnia 1 kilogram, trzeba codziennie zjada ć o 1000 kcal mniej, ni ż wynosi zapotrzebowanie energetyczne. Zwykle osi ą ga si ę ten cel poprzez stosowanie diety niskokalorycznej dostarczaj ą cej od 1000 – 1200 kcal dziennie. Instytut Ż ywno ś ci i Ż ywienia podniós ł , ż e z obserwacji dr n. med. Magdaleny Bia ł kowskiej – eksperta Instytutu Ż ywno ś ci i Ż ywienia do spraw odchudzania, wynika, ż e podczas stosowania diety o bardzo niskiej zawarto ś ci energii (codziennie spo ż ywa si ę oko ł o 420 kcal), pacjentki schud ł y w ci ą gu 3 tygodni ś rednio 7,5 kg. Z tre ś ci og ł oszenia reklamowego pastylek ReduFizz wynika natomiast, ż e jego bohaterka – Mirella, schud ł a w ci ą gu 9 tygodni 28 kilogramów, nie zmieniaj ą c swoich dotychczasowych przyzwyczaje ń . Zdaniem Instytutu Ż ywno ś ci i Ż ywienia jest to niemo ż liwe w ś wietle przytoczonych powy ż ej faktów. Instytut Ż ywno ś ci i Ż ywienia zwróci ł równie ż uwag ę , ż e w przedmiotowym og ł oszeniu reklamowym zawarto nast ę puj ą ce informacje: „Tak wielkie powodzenie zawdzi ę cza on nowej tajemniczej formule musujacej” , a tak ż e: „ Formu ł a ta jest jeszcze skuteczniejsza za spraw ą musowania, dzi ę ki któremu sk ł adniki docieraj ą wsz ę dzie tam, gdzie gromadzi si ę t ł uszcz, nawet w najtrudniejszych miejscach (uda, brzuch, po ś ladki) i skutecznie go usuwaj ą ”. W opinii ww. instytucji, powy ż sze informacje mog ą wprowadzi ć ewentualnego nabywc ę w b łą d, poniewa ż ich lektura mo ż e wywo ł a ć fa ł szywe wra ż enie, ż e musowanie preparatu u ł atwia odchudzanie. Preparaty farmaceutyczne w postaci musuj ą cej maj ą za zadanie rozpu ś ci ć w wodzie zawarte w tabletce sk ł adniki, co powoduje, ż e szybciej wch ł aniaj ą si ę one z przewodu pokarmowego i szybciej zaczynaj ą dzia ł a ć . Nie oznacza to jednak, ż e skuteczniej usuwaj ą t ł uszcz. W opinii Instytutu Ż ywno ś ci i Ż ywienia, zawarte w preparacie ReduFizz sk ł adniki (HCA, L-karnityna, inozytol, inulina), mog ą by ć wykorzystywane jako substancje wspomagajace odchudzanie. Oznacza to, ż e powinny by ć traktowane jako dodatek do indywidualnie ustalonego re ż imu odchudzaj ą cego, w postaci w ł a ś ciwej diety i odpowiednio dobranej aktywno ś ci fizycznej. W ż adnym przypadku wy łą czne stosowanie wymienionych w sk ł adzie produktu substancji nie mo ż e by ć traktowane jako metoda odchudzaj ą ca. Podsumowuj ą c tre ść swojej opinii Instytut Ż ywno ś ci i Ż ywienia poinformowa ł , ż e tre ść artyku ł u reklamowego pastylek ReduFizz mo ż e wprowadzi ć konsumentów w b łą d i wp ł yn ąć na ich decyzj ę co do nabycia tego ż produktu, poniewa ż przedstawione w nim informacje nie s ą zgodne z prawd ą . Obiecuj ą bowiem wi ę cej, ni ż faktycznie mo ż e osi ą gn ąć konsument w wyniku stosowania przedmiotowego preparatu. Ponadto Instytut Ż ywno ś ci i Ż ywienia poinformowa ł , ż e nie dysponuje danymi potwierdzaj ą cymi zawarte w artykule reklamowym pastylek ReduFizz stwierdzenie, ż e 4 produkt ReduFizz „odnosi niewiarygodny sukces