RŁO-10/2007

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA w Ł ODZI Aleja Pi ł sudskiego 8 90-051 Ł ód ź , P - 73 Tel. (0-42) 636-36-89, Fax (0-42) 636-07-12 E-mail: lodz@uokik.gov.pl R Ł O/61-20/06-AB Ł ód ź , dnia 2 marca 2007 r. DECYZJA Nr R Ł O 10/2007 Na podstawie art. 23e ust. 1 i 2 w zwi ą zku z art. 23a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jednolity Dz. U. 2005 r., Nr 244, poz. 2080, zm. Dz. U. z 2006 r. Nr157, poz.1119, Dz. U. z 2006 r. Nr 170, poz. 1217, Dz. U. z 2006 r. Nr 249, poz. 1834) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. z 2002 r. Nr 18 poz. 172 ze zm. Dz. U. z 2003 r. Nr 6, poz. 68) po przeprowadzeniu post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów wszcz ę tego z urz ę du przeciwko Spo ł ecznej Wy ż szej Szkole Przedsi ę biorczo ś ci i Zarz ą dzania, ul. Sienkiewicza 9, 90-113 Ł ód ź , - dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: uznaje si ę za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów stosowanie we wzorcach umowy pn. „Umowa” postanowienia o tre ś ci: „Zmiana wysoko ś ci op ł at, o których mowa w § 2 ust. 2 zobowi ą zuj ą ca studenta do ich poniesienia, w nast ę pnym roku akademickim nie wymaga zmiany umowy”, które jest zbie ż ne z postanowieniem umownym wpisanym do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks post ę powania cywilnego (Dz. U z 1964 r. Nr 43, poz. 296 ze zm.) i stwierdza si ę zaniechanie jej stosowania z dniem 1 pa ź dziernika 2006 r. Uzasadnienie W dniach od 28 sierpnia 2006 r. do 18 pa ź dziernika 2006 r. Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dalej: „Prezes Urz ę du”) – Delegatura w Ł odzi przeprowadzi ł post ę powanie wyja ś niaj ą ce w celu wst ę pnego ustalenia, czy nast ą pi ł o naruszenie uzasadniaj ą ce wszcz ę cie post ę powania w sprawie zakazu stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów przez Spo ł eczn ą Wy ż sz ą Szko łę Przedsi ę biorczo ś ci i Zarz ą dzania, ul. Sienkiewicza 9, 90-113 Ł ód ź (dalej: „SWSPiZ”). W ramach post ę powania dokonano oceny wzorca umowy pn. „Umowa” zawieranego z konsumentami na ś wiadczenie us ł ug kszta ł cenia na studiach wy ż szych. Przedmiotowa kontrola wykaza ł a, i ż SWSPiZ we wzorcu pn. „Umowa” stosuje postanowienie umowne o tre ś ci : „Zmiana wysoko ś ci op ł at, o których mowa w § 2 ust. 2 zobowi ą zuj ą ca studenta do ich poniesienia, w nast ę pnym roku akademickim nie wymaga zmiany umowy”. Postanowienie to ma zbli ż on ą tre ść i wywo ł uje takie same skutki prawne jak klauzula wpisana do rejestru postanowie ń wzorców umów uznanych za niedozwolone pod pozycj ą 400. W dniu 30 pa ź dziernika 2006 r. Prezes Urz ę du wszcz ął Postanowieniem Nr 1/61-20/06 ( dowód: karta nr 1) post ę powanie w sprawie stosowania przez SWSPiZ praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów polegaj ą cych na godz ą cym w nie bezprawnym stosowaniu w § 4 wzorca umowy pn. „Umowa” postanowienia o tre ś ci: „Zmiana wysoko ś ci op ł at, o których mowa w § 2 ust. 2 zobowi ą zuj ą ca studenta do ich poniesienia, w nast ę pnym roku akademickim nie wymaga zmiany umowy”, które zosta ł o wpisane w dniu 5 maja 2005 r. do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego (dalej: „Rejestr”)(na mocy wyroku S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 19 stycznia 2005 r., sygn. akt XVII Amc 2/04), o tre ś ci: „ Zmiana op ł aty nie powoduje konieczno