DDK-13/2005

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW CEZARY BANASI Ń SKI DDK-61- 13/05/HP Warszawa, dn. 19 lipca 2005 r. DECYZJA nr 13/2005 Na podstawie art. 23 c ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. z 2003 r. Nr 86, poz. 804 ze zm.), po przeprowadzeniu z urz ę du post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, uznaje za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów dzia ł anie Polkomtel S.A. z siedzib ą w Warszawie, polegaj ą ce na żą daniu uiszczania przez klientów kar umownych z tytu ł u rozwi ą zania umowy promocyjnej, wobec braku akceptacji przez nich tre ś ci nowego Regulaminu ś wiadczenia us ł ug telekomunikacyjnych, co stanowi naruszenie art. 59 ust. 2 ustawy z dnia 3 wrze ś nia 2004 r. Prawo telekomunikacyjne (Dz.U. Nr 171, poz. 1800 ze zm.) i jest dzia ł aniem bezprawnym, o którym mowa w art. 23 a ust. 1 ustawy. i nakazuje zaniechanie jej stosowania. Uzasadnienie Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, zwany dalej Prezesem Urz ę du, przeprowadzi ł post ę powanie wyja ś niaj ą ce, w zwi ą zku z nap ł ywaj ą cymi do Urz ę du informacjami sygnalizuj ą cymi nieprawid ł owo ś ci, jakie maj ą miejsce w zwi ą zku z wprowadzaniem przez Polkomtel S.A, zwany dalej tak ż e Spó ł k ą , nowego Regulaminu ś wiadczenia us ł ug telekomunikacyjnych. Post ę powanie zako ń czono w dniu 26 stycznia 2005 r. W toku post ę powania Polkomtel S.A., zosta ł zobowi ą zany do przedstawienia stanowiska co do kwestii b ę d ą cych przedmiotem post ę powania. Pismami z dnia 5 listopada 2004 r. (karty: 6-11) oraz 3 stycznia 2005 r. (karty: 16-19) Spó ł ka przed ł o ż y ł a wyja ś nienia w przedmiocie sprawy. W wyniku analizy przes ł anych materia ł ów, pod k ą tem obowi ą zuj ą cej od dnia 3 wrze ś nia 2004 r. ustawy Prawo telekomunikacyjne, jak te ż postanowie ń Regulaminów ś wiadczenia us ł ug telekomunikacyjnych stosowanych przez Polkomtel S.A., Prezes Urz ę du uzna ł , i ż post ę powanie Spó ł ki wobec abonentów mo ż e stanowi ć naruszenie obowi ą zuj ą cych norm prawnych, stanowi ą cych gwarancj ę zachowania praw konsumentów w stosunkach z przedsi ę biorcami, a tym samym mo ż e stanowi ć naruszenie uzasadnionych interesów konsumentów. W zwi ą zku z dokonanymi ustaleniami, Prezes Urz ę du uzna ł , i ż zaistnia ł a podstawa uzasadniaj ą ca wszcz ę cie post ę powania w sprawie stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów. Post ę powanie to zosta ł o wszcz ę te w dniu 28 lutego 2005 r. Do akt post ę powania w sprawie stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów w łą czono dokumentacj ę zgromadzon ą w toku post ę powania wyja ś niaj ą cego. Prezes Urz ę du ustali ł , co nast ę puje. W toku post ę powania Spó ł ka przed ł o ż y ł a wyja ś nienia w sprawie. Ustalono, i ż Polkomtel S.A. dokona ł zmiany Regulaminu ś wiadczenia us ł ug, z okre ś leniem pocz ą tku jego obowi ą zywania od dnia 17 stycznia 2005 r. Dokonane zmiany obj ęł y zarówno obecnych klientów Spó ł ki – zwi ą zanych umowami o ś wiadczenie us ł ug, jak te ż potencjalnych