DDK-21/2008

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW MA Ł GORZATA KRASNOD Ę BSKA-TOMKIEL DDK-430-2/07/BK Warszawa, dn. 25 wrze ś nia 2008 r. DECYZJA DDK nr 21/2008 Na podstawie art. 106 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn.: Dz. U. z 2007 r., Nr 50, poz. 331 ze zm.), po przeprowadzeniu post ę powania w sprawie na ł o ż enia kary pieni ęż nej, Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów nak ł ada na Fortis Bank Polska S.A. z siedzib ą w Warszawie kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci 50 000 z ł (s ł ownie: pi ęć dziesi ą t tysi ę cy z ł otych), co stanowi równowarto ść 13 958,68 euro (s ł ownie: trzyna ś cie tysi ę cy dziewi ęć set pi ęć dziesi ą t osiem euro i sze ść dzie śą t osiem eurocentów) za udzielenie nieprawdziwych i wprowadzaj ą cych w b łą d informacji żą danych na podstawie art. 50 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w toku post ę powania wyja ś niaj ą cego o sygnaturze DDK-403-18/07/JO/BK poprzez o ś wiadczenie, ż e Bank nie stosuje op ł at od wp ł at i wyp ł at w kasie Banku. Uzasadnienie W dniu 18 wrze ś nia 2007 r. Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (zwany dalej Prezesem Urz ę du lub Prezesem UOKiK) wszcz ął post ę powanie wyja ś niaj ą ce, maj ą ce na celu ustalenie, czy instytucje finansowe oferuj ą ce konsumentom rachunki bankowe nie stosuj ą we wzorcach umownych postanowie ń uznanych za niedozwolone (sygn. DDK- 403-18/07/JO/BK). W toku przedmiotowego post ę powania, dzia ł aj ą c na podstawie art. 50 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Prezes Urz ę du, pismem z dnia 18 wrze ś nia 2007 r., wyst ą pi ł do spó ł ki Fortis Bank Polska S.A z siedzib ą w Warszawie (zwanej dalej Bankiem) o przekazanie informacji, czy bank stosuje op ł aty za wp ł aty i wyp ł aty gotówkowe w kasie Banku, jak równie ż do przekazania odpisu aktualnego z Krajowego Rejestru S ą dowego oraz stosowanych przez Bank wzorców umownych. Bank odpowiedzia ł na wezwanie Prezesa Urz ę du, jednak ż e tre ść informacji przekazanych przez Bank nie by ł a spójna z tre ś ci ą za łą czonych dokumentów. Wobec powy ż szego, Prezes UOKiK – postanowieniem z dnia 3 grudnia 2007 r. - wszcz ął post ę powanie w sprawie na ł o ż enia na Fortis Bank Polska S.A. kary pieni ęż nej, o której mowa w art. 106 ust. 2 pkt 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, z tytu ł u udzielenia nieprawdziwych lub wprowadzaj ą cych w b łą d informacji żą danych przez Prezesa Urz ę du w toku post ę powania. Pismem z dnia 5 grudnia 2007 r. Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów zawiadomi ł Bank o wszcz ę ciu post ę powania w sprawie na ł o ż enia kary pieni ęż nej. Bank odniós ł si ę do tre ś ci postanowienia o wszcz ę ciu post ę powania w pi ś mie z dnia 21 grudnia 2007 r. W zwi ą zku z zako ń czeniem zbierania materia ł u dowodowego, Prezes UOKiK, pismem z dnia 23 kwietnia 2008 r., zawiadomi ł Bank o tej okoliczno ś ci oraz umo ż liwi ł realizacj ę prawa do zapoznania si ę przez stron ę lub jej pe ł nomocnika z aktami sprawy i wypowiedzenia si ę co do zebranych dowodów i materia ł ów. Prezes Urz ę du ustali ł , co nast ę puje: I. Fortis Bank Polska S.A. jest spó ł k ą akcyjn ą zarejestrowan ą w Krajowym Rejestrze S ą dowym pod numerem 0000006421, z siedzib ą w Warszawie. II. W toku post ę powania wyja ś niaj ą cego w sprawie wst ę pnego ustalenia, czy instytucje finansowe oferuj ą ce konsumentom rachunki bankowe nie stosuj ą we wzorcach umownych postanowie ń uznanych za niedozwolone (sygn. DDK-403-18/07/JO/BK) Prezes UOKiK skierowa ł do banku wezwanie do przekazania nast ę puj ą cych informacji i dokumentów niezb ę dnych do dokonania ustale ń stanu faktycznego sprawy: 1) aktualnego odpisu z Krajowego Rejestru S ą dowego; 2) wzorców umów, regulaminów, Tabeli Op ł at i Prowizji wszystkich rachunków