DDF-56/2002

PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DDF1-411/28/02/EP Warszawa, dn. 30.10.2002 r. DECYZJA nr DDF - 56/2002 Na podstawie art.17 w związku z art. 12 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 122, poz. 1319 z późn. zm.), Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów wydaje zgodę na dokonanie koncentracji polegającej na przejęciu przez Ahold Polska Sp. z o. o. z siedzibą w Krakowie kontroli nad częścią spółki Jeronimo Martins Dystrybucja Sp. z o. o. z siedzibą w Poznaniu. UZASADNIENIE W dniu 3 września 2002 r. Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, zwany dalej organem antymonopolowym, na podstawie art. 44 ust. 1 w związku z art. 12 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 122, poz. 1319 z późn. zm.), zwanej dalej ustawą, wszczął, na złoŜony w terminie wniosek Ahold Polska Sp. z o. o. z siedzibą w Krakowie, zwanej dalej Ahold, postępowanie antymonopolowe w sprawie koncentracji polegającej na przejęciu przez Ahold kontroli nad częścią spółki Jeronimo Martins Dystrybucja Sp. z o. o. z siedzibą w Poznaniu, zwanej dalej Jeronimo Martins, poprzez nabycie części majątku tej Spółki w postaci: - dwóch hipermarketów Jumbo wraz z nieruchomościami stanowiącymi własność Jeronimo Martins, usytuowanymi w Łodzi i Bydgoszczy oraz - praw i obowiązków Jeronimo Martins jako najemcy, wynikających z umów najmu dotyczących trzech hipermarketów usytuowanych w Poznaniu. Z przekazanych przez Ahold informacji wynika, Ŝe łączny obrót przedsiębiorców uczestniczących w koncentracji przekroczył 50 mln EURO, obrót 5 hipermarketów Jumbo, stanowiących część majątku Jeronimo Martins, uzyskany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przekroczył w kaŜdym z dwóch lat poprzedzających zgłoszenie równowartość 10 2 mln EURO. Wobec spełnienia przesłanek art. 12 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy oraz niewystąpienia Ŝadnej z przesłanek wymienionych w art.13 pkt 1 lit. a) i pkt 2 ustawy, na przedsiębiorcy przejmującym kontrolę, tzn. na Ahold, spoczywał obowiązek zgłoszenia organowi antymonopolowemu zamiaru przedmiotowej koncentracji. Planowana koncentracja stanowi [tajemnica przedsiębiorstwa], co uwaŜa za konieczne wobec występującej na polskim rynku sprzedaŜy detalicznej artykułów spoŜywczych tendencji do konsolidacji. Tendencja ta, w opinii Ahold, wynika z przekonania uczestników tego rynku, Ŝe w najbliŜszym czasie moŜna spodziewać się wejścia na polski rynek nowych silnych przedsiębiorców, m.in. sieci amerykańskich hipermarketów. Ahold jest częścią koncernu Royal Ahold, który prowadzi działalność na rynkach obu Ameryk, Azji oraz Europy. Grupa Royal Ahold posiada na świecie sieć 8500 placówek, które prowadzą działalność w zakresie: sprzedaŜy detalicznej artykułów konsumpcyjnych codziennego uŜytku, zaopatrywania restauracji, hoteli i punktów gastronomicznych oraz zarządzania nieruchomościami, na których prowadzona jest ww. działalność. W Europie grupa prowadzi działalność - za pośrednictwem spółek zaleŜnych - w Belgii, Holandii, Szwajcarii, Portugalii, Hiszpanii, krajach skandynawskich, Czechach, Słowacji i w Polsce. W Polsce grupa Royal Ahold prowadzi działalność w zakresie sprzedaŜy detalicznej artykułów konsumpcyjnych codziennego uŜytku za pośrednictwem spółki Ahold, która zarządza 16 hipermarketami Hypernova usytuowanymi w następujących miastach: Kraków, Tychy, Łódź, Radom, Piotrków Trybunalski, Jelenia Góra, Tarnów, Szczecin, Warszawa, Kutno, Kędzierzyn-Koźle, Bolesławiec, Chojnice, Sosnowiec, Bielsko-Biała i Elbląg. Do spółki tej naleŜy równieŜ sieć 150 supermarketów Albert działających w całym kraju z wyjątkiem województw pomorskiego i podlaskiego. Hipermarkety Hypernova oferują od ok. 30 tys. do ok. 60 tys., a supermarkety Albert - od ok. 3,5 tys. do ok.12 tys. pozycji asortymentowych.. Sieć handlowa zarządzana przez Ahold ma w sprzedaŜy produkty pod własnymi markami, tj.: “DiT Dobre i Tanie" oraz Albert Q-Line