ś ci zmiany umowy” , co stanowi naruszenie art. 23a ust. 1 i ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów (dalej : „ustawa o okik”). Prezes Urz ę du zawiadomi ł SWSPiZ o wszcz ę ciu post ę powania w dniu 30 pa ź dziernika 2006 r., stosownie do przepisu art. 84 ust. 3, w zwi ą zku z art. 100a ust. 3 ustawy o okik ( dowód: karta nr 2). W odpowiedzi na zawiadomienie o wszcz ę ciu post ę powania SWSPiZ wyja ś ni ł a, ż e: - ww. zapis w umowie ze studentami nie narusza ł zbiorowych interesów konsumentów w rozumieniu art. 23a i nast ę pnych ustawy o okik, poniewa ż mia ł ś ci ś le okre ś lonych adresatów i nie by ł skierowany do nieoznaczonego z góry kr ę gu osób (dowód: karta nr 15), - ponadto, bior ą c pod uwag ę zró ż nicowanie zapisów w umowach ze studentami, stosowana umowa nie ma charakteru wzorca, a tym samym dzia ł anie Spo ł ecznej Wy ż szej Szko ł y Przedsi ę biorczo ś ci i Zarz ą dzania w Ł odzi nie jest bezprawne w rozumieniu art. 23a ust. 2 ustawy o okik (dowód: karta nr 16). Ponadto SWSPiZ podnios ł a, i ż S ą d Okr ę gowy w Warszawie – S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów w wyroku z dnia 25 marca 2004 r. XVII Ama 51/03 Wokanda 2005/4/58 stwierdzi ł , ż e „wpisana do rejestru klauzula umowna uznana za niedozwolon ą na kanwie okre ś lonego stanu faktycznego i prawnego, jako naruszaj ą ca zbiorowe interesy konsumentów nie stanowi prejudykatu dla innych umów. Nie mo ż na bowiem wykluczy ć , ż e analogiczne lub nawet identyczne postanowienia wzorca umowy uznane za niedozwolone nie b ę d ą za takie uznawane w kontek ś cie oceny ca ł ej umowy w innej sprawie” (dowód: karta nr 16) . Jednocze ś nie SWSPiZ poinformowa ł a, ż e obecnie w umowie ze studentami stosowana jest klauzula „Zmiana wysoko ś ci op ł at, o których mowa w § 2 ust. 2 zobowi ą zuj ą ca studenta do ich poniesienia, w nast ę pnym roku akademickim wymaga zmiany umowy”, która zosta ł a wprowadzona w formie aneksu do umowy (dowód: karta nr 15 ). 2 SWSPiZ w pi ś mie z dnia 22 grudnia z ł o ż y ł a o ś wiadczenie, i ż aneks o którym mowa wy ż ej wszed ł w ż ycie z dniem 1 pa ź dziernika 2006 r. (dowód: karta nr 19 ). W za łą czeniu SWSPiZ przekaza ł a wzór aneksu do umowy ( dowód: karta nr 20 ), nowy wzorzec umowy pn. „Umowa” , który nie zwiera zapisu kwestionowanego w niniejszym post ę powaniu ( dowód: karta nr 21 ) oraz list ę studentów, którzy podpisali aneks do umowy ( dowód: karty nr 22 - 29 ). Prezes Urz ę du ustali ł nast ę puj ą cy stan faktyczny: Spo ł eczna Wy ż sza Szko ł a Przedsi ę biorczo ś ci i Zarz ą dzania w Ł odzi dzia ł a w oparciu o wpis do Rejestru Uczelni Niepublicznych i Zwi ą zków Uczelni Niepublicznych, prowadzonego przez Ministra Nauki i Szkolnictwa Wy ż szego, pod numerem 52 (dowód: karta nr 5). Przedmiotem dzia ł alno ś ci SWSPiZ jest prowadzenie kszta ł cenia na poziomie wy ż szych studiów zawodowych i magisterskich na kierunkach wymienionych w rubryce 4 tego rejestru. SWSPiZ ś wiadczy us ł ugi edukacyjne na warunkach okre ś lonych we wzorcu umowy pn. „Umowa”. Jest to wzór umowy zawierany ze studentami – konsumentami. Tre ść jego zosta ł a opracowana i przygotowana do podpisu jednostronnie przez SWSPiZ (dowód: karta nr 6). Student nie ma ż adnego wp ł ywu na tre ść ww. wzorca umowy. We wskazanym powy ż ej wzorcu umowy SWSPiZ ustali ł a nast ę puj ą ce postanowienie zawarte w § 4 : „ Zmiana wysoko ś ci