nowych klientów, którzy podejm ą decyzj ę o korzystaniu z us ł ug Polkomtel S.A. Wraz z faktur ą za grudzie ń 2004 r. abonenci otrzymali zawiadomienie o dokonanych przez Spó ł k ę zmianach w Regulaminie, czym Spó ł ka uczyni ł a zado ść obowi ą zkowi wyznaczonemu w art. 59 ust. 2 ustawy Prawo telekomunikacyjne. Jednocze ś nie poinformowano klientów, i ż w ś wietle § 18 Regulaminu „ w przypadku zmian w Regulaminie abonent ma prawo w terminie 7 dni od up ł ywu terminu p ł atno ś ci rachunku telefonicznego, z którym przes ł ane zosta ł o zawiadomienie, rozwi ą za ć umow ę z pisemnym wypowiedzeniem, z zachowaniem 30-dniowego okresu wypowiedzenia ”. Abonenci, którzy skorzystali z przyznanego uprawnienia otrzymali pisemne potwierdzenie rozwi ą zania umowy. Jednak ż e w stosunku do klientów korzystaj ą cych z umowy promocyjnej Spó ł ka za żą da ł a zap ł aty kary umownej okre ś lonej w umowie. Polkomtel S.A. wyja ś ni ł , i ż zmiana Regulaminu ś wiadczenia us ł ug podyktowana by ł a konieczno ś ci ą dostosowania go do nowych regulacji prawnych. Poinformowano, i ż nowe zapisy s ą korzystniejsze dla abonentów ni ż zapisy dotychczasowego Regulaminu. Powo ł uj ą c si ę na ww. stwierdzenia Spó ł ka poinformowa ł a, i ż rezygnacja przez Polkomtel S.A. z uprawnienia do żą dania zap ł aty kary umownej – jako kwoty odpowiadaj ą cej równowarto ś ci przyznanych abonentowi ulg – w przypadku rozwi ą zania przez abonenta umowy o ś wiadczenie us ł ug telekomunikacyjnych z powodu zmiany Regulaminu, przed up ł ywem okresu karencji, by ł aby ca ł kowicie nieuzasadniona. Podkre ś lono, i ż zobowi ą zania stron s ą nie tylko postanowieniami danej umowy, ale tak ż e zapisami Regulaminu ś wiadczenia us ł ug oraz regulaminów promocji. Postanowienia regulaminów promocyjnych s ą przy tym w stosunku do regulaminu ogólnego (podstawowego) dokumentami o charakterze szczególnym, mog ą zatem uchyla ć i zmienia ć zasady w nim okre ś lone. Wyja ś niono, i ż w sytuacji, gdy abonent jest zwi ą zany dwoma regulaminami, a w trakcie trwania umowy zmianie ulega jeden z nich, abonent mo ż e wypowiedzie ć umow ę , jednak ż e pod warunkiem zachowania zobowi ą za ń wynikaj ą cych z regulaminu promocji. Zdaniem Polkomtel S.A., w zwi ą zku z faktem, i ż regulamin promocji okre ś la minimalny czas trwania umowy, jej wypowiedzenie w czasie trwania okresu promocyjnego („okresu karencyjnego”) powoduje powstanie po stronie operatora prawa do obci ąż enia klienta przewidzian ą w regulaminie kar ą umown ą . Wynika to z faktu, i ż zgodnie z art. 57 ust. 6 ustawy Prawo telekomunikacyjne, „ dostawcy us ł ug przys ł uguje roszczenie z tytu ł u jednostronnego rozwi ą zania umowy przez abonenta przed up ł ywem ustalonego w umowie terminu, w wysoko ś ci nie przekraczaj ą cej równowarto ś ci przyznanej ulgi” . 