w Stanach Zjednoczonych i w ca ł ej Europie. To numer jeden w tej dziedzinie sprzeda ż y”. Stanowisko zawarte w powy ż szej opinii ekspertów Instytutu Ż ywno ś ci i Ż ywienia, zosta ł o podzielone przez Ministerstwo Zdrowia w pi ś mie z dnia 2 grudnia 2004 r. (sygn. MZ- ZPZ-078-8419-51/IJ). W przedmiotowym pi ś mie poinformowano, ż e Ministerstwo Zdrowia dostrzega konieczno ść wyja ś nienia kwestii wprowadzaj ą cej w b łą d reklamy preparatu ReduFizz, wraz z podaniem do publicznej wiadomo ś ci wyników przeprowadzonego post ę powania. Ta opinia urz ę dowa jest równie ż istotna dla dokonania kwalifikacji przedmiotowego stanu faktycznego. Wobec powy ż szego, Prezes Urz ę du uzna ł , ż e zgromadzony w trakcie post ę powania wyja ś niaj ą cego materia ł dowodowy, stanowi dostateczn ą podstaw ę do wszcz ę cia na podstawie art. 44 ust. 1 w zwi ą zku z art. 23a ust. 2 ustawy, wobec przedsi ę biorstwa Tel-Art Sp. z o.o. z siedzib ą w Warszawie przy ul. Sonaty 6c, ww. post ę powania o stosowanie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów w rozumieniu art. 23a ust. 2 ustawy, polegaj ą cych na prowadzeniu nieuczciwej i wprowadzaj ą cej w b łą d reklamy tabletek ReduFizz (postanowienie z dnia 16 grudnia 2004 r.; sygn. DDK1-61-60/04/HW; które wraz z zawiadomieniem, dor ę czono Stronie post ę powania dnia 23 grudnia 2004 r.). W pi ś mie z dnia 23 grudnia 2004 r. (L.dz. 45/2004), Strona post ę powania podtrzyma ł a swoje stanowisko wyra ż one w pi ś mie z dnia 21 wrze ś nia 2004 r. (L.dz. 12/04), informuj ą c jednocze ś nie, ż e przedmiotowe og ł oszenie reklamowe zawiera wypowiedzi osób, które na skutek stosowania preparatu ReduFizz schud ł y i nie gwarantuje, ż e ka ż da stosuj ą cy go osoba uzyska takie rezultaty. Zgodnie z zasad ą wyra ż on ą w art. 10 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks post ę powania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2000 Nr 98, poz. 1071 z pó ź n. zm.), pismem z dnia 5 stycznia 2005 r. Strona post ę powania zosta ł a poinformowana o mo ż liwo ś ci wypowiedzenia si ę co do zebranych dowodów i materia ł ów oraz zg ł oszonych żą da ń przed wydaniem decyzji. Z powy ż szego uprawnienia Strona post ę powania nie skorzysta ł a. Pismem z dnia 7 lutego 2005 r. Prezes Urz ę du poinformowa ł Stron ę post ę powania o zaliczeniu, na podstawie art. 65 ust. 4 ustawy, w poczet dowodów w post ę powaniu o stosowanie przez Strony post ę powania, praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów w rozumieniu art. 23a ust. 2 ustawy, polegaj ą cych na prowadzeniu nieuczciwej i wprowadzaj ą cej w b łą d reklamy tabletek ReduFizz, informacji uzyskanych w trakcie prowadzonego przed Prezesem Urz ę du post ę powania wyja ś niaj ą cego w sprawie wst ę pnego ustalenia dopuszczenia si ę przez Tel-Art Sp. z o.o. z siedzib ą w Warszawie przy ul. Sonaty 6c, praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów w rozumieniu art. 23a ust. 2 ustawy, polegaj ą cych na prowadzeniu nieuczciwej i wprowadzaj