op ł at, o których mowa w § 2 ust. 2 zobowi ą zuj ą ca studenta do ich poniesienia, w nast ę pnym roku akademickim nie wymaga zmiany umowy”. S ą d Okr ę gowy w Warszawie – S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów (zwany dalej: „S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów”) w wyroku z dnia 19 stycznia 2005 r. (sygn. akt XVII Amc 2/04) uzna ł za niedozwolone nast ę puj ą ce postanowienie: „ Zmiana op ł aty nie powoduje konieczno ś ci zmiany umowy” . Postanowienie to zosta ł o wpisane w dniu 5 maja 2005 r., pod numerem 400, do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks post ę powania cywilnego (Dz. U, z 1964 r. Nr 43, poz. 296 ze zm.) (zwana dalej: „k.p.c.” lub „kodeks post ę powania cywilnego”). SWSPiZ obecnie stosuje wzorzec pn. „Umowa” w którym kwestionowana w niniejszym post ę powaniu klauzula zosta ł a zast ą piona zapisem o tre ś ci: „Zmiana wysoko ś ci op ł at, o których mowa w § 2 ust. 2 zobowi ą zuj ą ca studenta do ich poniesienia, w nast ę pnym roku akademickim wymaga zmiany umowy” (dowód: karta nr 21 ). W umowach podpisanych ze studentami kwestionowany zapis równie ż zosta ł zast ą piony postanowieniem o ww. tre ś ci. Zmiana ta zosta ł a wprowadzona w drodze aneksu do umowy, który wszed ł w ż ycie z dniem 1 pa ź dziernika 2006 r. ( dowód: karty nr 15, 19 i 21). Prezes Urz ę du zwa ż y ł , co nast ę puje: Zgodnie z art. 23a ust. 1 ustawy o okik przez praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów rozumie si ę godz ą ce w nie bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy. Nie jest 3 zbiorowym interesem konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów. Przepis art. 23a ust. 2 ww. ustawy zawiera otwarty katalog dzia ł a ń stanowi ą cych praktyki naruszaj ą ce zbiorowe interesy konsumentów. Ustawodawca wskazuje w tym przepisie, i ż praktyk ą naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów jest w szczególno ś ci stosowanie postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 k.p.c. Stwierdzenie praktyki okre ś lonej w art. 23a ust. 1 i ust. 2 ustawy o okik wymaga wykazania, ż e spe ł nione zosta ł y łą cznie trzy przes ł anki: 1/ dzia ł anie przedsi ę biorcy, 2/ nosz ą ce znamiona bezprawno ś ci, 3/ godz ą ce w zbiorowy interes konsumentów. Ad. 1 Art. 4 pkt 1 lit. a ustawy o okik okre ś la przedsi ę biorc ę jako osob ą fizyczn ą , osob ę prawn ą , a tak ż e jednostk ę organizacyjn ą nie maj ą c ą osobowo ś ci prawnej, organizuj ą c ą lub ś wiadcz ą c ą us ł ugi o charakterze u ż yteczno ś ci publicznej, które nie s ą dzia ł alno ś ci ą gospodarcz ą w rozumieniu przepisów o dzia ł alno ś ci gospodarczej. SWSPiZ dzia ł a w oparciu o ustaw ę z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wy ż szym ( Dz. U. 2005 nr 164 poz. 1365 z pó ź n. zm.) i jest wpisana do Rejestru Uczelni Niepublicznych i Zwi ą zków Uczelni Niepublicznych prowadzonego przez Ministra Nauki i Szkolnictwa Wy ż szego pod numerem 52. Zgodnie z przepisem art. 29 ust. 1 powy ż szej ustawy uczelnia niepubliczna uzyskuje osobowo ść prawn ą z chwil ą wpisania do rejestru uczelni niepublicznych i zwi ą zków uczelni niepublicznych prowadzonego przez ministra w ł a ś ciwego do spraw szkolnictwa wy ż szego. Tym samym SWSPiZ jest osob ą prawn ą . Jej przedmiotem dzia ł alno ś ci jest edukacja, której ś wiadczenie, w opinii Prezesa Urz ę du, nale ż y uzna ć za us ł ug ę o