2 Bez wzgl ę du zatem na brzmienie art. 59 ust. 2 ustawy Prawo telekomunikacyjne, zmiany Regulaminu ś wiadczenia us ł ug telekomunikacyjnych nie mog ą by ć – zdaniem Spó ł ki – uznane za podstaw ę do zwolnienia z ewentualnych kar umownych zwi ą zanych z ulgami i zni ż kami przyznanymi w ramach podpisanej przez abonenta umowy promocyjnej. W ś wietle art. 59 ust. 2 ustawy Prawo telekomunikacyjne „ w przypadku dokonania zmian w regulaminie ś wiadczenia us ł ug telekomunikacyjnych, dostawca us ł ug powinien poinformowa ć abonentów o przys ł uguj ą cym im prawie wypowiedzenia umowy oraz o fakcie, i ż w sytuacji braku akceptacji zmian skorzystanie z ww. prawa powoduje, ż e dostawcy dost ę pnych us ł ug nie przys ł uguje roszczenie odszkodowawcze” . Zdaniem Spó ł ki, w odniesieniu do abonentów, którzy zawarli umowy na warunkach promocyjnych zwi ą zanych z przyznaniem szeregu ulg w postaci rabatów i upustów cenowych, mo ż e mie ć jednak zastosowanie okoliczno ść przewidziana przez ustawodawc ę w art. 57 ust. 6 ustawy Prawo telekomunikacyjne, a tym samym Spó ł ka jest uprawniona – z mocy przepisów prawa – do pobierania kar umownych nawet, gdy rozwi ą zanie umowy nast ą pi ł o z powodu braku akceptacji przez abonenta postanowie ń zmienionego przez przedsi ę biorc ę regulaminu. Prezes Urz ę du zwa ż y ł , co nast ę puje. Wszcz ę cie post ę powania przed Prezesem Urz ę du, z tytu ł u naruszenia art. 23 a ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, zwanej dalej ustaw ą , wi ąż e si ę ze stosowaniem przez przedsi ę biorc ę bezprawnych praktyk, godz ą cych w zbiorowe interesy konsumentów. Do stwierdzenia praktyki z art. 23 a ustawy konieczne jest zatem wykazanie, ż e zosta ł y spe ł nione łą cznie nast ę puj ą ce przes ł anki: I. bezprawno ść dzia ł ania przedsi ę biorcy, II. naruszenie tymi dzia ł aniami zbiorowego interesu konsumentów. I. Bezprawno ść dzia ł ania Bezprawno ść post ę powania Spó ł ki polega na naruszeniu przepisów ustawy Prawo telekomunikacyjne. W ś wietle art. 59 ust. 2 tej ż e ustawy w przypadku dokonania zmian w regulaminie ś wiadczenia us ł ug telekomunikacyjnych, dostawca us ł ug powinien poinformowa ć abonentów o przys ł uguj ą cym im prawie wypowiedzenia umowy oraz o fakcie, i ż w sytuacji braku akceptacji zmian skorzystanie z ww. prawa powoduje, ż e dostawcy dost ę pnych us ł ug nie przys ł uguje roszczenie odszkodowawcze. Przepis ma charakter bezwzgl ę dnie obowi ą zuj ą cy, a zatem w umowie nie mo ż na zawrze ć rozwi ą zania odmiennego. Cytowany przepis nie dokonuje rozró ż nienia sytuacji prawnej abonentów z punktu widzenia tego, czy abonent zawar ł z przedsi ę biorc ą umow ę na warunkach promocyjnych, czy te ż nie. Ustawa wyra ź nie ró ż nicuje natomiast sytuacj ę abonentów w przypadku dokonania przez operatora zmian regulaminu oraz zmian cennika us ł ug. W tre ś ci art. 61 ust. 6 Prawa telekomunikacyjnego ustawodawca przewidzia ł wyj ą tek od ogólnej regu ł y wskazuj ą cej na brak prawa operatora do żą dania uiszczenia kary umownej w przypadku, gdy zmiana wzorca (którym jest cennik) nast ę puje w sytuacji, gdy w pierwotnej umowie przewidziane zosta ł y ulgi udzielone abonentowi (nawi ą zanie do art. 57 ust. 6 ustawy). Tego typu zastrze ż enie nie znalaz ł o si ę w analogicznej regulacji dotycz ą cej zmiany wzorca, którym jest regulamin ś wiadczenia us ł ug. W zwi ą zku z tym pobieranie przez Polkomtel S.A. op ł at z tytu ł u rozwi ą zania umowy w omawianym przypadku jest praktyk ą bezprawn ą . 