DDK-11/2007

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW CEZARY BANASI Ń SKI L. Dz. DDK2 -61-12/06/KB Warszawa, dn. 14 marca 2007 r. DECYZJA Nr DDK - 11/2007 Na podstawie art. 23 e ust. 1 i 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz.U. z 2005 r. Nr 244, poz. 2080; Dz.U. z 2006 r. Nr 157, poz. 1119, Nr 170, poz. 1217, Nr 249, poz. 1834), po przeprowadzeniu post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, wszcz ę tego z urz ę du przeciwko GE Money Bank S.A. z siedzib ą w Gda ń sku, Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów uznaje, ż e dzia ł anie GE Money Banku S.A. polegaj ą ce na podaniu w reklamach kredytów hipotecznych, informacji o gwarantowanym obni ż eniu mar ż y dla kredytów we frankach szwajcarskich po kilku latach terminowej sp ł aty kredytów, bez wzgl ę du na wysoko ść oprocentowania kredytów, podczas gdy gwarantowane obni ż enie mar ż y dotyczy jedynie kredytów, w których mar ż a w momencie podpisywania umowy przekracza ł a 1 %, jest reklam ą wprowadzaj ą c ą w b łą d, w rozumieniu art. 16 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (tekst jedn. Dz.U. z 2003 r. Nr 153, poz. 1503; Dz.U. z 2004 r. Nr 96 poz. 959, Nr 162, poz. 1693, Nr 172, poz. 1804; Dz.U. z 2005 r. Nr 10, poz. 68), jako godz ą ca w zbiorowe interesy konsumentów stanowi praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów, okre ś lon ą w art. 23a ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów i stwierdza zaniechanie jej stosowania z dniem 9 stycznia 2007 r. UZASADNIENIE W dniu 13 czerwca 2006 r. Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, zwany dalej „Prezesem Urz ę du”, otrzyma ł skarg ę konsumenck ą dotycz ą c ą reklamy kredytów hipotecznych w GE Money Banku S.A z siedzib ą w Gda ń sku, zwany dalej tak ż e „Bankiem”. Zgodnie z przekazanymi informacjami Bank w reklamach gwarantowa ł obni ż enie mar ż y dla kredytów we frankach szwajcarskich po kilku latach terminowej ich sp ł aty. Jednocze ś nie, w umowach podpisywanych przez konsumentów, dla kredytów, w których mar ż a jest ni ż sza ni ż 1 %, Bank zastrzega ł , ż e mar ż a jest niezmienna w okresie trwania Umowy. W tym zakresie Bank odsy ł a ł do Regulaminu promocji, który szczegó ł owo regulowa ł kwesti ę obni ż enia mar ż y banku. Analiza reklam zamieszczonych na stronach internetowych Banku potwierdzi ł a brak jakichkolwiek informacji o ograniczonym zakresie promocji. W zwi ą zku z uzyskanymi informacjami Prezes Urz ę du postanowieniem z dnia 19 lipca 2006 r. wszcz ął post ę powanie w zwi ą zku z podejrzeniem stosowania przez Bank, w reklamach kredytów hipotecznych, reklamy wprowadzaj ą cej w b łą d w rozumieniu art. 16 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (Tekst jednolity Dz. U. z 2003 r. Nr 153, poz. 1503, ze zm.), na podstawie której Bank gwarantuje obni ż enie mar ż y dla kredytów we frankach szwajcarskich po kilku latach terminowej sp ł aty kredytów, bez wzgl ę du na wysoko ść oprocentowania kredytów, co mog ł o stanowi ć praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów w rozumieniu przepisu art. 23a ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz.U. z 