ą cej w b łą d reklamy (sygn. DDK1-61-60/04/HW). Jednocze ś nie Prezes Urz ę du poinformowa ł Stron ę post ę powania o mo ż liwo ś ci wypowiedzenia si ę co do zebranych dowodów i materia ł ów oraz zg ł oszonych żą da ń przed wydaniem decyzji. Z powy ż szego uprawnienia Strona post ę powania skorzysta ł a, przesy ł aj ą c pismo z dnia 14 lutego 2005 r. (sygn. L.dz. 16/2005), w którym poinformowa ł a, ż e zaprzesta ł a reklamy prasowej tabletek ReduFizz i wnios ł a u umorzenie niniejszego post ę powania jako bezprzedmiotowego. W trakcie post ę powania Prezes Urz ę du ustali ł i zwa ż y ł , co nast ę puje: 5 W bezp ł atnym czasopi ś mie „Metro” (wydanie pi ą tek – niedziela 20-22 sierpnia 2004 r, Nr 415), opublikowano og ł oszenie reklamowe tabletek ReduFizz, wprowadzanych do obrotu przez Stron ę post ę powania. W ww. og ł oszeniu reklamowym znalaz ł y si ę mi ę dzy innymi informacje, z których wynika, ż e przedmiotowy produkt zosta ł sporz ą dzony na bazie „ prebiotyku sprzyjaj ą cego harmonijnemu rozwojowi flory jelitowej, peptyd ... i zupe ł nie nowego kwasu owocowego ”. Ponadto reklama zawiera nast ę puj ą ce sformu ł owania: • „ Próbowa ł am bezskutecznie wszystkich modnych diet – a ż do dnia w którym odkry ł am ReduFizz w jednym ze specjalistycznych czasopism ”, • „ ... schud ł am 28 kg w mniej ni ż 9 tygodni, nie odmawiaj ą c sobie tego co lubi ę ”, • „ Mirella schud ł a 28 kg i utrzymuje now ą wag ę ju ż od ponad roku, nie przyty ł a przez ten czas ani grama, jedz ą c nadal tak samo jak przedtem (a ponadto nie lubi sportu ) ”, • „ Ten zupe ł nie nowy produkt odchudzaj ą cy odnosi niewiarygodny sukces w Stanach Zjednoczonych i w ca ł ej Europie. To numer jeden w tej dziedzinie sprzeda ż y ”, • „ Formu ł a ta jest jeszcze skuteczniejsza za spraw ą musowania, dzi ę ki któremu sk ł adniki docieraj ą wsz ę dzie tam, gdzie gromadzi si ę t ł uszcz, nawet w najtrudniejszych miejscach (uda, brzuch, po ś ladki) i skutecznie go usuwaj ą ”. Forma i tre ść artyku ł u jednoznacznie sugeruje odbiorcy, ż e reklamowany preparat jest nowym, rewolucyjnym ś rodkiem, którego niezwykle wysoka skuteczno ść w dziedzinie odchudzania (spadek wagi o 28 kg w ci ą gu nieca ł ych 9 tygodni), zosta ł a potwierdzona licznymi „niewiarygodnymi” sukcesami odniesionymi na rynkach ś wiatowych, które opisywane s ą w specjalistycznej prasie. Ponadto odbiorca otrzymuje informacje, z których jednoznacznie wynika, ż e skuteczno ść preparatu ReduFizz nie jest uzale ż niona od zmiany przyzwyczaje ń ż ywieniowych, ani od wzmo ż onej aktywno ś ci fizycznej, oraz ż e zastosowanie tego ś rodka gwarantuje utrzymanie wagi na poziomie osi ą gni ę tym po jej obni ż eniu. Dodatkowo z tre ś ci artyku ł u reklamowego jednoznacznie wynika, ż e skuteczno ść preparatu ReduFizz w dziedzinie odchudzania, zwi ę ksza si ę dzi ę ki zastosowaniu formu ł y musuj ą cej. Przedmiotowe og ł oszenie reklamowe publikowane zosta ł o na ł amach czasopisma wysokonak ł adowego. Skutkiem kampanii, musia ł o by