3 W przypadku umów promocyjnych, wi ążą c abonenta okre ś lonymi warunkami umów zawieranych na czas okre ś lony operator zasadniczo zobowi ą zuje si ę do ś wiadczenia us ł ug w niezmienionej postaci. W takich przypadkach zmiana wzorca umownego w trakcie trwania umowy wi ąż e si ę z konieczno ś ci ą szczególnego rozwa ż enia interesów stron. Maj ą c na wzgl ę dzie zasad ę trwa ł o ś ci oraz niezmienno ś ci stosunków zobowi ą zaniowych zawieranych na czas okre ś lony, za szczególnie istotne uznaje si ę bowiem istniej ą ce po obu stronach uprawnienie do rzeczywistego wp ł ywu stron na zakres wzajemnych praw i obowi ą zków. Gwarantuje to wzgl ę dn ą sta ł o ść wzajemnych relacji oraz chroni przed niepo żą danymi posuni ę ciami którejkolwiek ze stron. Dotyczy to g ł ównie sytuacji, w których strona oferuj ą ca wzorzec umowny w trakcie trwania umowy postanowi o jego modyfikacji w takim zakresie, w jakim nie jest to akceptowalne dla drugiej strony. Nie jest przy tym istotne, jakie czynniki zadecydowa ł y o zmianie wzorca. Wprowadzenie cytowanych wy ż ej regulacji ma zatem charakter gwarancyjny i bezwzgl ę dnie obowi ą zuj ą cy. Stanowisko to ż same prezentowanemu powy ż ej wyra ż a równie ż projektodawca ustawy Prawo telekomunikacyjne - Ministerstwo Infrastruktury (karty: 91, 92), które jednoznacznie wskazuje na celowo ść i znaczenie wprowadzonego rozró ż nienia. W ś wietle tego stanowiska art. 59 ust. 2 wyra ź nie wskazuje, i ż w przypadku zmiany regulaminu ś wiadczenia us ł ug telekomunikacyjnych przez dostawc ę us ł ug, abonentowi przys ł uguje prawo wypowiedzenia umowy, a dostawcy nie przys ł uguje z tego tytu ł u roszczenie odszkodowawcze. Wskazano, i ż przepis ten ma charakter bezwzgl ę dny w znaczeniu braku mo ż liwo ś ci miarkowania zarówno zakresu i wagi zmian dokonanych w regulaminie. W ś wietle opinii zawartej w stanowisku, za tak ą interpretacj ą przemawia fakt, i ż w podobnej sytuacji dotycz ą cej zmiany cennika ustawodawca uwzgl ę dni ł przypadek, w którym umowa wi ą za ł a si ę z przyznaniem abonentowi ulgi i w tym zakresie odes ł a ł do art. 57 ust. 6. Stanowisko wskazuje równie ż , i ż ww. przepis ma charakter gwarancyjny, s ł u żą cy temu, by w razie zmiany warunków wykonywania umowy abonent móg ł bez negatywnych konsekwencji umow ę tak ą wypowiedzie ć , gdy uzna, i ż sta ł a si ę ona dla niego nieop ł acalna. Dostawcy us ł ug nie przys ł uguje z tego tytu ł u roszczenie odszkodowawcze. Przyj ę cie tego typu rozwi ą zania wynika z faktu, i ż dostawca us ł ug jest podmiotem silniejszym, dysponuj ą cym wiedz ą i zapleczem, a jednocze ś nie b ę d ą cym inicjatorem zmian. Nieco inna regulacja dotyczy natomiast przypadków, w których zmianie ulega cennik us ł ug. W przypadku dokonania zmiany cennika us ł ug Prawo telekomunikacyjne dopu ś ci ł o bowiem mo ż liwo ść dochodzenia kary umownej (jako jednorazowego odszkodowania) w sytuacji rozwi ą zania