2005 r. Nr 244, poz. 2080; Dz.U. z 2006 r. Nr 157, poz. 1119, Nr 170, poz. 1217, dalej tak ż e „ustawa”). Bank w odpowiedzi z dnia 7 sierpnia 2006 r. (data wp ł ywu 16 sierpnia 2006 r.) poinformowa ł , i ż w jego ocenie nie dosz ł o w przedmiotowej sprawie do naruszenia interesów konsumentów. Bank podkre ś li ł , i ż w reklamach znajduje si ę informacja odsy ł aj ą ca do Regulaminu promocji, w którym zawarto informacj ę , zgodnie z któr ą mar ż a po obni ż eniu nie mo ż e przekroczy ć minimalnego poziomu w wysoko ś ci 1 %. Bank poinformowa ł tak ż e, ż e reklama stosowana jest od 15 marca 2006 r., za ś zako ń czenie akcji promocyjnej planowane jest na 31 sierpnia 2006 r. W zwi ą zku z zamieszczeniem na stronach internetowych Banku informacji o przed ł u ż eniu promocji, Prezes Urz ę du w kolejnym wyst ą pieniu z dnia 15 wrze ś nia 2006 r., wezwa ł Bank do przekazania dokumentów potwierdzaj ą cych przed ł u ż enie obowi ą zywania ww. promocji oraz okre ś lenia, czy planowane jest jej przed ł u ż anie w przysz ł o ś ci. Bank w odpowiedzi z 25 wrze ś nia 2006 r. przekaza ł kopi ę Zarz ą dzenia Prezesa Zarz ą du Banku z dnia 31 sierpnia 2006 r., zgodnie z którym akcja promocyjna b ę d ą ca przedmiotem post ę powania Urz ę du zosta ł a przed ł u ż ona na czas nieokre ś lony. Jednocze ś nie Bank poinformowa ł , i ż bior ą c pod uwag ę stanowisko Prezesa Urz ę du, zrezygnowa ł ze stosowania w materia ł ach promocyjnych informacji o gwarantowanym obni ż eniu oprocentowania kredytów. W wyniku kolejnego wyst ą pienia Prezesa Urz ę du, Bank zobowi ą za ł si ę do uzupe ł nienia materia ł ów promocyjnych dotycz ą cych kredytu hipotecznego o informacj ę : „ Mar ż a po obni ż eniu nie mo ż e przekroczy ć minimalnego poziomu w wysoko ś ci 1 punktu procentowego ”, które ostatecznie wprowadzono z dniem 9 stycznia 2007 r. Zgodnie z zasad ą wyra ż on ą w art. 10 Kodeksu post ę powania administracyjnego Bank, jako strona post ę powania, przed wydaniem decyzji mia ł a mo ż liwo ść wypowiedzenia si ę , co do zebranego w sprawie materia ł u dowodowego, o czym zosta ł a poinformowana w pi ś mie z dnia 29 stycznia 2007 r. (dor ę czonym dnia 5 lutego 2007 r.). Bank nie skorzysta ł a z ww. prawa. Prezes Urz ę du ustali ł , co nast ę puje. GE Money Bank Spó ł ka Akcyjna z siedzib ą w Gda ń sku, zosta ł zarejestrowany w Krajowym Rejestrze S ą dowym w dniu 16 listopada 2001 r. pod numerem 62432. Przedmiotem dzia ł alno ś ci Banku jest: - po ś rednictwo finansowe, z wyj ą tkiem ubezpiecze ń i funduszów emerytalno-rentowych, - dzia ł alno ść pomocnicza zwi ą zana z po ś rednictwem finansowym i z ubezpieczeniami. (dowód – odpis z KRS s. 52-58 akt o sygn. DDK-61-12/06/KB, zwanych dalej „aktami sprawy”). Bank prowadzi ł ogólnopolsk ą promocj ę kredytów hipotecznych pod nazw ą „Pakiety 2”, która obowi ą zywa ł a, w formie, która sta ł a si ę podstaw ą wszcz ę cia przedmiotowego post ę powania, w okresie od dnia 15 marca 2006 r. do dnia 9 stycznia 2007 r. (dowód: pismo Banku s. 62 akt sprawy, kopie materia ł ów reklamowych s. 10-11, 44-51, 101-105 akt sprawy). 