charakterze u ż yteczno ś ci publicznej. Uzasadniaj ą c to stwierdzenie nale ż y przywo ł a ć wyrok S ą du Okr ę gowego w Warszawie - S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 5 lutego 2003 r., sygn. akt XVII Ama 36/02, w uzasadnieniu którego S ą d stwierdza m.in., ż e przedmiotem dzia ł ania szko ł y niepublicznej s ą us ł ugi o charakterze u ż yteczno ś ci publicznej, tj. edukacja. Ta wyk ł adnia odpowiada z kolei przepisowi art. 4 ust. 1 lit. a definiuj ą cego na u ż ytek ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów poj ę cie przedsi ę biorcy. Warto równie ż zauwa ż y ć , ż e w orzecznictwie S ą du Najwy ż szego wielokrotnie kwalifikowano uczelni ę niepa ń stwow ą jako przedsi ę biorc ę lub podmiot prowadz ą cy dzia ł alno ść gospodarcz ą (por. wyroki S ą du Najwy ż szego z dnia 14 lipca 1999 r., II CKN 451/98, OSNC 2000, nr 2, poz. 36; z dnia 29 maja 2001 r., I CKN 1217/98, OSNC 2002, nr 1, poz. 13; postanowienie SN z dnia 26 kwietnia 2002 r., IV CKN 1667/00, OSNC 2003, nr 5, poz. 65; uchwa ł a SN z dnia 6 listopada 2002 r., III CZP67/02, OSNC2003 Nr 7-8, poz. 102). Prezes Urz ę du stwierdza, ż e SWSPiZ jest przedsi ę biorc ą w rozumieniu art. 4 pkt 1 lit. a ustawy o okik. W zwi ą zku z tym pierwsza przes ł anka art. 23a ust. 1 i 2 ustawy o okik zosta ł a spe ł niona. Ad. 2 Bezprawno ść to sprzeczno ść zachowania z przepisami prawa oraz z zasadami wspó łż ycia spo ł ecznego. Chodzi wi ę c o sprzeczno ść z szeroko rozumianym porz ą dkiem 4 prawnym jako ca ł o ś ci ą . Poj ę cie porz ą dek prawny obejmuje nakazy i zakazy wynikaj ą ce z normy prawnej, a tak ż e nakazy i zakazy wynikaj ą ce z norm moralnych i obyczajowych okre ś lanych, jako zasady wspó łż ycia spo ł ecznego. Bezprawno ść jest czynnikiem o charakterze obiektywnym, niezale ż nym od wyst ą pienia szkody, czy od zamiaru podmiotu dopuszczaj ą cego si ę dzia ł a ń bezprawnych. Przy ocenie bezprawno ś ci rozwa ż enia wymaga kwestia, czy czyn by ł zgodny, czy te ż niezgodny z obowi ą zuj ą cymi zasadami porz ą dku prawnego tj. normami prawa powszechnie obowi ą zuj ą cego a tak ż e z nakazami i zakazami wynikaj ą cymi z zasad wspó łż ycia spo ł ecznego. Jak zosta ł o wskazane powy ż ej, przepis art. 23a ust. 2 ustawy o okik zawiera przyk ł adowy katalog praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów. Stosownie do ww. przepisu, za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów uwa ż a si ę w szczególno ś ci stosowanie postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 kodeksu post ę powania cywilnego. Na mocy art. 479 45 k.p.c., S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów jest obowi ą zany przesy ł a ć Prezesowi Urz ę du odpis ka ż dego prawomocnego wyroku uwzgl ę dniaj ą cego powództwo o uznanie postanowie ń wzorca umowy za niedozwolone. Na podstawie takich wyroków, Prezes Urz ę du jest zobowi ą zany do prowadzenia rejestru postanowie ń wzorców umów uznanych za niedozwolone, stosownie do art. 479 45 § 2 k.p.c. Przepis art. 479 45 § 3 k.p.c. ustanawia zasad ę jawno ś ci rejestru. Jawno ść rejestru oznacza, ż e jest on dost ę pny dla ka ż dego zainteresowanego, czyli ka ż dy ma do niego prawo wgl ą du. Skutkiem formalnej jawno ś ci rejestru jest niemo ż no ść zas ł aniania si ę nieznajomo ś ci ą dokonanych w nim wpisów. W rejestrze tym przytacza si ę tre ść postanowie ń wzorców umowy uznanych przez