umowy przez abonenta b ę d ą cego wyrazem braku akceptacji zmian, poprzez wprowadzenie w tym przepisie zastrze ż enia odwo ł uj ą cego do art. 57 ust. 6 ustawy. W toku post ę powania Prezes Urz ę du zwróci ł si ę z pro ś b ą o przedstawienie stanowiska odnosz ą cego si ę do praktyki stosowanej w przypadkach analogicznych do b ę d ą cych przedmiotem post ę powania, do pozosta ł ych, funkcjonuj ą cych na rynku operatorów telefonii mobilnej, tj.: PTK Centertel Sp. z o.o. oraz PTC Sp. z o.o. Uzyskane opinie pozwoli ł y Prezesowi Urz ę du na odniesienie si ę do sposobu realizacji przez ww. przedsi ę biorców dyspozycji art. 59 ust. 2 ustawy Prawo telekomunikacyjne, w celu wskazania wyst ę puj ą cej na rynku us ł ug telefonii mobilnej praktyki post ę powania (utrwalonych obyczajów). Wyniki przeprowadzonej analizy stanowisk operatorów potwierdzi ł y ustalenia Prezesa Urz ę du co do bezprawno ś ci post ę powania Polkomtel S.A. Stanowisko wyra ż one przez PTK Centertel Sp. z o.o. (karty: 126-128) wskazuje, i ż Spó ł ka przestrzega zapisów art. 57 ust. 6 ustawy Prawo telekomunikacyjne w przypadkach, gdy rozwi ą zanie umowy przez abonenta lub przez Spó ł k ę z winy abonenta nast ą pi w okresie promocyjnym. W sytuacji za ś , „ gdy abonent rozwi ąż e umow ę o ś wiadczenie us ł ug wobec 4 jednostronnej zmiany wzorca umownego przez Spó ł k ę , Spó ł ka nie obci ąż a abonenta kar ą umown ą , tak ż e w wypadku, gdy abonent rozwi ą zuje umow ę zawart ą na czas okre ś lony”. PTK Centertel Sp. z o.o. dopuszcza mo ż liwo ść obowi ą zywania zmienianych regulaminów jedynie w stosunku do nowych klientów. Stosunki umowne z dotychczasowymi klientami, oparte na niezmienionych wzorcach umownych, s ą w praktyce dostosowywane do znowelizowanych przepisów prawa. Spó ł ka stoi bowiem na stanowisku, i ż postanowienia wzorców pozostaj ą ce w sprzeczno ś ci z ustaw ą s ą bezskuteczne. Analogiczne stanowisko oraz podobn ą wol ę wypracowania praktyki maj ą cej na celu stworzenie rozwi ą zania s ł u żą cego wypo ś rodkowaniu uci ąż liwo ś ci zwi ą zanych ze zmian ą przepisów prawa dla obu stron umowy – przedstawi ł drugi z operatorów, PTC Sp. z o.o. (karty: 116-125). Spó ł ka poinformowa ł a, i ż w ś wietle obowi ą zuj ą cych przepisów „ roszczenie z art. 57 ust. 6 ustawy Prawo telekomunikacyjne nie przys ł uguje dostawcy us ł ug w przypadku wcze ś niejszego rozwi ą zania umowy przez abonenta na skutek zmiany regulaminu” . Zasad ę t ę bowiem expressis verbis statuuje art. 59 ust. 2 ustawy Prawo telekomunikacyjne. Poinformowano równie ż – w odpowiedzi na postawione pytanie – i ż rozwi ą zanie polegaj ą ce na ustaleniu wzajemnych relacji stron w oparciu o dwa regulaminy (stary i nowy), w zale ż no ś ci od statusu klienta wydaje si ę za ł o ż eniem racjonalnym, korzystnym zarówno dla ochrony interesu dotychczasowych klientów, jak te ż dla s ł usznego interesu operatora. Odnosz ą c si ę do powy ż szego Prezes Urz ę du zauwa ż y ł , i ż ustawa Prawo telekomunikacyjne nie rozró ż nia sytuacji abonentów z punktu widzenia przyczyny wprowadzenia zmian