z branŜ: artykuły spoŜywcze świeŜe i suche, chemia oraz kosmetyki. Ponadto Grupa Royal Ahold posiada udziały w 15 spółkach zaleŜnych, które zajmują się zarządzaniem nieruchomościami, przygotowaniem nieruchomości przeznaczonych pod super- i hipermarkety oraz świadczą usługi w zakresie przygotowania realizacji inwestycji związanych z super- i hipermarketami. Jeronimo Martins naleŜy do koncernu portugalskiego, który działa w Europie i w Brazylii. W Europie poza Portugalią koncern prowadzi działalność w Wielkiej Brytanii i w Polsce. W Polsce do Jeronimo Martins naleŜy 5 hipermarketów Jumbo usytuowanych 3 w Poznaniu (3), Łodzi i Bydgoszczy oraz sieć sklepów Biedronka, która posiada około 585 placówek handlowych na terenie całego kraju. Sklepy tej sieci oferują około 900 pozycji asortymentowych, z czego połowę stanowią produkty sprzedawane pod własną marką. Obok sprzedaŜy detalicznej artykułów codziennego uŜytku Jeronimo Martins prowadzi sprzedaŜ typu cash&carry poprzez sieć Eurocash. Organ antymonopolowy ustalił i zwaŜył, co następuje: Przedmiotowa koncentracja polegać będzie na przejęciu przez Ahold kontroli nad częścią Jeronimo Martins poprzez nabycie części jej majątku w postaci: - dwóch hipermarketów Jumbo wraz z nieruchomościami usytuowanymi w Łodzi i Bydgoszczy oraz - praw i obowiązków Jeronimo Martins jako najemcy, wynikających z umów najmu dotyczących trzech hipermarketów usytuowanych w Poznaniu. Po realizacji planowanej transakcji, tzn. po odsprzedaŜy ww. części majątku, Jeroniomo Martins będzie kontynuowała działalność prowadzoną poprzez sieci Biedronka i Eurocash. Zgodnie z art. 17 ustawy Prezes Urzędu w drodze decyzji wydaje zgodę na dokonanie koncentracji, w wyniku której nie powstanie lub nie umocni się pozycja dominująca na rynku i wskutek czego konkurencja na rynku nie zostanie istotnie ograniczona. Przez pozycję dominującą zgodnie z art. 4 pkt 9 ustawy rozumie się pozycję przedsiębiorcy, która umoŜliwia mu zapobieganie skutecznej konkurencji na rynku właściwym przez stworzenie mu moŜliwości działania w znacznym zakresie niezaleŜnie od konkurentów, kontrahentów oraz konsumentów; domniemywa się, Ŝe przedsiębiorca ma pozycję dominującą, jeŜeli jego udział w rynku przekracza 40%. Ocena oddziaływania koncentracji na stan konkurencji wymaga określenia rynków właściwych zarówno w aspekcie produktowym, jak i geograficznym. Rynek właściwy. Obaj uczestnicy koncentracji prowadzą działalność polegającą na sprzedaŜy detalicznej artykułów konsumpcyjnych codziennego uŜytku. Prowadzą takŜe działalność związaną z zarządzaniem nieruchomościami, na których prowadzona jest ww. sprzedaŜ. 4 Usługi te świadczone są jednak wyłącznie na potrzeby przedsiębiorców naleŜących do grupy kapitałowej, wobec czego planowana koncentracja nie spowoduje zmian na tym rynku. Za właściwy rynek w aspekcie produktowym naleŜy zatem uznać sprzedaŜ detaliczną artykułów codziennego uŜytku. Określając rynek właściwy w aspekcie geograficznym naleŜy wziąć pod uwagę, Ŝe uczestnicy koncentracji prowadzą działalność skierowaną bezpośrednio do konsumentów w formie sprzedaŜy detalicznej w wielkopowierzchniowych obiektach handlowych. Wpływ działalności duŜego obiektu handlowego naleŜy rozpatrywać z punktu widzenia uwarunkowań lokalnych, bowiem popyt na usługi sprzedaŜy detalicznej artykułów konsumpcyjnych codziennego uŜytku kreowany jest na niewielkim obszarze, na którym indywidualny klient moŜe swobodnie się przemieszczać, nie ponosząc przy tym nadmiernych kosztów ani nie poświęcając zbyt wiele czasu na zakupy. Przesądza to jednoznacznie kwestię określenia rynku właściwego w aspekcie geograficznym jako rynku lokalnego, a w praktyce szeregu rynków lokalnych, na których funkcjonują obiekty handlowe uczestników koncentracji. W badaniach rynków lokalnych przeprowadzanych w krajach Unii Europejskiej (np. w Wielkiej Brytanii i w Niemczech) przyjmowano, na podstawie badania opinii konsumentów, Ŝe czas przeznaczany na dotarcie do