2 Szczegó ł owe zasady i warunki udzielania kredytów hipotecznych w promocji „Pakiety 2” unormowane w „Regulaminie promocji „Pakiety 2””, zwany dalej Regulaminem, oraz w Zarz ą dzeniach Prezesa Zarz ą du Banku „w sprawie oprocentowania kredytów mieszkaniowych i hipotecznych udzielanych przez GE Money Bank S.A. w ramach promocji „Pakiety 2”” (dowód: Regulamin obowi ą zuj ą cy od dnia 15 marca do dnia 30 czerwca 2006 s. 33-37 akt sprawy, Regulamin obowi ą zuj ą cy od dnia 1 lipca do dnia 31 sierpnia 2006 s. 39- 43 akt sprawy, Regulamin obowi ą zuj ą cy od dnia 1 wrze ś nia 2006 s. 64-68 akt sprawy, Zarz ą dzenie nr 326/2006/Z/GEMBH Prezesa Zarz ą du Banku z dnia 14 marca 2006 r. s. 32 akt sprawy, Zarz ą dzenie nr 442/2006/Z/GEMBH Prezesa Zarz ą du Banku z dnia 30 czerwca 2006 r. s. 38 akt sprawy, Zarz ą dzenie nr 517/2006/Z/GEMBH Prezesa Zarz ą du Banku z dnia 31 sierpnia 2006 r. s. 63 akt sprawy). Promocj ą zosta ł y obj ę te nast ę puj ą ce rodzaje kredytów nominowanych we frankach szwajcarskich, oferowanych przez Bank: Kredyt Start, Kredyt Równowaga, Kredyt Perspektywa. Zgodnie z § 4 ww. Regulaminów, klienci, którzy w ci ą gu okresu kontraktowego sp ł aty kredytu, wykazali si ę terminow ą histori ą sp ł aty kredytu, mog ą skorzysta ć z redukcji mar ż y. Okres kontraktowy obejmuje wszystkie miesi ą ce liczone od dnia wyp ł aty pierwszej transzy kredytu (dla kredytów budowlano hipotecznych) lub ca ł o ś ci kredytu (dla pozosta ł ych kredytów) do dnia: - up ł ywu trzech lat kalendarzowych – dla Kredytu Start, - up ł ywu pi ę ciu lat kalendarzowych – dla Kredytu Równowaga, - up ł ywu siedmiu lat kalendarzowych – dla Kredytu Perspektywa. Terminowa sp ł ata kredytu oznacza sytuacj ę , w której nie zosta ł a przekroczona liczba zaleg ł o ś ci w sp ł acie kredytu, okre ś lona dla ka ż dego okresu kontraktowego: - maksymalnie jedno opó ź nienie w sp ł acie kredytu wynosz ą ce wi ę cej ni ż 30 dni i nie wi ę cej ni ż 60 dni kalendarzowych – dla Kredytu Start, - maksymalnie dwa opó ź nienia w sp ł acie kredytu wynosz ą ce wi ę cej ni ż 30 dni i nie wi ę cej ni ż 60 dni kalendarzowych – dla Kredytu Równowaga, - maksymalnie trzy opó ź nienia w sp ł acie kredytu wynosz ą ce wi ę cej ni ż 30 dni i nie wi ę cej ni ż 60 dni kalendarzowych – dla Kredytu Perspektywa. Zaleg ł o ść w sp ł acie pierwszej raty kredytu wynosz ą ca wi ę cej ni ż 30 dni i nie wi ę cej ni ż 60 dni kalendarzowych nie jest uwzgl ę dniana. W celu obni ż enia mar ż y, konsument po up ł ywie okresu kontraktowego zobowi ą zany jest do z ł o ż enia wniosku o obni ż enie mar ż y: za po ś rednictwem infolinii lub w formie pisemnej. Wysoko ść redukcji mar ż y kredytu wynosi 0,3 punktu procentowego, jednak mar ż a po obni ż eniu nie mo ż e przekroczy ć minimalnego poziomu 1 punktu procentowego (dowód: Regulamin obowi ą zuj ą cy od dnia 15 marca do dnia 30 czerwca 2006 s. 33-37 akt sprawy, Regulamin obowi ą zuj ą cy od dnia 1 lipca do dnia 31 sierpnia 2006 s. 39-43 akt sprawy, Regulamin obowi ą zuj ą cy od dnia 1 wrze ś nia 2006 s. 64-68 akt sprawy). Zgodnie z informacjami umieszczonymi w reklamach kredytów mieszkaniowych i hipotecznych: Perspektywa, Start oraz