wzorców (z woli przedsi ę biorcy lub w wyniku zmiany przepisów prawa), jak te ż zakresu tych ż e zmian. Przyj ę te przez ustawodawc ę za ł o ż enia wywodz ą si ę z istnienia zasad trwa ł o ś ci i sta ł o ś ci kontraktów cywilnoprawnych, które ka ż dorazowo s ą zawierane w konkretnych realiach oraz na ustalonych obustronnie warunkach. Zmiana kontraktu przez jedn ą ze stron wi ąż e si ę z konieczno ś ci ą przyznania drugiej stronie prawa do jego wypowiedzenia, je ś li z jaki ś powodów przesta ł by ć dla niej op ł acalny. Wszelkie jednostronne dzia ł ania przedsi ę biorców w tym zakresie stanowi ą zatem ryzyko dzia ł ania przedsi ę biorców, którzy w ten sposób godz ą si ę na zaistnienie potencjalnej sytuacji, w której niezadowolony ze zmian umowy konsument zdecyduje si ę na jej wypowiedzenie. Ponadto, zdaniem Prezesa Urz ę du nie jest zasadne twierdzenie, i ż dzia ł ania podejmowane przez Spó ł k ę stanowi ł y wy łą cznie konsekwencj ę zmian przepisów prawa. Tego typu stanowisko stanowi jeden z podstawowych argumentów Spó ł ki prezentowanych w pismach kierowanych do abonentów. Niew ą tpliwym jest, i ż zakres wprowadzonych zmian regulaminowych jest znacznie szerszy ni ż wskazany znowelizowanym prawem, a zatem nie mo ż e stanowi ć podstawy do argumentacji dokonywanej przez profesjonalist ę w sporze z konsumentami – klientami Spó ł ki. Nale ż y jedynie nadmieni ć , i ż na mocy regulaminu zosta ł a wprowadzona m.in. instytucja kaucji o dopuszczalnej maksymalnej wysoko ś ci 7600 z ł ., której wp ł aty Spó ł ka mo ż e za żą da ć zarówno w momencie podpisywania nowej umowy, jak te ż w trakcie jej trwania. Nowo ś ci ą jest równie ż rozszerzenie przypadków powoduj ą cych wyga ś ni ę cie umowy, jak te ż wprowadzenie nowych zasad korzystania z Centrum Telefonicznego i E-BOK. Ww. zmiany nie by ł y podyktowane brzmieniem postanowie ń ustawy Prawo telekomunikacyjne. W ą tpliw ą pozostaje równie ż argumentacja Spó ł ki o korzy ś ci, jakie maj ą dla klientów zmiany, o czym konsumenci informuj ą w pismach kierowanych do operatora. Uznaniowo ść tego typu argumentów – w kontek ś cie poczynionych przez Prezesa Urz ę du ustale ń stanu prawnego – pozostaje jednak ż e bez znaczenia dla meritum sprawy oraz uznania bezprawno ś ci praktyki b ę d ą cej przedmiotem post ę powania. 5 Bezprzedmiotowa pozostaje równie ż prezentowana przez Polkomtel S.A. argumentacja wskazuj ą ca na obowi ą zuj ą c ą w systemie prawnym zasad ę lex specialis derogat legi generali , jako po ś wiadczaj ą ca s ł uszno ść post ę powania Spó ł ki. Prezes Urz ę du uzna ł jedynie za zasadne zwrócenie uwagi na nast ę puj ą cy fakt. W ś wietle stanowiska Polkomtel S.A., „ w sytuacji, gdy abonent zwi ą zany jest dwoma regulaminami, a w trakcie trwania umowy zmianie ulega tylko jeden z nich, abonent mo ż e wypowiedzie ć umow ę , jednak ż e pod warunkiem zachowania zobowi ą za ń wynikaj ą cych z regulaminu promocji” . W specyficznym uk ł adzie zale ż no ś ci zachodz ą cych pomi ę dzy regulaminem ś wiadczenia us ł ug telekomunikacyjnych (ogólnym), a regulaminami promocji, nie