DDI-97/2002

PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DDI-1-411/44/582/02/GG Warszawa, 2002-11-05 D E C Y Z J A Nr DDI - 97/2002 Na podstawie art. 17 w związku z art. 12 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 122, poz. 1319 z późn. zm.), Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów wyraŜa zgodę na dokonanie koncentracji, polegającej na objęciu przez Pana Krystiana Kozakowskiego – członka Zarządu Spółki „Polskie Huty Stali” S.A. z siedzibą w Katowicach, funkcji członka Rady Nadzorczej „Stalprofil” S.A. z siedzibą w Dąbrowie Górniczej. U Z A S A D N I E N I E W dniu 13 lipca 2002 r. do Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów wpłynęło zgłoszenie zamiaru koncentracji przedsiębiorców, polegającej na objęciu przez tę samą osobę, tj. Pana Krystiana Kozakowskiego, pełniącego funkcję członka Zarządu Spółki „Polskie Huty Stali” S.A. z siedzibą w Katowicach, funkcji członka Rady Nadzorczej „Stalprofil” S.A. z siedzibą w Dąbrowie Górniczej. PowyŜsze zgłoszenie nie spełniało warunków, jakim powinno odpowiadać i w związku z tym zostało zwrócone w dniu 17 lipca 2002 r. Ponowne, poprawione i uzupełnione, zgłoszenie w sprawie przedmiotowej koncentracji wpłynęło do Urzędu w dniu 9 sierpnia 2002 r. W związku z tym, iŜ: - spełnione zostały niezbędne przesłanki uzasadniające obowiązek zgłoszenia koncentracji, bowiem łączny obrót przedsiębiorców uczestniczących w koncentracji w roku obrotowym poprzedzającym rok zgłoszenia przekroczył 50 mln euro, tj. kwotę określoną w art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 122, poz. 1319 z późn. zm.), zwanej dalej ustawą antymonopolową, - objęcie przez tę samą osobę funkcji członka organu zarządzającego albo kontrolnego 2 u konkurujących ze sobą przedsiębiorców, jest jednym ze sposobów koncentracji, określonym w art. 12 ust. 3 pkt 2 ww. ustawy, - w przedmiotowej sprawie nie występuje Ŝadna okoliczność z katalogu przesłanek egzoneracyjnych, wymienionych w art. 13 ww. ustawy, powodująca odstąpienie od obowiązku zgłoszenia koncentracji, Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, zwany dalej organem antymonopolowym, wszczął postępowanie w niniejszej sprawie, o czym powiadomił stronę pismem z dnia 28 sierpnia 2002 r. Pierwsze zgłoszenie w sprawie niniejszej koncentracji zostało wystosowane do Urzędu w dniu 8 lipca 2002 r. Z uwagi na fakt, iŜ Nadzwyczajne Walne Zgromadzenie Akcjonariuszy „Stalprofil” S.A., na którym podjęto uchwałę o powołaniu Pana Krystiana Kozakowskiego na członka Rady Nadzorczej, odbyło się w dniu 1 lipca 2002 r., tym samym został zachowany 7-dniowy termin na zgłoszenie zamiaru koncentracji, o którym mowa w art. 94 ust. 4 ustawy antymonopolowej. W trakcie postępowania organ antymonopolowy ustalił, co następuje: Opis koncentracji. Na podstawie art. 385 § 1 Kodeksu spółek handlowych, Nadzwyczajne Walne Zgromadzenie Akcjonariuszy „Stalprofil” S.A., mając na celu uzupełnienie składu Rady Nadzorczej Spółki, w dniu 1 lipca 2002 r. powołało Pana Krystiana Kozakowskiego na członka Rady Nadzorczej „Stalprofil” S.A., na okres trwania kadencji obecnej Rady Nadzorczej, tj. do dnia odbycia Walnego Zgromadzenia zatwierdzającego sprawozdanie finansowe Spółki za rok obrotowy 2004. W chwili powołania na członka Rady Nadzorczej „Stalprpfil” S.A., Pan Krystian Kozakowski pełnił funkcję członka Zarządu u konkurencyjnego przedsiębiorcy, tj. w Spółce „Polskie Huty Stali” S.A. Uczestnicy koncentracji. Stalprofil” S.A . – podstawowym przedmiotem działalności tej Spółki jest handel hurtowy gotowymi wyrobami hutniczymi, koksem stabilizowanym, materiałami ogniotrwałymi oraz złomem. „Stalprofil” S.A. jest od wielu lat dealerem Huty Katowice S.A., wyspecjalizowanym w sprzedaŜy na