ć dotarcie przekazu reklamowego do szerokiego grona konsumentów. Tymczasem tre ść zawartej w pi ś mie z dnia 19 listopada 2004 r. (L.dz PD-3163/KO/04), opinii ekspertów Instytutu Ż ywno ś ci i Ż ywienia w sposób jednoznaczny wyklucza mo ż liwo ść uznania powy ż szych stwierdze ń za prawdziwe. Zgodnie z powy ż sz ą opini ą , tre ść artyku ł u reklamowego pastylek ReduFizz mo ż e wprowadzi ć konsumentów w b łą d i wp ł yn ąć na ich decyzj ę co do nabycia tego ż produktu, poniewa ż przedstawione w nim informacje nie s ą zgodne z prawd ą . Obiecuj ą bowiem wi ę cej, ni ż faktycznie mo ż e osi ą gn ąć konsument w wyniku stosowania przedmiotowego preparatu. Opisana powy ż ej opinia Instytutu Ż ywno ś ci i Ż ywienia im. prof. dra med. Aleksandra Szczyg ł a w Warszawie, ze wzgl ę du na status i renom ę opiniodawcy, pos ł u ż y ł a Prezesowi Urz ę du za podstaw ę dokonania rozstrzygni ę cia w niniejszej sprawie. Poniewa ż Strona post ę powania nie skorzysta ł a z mo ż liwo ś ci wypowiedzenia si ę przed wydaniem decyzji co do zebranych dowodów i materia ł ów, tre ść opinii nie by ł a przez ni ą kwestionowana. Jak wskazano powy ż ej, stanowisko zawarte w przedmiotowej opinii ekspertów Instytutu Ż ywno ś ci i Ż ywienia, zosta ł o podzielone przez Ministerstwo Zdrowia. W pi ś mie Pana Micha ł a Sobolewskiego, Dyrektora Departamentu Zdrowia Publicznego Ministerstwa 6 Zdrowia z dnia 2 grudnia 2004 r. (sygn. MZ-ZPZ-078-8419-51/IJ), poinformowano, ż e Ministerstwo Zdrowia dostrzega konieczno ść wyja ś nienia kwestii wprowadzaj ą cej w b łą d reklamy preparatu ReduFizz, wraz z podaniem do publicznej wiadomo ś ci wyników przeprowadzonego post ę powania. Ta opinia urz ę dowa jest równie ż istotna dla dokonania kwalifikacji przedmiotowego stanu faktycznego. W ocenie Prezesa Urz ę du, powy ż sze dzia ł ania stanowi ą praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów w rozumieniu art. 23a ust. 2 ustawy, polegaj ą c ą na prowadzeniu nieuczciwej i wprowadzaj ą cej w b łą d reklamy tabletek ReduFizz. W walce konkurencyjnej czas poprzedzaj ą cy wyra ż enie przez klienta woli jest dogodnym dla przedsi ę biorcy momentem dla u ż ycia ś rodków zmierzaj ą cych do sterowania jego wyborem. Reklama jest w tym zakresie instrumentem podstawowym. Zwykle przeci ę tny jej adresat, po pobie ż nym zapoznaniu si ę z tre ś ci ą kierowanej do niego reklamy, nie jest w stanie dostrzec wprowadzaj ą cych w b łą d tre ś ci. Naruszona zostaje w ten sposób zarówno zasada zaufania, jak i inne regu ł y uczciwego obrotu, nawet je ś li za ł o ż ymy, i ż klient- konsument jest „cz ł owiekiem racjonalnym” (w: Ewa Nowi ń ska „Zwalczanie nieuczciwej reklamy. Zagadnienia cywilno-prawne” , wyd. Universitas, Kraków, 2002, str. 80-81). Prezes Urz ę du zwraca uwag ę , ż e faktu wprowadzania w b łą d nie zmienia stwierdzenie Strony post ę powania, jakoby reklama pastylek ReduFizz zawiera ł a wypowied ź osoby, która na skutek ich stosowania schud ł a 28 kilogramów. To reklamodawca bowiem – jako