Równowaga obowi ą zuj ą cych od dnia 15 marca 2006 r. do dnia 31 sierpnia 2006 r., Bank informowa ł o „ gwarantowanym obni ż eniu mar ż y dla kredytów we frankach szwajcarskich po kilku latach terminowej sp ł aty ”. Informacja o gwarantowanym obni ż eniu mar ż y zosta ł a podkre ś lona przez u ż ycie pogrubionej czcionki. W reklamie zawarte zosta ł y tak ż e inne informacje m.in. o mo ż liwo ś ci odroczenia sp ł aty kredytu, obni ż eniu oprocentowania. Jednocze ś nie, na ko ń cu ka ż dej z reklam zawarta by ł a 3 informacja o dost ę pno ś ci Regulaminu promocji w Biurach Sprzeda ż y Banku (dowód: kopie reklam kredytów: s. 10, 11, 45, 46, 48, 51 akt sprawy). Zarz ą dzeniem Prezesa Zarz ą du Banku z dnia 31 sierpnia 2006 r., Bank przed ł u ż y ł akcj ę promocyjn ą na czas nieokre ś lony. Jednocze ś nie, w zwi ą zku z prowadzonym przez Prezesa Urz ę du post ę powaniem, zrezygnowano ze stosowania w materia ł ach promocyjnych informacji o gwarantowanym obni ż eniu oprocentowania kredytów. Zast ą piono j ą informacj ą : „ W zale ż no ś ci od wybranej opcji mar ż a kredytu mo ż e si ę obni ż y ć nawet o 0,3 punktu procentowego w trakcie jego sp ł aty ”. W toku dalszego post ę powania, Bank maj ą c na uwadze zarzuty Prezesa Urz ę du, Bank z dniem 9 stycznia 2007 r. uzupe ł ni ł reklam ę o informacj ę : „Mar ż a po obni ż eniu nie mo ż e przekroczy ć minimalnego poziomu w wysoko ś ci 1 punktu procentowego. S zczegó ł y oferty w Regulaminie Programu dost ę pnym w placówkach oferuj ą cych kredyt hipoteczny”. Prezes Urz ę du zwa ż y ł , co nast ę puje: Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów reguluje zasady i tryb przeciwdzia ł ania praktykom naruszaj ą cym zbiorowe interesy konsumentów, co wynika z tre ś ci jej art. 1 ust. 2. Zgodnie z art. 23a ust. 1 ustawy, przez praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów rozumie si ę godz ą ce w nie bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy. Z praktyk ą naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów mamy zatem do czynienia wówczas, gdy spe ł nione s ą dwie przes ł anki: a. Bezprawno ść dzia ł ania, b. Godzenie tymi dzia ł aniami w zbiorowe interesy konsumentów. Ad a) Bezprawno ść dzia ł ania przedsi ę biorcy. - poj ę cie reklamy Ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji nie zawiera definicji reklamy, jednak zbie ż ne s ą opinie przedstawicieli doktryny w tej materii. Na gruncie ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji za reklam ę nale ż y uzna ć ś wiadome dzia ł anie przedsi ę biorcy zmierzaj ą ce do promowania towarów lub us ł ug przez wskazanie na ich cechy w taki sposób, aby u klientów (konsumentów) wywo ł a ć lub wzmocni ć okre ś lone potrzeby (Ewa Nowi ń ska, Micha ł du Vall, Komentarz do ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Wydanie II, Warszawa 2005). Zgodnie z pogl ą dem wyra ż onym przez Piotra Bia ł eckiego i Huberta Tucho ł ka „ reklam ą jest ka ż dy komunikat maj ą cy na celu nak ł onienie ewentualnego klienta do nabycia towaru, b ą d ź skorzystania z us ł ugi ” (Piotr Bia ł ecki i Hubert Tucho ł ek, Nieuczciwa lub zakazana