rynku krajowym wyrobów gotowych z zakresu produkcji Huty, tj. kształtowników i profili stalowych. Współpraca „Stalprofilu” S.A. i Huty 3 Katowice S.A. opiera się o Umowę Dostawy zawartą w dniu 14 grudnia 2001 r. Umowa obowiązuje do końca 2002 r. i jest kontynuacją umów z lat poprzednich, których okres waŜności corocznie jest przedłuŜany na okres jednego roku. „Stalprofil” S.A. nie zawierał dotychczas umów handlowych z innymi hutami prowadzącymi działalność na rynku krajowym. Wyroby innych hut „Stalprofil” S.A. nabywa i sprzedaje sporadycznie, zwykle na indywidualne zamówienie klienta. Spółka „Polskie Huty Stali” S.A. – to spółka zarządzająca (holdingowa) Grupy Kapitałowej PHS S.A. Grupa składa się z czterech podmiotów, w których Spółka „Polskie Huty Stali” S.A posiada po 85% akcji. Są to: PHS –Huta Katowice S.A., PHS – Huta im. T. Sendzimira S.A., PHS – Huta Florian S.A. oraz Huta Cedler S.A. Holding PHS S.A. utworzono na podstawie ustawy z dnia 24 sierpnia 2001 r. o restrukturyzacji hutnictwa Ŝelaza i stali (Dz. U. Nr 111, poz. 1196), w ramach działań mających na celu koordynację procesu restrukturyzacji polskiego hutnictwa Ŝelaza i stali. PowyŜsza koncentracja na mocy ww. ustawy została wyłączona spod kontroli organu antymonopolowego. Huty zgrupowane w holdingu PHS S.A. wytwarzają łącznie 70% produkowanych w Polsce wyrobów hutniczych: - Huta Katowice S.A . jest głównym dostawcą półwyrobów dla hut krajowych oraz ich eksporterem. Ww. przedsiębiorca jest znaczącym producentem i dostawcą na rynek krajowy kształtowników i profili. Ponadto Huta Katowice S.A. jest największym w kraju producentem szyn. - Huta im. T. Sendzimira S.A. jest wiodącym krajowym producentem blach i taśm walcowanych na zimno, blach ocynkowanych ogniowo i elektrolitycznie, blach gorącowalcowanych o grubości 6-12 mm oraz rur stalowych ze szwem. W zakresie ww. wyrobów Huta Sendzimira S.A. nie spotyka się z konkurencją ze strony producentów krajowych. - Huta Cedler S.A. jest wiodącym krajowym producentem walcówki oraz znaczącym producentem prętów i drutów okrągłych. Ponadto Huta Cedler S.A. produkuje taśmy walcowane na zimno. - Huta Florian S.A. jest znaczącym producentem taśm zimnowalcowanych, blach stalowych powlekanych i ocynkowanych oraz kształtowników giętych z taśmy. Rynek właściwy w sprawie. W myśl art. 4 pkt 8 ustawy antymonopolowej, przez rynek właściwy rozumie się 4 rynek towarów, które ze względu na ich przeznaczenie, cenę oraz właściwości, w tym jakość, są uznawane przez ich nabywców za substytuty oraz są oferowane na obszarze, na którym, ze względu na ich rodzaj i właściwości, istnienie barier dostępu do rynku, preferencje konsumentów, znaczące róŜnice cen i koszty transportu, panują zbliŜone warunki konkurencji. A zatem rynek ten wyznaczają zasadniczo dwa elementy: towar (rynek produktowy) i terytorium (rynek geograficzny). W niniejszej sprawie rynkiem produktowym jest rynek wyrobów hutniczych, bowiem obaj uczestnicy koncentracji prowadzą działalność na tym rynku – „Polskie Huty Stali” S.A. jako producent, zaś „Stalprofil” S.A. jako dystrybutor tych wyrobów. Natomiast za rynek w ujęciu geograficznym naleŜy uznać rynek europejski, bowiem polski rynek wyrobów hutniczych nie jest chroniony barierami celnymi (stawka celna „0”) i z tego m.in. względu występuje wysoki (i wiąŜ rosnący) import tych wyrobów, który w latach 2000 – 2001 pokrywał juŜ ponad 30% krajowego zuŜycia wyrobów hutniczych. Do Polski wyroby hutnicze importowane są głównie z Niemiec, Rosji, Ukrainy, a takŜe ze Słowacji i Czech. Rośnie znacząco import przetworzonych produktów ze stali z Francji, Finlandii, Austrii i Szwecji. Jest to import wyrobów nie produkowanych w Polsce lub wyrobów o wysokich wymogach jakościowych. Tak