osoba czerpi ą ca ewentualne korzy ś ci z efektów dzia ł alno ś ci reklamowej - ponosi ca ł kowit ą odpowiedzialno ść za tre ść publikowanej reklamy. W zwi ą zku z tym, ma on obowi ą zek wcze ś niejszego zweryfikowania wiarygodno ś ci i prawdziwo ś ci danych, które zamierza zamie ś ci ć w og ł oszeniu reklamowym. Jak wykazano wy ż ej, dane te nie s ą zgodne z prawd ą , czym w oczywisty sposób wprowadzaj ą potencjalnych nabywców w b łą d. Dzia ł ania takie zmierzaj ą tym samym do ograniczenia swobody wyboru najodpowiedniejszego dost ę pnego na rynku towaru. Jednocze ś nie oddzia ł uj ą c na niekorzy ść innych przedsi ę biorców wprowadzaj ą cych na rynek tego typu produkty, maj ą one równie ż charakter antykonkurencyjny. Nale ż y jednocze ś nie zwróci ć uwag ę , ż e Strona post ę powania nie przedstawi ł a ż adnych dowodów, mog ą cych potwierdzi ć fakt istnienia bohaterki przedmiotowego materia ł u reklamowego - osoby o imieniu Mirella. Strona post ę powania nie wykaza ł a równie ż , ż e osoba wyst ę puj ą ca na umieszczonym w og ł oszeniu reklamowym zdj ę ciu przedstawiaj ą cym wizerunek Mirelli przed kuracj ą ReduFizz, jest to ż sama z osob ą uwidocznion ą na zdj ę ciu maj ą cym przedstawia ć wizerunek Mirelli po tej ż e kuracji. Strona post ę powania nie przedstawi ł a równie ż ż adnych dowodów potwierdzaj ą cych tez ę , ż e domniemany proces schudni ę cia Mirelli zwi ą zany by ł w jakikolwiek sposób z zastosowaniem metody opisanej w og ł oszeniu reklamowym. Zgodnie z opini ą doktryny, do wprowadzenia w b łą d dochodzi wówczas, gdy reklama mo ż e by ć rozumiana w sposób niezgodny z rzeczywistym stanem rzeczy przez „nie znacz ą c ą ” cz ęść jej adresatów, nie mniej ni ż 10% (w: Ewa Nowi ń ska „Zwalczanie nieuczciwej reklamy. Zagadnienia cywilno-prawne” , wyd. Universitas, Kraków, 2002, str. 107). Bior ą c pod uwag ę okoliczno ść , ż e adresatami przedmiotowego przekazu reklamowego s ą osoby, które czuj ą dyskomfort psychiczny zwi ą zany ze swoj ą oty ł o ś ci ą i dla których schudni ę cie jest szans ą na pozbycie si ę utrudniaj ą cych im codzienne funkcjonowanie kompleksów, a tym samym osoby niezwykle podatne na tre ść reklam ś rodków 7 odchudzaj ą cych, nale ż y stwierdzi ć , ż e ilo ść osób, które mog ł y zosta ć wprowadzone w b łą d tre ś ci ą reklamy pastylek ReduFizz w znacznym stopniu przekracza ilo ść 10 %. Ponadto zgodnie z tre ś ci ą art. 2 pkt 2 Dyrektywy Rady Unii Europejskiej nr 450/84/EWG z 10 wrze ś nia 1984 r. w sprawie ujednolicenia przepisów prawnych i administracyjnych Pa ń stw Cz ł onkowskich dotycz ą cych reklamy wprowadzaj ą cej w b łą d (OJ nr L 250 z 19.09.1984 r., s.17), reklam ą wprowadzaj ą c ą w b łą d jest ka ż da reklama, która w jakikolwiek sposób, łą cznie z form ą jej przedstawienia, wprowadza, lub mo ż e wprowadza ć w b łą d osoby do których jest skierowana lub do których dociera i która ze wzgl ę du na myl ą cy charakter mo ż e wp ł ywa ć na ich decyzje ekonomiczne lub z tych powodów szkodzi lub mo ż e szkodzi