jest jednak mo ż liwe uproszczenie znaczenia cytowanej przez Polkomtel S.A. zasady ( lex specialis derogat legi generali) oraz sprowadzenie jej do przyj ę cia, i ż zmiana regulaminu ogólnego nie upowa ż nia do rozwi ą zania ca ł ego kontraktu. W typowej umowie o ś wiadczenie us ł ug telekomunikacyjnych podstaw ą wszelkich praw i zobowi ą za ń jest regulamin ś wiadczenia us ł ug. W zakresie, w jakim okre ś lone kwestie reguluje w sposób odmienny regulamin szczegó ł owy, w miejsce postanowie ń ogólnych wchodz ą okre ś lone postanowienia szczególne. Przy przyj ę ciu powy ż szych zasad interakcji pomi ę dzy obowi ą zuj ą cymi strony wzorcami umownymi dopuszczalne staje si ę wypowiedzenie umowy promocyjnej z zachowaniem mocy umowy obowi ą zuj ą cej na warunkach ogólnych (na ustalonych w niej zasadach) w przypadku, gdy zmianie ulega sam regulamin promocyjny. Nie jest jednak mo ż liwa sytuacja odwrotna, w której pomimo zmiany regulaminu ogólnego, abonent mo ż e odmówi ć jego akceptacji i rozwi ą za ć umow ę , pozostaj ą c zwi ą zanym wy łą cznie regulaminem szczegó ł owym. Postanowienia tego drugiego ograniczaj ą si ę bowiem g ł ównie do uszczegó ł owienia zakresu ś wiadcze ń , okresu obowi ą zywania umowy oraz wskazania sankcji za rozwi ą zanie tego kontraktu. Taki regulamin nie stanowi jednak i nie mo ż e stanowi ć podstawy zobowi ą zania klienta oraz wyznacznika wzajemnych uprawnie ń i obowi ą zków stron, do których w zasadniczym zakresie regulamin promocyjny w ogóle si ę nie odnosi. Nie jest zatem mo ż liwa sytuacja, w ś wietle której abonent pozostanie zwi ą zany wy łą cznie postanowieniami wzorca promocyjnego, bowiem pozostaje on w ś cis ł ej i nieroz łą cznej zale ż no ś ci od ogólnego regulaminu ś wiadczenia us ł ug. Podobnie nie jest mo ż liwe uregulowanie sytuacji abonenta w sytuacji zmiany cennika. Argumentacj ę Polkomtel S.A. w omawianym zakresie Prezes Urz ę du uzna ł za bezzasadn ą . II. Naruszenie zbiorowych interesów konsumentów Wszcz ę cie post ę powania przed Prezesem Urz ę du, z tytu ł u naruszenia art. 23 a ustawy wi ąż e si ę ze stosowaniem przez przedsi ę biorc ę bezprawnych praktyk, godz ą cych w zbiorowe interesy konsumentów. Do stwierdzenia praktyki z art. 23 a ustawy konieczne jest zatem wykazanie naruszenia zbiorowych interesów konsumentów. Zarzut dotyczy praktyki Polkomtel S.A. w zwi ą zku ze zmian ą Regulaminu ś wiadczenia us ł ug telekomunikacyjnych. Post ę powanie przedsi ę biorcy obj ęł o bowiem jednocze ś nie wszystkich klientów, którzy w momencie dokonania zmian byli zwi ą zani promocyjnymi umowami o ś wiadczenie us ł ug przez Polkomtel S.A. Do stwierdzenia naruszenia zbiorowych interesów konsumentów istotne jest ustalenie, i ż konkretne dzia ł anie przedsi ę biorcy nie ma ś ci ś le okre ś lonego adresata, lecz jest kierowane do nieoznaczonego z góry kr ę gu podmiotów. W poj ę ciu praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów mie ś ci si ę równie ż dzia ł anie przedsi ę biorcy skierowane wprawdzie do oznaczonych (zindywidualizowanych), ale za to dostatecznie licznych