wysoki import oraz brak barier celnych wskazuje na to, iŜ rynek wyrobów hutniczych jest rynkiem otwartym, moŜna zatem przyjąć, Ŝe zbliŜone warunki konkurencji w zakresie produkcji i sprzedaŜy wyrobów hutniczych występują na rynku europejskim. Struktura rynku. Do chwili utworzenia w czerwcu b.r. holdingu PHS S.A. polski sektor hutnictwa i stali składał się z 25 hut, z których większość zaliczana była do tzw. surowcowych, czyli wytwarzających stal w stalowniach elektrycznych i konwertorowych na potrzeby własnej produkcji wyrobów gotowych, które to wyroby moŜna podzielić na trzy podstawowe grupy: 1) wyroby płaskie, tj. blachy i taśmy, 2) wyroby długie, tj. pręty, kształtowniki i profile oraz szyny, 3) rury (ze szwem i bez szwu). Konsolidacja dokonana w polskim hutnictwie zgodna jest z procesem globalizacji światowej produkcji stali, a takŜe z podobnymi procesami na rynku europejskim. Tylko na przestrzeni trzech ostatnich lat w Europie doszło do przeprowadzenia dwóch duŜych fuzji, w wyniku których powstał w 1999 r. jeden z największych na świecie koncernów stalowych, tj. Corus (z połączenia British Steel i holenderskiej grupy Hoogovens), a pod koniec 2001 r. Komisja Europejska wyraziła zgodę na połączenie spółek Usinor (Francja), Aceralia (Hiszpania) i Arbed (Luksemburg). Dzięki tej koncentracji powstała firma 5 produkująca jedną czwarta wytwarzanej w Europie stali. Utworzenie holdingu PHS S.A. miało zatem na celu nie tylko dokonanie restrukturyzacji polskiego hutnictwa Ŝelaza i stali, ale równieŜ stworzenie polskiemu hutnictwu warunków do nawiązania skutecznej konkurencji z producentami europejskimi. Uczestnicy koncentracji na rynku właściwym. Jak ustalił organ antymonopolowy, „Stalprofil” S.A. jest dealerem Huty Katowice S.A., sprzedającym na rynku krajowym niektóre asortymenty wyrobów z zakresu produkcji tej Huty, tj. kształtowniki i profile stalowe. Pozostałe huty z holdingu PHS S.A. (jak równieŜ inne huty krajowe) nie zawierały ze „Stalprofilem” S.A. umów handlowych na dystrybucję swoich wyrobów, a sprzedaŜ wyrobów tych hut za pośrednictwem „Stalprofilu” S.A. ma charakter sporadyczny i stanowi niewielki udział w obrotach tej Spółki. A zatem omawiana koncentracja moŜe wywrzeć rzeczywisty wpływ na rynek, na którym ma miejsce działalność gospodarcza obu przedsiębiorców: Huty Katowice S.A. i „Stalprofilu” S.A. Za rynek taki naleŜy uznać część rynku właściwego, określonego wcześniej jako rynek wyrobów hutniczych w odniesieniu do kształtowników i profili stalowych. Kształtowniki i profile znajdują zastosowanie głównie do wykonywania konstrukcji stalowych w szeroko rozumianej branŜy budowlanej. Obok Huty Katowice S.A. krajowymi producentami ww. asortymentów są równieŜ huty: Kościuszko S.A., Łabędy S.A., Pokój S.A. i Zawiercie S.A. Na rynku krajowym występuje równieŜ konkurencyjny import tych wyrobów, głównie z Niemiec i Czech. Większość hut w Polsce sprzedaje swoje wyroby za pośrednictwem firm dystrybucyjnych, na podstawie długoterminowych umów handlowych. Krajowy rynek dystrybucji wyrobów hutniczych jest rynkiem wysoce konkurencyjnym – działa na nim kilkanaście firm o zasięgu ogólnokrajowym (największe z nich to: Stalexport S.A., Agencja Handlowa Centrostal S.A., Howell S.A.) oraz bardzo duŜa ilość firm o zasięgu lokalnym (np. tylko w województwie śląskim jest blisko 100 takich firm). Na podstawie własnych szacunków „Stalprofil” S.A. ocenia swój udział w krajowym rynku kształtowników i profili w 2001 r. na ok. 6,5%, a Huty Katowice S.A. na ok. 43,6%. Ze względu zatem na dominujący udział Huty Katowice S.A. w krajowym rynku kształtowników i profili, a takŜe w pozostałych rynkach produktowych z zakresu produkcji Huty, tj. w rynku półwyrobów hutniczych i rynku