S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów za niedozwolone. Przedmiotem zarzutu w niniejszym post ę powaniu jest stosowanie przez SWSPiZ we wzorcu pn. „Umowa” postanowienia o tre ś ci: „ Zmiana wysoko ś ci op ł at, o których mowa w § 2 ust. 2 zobowi ą zuj ą ca studenta do ich poniesienia, w nast ę pnym roku akademickim nie wymaga zmiany umowy”. W ocenie Prezesa Urz ę du postanowienie to jest to ż same z klauzul ą uznan ą za niedozwolone postanowienie umowne na mocy wyroku S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 19 stycznia 2005 r. (sygn. akt XVII Amc 2/04) i dnia 5 maja 2005 r. wpisan ą do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone pod numerem 400, o tre ś ci: „ Zmiana op ł aty nie powoduje konieczno ś ci zmiany umowy”. S ą d Najwy ż szy w uchwale z dnia 13 lipca 2006 r. (sygn. III SZP 03/06) za podstaw ę uznania to ż samo ś ci klauzul przyj ął „wywieranie takiego samego skutku”. Natomiast S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów w wyroku z dnia 25 maja 2005 r. (sygn. akt XVII Ama 46/04) wskaza ł , ż e dla uznania, i ż okre ś lona klauzula jest niedozwolonym postanowieniem umownym wpisanym do rejestru klauzul niedozwolonych wystarczy stwierdzenie, ż e mie ś ci si ę ona w hipotezie klauzuli wpisanej do rejestru i nie jest konieczna literalna zgodno ść porównywanych klauzul. Czynnikiem przes ą dzaj ą cym o podobie ń stwie dwóch klauzul powinien by ć zamiar, cel, jakiemu ma s ł u ż y ć kwestionowane postanowienie. Je ś li cel utworzenia spornej klauzuli odpowiada celowi sformu ł owania klauzuli uznanej za niedozwolon ą , oba zapisy mo ż na uzna ć za to ż same. Postanowienie wskazane w sentencji decyzji oraz postanowienie wpisane do rejestru, o którym mowa wy ż ej, pod numerem 400 s ą to ż same, zarówno co do skutków jak i celu. 5 W ka ż dym z ww. zapisów zmiana op ł aty nie skutkuje konieczno ś ci ą zmiany umowy. Skutkiem prawnym obu ww. postanowie ń jest pozbawienie konsumenta mo ż liwo ś ci skutecznego odst ą pienia od umowy, gdy wprowadzone jednostronnie zmiany wysoko ś ci op ł at nie b ę d ą konsumentowi odpowiada ł y. To ż samym celom tj. mo ż liwo ś ci jednostronnego dokonywania zmian zawartej umowy niezale ż nie od woli konsumenta oraz zwolnieniu si ę przedsi ę biorcy z obowi ą zku polegaj ą cego na dor ę czeniu zmienionego wzorca umowy maj ą s ł u ż y ć wskazane postanowienia. Zarówno postanowienie wpisane do Rejestru, jak i postanowienie stosowane przez SWSPiZ zastrzegaj ą dla przedsi ę biorcy mo ż liwo ść zmiany wysoko ś ci op ł at. Umowa o studiowanie nie jest umow ą bagateln ą , zawieran ą codziennie w celu zaspokojenia bie żą cych potrzeb, a wysoko ść czesnego nie jest kwot ą drobn ą . W zwi ą zku z tym jednostronna zmiana wysoko ś ci op ł at przez przedsi ę biorc ę oraz niedor ę czenie wzorca umowy nie mo ż e mie ć zastosowania w umowach tego typu. Porównanie kwestionowanego zapisu wzorca pn. „Umowa” i postanowienia umieszczonego w Rejestrze dowodzi, ż e ich tre ść w sposób na tyle to ż samy kszta ł tuje prawa i obowi ą zki konsumenta, i ż mo ż na przyj ąć , i ż oceniana klauzula mie ś ci si ę w hipotezie zakazanej klauzuli. W ocenie Prezesa Urz ę du, bior ą c pod uwag ę zarówno kryteria oceny to ż samo ś ci klauzul wskazane przez S ą d Najwy ż szy tj. „wywieranie takiego samego skutku”, jak i kryteria wskazane przez S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów tj. „identyczny zamiar, cel, jakiemu ma s ł u ż y ć kwestionowane postanowienie” nie ma w ą tpliwo ś ci, i ż postanowienie kwestionowane w niniejszym post ę powaniu jest to ż same z klauzul ą uznan ą za niedozwolone postanowienie umowne i wpisan ą do Rejestru pod numerem 400 . Art. 479 42 k.p.c. wskazuje, i ż w razie uwzgl ę dnienia powództwa o uznanie postanowie ń wzorca umowy za niedozwolone S ą d Okr ę gowy w Warszawie – S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w sentencji wyroku przytacza ich tre ść i zakazuje ich wykorzystywania. Natomiast z tre ś ci art. 479 43 k.p.c. wynika, ż e wyrok prawomocny ma skutek wobec osób trzecich od chwili wpisania uznanego za niedozwolone postanowienia wzorca umowy do rejestru, o którym mowa w art. 479 45 § 2 k.p.c. S ą d Apelacyjny w Warszawie w wyrokach z dnia 29.09.2005 r., sygn. akt VI Aca 381/05 i z dnia 16.11.2005 r., sygn. akt VI Aca 473/05 stwierdzi ł , ż e : „Celem post ę powania w sprawach o uznanie postanowie ń wzorca umowy za niedozwolone jest tzw. abstrakcyjna kontrola wzorców, dokonana w oderwaniu od konkretnej umowy, za ś wyrok uwzgl ę dniaj ą cy powództwo przez uznanie postanowie ń wzorca umowy za niedozwolone i zakazanie ich stosowania ma, zgodnie z art. 479 43 k.p.c. od chwili wpisania do odpowiedniego rejestru, skutek tak ż e wobec osób trzecich. Rozszerzona prawomocno ść materialna takich wyroków stanowi przeszkod ę procesow ą dla ponownego rozpoznania sprawy dotycz ą cej uznania za niedozwolone postanowie ń wzorców umowy, które zosta ł y uznane za niedozwolone prawomocnymi wyrokami wpisanymi do rejestru prowadzonego przez Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów zgodnie z art. 479 45 k.p.c. Wpisanie do rejestru wzorca umowy uznanego za niedozwolony wy łą cza ponowne wytoczenie powództwa w tym przedmiocie, tak ż e przez osob ę nie bior ą c ą udzia ł u w sprawie, w której wyrok wydano, za ś pozew obejmuj ą cy takie powództwo podlega odrzuceniu na podstawie art. 199 § 1 pkt 2 k.p.c. – uchwa ł a S ą du Najwy ż szego z dnia 19 grudnia 2003 r. III CZP 95/03(OSNC 2005/2/25)”. W ś lad za tym nale ż y przyj ąć , ż e je ż eli w obrocie z udzia ł em konsumentów funkcjonuje zapis o tre ś ci analogicznej, jak ten w klauzuli zakazanej, celowe jest uznanie, ż e tre ść zapisu stosowana wobec konsumentów innych ani ż eli ci dotkni ę ci zapisem jest zakazana i stanowi o 6 bezprawno ś ci takiego dzia ł ania. Tym samym, w ocenie Prezesa Urz ę du, stosowanie przez SWSPiZ we wzorcach postanowienia wskazanego w sentencji decyzji jest bezprawne. Tym samym druga przes ł anka zosta ł a spe ł niona. Ad. 3 Przes ł anka naruszenia zbiorowych interesów konsumentów jest spe ł niona, gdy dzia ł anie lub zaniechanie przedsi ę biorcy godzi w interesy konsumentów jako zbiorowo ś ci. Przepisy ustawy o okik nie definiuj ą poj ę cia zbiorowego interesu konsumentów. Przepis art. 23a ust. 1 ustawy o okik stanowi jedynie, ż e nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów. Ze zbiorowym interesem konsumentów mamy do czynienia wówczas, gdy dzia ł anie przedsi ę biorcy dotyczy, b ą d ź mo ż e dotyczy ć nieograniczonej liczby konsumentów, których nie da si ę zindywidualizowa ć , interesy konsumentów, jako zjawiska o charakterze instytucjonalnym, zbiorowym. Oferta SWSPiZ ś wiadczenia us ł ug kszta ł cenia na podstawie wzorca pn. ,,Umowa” jest adresowana do z góry nie okre ś