ć konkurentowi. Cytowany przepis jednoznacznie wskazuje, ż e do uznania danej reklamy za wprowadzaj ą c ą w b łą d, nie jest konieczne rzeczywiste nabycie pod jej wp ł ywem reklamowanego towaru czy us ł ugi. Bez znaczenia jest równie ż , ż e zgodnie z twierdzeniem Strony post ę powania, nabywcom preparatu ReduFizz nieusatysfakcjonowanym jego skuteczno ś ci ą , gwarantuje si ę mo ż liwo ść zwrotu preparatu za zwrotem równowarto ś ci ceny. Okoliczno ść taka nie ma bowiem ż adnego wp ł ywu na ocen ę danego przekazu reklamowego jako wprowadzaj ą cego w b łą d, poniewa ż dotyczy etapu nast ę puj ą cego ju ż po osi ą gni ę ciu skutku przez ten ż e przekaz, to znaczy po nabyciu reklamowanego produktu. Ponadto nale ż y zwróci ć uwag ę , ż e Strona post ę powania nie przedstawi ł a ż adnych dowodów na potwierdzenie swego twierdzenia. Odnosz ą c si ę do twierdzenia Strony post ę powania, zawartego w pi ś mie z dnia 21 wrze ś nia 2004 r. (L.Dz.12/04), z którego wynika, ż e „powszechnie wiadomym jest, ż e preparaty musuj ą ce szybciej s ą wch ł aniane ni ż pastylki – vide: aspiryna, wapno, witamina C, ś rodki przeciwgrypowe, a tym samym szybciej wywo ł uj ą oczekiwane efekty”, nale ż y stwierdzi ć , ż e w ś wietle tre ś ci opinii ekspertów Instytutu Ż ywno ś ci i Ż ywienia jest ono oczywi ś cie bezzasadne. W opinii ww. instytucji bowiem, powy ż sze informacje mog ą wprowadzi ć ewentualnego nabywc ę w b łą d, poprzez wywo ł anie fa ł szywego wra ż enia, ż e musowanie preparatu u ł atwia odchudzanie. Tymczasem preparaty farmaceutyczne w postaci musuj ą cej maj ą za zadanie rozpu ś ci ć w wodzie zawarte w tabletce sk ł adniki, co powoduje, ż e szybciej wch ł aniaj ą si ę one z przewodu pokarmowego i szybciej zaczynaj ą dzia ł a ć . Nie oznacza to jednak, ż e skuteczniej usuwaj ą t ł uszcz. Odnosz ą c si ę do twierdzenia Strony post ę powania, zawartego w pi ś mie z dnia 21 wrze ś nia 2004 r. (L.Dz.12/04), z którego wynika, ż e preparat ReduFizz „ odnosi niewiarygodny sukces w Stanach Zjednoczonych i w ca ł ej Europie. To numer jeden w tej dziedzinie sprzeda ż y”, równie ż nale ż y uzna ć je za bezzasadne. Na potwierdzenie swojej tezy Strona post ę powania nie przedstawi ł a ż adnych dowodów, a fakt, i ż z opinii Instytutu Ż ywno ś ci i Ż ywienia wynika, ż e eksperci tej ż e instytucji – specjali ś ci w dziedzinie dietetyki, nie dysponuj ą ż adnymi informacjami na ten temat równie ż wydaje si ę symptomatyczny. W zwi ą zku z powy ż szym nale ż y uzna ć , ż e przedmiotowe dzia ł anie Strony post ę powania ma charakter bezprawny. Jego bezprawno ść polega w niniejszym przypadku na naruszeniu dyspozycji art. 16 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (tekst jedn. Dz.U. z 2003 r. Nr 153, poz. 1503 z pó ź n. zm.), dalej zwanej „u.z.n.k.”, zgodnie z którego tre ś ci ą czynem nieuczciwej konkurencji w zakresie reklamy jest reklama wprowadzaj ą ca klienta w b łą d i mog ą ca przez to wp ł yn ąć na jego decyzj ę co do nabycia towaru lub us ł ugi. Jak