reklama, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2002, s. 6). Syntetyczne okre ś lenie definicji reklamy zawiera dyrektywa 84/450/EWG, z dnia 10 wrze ś nia 1984 r. dotycz ą ca reklamy wprowadzaj ą cej w b łą d i reklamy porównawczej, gdzie za reklam ę uznano ka ż d ą wypowied ź , której celem jest promocja towarów lub us ł ug. Poszczególne elementy tej definicji s ą nast ę puj ą ce: a) Reklam ą jest wypowied ź , komunikat (w jakiejkolwiek formie: w radiu, w prasie, na budynku, plakacie, ulotce, w li ś cie itd.). b) Wypowied ź ta odnosi si ę do towarów lub us ł ug. c) Celem bezpo ś rednim lub po ś rednim tej wypowiedzi jest nak ł onienie potencjalnych odbiorców do nabywania towarów lub us ł ug. 4 Wypowied ź reklamowa jest podyktowana zamiarem wywo ł ania po żą danej reakcji ze strony potencjalnych odbiorców (konsumentów). Zasadniczym kryterium weryfikacji, czy w konkretnym przypadku istnia ł taki zamiar, jest opinia przeci ę tnego odbiorcy, czy odebra ł on dany przekaz jako zach ę t ę do nabycia towaru lub us ł ugi. W celu zbadania czy w danym wypadku mamy do czynienia z reklam ą czy zwyk łą informacj ą handlow ą nale ż y wzi ąć pod uwag ę tre ść wypowiedzi, j ę zyk, form ę , no ś nik wypowiedzi. Ka ż da informacja handlowa przedstawiona w odpowiedniej formie poci ą ga za sob ą skutek reklamowy. Nale ż y podzieli ć pogl ą d, i ż rozpowszechniana wiadomo ść jest reklam ą , gdy nad warstw ą informacyjn ą przewa ż a zach ę ta do nabycia towaru (praca zbiorowa pod red. prof. Janusza Szwaji, Ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Komentarz, Wydawnictwo C.H.Beck, Warszawa 2000, s. 421). W realiach niniejszej sprawy nie ulega w ą tpliwo ś ci, i ż w zakwestionowanych tre ś ciach podawanych w postaci reklamy zamieszczanej na stronach internetowych, przewa ż a ł a zach ę ta do nabycia towaru nad warstw ą informacyjn ą . Celem informacji zawartych w badanej reklamie by ł o nak ł onienie ich adresata do nabywania konkretnych us ł ug. W przekazach tych po ł o ż ono akcent na wzbudzenie zainteresowania i sk ł onienie do zakupu reklamowanej us ł ugi . Zatem, niew ą tpliwie owe tre ś ci kwalifikowane by ć musz ą jako reklama. - bezprawno ść dzia ł ania przedsi ę biorcy Bezprawno ść dzia ł ania oznacza sprzeczno ść dzia ł ania przedsi ę biorcy z obowi ą zuj ą cym prawem. Z przyk ł adowego wyliczenia zawartego w art. 23 a ust. 2 ustawy wynika, i ż polega ć ona mo ż e m.in. na wprowadzaj ą cej w b łą d reklamie i innych czynach nieuczciwej konkurencji. Podstawowym przepisem, maj ą cym znaczenie w niniejszej sprawie dla oceny tej przes ł anki jest art. 16 ust. 1 pkt 2 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Zgodnie z powo ł anym przepisem „ czynem nieuczciwej konkurencji w zakresie reklamy jest w szczególno ś ci reklama wprowadzaj ą ca klienta w b łą d i mog ą ca przez to wp ł yn ąć na jego decyzj ę co do nabycia towaru lub us ł ugi ”. W pi ś miennictwie podkre ś la si ę , ż e zakazana powo ł anym przepisem reklama musi spe ł nia ć jednocze ś nie dwie przes ł anki: wprowadza ć w b łą d (wywo ł a ć niezgodne z prawd ą wyobra ż enie na skutek nieprawdziwo ś ci, niepe ł no ś ci