lonej liczby konsumentów. Z oferty tej skorzystali ju ż konsumenci decyduj ą c si ę na nauk ę w tej uczelni niepublicznej, ale z us ł ug tych mog ą skorzysta ć tak ż e inni konsumenci - potencjalni studenci. Kr ą g osób, który zosta ł ju ż dotkni ę ty stosowan ą praktyk ą i który tak ą praktyk ą mo ż e zosta ć dotkni ę ty jest nieograniczony i niemo ż liwy z góry do okre ś lenia ani zidentyfikowania. Stosowanie przez SWSPiZ zarzucanej praktyki wobec nieograniczonej liczby konsumentów wype ł nia przes ł ank ę naruszenia zbiorowego interesu konsumentów. Nie ma tutaj ż adnych w ą tpliwo ś ci, ż e bezprawne dzia ł anie SWSPiZ nie dotyczy interesów poszczególnych osób, których sprawy maj ą charakter jednostkowy, indywidualny, lecz mog ą narusza ć uprawnienia nieograniczonego kr ę gu konsumentów, których sytuacja jest identyczna i wspólna dla ca ł ej grupy faktycznych lub potencjalnych kontrahentów (studentów). W zwi ą zku z tym trzecia przes ł anka art. 23a ust. 1 i 2 ustawy o okik zosta ł a spe ł niona. Bior ą c powy ż sze pod uwag ę stwierdza si ę , ż e w przedmiotowej sprawie zosta ł y spe ł nione wszystkie przes ł anki praktyki okre ś lonej w art. 23a ust. 1 i 2 ustawy o okik Zgodnie z o ś wiadczeniem i zebranym w sprawie materia ł em, SWSPiZ obecnie stosuje wzorzec pn. „Umowa” w którym kwestionowana w niniejszym post ę powaniu klauzula zosta ł a zast ą piona zapisem o tre ś ci: „Zmiana wysoko ś ci op ł at, o których mowa w § 2 ust. 2 zobowi ą zuj ą ca studenta do ich poniesienia, w nast ę pnym roku akademickim wymaga zmiany umowy”. W umowach podpisanych ze studentami kwestionowany zapis równie ż zosta ł zast ą piony postanowieniem o ww. tre ś ci. Zmiana ta zosta ł a wprowadzona w drodze aneksu, który wszed ł w ż ycie z dniem 1 pa ź dziernika 2006 r. W zwi ą zku z powy ż szym Prezes Urz ę du stwierdza, i ż stosowanie praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów zosta ł o zaniechane z dniem 1 pa ź dziernika 2006 r. Zgodnie z art. 23e ustawy o okik nie wydaje si ę decyzji o uznaniu praktyki za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów i nakazuj ą cej zaniechanie jej stosowania, je ż eli przedsi ę biorca zaprzesta ł stosowania praktyki, o której mowa w art. 23a, w takim przypadku, Prezes Urz ę du wydaje decyzje o uznaniu praktyki na naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów i stwierdzaj ą c ą zaniechanie jej stosowania, natomiast ci ęż ar udowodnienia okoliczno ś ci, o których mowa w ust. 1, spoczywa na przedsi ę biorcy. 7 Bior ą c pod uwag ę powy ż sze, Prezes Urz ę du stwierdzi ł , i ż istniej ą przes ł anki wystarczaj ą ce do stwierdzenia, i ż SWSPiZ, zaprzesta ł a stosowania praktyki, o której mowa w art. 23a ust. 1 i 2 ustawy o okik, poprzez zawieranie umów w oparciu o now ą tre ść wzorca pn. „Umowa” oraz zmian ę w drodze aneksu umów podpisanych. St ą d nale ż a ł o orzec jak w sentencji decyzji. Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy o okik w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 Kodeksu post ę powania cywilnego – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od daty jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Ł odzi. Z upowa ż nienia Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Dyrektor Delegatury w Ł odzi Iwona Bielska Otrzymuje: Spo ł eczna Wy ż sza Szko ł a Przedsi ę biorczo ś ci i Zarz ą dzania ul. Sienkiewicza 9 90-113 Ł ód ź 8