bankowych, oferowanych konsumentom w ramach ś wiadczonych us ł ug, aktualnych na dzie ń otrzymania wspomnianego pisma; 3) informacji, czy Bank stosuje op ł aty za wp ł aty i wyp ł aty gotówkowe w kasie Banku. III. Zgodnie z dyspozycj ą art. 50 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów Prezes UOKiK w wezwaniu do przekazania informacji i dokumentów z dnia 18 wrze ś nia 2007 r. zawar ł zakres informacji, cel żą dania, termin na udzielenie wyja ś nie ń , a tak ż e pouczenie o sankcjach za nieudzielanie informacji, b ą d ź za udzielenie informacji nieprawdziwych lub wprowadzaj ą cych w b łą d. IV. W odpowiedzi na wspomniane wezwanie, Bank, w pi ś mie z dnia 28 wrze ś nia 2007 r., o ś wiadczy ł , ż e nie stosuje op ł at za wp ł aty i wyp ł aty gotówkowe w kasie Banku dokonywane przez konsumentów oraz przes ł a ł żą dane dokumenty. V. Analiza wzorców umownych nades ł anych przez Bank wykaza ł a, ż e przedmiotowe wzorce przewiduj ą nast ę puj ą ce op ł aty: 1) Op ł at ę od wp ł at gotówkowych na rachunki bankowe w stanie nieuporz ą dkowanym (tj. bez posegregowania banknotów wg poszczególnych nomina ł ów, bez uporz ą dkowania banknotów i monet w obr ę bie poszczególnych nomina ł ów poprzez u ł o ż enie ich w t ę sam ą stron ę , bez uj ę cia w opaski banknotów danego nomina ł u w ilo ś ci po 1000 sztuk, bez zapakowania monet danego nomina ł u po 50 szt., bez do łą czenia do dowodu wp ł aty specyfikacji z podzia ł em na ilo ś ci banknotów w ramach poszczególnych nomina ł ów). Wysoko ść op ł aty wynosi 0,5% kwoty wp ł aty, lecz nie mniej ni ż 5 z ł (pkt 3 cz. I.1 Taryfy op ł at i prowizji za czynno ś ci bankowe – str. 3). 2 2) Op ł at ę od wp ł at gotówkowych z przewalutowaniem na PLN w przypadku: transakcji w USD i EUR – w wysoko ś ci 1% kwoty; w przypadku transakcji w pozosta ł ych walutach (banknoty) – w wysoko ś ci 2% kwoty; w przypadku transakcji w bilonie (wszystkie waluty) – w wysoko ś ci 60% równowarto ś ci kwoty w bilonie (pkt 5 cz. I.1 Taryfy op ł at i prowizji za czynno ś ci bankowe – str. 3). 3) Op ł at ę od wyp ł at gotówkowych z przewalutowaniem realizowanych w walutach obcych w przypadku: transakcji w USD i EUR – w wysoko ś ci 1% kwoty; transakcji w pozosta ł ych walutach obcych – 2% kwoty (pkt 5 cz. I.1 Taryfy op ł at i prowizji za czynno ś ci bankowe – str. 3). 4) Op ł at ę od wp ł at gotówkowych na rachunki walutowe w walucie rachunku w przypadku transakcji w bilonie – w wysoko ś ci 60% równowarto ś ci kwoty w bilonie (pkt 1 cz. I.2 Taryfy op ł at i prowizji za czynno ś ci bankowe – str. 3). 5) Op ł at ę od wp ł at gotówkowych na rachunki walutowe z przewalutowaniem w przypadku: transakcji w USD i EUR – w wysoko ś ci 1% kwoty; transakcji w pozosta ł ych walutach (banknoty) – 2% kwoty; transakcji w bilonie (wszystkie waluty) – w wysoko ś ci 60% równowarto ś ci kwoty w bilonie (pkt 2 cz. I.2 Taryfy op ł at i prowizji za czynno ś ci bankowe – str. 3). 6) Op ł at ę od wyp ł at gotówkowych z przewalutowaniem z rachunków walutowych realizowanych w walutach obcych w przypadku: transakcji w USD i EUR – w wysoko ś ci 1% kwoty; transakcji w pozosta ł ych walutach (banknoty) – 2% kwoty (pkt 4 cz. I.2 Taryfy op ł at i prowizji za czynno ś ci bankowe – str. 3). 7) Op ł at ę od wyp ł at gotówkowych w jednostkach banku w wysoko ś ci 1% (min. 5 z ł ). Wspomniana op ł ata dotyczy rachunków „E-pakiet” otwartych przed 13 listopada 2006 r. (pkt 3 cz. XIV Taryfy op ł at i prowizji za czynno ś ci bankowe – str. 8). O powy ż szych op ł atach Bank nie poinformowa ł w pi ś mie z dnia 28 wrze ś nia 2007 r. wskazuj ą c, ż e „Bank nie stosuje op ł at za wp ł aty i wyp ł aty gotówkowe w kasie Banku dokonywane przez konsumentów”. VI. W odpowiedzi na zawiadomienie o wszcz ę ciu post ę powania, Fortis Bank Polska S.A., pismem z dnia 21 grudnia 2007 r., odniós ł si ę do zarzutu udzielenia