konsumentów, o ile 6 przy tym konsumentów tych łą czy jaka ś wspólna cecha. Wówczas bowiem poszkodowana zostaje pewna grupa konsumentów, nie b ę d ą ca jedynie - z punktu widzenia przedsi ę biorcy stosuj ą cego dan ą praktyk ę - zbiorowo ś ci ą przypadkowych jednostek, lecz stanowi ą ca okre ś lon ą i odr ę bn ą kategori ę konsumentów, reprezentuj ą c ą w znacznym stopniu wspólne interesy. Nie ulega w ą tpliwo ś ci, i ż w wyznaczonym zakresie postawiony zarzut kwestionuje praktyk ę post ę powania Spó ł ki wobec wszystkich abonentów zawieraj ą cych umowy promocyjne. Przyj ę te dla celów post ę powania skargi abonentów oraz sygna ł y rzeczników konsumentów stanowi ą jedynie przyk ł ady nieprawid ł owo ś ci przek ł adaj ą ce si ę na skal ę i powtarzalno ść dzia ł a ń . Praktyka Spó ł ki dotyczy natomiast zarówno obecnych abonentów, jak te ż potencjalnych - przysz ł ych klientów, ze wzgl ę du na przyj ę ty przez Polkomtel S.A. tryb dzia ł ania, a tym samym potwierdza mo ż liwo ść pokrzywdzenia nieograniczonej liczby konsumentów. Powtarzalno ść zakwestionowanej praktyki zosta ł a ponadto potwierdzona przez sam ą Spó ł k ę , która w pismach kierowanych do poszczególnych abonentów prezentuje jednoznaczne stanowisko co do zarzucanego trybu post ę powania. Konsekwencj ą post ę powania Polkomtel S.A. jest naruszenie interesów klientów, którzy wskutek podj ę tych dzia ł a ń zostali nara ż eni na nieuzasadnione żą dania maj ą tkowe ze strony przedsi ę biorcy. Ze wzgl ę du na powy ż sze okoliczno ś ci nale ż a ł o uzna ć , i ż – przy udowodnieniu bezprawno ś ci praktyki – naruszenie zbiorowych interesów w przedmiotowym post ę powaniu jest niezaprzeczalne. W zwi ą zku z powy ż szym nale ż a ł o stwierdzi ć , i ż uzasadnione by ł o podj ę cie przez Prezesa Urz ę du dzia ł a ń w celu wyeliminowania narusze ń , o których mowa w art. 23 a ustawy. Maj ą c na wzgl ę dzie powy ż sze, w zwi ą zku z dokonanymi w trakcie post ę powania ustaleniami, Prezes Urz ę du uzna ł , i ż swoim post ę powaniem Polkomtel S.A. narusza przepis art. 59 ust. 2 ustawy Prawo telekomunikacyjne. Bezprawne post ę powanie Spó ł ki posiada jednocze ś nie charakter praktyki, bowiem jest ono podejmowane w stosunku do wszystkich abonentów zwi ą zanych umowami promocyjnymi, powoduj ą c zagro ż enie ich interesów. Nale ż a ł o zatem stwierdzi ć , i ż dzia ł anie b ę d ą ce przedmiotem post ę powania stanowi praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów, a tym samym wymaga zaniechania stosowania. Wobec powy ż szego orzeka si ę jak w sentencji. Stosownie do tre ś ci art. 78 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. z 2003 r. Nr 86, poz. 804 z pó ź n. zm.) w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks post ę powania cywilnego, od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du, w terminie dwóch tygodni od dnia jej dor ę czenia. Z up. Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów p.o. Dyrektora Departamentu Polityki Konsumenckiej Joanna Wrona Otrzymuje: Polkomtel S.A. Al. Jerozolimskie 81 02-001 Warszawa 7