DDI-115/2002

PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DDI-1-411/73/875/02/GG Warszawa, 2002-12-21 DECYZJA Nr DDI -115/02 Na podstawie art. 17 w związku z art. 12 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 122, poz. 1319 z późn. zm.), Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów wyraŜa zgodę na dokonanie koncentracji, polegającej na przejęciu przez Towarzystwo Finansowe „Silesia” Sp. z o.o. z siedzibą w Katowicach bezpośredniej kontroli nad Hutą Stali Częstochowa Sp. z o.o. z siedzibą w Częstochowie. U Z A S A D N I E N I E W dniu 25 listopada 2002 r. do Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów wpłynęło zgłoszenie zamiaru koncentracji, polegającej na przejęciu przez Towarzystwo Finansowe „Silesia” Sp. z o.o. z siedzibą w Katowicach bezpośredniej kontroli nad Hutą Stali Częstochowa Sp. z o.o. z siedzibą w Częstochowie, poprzez nabycie 100% udziałów Huty. W związku z tym, iŜ: - spełnione zostały niezbędne przesłanki uzasadniające zgłoszenie niniejszej koncentracji, bowiem łączny obrót przedsiębiorców uczestniczących w koncentracji w roku obrotowym poprzedzającym rok zgłoszenia przekroczył 50 mln euro, - przejęcie kontroli nad innym przedsiębiorcą jest jedną z form koncentracji, określoną w art. 12 ust. 2 pkt 2 ustawy dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 122, poz. 1319 z późn. zm.), zwanej dalej ustawą antymonopolową, - w przedmiotowej sprawie nie występuje Ŝadna okoliczność z katalogu przesłanek egzoneracyjnych, wymienionych w art. 13 ustawy antymonopolowej, powodująca odstąpienie od konieczności zgłoszenia koncentracji, 2 Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, zwany dalej organem antymonopolowym, wszczął postępowanie w przedmiotowej sprawie, o czym powiadomił stronę pismem z dnia 28 listopada 2002 r. Przedmiotowe zgłoszenie zostało wystosowane do Urzędu 21 listopada 2002 r. Z uwagi na fakt, iŜ przed dniem dokonania zgłoszenia nie została jeszcze podpisana ostateczna umowa („Umowa Stanowcza”) w sprawie przedmiotowej transakcji, zatem transakcja została zgłoszona z zachowaniem terminu, o którym mowa w art. 94 ust 4 ustawy antymonopolowej. W trakcie postępowania organ antymonopolowy ustalił, co następuje. Opis transakcji W dniu 28 października 2002 r. Spółka Polskie Huty Stali S.A. (PHS S.A.) i Towarzystwo Finansowe „Silesia” Sp. z o.o. zawarły warunkową przedwstępną umowę sprzedaŜy udziałów, zgodnie z którą PHS S.A. sprzeda Towarzystwu Finansowemu „Silesia” Sp. z o.o. 100% udziałów Huty Stali Częstochowa Sp. z o.o. Strony zobowiązały się zawrzeć ostateczną umowę sprzedaŜy udziałów („Umowę Stanowczą”) w terminie do 31 grudnia 2002 r., w przypadku ziszczenia się warunków określonych w § 3 umowy przedwstępnej. Przyczyny transakcji. Przedmiotowa koncentracja stanowi realizacją celów określonych w ustawie z dnia 24 sierpnia 2001 r. o restrukturyzacji hutnictwa Ŝelaza i stali (Dz. U. Nr 111, poz. 1196), polegających m.in. na restrukturyzacji organizacyjnej hut oraz restrukturyzacji zatrudnienia w hutach. Spółka Huta Stali Częstochowa Sp. z o.o. została utworzona w celu umoŜliwienia kontynuowania dotychczasowej działalności Huty „Częstochowa” S.A., która z powodu złej sytuacji ekonomicznej zagroŜona była upadłością i likwidacją miejsc pracy. Nabycie zaś udziałów Huty Stali Częstochowa Sp. z o.o. przez Towarzystwo Finansowe „Silesia” Sp. z o.o. dokonane ma być w wykonaniu statutowych celów do jakich Towarzystwo zostało powołane, tj. pomocy dla sektora hutniczego. Zamierzona koncentracja stanowi zatem waŜny element procesu restrukturyzacji polskiego hutnictwa Ŝelaza i stali. Uczestnicy koncentracji. Towarzystwo Finansowe „Silesia” Sp. z o.o. (T.F. „Silesia”) – głównym, statutowym zadaniem tej Spółki jest pomoc dla sektora hutniczego, poprzez udzielanie 3 poręczeń, gwarancji i zastawów, regulację obrotu wierzytelnościami, w celu poprawy sytuacji gospodarczej podmiotów tego sektora. Natomiast