nieprawdziwych informacji. Po pierwsze, Bank o ś wiadczy ł , ż e informacje o wskazanych przez Prezesa Urz ę du w postanowieniu o wszcz ę ciu post ę powania w sprawie na ł o ż enia kary pieni ęż nej op ł atach znalaz ł y si ę w przekazanym przez Bank wzorcu umownym. Po drugie, Bank zwróci ł uwag ę , ż e na stronie pierwszej oraz trzeciej Taryfy prowizji i op ł at za czynno ś ci bankowe wykonywane na rzecz osób fizycznych (nieprowadz ą cych dzia ł alno ś ci gospodarczej) znajduje si ę informacja, ż e Bank nie pobiera op ł at i prowizji od wyp ł at gotówkowych z rachunków w oddzia ł ach Fortis Bank Polska S.A. oraz od wp ł at na rzecz osób fizycznych nieprowadz ą cych dzia ł alno ś ci gospodarczej. Bank o ś wiadczy ł równie ż , ż e wskazane w pkt 1) – 2) oraz pkt 4) – 6) nie s ą przez Bank rozumiane jako op ł aty od wp ł at i wyp ł at gotówkowych, natomiast op ł aty wskazane w pkt 3) i 7) nie s ą przez Bank pobierane, mimo ich umieszczenia w Taryfie prowizji i op ł at . Bank wyja ś ni ł , ż e w 2007 r. op ł ata od wp ł at gotówkowych waluty obcej w bilonie na rachunek walutowy zosta ł a pobrana od jednego klienta – w kwocie 15 euro przy wp ł acie na rachunek kwoty 762,47 euro w bilonie, a jej wysoko ść by ł a mniejsza ni ż przewidywa ł a Taryfa prowizji i op ł at (tj. 60% kwoty wp ł acanej w bilonie). W odniesieniu do op ł aty za wyp ł aty gotówkowe z rachunków E-pakiet, Bank 3 o ś wiadczy ł , ż e w 2007 r., op ł ata ta zosta ł a omy ł kowo pobrana w przypadku trzech transakcji (w łą cznej kwocie 325,25 z ł ) i we wszystkich przypadkach zosta ł a zwrócona. Prezes Urz ę du zwa ż y ł , co nast ę puje: Stosownie do art. 50 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów przedsi ę biorcy oraz zwi ą zki przedsi ę biorców s ą obowi ą zane do przekazywania wszelkich koniecznych informacji i dokumentów na żą danie Prezesa Urz ę du. Zgodnie z art. 50 ust. 2, wspomniane żą danie powinno zawiera ć wskazanie zakresu informacji, wskazanie celu żą dania, terminu udzielenia informacji oraz pouczenie o sankcjach za nieudzielanie informacji lub za udzielenie informacji nieprawdziwych lub wprowadzaj ą cych w b łą d. Natomiast zgodnie z art. 106 ust. 2 pkt 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Prezes Urz ę du mo ż e na ł o ż y ć na przedsi ę biorc ę , w drodze decyzji, kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci stanowi ą cej równowarto ść do 50 000 000 euro, je ż eli przedsi ę biorca ten chocia ż by nieumy ś lnie nie udzieli ł informacji żą danych przez Prezesa Urz ę du na podstawie art. 12 ust. 3, art. 19 ust. 3 lub art. 50 powo ł ywanej ustawy, b ą d ź udzieli ł nieprawdziwych lub wprowadzaj ą cych w b łą d informacji. W my ś l art. 4 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów za przedsi ę biorc ę uwa ż a si ę przedsi ę biorc ę w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej (Dz.U. Nr 173, poz. 1807 ze zm.), zgodnie z któr ą (art. 4 ust. 1) przedsi ę biorc ą jest osoba fizyczna, osoba prawna, i jednostka organizacyjna nie b ę d ą ca osob ą prawn ą - wykonuj ą c ą we w ł asnym imieniu dzia ł alno ść gospodarcz ą . Natomiast dzia ł alno ś ci ą gospodarcz ą , w my ś l art. 2 przedmiotowej ustawy o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej, jest m.in. zarobkowa dzia ł alno ść us ł ugowa. Fortis Bank Polska S.A. jest osob ą prawn ą prowadz ą c ą gospodarcz ą , a zatem posiada przymiot przedsi ę biorcy w rozumieniu ustawy o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej, a tym samym posiada ten przymiot równie ż na gruncie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Ci ąż y na nim zatem obowi ą zek przekazywania, na żą danie Prezesa Urz ę du, wszelkich informacji i dokumentów. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów k ł adzie nacisk przede wszystkim na przydatno ść żą danych przez Prezesa Urz ę du informacji na potrzeby prowadzonego przez niego post ę powania (tak: E. Modzelewska - W ą chal, Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów. Komentarz, Warszawa 2002 r., s. 340; tak ż e: wyrok S ą du Antymonopolowego z dnia 19 listopada 1992 r., XVII Amr 24/92). Bezspornym w niniejszej sprawie jest fakt, ż e wszelkie informacje i dokumenty, których dor ę czenia za żą da ł Prezes Urz ę du, by ł y niezb ę dne do merytorycznego rozstrzygni ę cia, a co za tym idzie zako ń czenia sprawy. Celem prowadzonego przez Prezesa Urz ę du post ę powania wyja ś niaj ą cego by ł o ustalenie czy banki nie stosuj ą op ł at za wp ł aty i wyp ł aty gotówkowe na rachunki w ł asne klientów o charakterze oszcz ę dno ś ciowo-rozliczeniowym, pobierane przez bank niezale ż nie od rycza ł towej op ł aty za prowadzenie rachunku. Tylko takie op ł aty mo ż na bowiem uzna ć za to ż same, z op ł atami których dotycz ą wpisane do rejestru postanowienia wzorców umów. S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów za niedozwolone uzna ł postanowienia, wymienione w sentencji postanowienia o wszcz ę ciu post ę powania wyja ś niaj ą cego. W uzasadnieniu rozstrzygni ę cia S ą d wskaza ł m.in., i ż pobieranie oddzielnej dodatkowej op ł aty za wyp ł at ę ś rodków z konta lub sp ł at ę gotówkow ą kredytu oprócz op ł aty zwi ą zanej z prowadzeniem przez bank rachunku bankowego powoduje, i ż bank za te same czynno ś ci pobiera dwukrotnie op ł at ę lub te ż osi ą ga korzy ś ci, które nie by ł y przewidziane w umowie rachunku bankowego. S ą d stwierdzi ł , ż e czynno ś ci wyp ł aty gotówki wchodz ą w sk ł ad ś wiadcze ń w ramach umowy rachunku bankowego i z tego wzgl ę du nie mog ą by ć obci ąż one 4 dodatkow ą op ł at ą . Wspomniane postanowienia, chocia ż literalnie dotyczy ł y wyp ł at gotówkowych, jednak ż e uzasadnienie wyroku uprawnia do stwierdzenia, ż e to ż same z omawianymi postanowieniami mog ł yby by ć równie ż postanowienia przewiduj ą ce op ł aty za wp ł aty gotówkowe, jako inn ą posta ć gotówkowego transferu ś rodków pieni ęż nych klienta banku, który op ł aca ju ż prowizj ę za prowadzenie rachunku bankowego a nast ę pnie powtórnie uiszcza op ł at ę za transfer swoich ś rodków pieni ęż nych. Celem prowadzonego przez Prezesa Urz ę du post ę powania wyja ś niaj ą cego by ł o wi ę c ustalenie czy banki nie stosuj ą op ł at za wp ł aty i wyp ł aty gotówkowe na rachunki w ł asne klientów, pobierane przez bank niezale ż nie od rycza ł towej op ł aty za prowadzenie rachunku. Tylko takie op ł aty mo ż na bowiem uzna ć za to ż same, z op ł atami których dotycz ą wpisane do rejestru postanowienia wzorców umów. Natomiast celem wezwania Banku do przekazania informacji na temat faktu ewentualnego stosowania op ł at za wp ł aty i wyp ł aty gotówkowe w kasach Banku by ł o przeanalizowanie przewiduj ą cych je postanowie ń wzorca umownego pod k ą tem to ż samo ś ci wspomnianych op ł at z postanowieniami umownymi wpisanymi do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone. Tym samym, zamiarem Prezesa Urz ę du nie by ł o wezwanie Banku do samodzielnego zbadania czy stosuje op ł aty uznane przez S ą d Okr ę gowy w Warszawie – S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów za niedozwolone, lecz jedynie wskazanie zawartych we wzorcu umownym op ł at za wp ł aty i wyp ł aty gotówkowe w kasach Banku. Nie ulega równie ż w ą tpliwo ś ci, ż e ustawodawca konstruuj ą c przepis art. 50 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów przewiduj ą cy mo ż liwo ść wezwania przedsi ę biorcy do przekazania okre ś lonych informacji i dokumentów, dokona ł wyra ź nego rozró ż nienia pomi ę dzy informacj ą , a dokumentem. Stosownie do powy ż szego, Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, ma prawo żą da ć nie tylko przedstawiania okre ś lonych dokumentów – jak np. odpis z Krajowego Rejestru S ą dowego, czy