czy dwuznaczno ś ci przekazu) i „by ć zdolna” do spowodowania decyzji dotycz ą cej nabycia towaru i us ł ugi. Podkre ś lenia wymaga, i ż ocena obu elementów reklamy ma charakter abstrakcyjny, tj. nie wi ąż e si ę jej ani z osob ą konkretnego, wprowadzonego w b łą d konsumenta, ani z podj ę ciem konkretnej decyzji (Ewa Łę towska, Prawo umów konsumenckich, Wydawnictwo C.H. Beck 2002, wydanie II, s. 195). Nie jest przy tym konieczne rzeczywiste nabycie towaru czy us ł ugi, omawiany przepis zakazuje bowiem prowadzenia reklamy wprowadzaj ą cej w b łą d w przypadku, gdy „mo ż e” ona wp ł yn ąć na decyzj ę klienta (Ewa Nowi ń ska, Micha ł du Vall, Komentarz do ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, wydanie II, Warszawa 2005). Istot ą bezprawno ś ci dzia ł ania Banku w przedmiotowej sprawie jest, zdaniem Prezesa Urz ę du, fakt zastosowania reklamy wprowadzaj ą cej klientów w b łą d i mog ą cej przez to wp ł yn ąć na ich decyzj ę co do nabycia towaru w postaci kredytu hipotecznego w promocji „Pakiety 2” z gwarantowanym obni ż eniem mar ż y odsetkowej po kilku latach sp ł aty kredytu. Wprowadzenie klientów w b łą d opiera ł o si ę na przekazywaniu informacji, które nie by ł y zgodne z prawd ą . Na podstawie reklamy konsument by ł informowany, ż e ma zapewnione obni ż enie mar ż y odsetkowej „ po kilku latach terminowej sp ł aty kredytu ”. 5 Z takiego przekazu wynika ł o, ż e jest to jedyny konieczny warunek, a jego spe ł nienie zapewni dokonanie obni ż enia mar ż y ka ż demu kredytobiorcy. Bank u ż ywaj ą c zwrotu: „gwarantowana obni ż ka mar ż y” wzmacnia ł poczucie pewno ś ci uzyskania obni ż ki. Jedynym wskazanym warunkiem by ł a terminowa sp ł ata kredytu przez „kilka lat”. Reklama ta mia ł a spowodowa ć przekonanie u konsumentów o braku jakichkolwiek trudno ś ci w uzyskaniu obni ż ki w mar ż y. Sama konstrukcja reklamy mog ł a sprawia ć wra ż enie, ż e konsument niezale ż nie od mar ż y, jaka zostanie pobrana w momencie podpisywania umowy kredytowej, uzyska ww. obni ż k ę . Reklama ta mog ł a wp ł yn ąć na decyzj ę konsumentów dotycz ą c ą nabycia towaru w postaci kredytu hipotecznego. Fakt nie podania informacji o dodatkowych wymogach stawianych dla otrzymania obni ż ki mar ż y czyni ł t ę ofert ę bardziej atrakcyjn ą od ofert innych banków. Powodowa ł o to u odbiorców tych reklam (konsumentów) przekonanie o wyj ą tkowej atrakcyjno ś ci oferty Banku i w konsekwencji mog ł o doprowadzi ć ich do podj ę cia decyzji o nabyciu kredytu. Bank argumentowa ł , i ż w ka ż dym przypadku zawarta jest informacja o mo ż liwo ś ci zapoznania si ę z Regulaminem promocji w Biurach Sprzeda ż y Banku. Jednak, zdaniem Prezesa Urz ę du, Bank ju ż na etapie reklamy produktów powinien informowa ć o produkcie w sposób mo ż liwie pe ł ny i niewprowadzaj ą cy w b łą d. Je ż eli wskazywane s ą cechy charakterystyczne danego produktu, to musz ą by ć one zgodne z prawd ą . Brak informacji o wyj ą tkach od zasady obni ż ania mar ż y kredytowej powodowa ł , ż e reklama stawa ł a si ę nieprawdziwa i niepe ł na, a przez to wprowadzaj ą ca w b łą d. W takiej sytuacji, niewystarczaj ą ce by ł o