wykazano powy ż ej, og ł oszenie reklamowe tabletek ReduFizz zawiera ł o informacje wprowadzaj ą ce w b łą d, a przez to mog ł o wp ł yn ąć na decyzj ę potencjalnych nabywców odno ś nie dokonania zakupu. Przedmiotowe dzia ł anie przedsi ę biorcy jednocze ś nie zagra ż a i narusza interes klienta, bowiem przez wprowadzenie w b łą d tre ś ci ą przekazu reklamowego, mo ż e wp ł ywa ć na 8 decyzj ę klienta w zakresie nabycia danego wyrobu. Dzia ł anie to zmierza do ograniczenia prawa konsumenta do wyboru i zakupu produktu stosownie do indywidualnych preferencji. Ma zatem negatywny wp ł yw na jego interes. Godzi ono równie ż w zasady uczciwej konkurencji, ze szkod ą dla innych przedsi ę biorców. Wobec tego narusza dobre obyczaje. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów reguluje zasady i tryb przeciwdzia ł ania praktykom naruszaj ą cym zbiorowe interesy konsumentów, co wynika z tre ś ci jej art. 1 ust. 2. Zbiorowy interes konsumentów oznacza: dotycz ą cy ogó ł u, a naruszenie tego interesu mo ż e mie ć miejsce, gdy skutkami dzia ł a ń sprzecznych z ustaw ą o ochronie konkurencji i konsumentów dotkni ę ty jest szerszy kr ą g uczestników rynku, jak i wtedy, gdy dzia ł ania te wywo ł uj ą inne niekorzystne zjawiska. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów w odniesieniu do konsumentów chroni ich interesy jako zjawiska o charakterze instytucjonalnym, zbiorowym. Dzia ł aniami antykonsumenckimi s ą jedynie takie dzia ł ania, które dotykaj ą sfery interesów szerokiego kr ę gu uczestników rynku. W przedmiotowej sprawie Strona post ę powania dopu ś ci ł a si ę dzia ł a ń antykonsumenckich, dotykaj ą cych sfery interesów szerokiego kr ę gu uczestników rynku. Skutkami dzia ł a ń Strony post ę powania dotkni ę ci s ą wszyscy konsumenci, którzy stali si ę odbiorcami przedmiotowego og ł oszenia reklamowego, zamieszczonego w bezp ł atnym czasopi ś mie o dziennym nak ł adzie 150 tys. egzemplarzy. Dzia ł ania Strony post ę powania naruszaj ą bezpiecze ń stwo ekonomiczne konsumentów, wywo ł uj ą niekorzystne zjawiska, albowiem s ą niezgodne z obowi ą zuj ą cymi przepisami prawa. S ą d Najwy ż szy wyrazi ł pogl ą d, ż e „naruszenie indywidualnego interesu konsumenta nie wyklucza dopuszczalno ś ci równoczesnego uznania, ż e dochodzi do naruszenia publicznego zbiorowego interesu konsumentów, je ż eli indywidualne pogwa ł cenie przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów mog ł oby w jakikolwiek sposób prowadzi ć do ustanowienia lub utrwalenia monopolistycznych praktyk rynkowych, które wywo ł uj ą lub mog ą wywo ł a ć zakazane skutki na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej” ( wyrok S ą du Najwy ż szego z dnia 26 lutego 2004r. sygn. akt III SK 2/04 ). W opinii Prezesa Urz ę du jednym z podstawowych praw konsumentów jest prawo do bezpiecze ń stwa ekonomicznego, wobec czego konsumenci powinni mie ć zapewnion ą mo ż liwo ść ś wiadomego podejmowania decyzji w zakresie dokonywania wyboru dóbr i us ł ug. Dlatego te ż