stosowane przez przedsi ę biorc ę wzorce umowne, ale równie ż okre ś lonych informacji. Prezes Urz ę du mo ż e na przyk ł ad domaga ć si ę od przedsi ę biorcy, aby ten wype ł ni ł przes ł any mu kwestionariusz, zawieraj ą cy pytania dotycz ą ce podstawowych danych i informacji obrazuj ą cych jego dzia ł alno ść , niezb ę dnych dla wykonywania swych ustawowych zada ń , zarówno orzeczniczych, jak i pozaorzeczniczych (wyrok S ą du Antymonopolowego z dnia 28 czerwca 1995 r., sygn. akt XVII Amr 14/95). Tak wi ę c, ustawodawca pozostawia Prezesowi Urz ę du swobod ę wyboru formy w jakiej żą da od przedsi ę biorcy dostarczenia informacji. Nie jest wi ę c uzasadniony argument Banku przedstawiony w pi ś mie z dnia 21 grudnia 2007 roku, wskazuj ą cy, ż e informacje o wszystkich op ł atach wskazanych przez UOKiK zosta ł y przekazane w taryfie prowizji i op ł at. S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w wyroku z dnia 3 kwietnia 2007 r. (sygn. Akt XVII AmA 5/05) stwierdzi ł , i ż poinformowaniem kogo ś o czym ś nie jest wskazanie miejsca, gdzie informacja ta si ę znajduje. Tym samym nie mo ż na uzna ć za poinformowanie kogo ś o danej okoliczno ś ci przekazanie odpowiedzi negatywnej co do wyst ę powania tej okoliczno ś ci i jednoczesne przekazanie dokumentów, ś wiadcz ą cych o tym i ż dana okoliczno ść ma miejsce. Fortis Bank Polska S.A. zosta ł wezwany do przekazania informacji, czy stosuje op ł aty za wp ł aty i wyp ł aty gotówkowe w kasach Banku, oraz do przekazania stosowanych w relacjach z konsumentami wzorców umów dotycz ą cych rachunków bankowych. Nale ż y podkre ś li ć , ż e wezwanie wystosowane przez Prezesa Urz ę du zosta ł o sformu ł owane w sposób jasny i zrozumia ł y. Zgodnie z orzecznictwem (wyrok S ą du Najwy ż szego z 7 kwietnia 2004 r., III SK 31/2004, OSNP 2005, Nr 4, poz. 60) obowi ą zek udzielania informacji jest mo ż liwy do zrealizowania tylko wówczas, gdy skierowane do przedsi ę biorcy żą danie okre ś la wszystkie elementy, o których mowa w art. 45 ust. 2 [obecnie: art. 50 ust. 2] ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Pismo Prezesa Urz ę du odpowiada ł o wszystkim wymogom 5 okre ś lonym w art. 50 ust. 2 wspomnianej ustawy, a wi ę c wskazany zosta ł zakres wymaganych informacji, cel żą dania, termin do udzielenia informacji, a tak ż e pouczenie o sankcjach za nieudzielanie informacji lub za udzielenie informacji nieprawdziwych lub wprowadzaj ą cych w b łą d. Równie ż w sposób jasny i zrozumia ł y Bank odniós ł si ę do wezwania, o ś wiadczaj ą c, i ż nie stosuje op ł at za wp ł aty i wyp ł aty gotówkowe w kasach Banku. Analiza nades ł anych dokumentów pozwoli ł a jednak stwierdzi ć , i ż o ś wiadczenie Banku o niestosowaniu wspomnianych op ł at jest niezgodne z za łą czonymi dokumentami. Takie dzia ł anie Banku wype ł nia wi ę c hipotez ę przepisu art. 106 ust. 2 pkt 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w którym mowa jest o udzieleniu nieprawdziwych b ą d ź wprowadzaj ą cych w b łą d informacji. Odnosz ą c si ę do uwagi Banku, i ż na stronie pierwszej oraz trzeciej Taryfy prowizji i op ł at za czynno ś ci bankowe wykonywane na rzecz osób fizycznych (nieprowadz ą cych dzia ł alno ś ci gospodarczej) znajduje si ę informacja, ż e Bank nie pobiera op ł at i prowizji od wyp ł at gotówkowych z rachunków w oddzia ł ach Fortis Bank Polska S.A. oraz od wp ł at na rzecz osób fizycznych nieprowadz ą cych dzia ł alno ś ci gospodarczej, nie sposób podzieli ć opinii, i ż takie ukszta ł towanie wzorca umownego implikuje brak mo ż liwo ś ci pobierania op ł at wymienionych w pkt 1) – 6) i umieszczonych w poszczególnych pozycjach taryfy prowizji i op ł at. Wyk ł adnia wzorca umownego prowadzi do wniosku, i ż brak pobierania op ł at i prowizji od wyp ł at i wp ł at gotówkowych na rachunki osób fizycznych nieprowadz ą cych dzia ł alno ś ci gospodarczej