szyn, przedmiotowa koncentracja będzie wywierać wpływ na rynek właściwy zarówno w układzie horyzontalnym, jak i wertykalnym, a takŜe konglomeratowym – zgodnie z definicjami tych rynków zawartymi w załączniku 6 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 kwietnia 2002 r. w sprawie zgłoszenia zamiaru koncentracji przedsiębiorców ( Dz. U. Nr 37, poz. 334): Na podstawie materiału zgromadzonego w sprawie i powyŜszych ustaleń organ antymonopolowy zwaŜył, co następuje: Przepis art. 17 ustawy antymonopolowej stanowi, iŜ Prezes Urzędu wydaje zgodę na dokonanie koncentracji, w wyniku której nie powstanie lub nie umocni się pozycja dominująca na rynku i wskutek czego konkurencja na rynku nie zostanie istotnie ograniczona. Dla zastosowania tego przepisu niezbędne jest zatem wykazanie, Ŝe wskutek koncentracji: a) nie powstanie lub nie umocni się pozycja dominująca, b) konkurencja na rynku nie zostanie istotnie ograniczona. Ad a) Definicja pozycji dominującej określona jest w art. 4 pkt 9 ustawy antymonopolowej. Zgodnie z tą definicją, dominująca pozycja rynkowa przedsiębiorcy to pozycja, która umoŜliwia mu zapobieganie skutecznej konkurencji na rynku właściwym, poprzez stworzenie mu moŜliwości działania w znacznym stopniu niezaleŜnie od konkurentów, kontrahentów oraz konsumentów. Ustawa wprowadza domniemanie, Ŝe przedsiębiorca ma pozycję dominującą, jeŜeli jego udział w rynku przekracza 40 %. Jak wykazało niniejsze postępowanie, Huta Katowice S.A. posiada pozycję dominującą na rynku kształtowników i profili (43,6%), stanowiących przedmiot obrotu między Hutą, a „Stalprofilem” S.A. Huta Katowice S.A., zaliczana do jednego z największych przedsiębiorców krajowych, sprzedaje swoje wyroby za pośrednictwem wielu firm dystrybucyjnych, ma więc podpisane umowy dealerskie nie tylko ze „Stalprofilem” S.A. Obecnie Huta posiada zawartych sześć umów na sprzedaŜ ww. wyrobów. Ponadto, na rynku kształtowników i profili, Huta Katowice S.A. spotyka się z konkurencją ze strony dystrybutorów innych hut krajowych oraz importerów. W ocenie organu antymonopolowego, na szczeblu obrotu na którym ma miejsce współpraca „Stalprofilu” S.A. i Huty Katowice S.A., tj. na szczeblu dystrybucji kształtowników i profili, nie dojdzie do umocnienia pozycji dominującej Huty, ze względu na moŜliwość dokonywania wyboru dystrybutora przez finalnych nabywców ww. produktów. 7 Ad b) Drugą z przesłanek, którą naleŜy wykazać wyraŜając zgodę na dokonanie koncentracji, jest brak istotnego ograniczenia konkurencji. MoŜliwość wyboru przez finalnych odbiorców kształtowników i profili, zarówno dostawcy, tj. producenta lub importera, jak i dystrybutora tych wyrobów, jest czynnikiem w znacznym stopniu ograniczającym moŜliwość działania Huty Katowice S.A. niezaleŜnie od konkurentów, kontrahentów i klientów (konsumentów). Tym samym omawiana koncentracja nie przyczyniając się do umocnienia dominacji Huty Katowice S.A. na krajowym rynku kształtowników i profili, nie przyczyni się równieŜ do istotnego ograniczenia konkurencji na tym rynku. Reasumując naleŜy stwierdzić, iŜ planowana koncentracja spełnia przesłanki określone w art. 17 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów Stąd wyraŜenie zgody na dokonanie koncentracji jest uzasadnione. Wobec powyŜszego orzeczono jak w sentencji. Od niniejszej decyzji stronie przysługuje odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie – sądu antymonopolowego za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwóch tygodni od dnia doręczenia decyzji. Z upowaŜnienia Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Dyrektor Departamentu Przemysłu i Infrastruktury Andrzej Graduszyński Otrzymuje: Zarząd STALPROFIL S.A. ul. Roździeńskiego 11 A 41-308 Dąbrowa Górnicza