w trybie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów podj ę to dzia ł ania w celu zapobie ż enia sprzecznym z prawem dzia ł aniom Strony post ę powania, godz ą cym w prawa nieograniczonej liczby konsumentów. W zwi ą zku z powy ż szym nale ż y stwierdzi ć , i ż w niniejszej sprawie zosta ł naruszony zbiorowy interes konsumentów i tym samym zasadne by ł o podj ę cie dzia ł a ń przewidzianych w ustawie dla zapewnienia odpowiedniej ochrony konsumentów. Reasumuj ą c, dzia ł anie Strony post ę powania ma charakter bezprawny i stanowi praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 23 a ust. 2 ustawy, polegaj ą c ą na prowadzeniu nieuczciwej i wprowadzaj ą cej w b łą d reklamy. Odnosz ą c si ę do tre ś ci pisma Strony post ę powania z dnia 14 lutego 2005 r. (sygn. L.dz. 16/2005), w którym poinformowa ł a ona, ż e zaprzesta ł a reklamy prasowej tabletek ReduFizz i wnios ł a o umorzenie niniejszego post ę powania jako bezprzedmiotowego, nale ż y stwierdzi ć , ż e w niniejszym przypadku nie zachodz ą przes ł anki do umorzenia post ę powania na podstawie art. 105 § 1 lub § 2 ustawy – Kodeks post ę powania administracyjnego w zw. z art. 80 ustawy. Fakt zaprzestania dzia ł a ń stanowi ą cych praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów ma ograniczony wp ł yw na mo ż liwo ść wszcz ę cia przez Prezesa Urz ę du post ę powania w sprawie stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy 9 konsumentów (art. 100 g ustawy), tym bardziej zaprzestanie takowych dzia ł a ń ju ż w trakcie tocz ą cego si ę post ę powania, nie uniemo ż liwia wydania w tym zakresie decyzji. Fakt zaprzestania stosowania praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów mo ż e stanowi ć podstaw ę do wydania przez Prezesa Urz ę du decyzji o uznaniu praktyki za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów i stwierdzaj ą cej zaniechanie jej stosowania na podstawie art. 23 e ust. 2 ustawy. Jednak zgodnie z tre ś ci ą art. 23 e ust. 3 ustawy, ci ęż ar udowodnienia zaprzestania stosowania praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów spoczywa na przedsi ę biorcy. Za udowodnienie tej ż e okoliczno ś ci nie mo ż na uzna ć stwierdzenia o zaprzestaniu reklamy prasowej tabletek ReduFizz, zawartego w pi ś mie Strony post ę powania z dnia 14 lutego 2005 r. Wobec powy ż szego orzeka si ę jak w sentencji. Stosownie do tre ś ci art. 78 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz.U. z 2003 r. Nr 86, poz. 804 z pó ź n. zm.) w zwi ą zku z art. 479 28 § 1 pkt 1 i art. 479 28 § 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks post ę powania cywilnego (Dz.U. Nr 43, poz. 296 z pó ź n. zm.), od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwóch tygodni od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Otrzymuje : Tel-Art Sp. z o.o. ul. Sonaty 6c 02-743 Warszawa Do wiadomo ś ci: G ł ówny Inspektorat Inspekcji Handlowej w miejscu Decyzj ę podpisa ł : z up. Prezesa UOKiK p.o. Dyrektora Departamentu Joanna Wrona 10