jest regu łą , od której wyj ą tki wyszczególnione s ą we wspomnianych pozycjach taryfy prowizji i op ł at. Co wi ę cej, nazewnictwo przyj ę te w Taryfie, nie pozostawia ż adnych w ą tpliwo ś ci za jak ą czynno ść pobierane s ą wspomniane op ł aty – przyk ł adowo, pos ł u ż ono si ę przecie ż zwrotem „od wp ł at gotówkowych na rachunki bankowe w stanie nieuporz ą dkowanym”, a nie sformu ł owaniem „za segregowanie banknotów i bilonu wp ł aconych w stanie nieuporz ą dkowanym”. Ponadto, w odniesieniu do op ł at za wp ł aty i wyp ł aty gotówkowe z przewalutowaniem nale ż y podkre ś li ć , ż e zgodnie z pkt 1, rozdz. 3, cz. XXI (str. 13), taryfy prowizji i op ł at, „nie pobiera si ę prowizji z tytu ł u operacji przewalutowania”. W kontek ś cie wskazanego postanowienia wzorca umowy, nale ż y wi ę c stwierdzi ć , ż e prowizje za wp ł aty i wyp ł aty z przewalutowaniem, nie s ą prowizjami za przewalutowanie, lecz za sam fakt dokonania wp ł aty/wyp ł aty gotówkowej w kasie banku, co wynika równie ż jasno z samego pisma banku z 12.12.2007 r, gdzie jest mowa o tym, ż e bank pobiera op ł aty z tytu ł u wymiany walut, cho ć zapewnia i ż nie s ą to jego zdaniem op ł aty. Nie zas ł uguje równie ż na uwzgl ę dnienie przywo ł ywany przez Bank argument o incydentalno ś ci stosowania wspomnianych postanowie ń wzorca umownego, ani te ż o polityce Banku w przedmiocie sposobu jego interpretacji. Celem post ę powania wyja ś niaj ą cego by ł o uzyskanie materia ł u do analizy pod k ą tem ewentualnego stosowania postanowie ń umownych to ż samych z wpisanymi do rejestru niedozwolonych postanowie ń wzorców umownych. Jest wi ę c oczywistym, ż e przedmiotem analizy jest nie polityka przedsi ę biorcy dotycz ą ca korzystania z wynikaj ą cych z postanowie ń wzorca uprawnie ń , lecz samo ukszta ł towanie wzorca. Co wi ę cej wyja ś nienie Banku, nie wskazywa ł o na obecno ść we wzorcu umownym postanowie ń wskazanych w pkt 1) – 6), lecz sugerowa ł o, i ż nie istniej ą podstawy umo ż liwiaj ą ce Bankowi stosowanie przewidzianych w nich op ł at. Rzetelne udzielenie informacji powinno zawiera ć wyja ś nienie dotycz ą ce ukszta ł towania wzorca – a wi ę c wskazanie op ł at opisanych w pkt 1) – 6) - i ewentualny komentarz o tym, w jaki sposób poszczególne postanowienia s ą interpretowane, co Bank uczyni ł dopiero po wszcz ę ciu post ę powania w sprawie na ł o ż enia kary pieni ęż nej. Na uwag ę zas ł uguje fakt, ż e op ł ata wymieniona w pkt 1) cz ęś ci ustalaj ą cej niniejszej decyzji dotyczy wp ł at na rachunek oszcz ę dno ś ciowo-rozliczeniowy. Równie ż rachunku oszcz ę dno ś ciowo-rozliczeniowego dotyczy ł y wskazane w postanowieniu o wszcz ę ciu 6 post ę powania wyja ś niaj ą cego i w pi ś mie z żą daniem udzielenia przez Bank informacji klauzule. Bank wprowadzi ł Prezesa Urz ę du w b łą d stwierdzaj ą c, ż e nie stosuje op ł at od wp ł at i wyp ł at w kasie banku, a op ł aty takie znajdowa ł y si ę w nades ł anej Taryfie op ł at i prowizji za czynno ś ci bankowe . Ponadto, Bank wprowadzi ł Prezesa Urz ę du w b łą d równie ż co do informacji odno ś nie op ł at dotycz ą cych rachunków walutowych. Rachunek walutowy jest co do swojego charakteru to ż samy z oferowanym przez Bank rachunkiem oszcz ę dno ś ciowo- rozliczeniowym. Zgodnie z § 2 pkt 31) Regulaminu rachunków dla klientów indywidualnych w Fortis Bank Polska S.A. , rachunek walutowy jest rachunkiem przeznaczonym do przechowywania ś rodków pieni ęż nych w walutach wymienialnych p ł atnych na ka ż de żą danie i przeprowadzania rozlicze ń , a wi ę c analogicznie do rachunku oszcz ę dno ś ciowo- rozliczeniowego. Jak zosta ł o wcze ś niej wskazane, S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów, za niedozwolone uzna ł postanowienia umowne przewiduj ą ce op ł aty z tytu ł u dokonywania gotówkowych transferów pieni ęż nych i dotycz ą ce rachunków, których charakter