informowanie o istnieniu Regulaminu promocji, który dost ę pny jest w Biurach Sprzeda ż y Banku. Konsumenci zach ę ceni reklam ą , mogli oczekiwa ć obni ż enia mar ż y niezale ż nie od tego, w jakiej wysoko ś ci zosta ł a ona ustalona w momencie podpisywania umowy oraz niezale ż nie od tego, jakie s ą szczegó ł owe postanowienia Regulaminu. W zwi ą zku z powy ż szym dzia ł ania Banku, okre ś lone w sentencji decyzji, mia ł y charakter bezprawny. Ad b) Naruszenie zbiorowego interesu konsumentów . Zbiorowy interes konsumentów oznacza, i ż bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorców dotyczy lub mo ż e dotyczy ć nieograniczonej liczby konsumentów. Zgodnie z przepisami ustawy, nie stanowi zbiorowego interesu konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów. Naruszenie zbiorowego interesu konsumentów oznacza zatem nara ż enie na uszczerbek interesów znacznej grupy lub wszystkich konsumentów, poprzez stosowan ą przez przedsi ę biorc ę praktyk ę , obejmuj ą c ą tak dzia ł ania, jak i zaniechania. Ponadto, godzenie w zbiorowe interesy konsumentów mo ż e polega ć zarówno na ich naruszeniu, jak i zagro ż eniu im. Do stwierdzenia naruszenia zbiorowych interesów konsumentów istotne jest ustalenie, i ż konkretne dzia ł anie przedsi ę biorcy nie ma ś ci ś le okre ś lonego adresata, lecz jest kierowane do nieoznaczonego z góry kr ę gu podmiotów. Jednak ż e, jak podnosi si ę w doktrynie, w poj ę ciu praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów mie ś ci si ę tak ż e dzia ł anie przedsi ę biorcy skierowane wprawdzie do oznaczonych (zindywidualizowanych), ale za to dostatecznie licznych konsumentów, o ile przy tym konsumentów tych łą czy jaka ś wspólna cecha rodzajowa. Wówczas bowiem poszkodowana zostaje pewna grupa konsumentów, nie b ę d ą ca jedynie – z punktu widzenia przedsi ę biorcy stosuj ą cego dan ą 6 praktyk ę – zbiorowo ś ci ą przypadkowych jednostek, lecz stanowi ą c ą okre ś lon ą i odr ę bn ą kategori ę konsumentów, reprezentuj ą c ą w znacznym stopniu wspólne interesy. 1 W sprawie niniejszej zarzucane przedsi ę biorcy dzia ł anie mog ł o w oczywisty sposób dotkn ąć interesów wielu konsumentów, gdy ż jedynym ograniczeniem podmiotowego zakresu odbiorców reklam by ł o zainteresowanie uzyskaniem kredytu hipotecznego. W zwi ą zku z powy ż szym przes ł anka naruszenia zbiorowego interesu konsumentów zosta ł a spe ł niona. Podsumowuj ą c nale ż y stwierdzi ć , ż e dzia ł ania Banku, okre ś lone w sentencji decyzji, mia ł y charakter bezprawny, godzi ł y bezpo ś rednio w interesy najs ł abszych uczestników rynku – konsumentów i tym samym stanowi ł y praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 23a ust. 1 i 2 ustawy w zw. z art. 16 ust. 1 pkt 2 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Zaniechanie stosowania praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów. W trakcie prowadzonego przez Prezesa Urz ę du post ę powania, Bank dokona ł zmian w kwestionowanych reklamach. Bank zrezygnowa ł z u ż ywanego sformu ł owania „gwarantowane obni ż enie mar ż y dla kredytów we frankach szwajcarskich po kilku latach terminowej sp ł aty”. Od