placówek handlowych, w których dokonywane są zakupy artykułów codziennego uŜytku, nie powinien przekraczać 30 minut jazdy samochodem. Wobec powyŜszego za rynki właściwe dla przedmiotowej koncentracji naleŜy uznać rynki sprzedaŜy detalicznej artykułów konsumpcyjnych codziennego uŜytku funkcjonujące na terenie duŜych skupisk miejskich wraz z obszarem połoŜonym w promieniu ok. 30 min. jazdy samochodem, tzn. w przypadku rozpatrywanej koncentracji rynki miast: Łodzi i Poznania. Struktura podmiotowa rynku. Krajowy rynek sprzedaŜy detalicznej artykułów konsumpcyjnych codziennego uŜytku charakteryzuje się rozdrobnieniem i znaczną konkurencyjnością. Jego uczestnikami od strony popytowej są indywidualni klienci, którzy mogą dokonywać zakupów w obiektach handlowych o róŜnej skali działania, począwszy od małych sklepików i bazarów, poprzez duŜe sklepy, a skończywszy na hipermarketach. Wszystkie te formy sprzedaŜy detalicznej artykułów codziennego uŜytku stanowią dla siebie konkurencję. Stopień koncentracji polskiego rynku sprzedaŜy detalicznej artykułów codziennego uŜytku oceniany jest jako niski w porównaniu z innymi krajami europejskimi. Według danych Ministerstwa Gospodarki, w 2000 r. funkcjonowało w Polsce 4142 wielkopowierzchniowych 5 obiektów handlowych, do których zalicza się sklepy o powierzchni sprzedaŜowej powyŜej 400 m 2 , z tego: 1602 supermarketów, 99 hipermarketów, 135 domów towarowych, 500 domów handlowych i 1806 pozostałych obiektów (jak np. hale targowe, sklepy dyskontowe). Na rynku tym obecnych jest kilkanaście spośród największych europejskich sieci handlowych, w tym uczestnicy koncentracji. Osiągnęły one, według badań Gfk Polonia, ( Badania Konsumentów, dane za IV kwartał 2001 r .), następujące udziały| w rynku mierzone wielkością uzyskanych przychodów ze sprzedaŜy: - sieć supermarketów Biedronka i hipermarketów Jumbo, naleŜąca do portugalskiego koncernu Jeronimo Martins – [tajemnica przedsiębiorstwa], - sieć hipermarketów Real i Macro Cash&Carry, naleŜąca do niemieckiej Grupy Metro AG - [tajemnica przedsiębiorstwa], - sieć hipermarketów Tesco, hipermarketów Hit i supermarketów Savia, naleŜąca do brytyjskiego koncernu Tesco –ok. [tajemnica przedsiębiorstwa] - sieć hipermarketów Geant i sklepów discountowych Leader Price, naleŜąca do francuskiej Grupy Casino – [tajemnica przedsiębiorstwa], - sieć hipermarketów Hypernova i supermarketów Albert, naleŜąca do holenderskiego koncernu Royal Ahold – [tajemnica przedsiębiorstwa], - sieć hipermarketów Auchan, naleŜąca do francuskiej Grupy Auchan – [tajemnica przedsiębiorstwa], - sieć hipermarketów Carrefour i sieci supermarketów Champion oraz Globi, naleŜąca do Grupy Carrefour – [tajemnica przedsiębiorstwa], - sieć Plus Discount, stanowiąca część koncernu Tengelmann – [tajemnica przedsiębiorstwa], - sieć hipermarketów Leclerc stanowiąca część francuskiej Grupy E. Leclerc – [tajemnica przedsiębiorstwa]. Pozostałe sieci, miedzy innymi Minimal, Intermarche Selgros, Rema 1000, Billa, Marcpol, Spar, Edeka, posiadają udziały w rynku nieprzekraczające 1%. Sieci: Carrefour, Geant, Real, Auchan i Leclerc planują dalszą ekspansję na polskim rynku. Skutki koncentracji na lokalnych rynkach właściwych. Skutki niniejszej koncentracji dotyczą lokalnych rynków właściwych, na których obydwaj uczestnicy koncentracji posiadają obiekty handlowe, a więc obszarów Łodzi 6 i Poznania (w Bydgoszczy nie funkcjonowały dotychczas sklepy naleŜące do sieci Ahold). W Łodzi kaŜdy z uczestników koncentracji posiada po jednym hipermarkecie, natomiast w Poznaniu znajdują się 3 hipermarkety Jumbo oraz 4 supermarkety Albert. Ocena wpływu koncentracji na stan konkurencji na obu ww. rynkach lokalnych wymaga: a) określenia pozycji rynkowej aktywnego uczestnika koncentracji (Ahold) po dokonaniu koncentracji, b) ustalenia obecności przedsiębiorców konkurencyjnych. Ad. a). Określenie udziału wielkopowierzchniowego obiektu handlowego w rynku lokalnym nie jest moŜliwe w sposób