wskazuje, na to, ż e op ł ata za prowadzenie rachunku takie transfery równie ż obejmuje, jako standardowe czynno ś ci wynikaj ą ce ze specyfiki danego produktu. Z tego wzgl ę du, op ł aty dotycz ą ce rachunków walutowych by ł y obj ę te zakresem post ę powania wyja ś niaj ą cego i żą danie przekazania informacji takie op ł aty równie ż obejmowa ł o. Jednocze ś nie, Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów uzna ł , ż e niepoinformowanie o op ł acie wymienionej w pkt 7) cz ęś ci ustalaj ą cej niniejszej decyzji, tj. op ł acie od wyp ł at gotówkowych z rachunku E-pakiet, nie stanowi ł o wprowadzenia Prezesa Urz ę du w b łą d, gdy ż op ł aty dotycz ą ce rachunków bankowych o takim charakterze nie by ł y obj ę te zakresem post ę powania wyja ś niaj ą cego. Rachunek E-pakiet jest specyficznym typem rachunku bankowego, gdy ż przeznaczony jest przede wszystkim do przechowywania zgromadzonych na nim ś rodków pieni ęż nych oraz dokonywania rozlicze ń – w odró ż nieniu od standardowego rachunku oszcz ę dno ś ciowo-rozliczeniowego – bezgotówkowych, g ł ownie za pomoc ą elektronicznych instrumentów p ł atniczych. W konsekwencji, rachunek o podobnej konstrukcji nie mo ż e by ć uznany za rachunek, co do którego op ł ata za prowadzenie rachunku obejmuje gotówkowe transfery pieni ęż ne, a tym samym za rachunek, którego dotyczy ł zakres post ę powania wyja ś niaj ą cego. Nale ż y podkre ś li ć , ż e kary pieni ęż ne nak ł adane przez Prezesa Urz ę du w zwi ą zku z nieudzieleniem informacji maj ą , po pierwsze, charakter represyjny (nak ł adane s ą za naruszenie ustawowego obowi ą zku udzielania informacji na żą danie Prezesa Urz ę du), po drugie prewencyjny (maj ą zapobiega ć podobnym naruszeniom w przysz ł o ś ci i zniech ę ca ć do naruszania prawa), za ś zagro ż enie nimi, czyli potencjalna mo ż liwo ść na ł o ż enia kary przez Prezesa Urz ę du, nadaje im charakter dyscyplinuj ą cy. W interesie Prezesa Urz ę du le ż y zapobieganie sytuacjom, w których przedsi ę biorcy poprzez udzielanie nierzetelnych i wprowadzaj ą cych w b łą d informacji opó ź niaj ą lub uniemo ż liwiaj ą realizacj ę jego zada ń ustawowych. Zgodnie z art. 106 ust. 2 pkt 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Prezes Urz ę du mo ż e na ł o ż y ć na przedsi ę biorc ę , w drodze decyzji, kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci stanowi ą cej równowarto ść do 50.000.000 euro. Na ł o ż enie kary na podstawie tego przepisu odbywa si ę w trybie uznania administracyjnego, co oznacza, ż e o ich wysoko ś ci decyduje w konkretnej sprawie Prezes Urz ę du w oparciu m.in. o kryteria wskazane w art. 111 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów . Stosownie do tego uregulowania, przy ustalaniu wysoko ś ci kar pieni ęż nych, nale ż y uwzgl ę dni ć w szczególno ś ci okres, stopie ń oraz okoliczno ś ci obecnego i uprzedniego naruszenia przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. 7 Ustalaj ą c wysoko ść kary dla Banku, Prezes Urz ę du wzi ął przede wszystkim pod uwag ę stopie ń jego zawinienia. Pomimo wezwania do udzielenia informacji sformu ł owanego w sposób jasny i zrozumia ł y, Fortis Bank Polska S.A. udzieli ł informacji sprzecznych ze stanem faktycznym wynikaj ą cym z za łą czonych dokumentów. Poniewa ż w wyniku analizy wzorca umownego, Prezes Urz ę du ustali ł , i ż ż adna z op ł at zawartych w Taryfie prowizji i op ł at, o której Bank nie poinformowa ł , mimo stosownego wezwania, nie jest to ż sama z op ł atami, których umieszczenie we wzorcu umownym zosta ł o uznane przez S ą d Okr ę gowy w Warszawie – S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów za niedozwolone, nale ż y uzna ć , i ż Bank nie dzia ł a ł w celu zatajenia przed Prezesem Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów faktu stosowania postanowie ń wzorca umowy uznanych za niedozwolone. Nale