dnia 31 sierpnia 2006 r. w reklamach pojawi ł a si ę informacja „ W zale ż no ś ci od wybranej opcji mar ż a kredytu mo ż e si ę obni ż y ć nawet o 0,3 punktu procentowego w trakcie jego sp ł aty ”. Ostatecznie od dnia 9 stycznia 2007 r. reklama zosta ł a uzupe ł niona o informacj ę : „Mar ż a po obni ż eniu nie mo ż e przekroczy ć minimalnego poziomu w wysoko ś ci 1 punktu procentowego. S zczegó ł y oferty w Regulaminie Programu dost ę pnym w placówkach oferuj ą cych kredyt hipoteczny”. Podj ę cie przez Bank ww. dzia ł a ń , nie wy łą cza mo ż liwo ś ci stwierdzenia przez Prezesa Urz ę du, i ż stosowana wcze ś niej reklama stanowi ł a praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów. Fakt zaprzestania stosowania przez Bank praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów czyni jednak zasadnym oparcie rozstrzygni ę cia o art. 23e ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, zgodnie z którym „nie wydaje si ę decyzji o uznaniu praktyki za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów i nakazuj ą cej zaniechanie jej stosowania, je ż eli przedsi ę biorca zaprzesta ł stosowania praktyki, o której mowa w art. 23a (ust. 1). (…) Prezes Urz ę du wydaje decyzj ę o uznaniu praktyki za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów i stwierdzaj ą c ą zaniechanie jej stosowania (ust. 2).” Wobec wycofania przez Bank starych reklam i wprowadzenia nowych uzupe ł nionych o brakuj ą ce informacje nale ż y uzna ć , i ż praktyka okre ś lona w sentencji niniejszej decyzji zosta ł a zaniechana. Prezes Urz ę du stwierdzi ł w sentencji decyzji, i ż Bank zaprzesta ł stosowania praktyki z dniem 9 stycznia 2007 r. Powy ż sze stanowisko wynika z faktu, i ż z tym dniem Bank uzupe ł ni ł ostatecznie reklam ę o informacj ę , i ż mar ż a kredytu mo ż e si ę obni ż y ć do 0,3 punktu procentowego, jednak po obni ż eniu nie mo ż e przekroczy ć minimalnego poziomu w wysoko ś ci 1 punktu procentowego. W zwi ą zku z powy ż szym nale ż y uzna ć , i ż reklama zosta ł a ostatecznie uzupe ł niona o pe ł ne informacje, zapobiegaj ą ce wprowadzeniu konsumentów w b łą d. 1 M. Szyd ł o, Publicznoprawna ochrona zbiorowych interesów konsumentów , Monitor Prawniczy 2004/17/791. 7 W zwi ą zku z powy ż szym, z uwagi na fakt, i ż dzia ł anie Spó ł ki nie narusza w dacie orzekania przepisu art. 23a ustawy uzasadnione jest zako ń czenie prowadzonego post ę powania rozstrzygni ę ciem wydanym na podstawie art. 23e ww. ustawy. W tym stanie nale ż a ł o zatem uzna ć dzia ł ania Banku za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów i stwierdzi ć zaniechanie jej stosowania. Wobec powy ż szego Prezes Urz ę du orzek ł jak w sentencji. Od niniejszej decyzji, na podstawie art. 78 ust. 1 ustawy w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 Kodeksu post ę powania cywilnego, przys ł uguje stronie odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du, w terminie dwóch tygodni od dnia jej dor ę czenia. Otrzymuje: GE Money Bank S.A. ul. El ż bieta ń ska 2 80-894 Gda ń sk Podpisa ł a: z up. Prezesa UOKiK Zast ę pca Dyrektora Departamentu Polityki Konsumenckiej Monika Stec 8