bezpośredni. Oceny pozycji rynkowej dokonano w związku z tym w sposób przybliŜony, wykorzystując określone załoŜenia i dostępne dane statystyczne. Na podstawie danych GUS ustalono liczbę mieszkańców kaŜdego z badanych rynków lokalnych oraz średnie tygodniowe wydatki przeznaczane przez statystycznego mieszkańca tego obszaru na zakup artykułów Ŝywnościowych. Dane te pozwoliły na oszacowanie potencjalnych tygodniowych wydatków na Ŝywność wszystkich mieszkańców badanego rynku lokalnego. Następnie ustalono tygodniową wartość obrotu brutto uzyskaną na rynku lokalnym przez obiekty handlowe naleŜące do badanej sieci handlowej, które odniesione do potencjalnych tygodniowych wydatków na Ŝywność wszystkich mieszkańców badanego rynku lokalnego dały w wyniku procentowy udział w lokalnym rynku sprzedaŜy artykułów Ŝywnościowych odpowiednio Ahold Jeronimo Martins. Przy dokonywaniu powyŜszych obliczeń wykorzystano równieŜ dane dotyczące procentowego udziału artykułów Ŝywnościowych w całkowitym tygodniowym obrocie sieci handlowej. Łączny udział sieci handlowych Ahold i Jeronimo Martins, skalkulowany w przedstawiony wyŜej sposób, wyniósł w Łodzi [tajemnica przedsiębiorstwa], a w Poznaniu [tajemnica przedsiębiorstwa]. Ad. b). W omawianych ośrodkach miejskich występują wszystkie znane formy handlu detalicznego, tzn. małe, średnie i duŜe sklepy, sklepy dyskontowe, super- i hipermarkety. KaŜda z tych form stanowi konkurencję dla uczestników koncentracji. Z punktu widzenia oceny stanu konkurencji istotna jest obecność konkurentów reprezentujących podobną skalę działania jak hipermarkety Hypernova (Ahold) i Jumbo (Jeronimo Martins), tzn. prowadzących sprzedaŜ detaliczną w wielkopowierzchniowych obiektach handlowych. I tak w Łodzi działają hipermarkety: Tesco (2), Geant (2), Carrefour (1), Real (1) i Leclerc (1), a w 7 Poznaniu: Tesco (4), Auchan (2), Geant (1) i Real (1). PowyŜsze dane wskazują, Ŝe na wymienionych wyŜej rynkach lokalnych uczestnicy koncentracji spotykają się z istotną konkurencją zarówno ze strony tradycyjnych form sprzedaŜy detalicznej artykułów konsumpcyjnych codziennego uŜytku, jak i ze strony innych sieci handlowych. Jak wynika z przedstawionych ustaleń: - łączny udział uczestników koncentracji w rynkach lokalnych, na które wywiera ona wpływ, wynosi ok. [tajemnica przedsiębiorstwa] w Łodzi i ok. [tajemnica przedsiębiorstwa] w Poznaniu; taki poziom udziału w rynku nie rodzi domniemania uzyskania przez Ahold w wyniku koncentracji pozycji dominującej (ponad 40% udziału w rynku,) - struktura podmiotowa rynku właściwego (duŜa liczba uczestników rynku sprzedaŜy detalicznej artykułów konsumpcyjnych codziennego uŜytku, w tym konkurentów reprezentujących podobna skalę działania) powoduje, Ŝe konsumenci mają zapewnione alternatywne źródła zakupów; nie istnieje zatem aktualnie dla Aholda, ani nie powstanie po dokonaniu koncentracji, moŜliwość “działania w znacznym zakresie niezaleŜnie od konkurentów, kontrahentów oraz konsumentów”. W związku z powyŜszym nie występują podstawy do stwierdzenia, Ŝe Ahold moŜe w wyniku koncentracji uzyskać na wymienionych rynkach lokalnych pozycję dominującą. Nie dojdzie w związku z tym równieŜ do istotnego ograniczenia konkurencji na tych rynkach. Oznacza to, Ŝe spełnione zostały przytoczone wcześniej przesłanki art. 17 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Wobec powyŜszego orzeczono jak w sentencji. Zgodnie z art. 78 ust. 1 ustawy od niniejszej decyzji przysługuje odwołanie do sądu antymonopolowego - za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów - w terminie dwutygodniowym od dnia jej doręczenia. Z upowaŜnienia Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów DYREKTOR Departamentu Instytucji Finansowych Usług i Rolnictwa Marek Wojtkiewicz Otrzymuje: Ahold Polska Sp. z o.o. ul. Gabrieli Zapolskiej 38 30-126 Kraków za pośrednictwem pełnomocnika 8 Pani Jolanty Tropaczyńskiej LINKLATERS T. Komosa i Wspólnicy S.K. ul. Sienna 39 00-121 Warszawa