ż y jednak wzi ąć pod uwag ę fakt, ż e – stosownie do art. 106 ust. 2 pkt 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, kara za udzielenie informacji nieprawdziwych b ą d ź wprowadzaj ą cych w b łą d mo ż e zosta ć na ł o ż ona pomimo faktu dzia ł ania nieumy ś lnego przedsi ę biorcy. W ocenie Prezesa Urz ę du, udzielenie przez Bank informacji wprowadzaj ą cych w b łą d wynika ł o z braku rzetelnej analizy wzorca, przed udzieleniem odpowiedzi na wezwanie Prezesa Urz ę du do przekazania stosownych informacji. Tym samym, charakter na ł o ż onej na Bank kary pieni ęż nej, jest przede wszystkim dyscyplinuj ą cy i prewencyjny. W post ę powaniu wyja ś niaj ą cym istotne jest bowiem rzetelne i precyzyjne udzielanie żą danych przez Prezesa Urz ę du informacji. Wskazanie przez Bank wszystkich op ł at za wp ł aty i wyp ł aty gotówkowe przy ś pieszy ł oby i usprawni ł o prowadzone przez Prezesa Urz ę du post ę powanie. Ponadto, nale ż y podkre ś li ć , ż e banki s ą przedsi ę biorcami, których dzia ł alno ść ma wysoce profesjonalny charakter i wymaga dochowywania najwy ż szej staranno ś ci. Tym samym rzetelne udzielenie informacji o ma ł o skomplikowanym charakterze – fakcie stosowania b ą d ź niestosowania okre ś lonych op ł at, nie powinna stanowi ć dla profesjonalnego podmiotu istotnej trudno ś ci. Co wi ę cej, nale ż y po ł o ż y ć nacisk, na charakter dyscyplinuj ą cy kary, gdy ż dopuszczenie do nierzetelnego udzielania informacji stosunkowo ł atwych do zweryfikowania poprzez analiz ę dokumentów, mo ż e w przysz ł o ś ci skutkowa ć brakiem rzetelno ś ci w udzielaniu informacji o wysokim stopniu z ł o ż ono ś ci i skutkowa ć istotnym utrudnieniem wykonywania przez Prezesa Urz ę du ustawowych kompetencji. Ustalaj ą c wymiar kary Prezes Urz ę du wzi ął równie ż pod uwag ę fakt, ż e jest to pierwsze naruszenie przepisów przedmiotowej ustawy dotycz ą cych udzielania informacji na żą danie Prezesa Urz ę du przez Fortis Bank Polska S.A. W zwi ą zku z powy ż szym, Prezes Urz ę du na ł o ż y ł na Bank kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci 50 000,00 z ł otych, co stanowi równowarto ść 13 958,68 euro. Warto ść euro zosta ł a przeliczona na z ł ote wed ł ug kursu ś redniego walut obcych og ł oszonego przez Narodowy Bank Polski w dniu 31 grudnia 2007 r., zgodnie z którym kurs euro wynosi ł 3,5820 z ł . Stosownie bowiem do art. 5 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów, warto ść euro, o której mowa w przepisach ustawy, podlega przeliczeniu na z ł ote wed ł ug kursu ś redniego walut obcych og ł oszonego przez NBP w ostatnim dniu roku kalendarzowego poprzedzaj ą cego rok zg ł oszenia zamiaru koncentracji lub na ł o ż enia kary. W ocenie Prezesa Urz ę du, wymierzona kara pieni ęż na jest adekwatna do stopnia zawinienia, za ś jej fakt jej na ł o ż enia jest dla Banku i innych przedsi ę biorców sygna ł em, ż e Prezes Urz ę du b ę dzie egzekwowa ł obowi ą zek rzetelnego przekazywania informacji oraz skutecznie zapobiegnie podobnym naruszeniom ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w przysz ł o ś ci. Na ł o ż ona kara spe ł nia wi ę c przede wszystkim funkcj ę dyscyplinuj ą c ą oraz prewencyjn ą , zniech ę caj ą c do naruszania prawa równie ż przez innych przedsi ę biorców. 8 Z uwagi na powy ż sze orzeczono jak w sentencji. Zgodnie z art. 112 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, kar ę pieni ęż n ą nale ż y ui ś ci ć w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia si ę niniejszej decyzji na rachunek bankowy Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie: NBP O/O Warszawa 51 1010 10100078 7822 31000 000 . Stosownie do art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji s ł u ż y odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Otrzymuje: 1. Fortis Bank Polska S.A. ul. Suwak 3 02-676 Warszawa 2. a/a 9