przedmiotem faktycznie prowadzonej działalności jest hurtowa sprzedaŜ metali i rud metali, odpadów i złomu oraz pośrednictwo finansowe i pienięŜne. T.F. „Silesia” sprawuje kontrolę nad: - GCB Centrostal Bydgoszcz S.A. z siedzibą w Bydgoszczy oraz Grupą Kapitałową Centrostalu, składającą się z 20 podmiotów działających na rynku krajowym, - Spółką Finansową S.A. z siedzibą w Katowicach, - Hutą „Andrzej” S.A. z siedzibą w Zawadzkie. Głównym przedmiotem działalności GCB Centrostal Bydgoszcz S.A. i Grupy Kapitałowej jest hurtowa sprzedaŜ wyrobów hutniczych, tj. stali jakościowej i kształtowej, blach czarnych, rur stalowych i pokryć dachowych.. Spółka Finansowa S.A. prowadzi przede wszystkim działalność w zakresie pośrednictwa finansowego i sprzedaŜy praw majątkowych (wierzytelności), prowadzi równieŜ sprzedaŜ hurtową wyrobów hutniczych, tj. kęsisk, kątowników, blach grubych i obręczy kolejowych. Huta „Andrzej” S.A. jest natomiast producentem walcowanych i ciągnionych rur stalowych bez szwu precyzyjnych i ogólnego przeznaczenia. Huta Stali Częstochowa Sp. z o.o . – pasywny uczestnik koncentracji, została utworzona przez PHS S.A., w celu przejęcia dotychczasowej działalności Huty „Częstochowa” S.A. Huta Stali Częstochowa Sp. z o.o. jest spółka nowoutworzoną, zarejestrowaną 28 października 2002 r. i zgodnie z intencją jej utworzenia ma wstąpić w dotychczasowe stosunki gospodarcze i handlowe Huty „Częstochowa” S.A., aby zapewnić ciągłość produkcji i sprzedaŜy wyrobów Huty, tj. jednego rodzaju walcowanych wyrobów hutniczych, a mianowicie blach grubych, stosowanych głownie w przemyśle okrętowym i konstrukcjach stalowych, a takŜe w przemyśle maszynowym, energetyce i rurownictwie. Huta Częstochowa S.A. poza blachami grubymi stanowiącymi jej główny produkt, wytwarza takŜe stal we wlewkach i koks. Grupa PHS S.A., do której naleŜy Huta Stali Częstochowa Sp. z o.o., jest holdingiem grupującym cztery huty, tj. PHS Hutę Katowice S.A., PHS Hutę im. T. Sendzimira S.A., PHS Hutę Florian S.A. oraz Hutę Cedler S.A. Huty zgrupowane w holdingu PHS S.A. wytwarzają łącznie 70% produkowanych w Polsce wyrobów hutniczych. I tak: PHS Huta Katowice S.A . jest producentem półwyrobów, kształtowników i profili oraz szyn; PHS Huta im. T. Sendzimira S.A. jest producentem blach i taśm walcowanych na zimno, blach ocynkowanych ogniowo i elektrolitycznie, blach gorącowalcowanych o grubości 6-12 mm oraz rur stalowych ze szwem czarnych, ocynkowanych i kołnierzowych; PHS Huta Cedler S.A. jest producentem walcówki, prętów i drutów okrągłych oraz taśm walcowanych na zimno; 4 Huta Florian S.A. jest producentem taśm zimnowalcowanych, blach stalowych powlekanych i ocynkowanych oraz kształtowników giętych z taśmy. Rynek właściwy w sprawie. W myśl art. 4 pkt 8 ustawy antymonopolowej, przez rynek właściwy rozumie się rynek towarów, które ze względu na ich przeznaczenie, cenę oraz właściwości, w tym jakość, są uznawane przez ich nabywców za substytuty oraz są oferowane na obszarze na którym, ze względu na ich rodzaj i właściwości, istnienie barier dostępu do rynku, preferencje konsumentów, znaczące róŜnice cen i koszty transportu, panują zbliŜone warunki konkurencji. A zatem rynek ten wyznaczają zasadniczo dwa elementy: towar ( rynek produktowy ) i terytorium ( rynek geograficzny ). W niniejszej sprawie za rynek właściwy w ujęciu produktowym naleŜy uznać rynek wyrobów hutniczych, poniewaŜ na tym rynku koncentruje się działalność aktywnego uczestnika przedmiotowej koncentracji zarówno na szczeblu produkcji jak i obrotu hurtowego (poprzez Hutę „Andrzej” S.A. – producenta rur stalowych ze szwem oraz spółki: GCB Centrostal Bydgoszcz S.A. i Spółkę Finansową S.A – prowadzących działalności w zakresie hurtowego handlu róŜnorodnymi wyrobami hutniczymi). RównieŜ pasywnego uczestnika koncentracji, tj. Hutę Stali Częstochowa Sp. z o.o. po przejęciu działalność Huty Częstochowa S.A., naleŜy zaliczyć do grona producentów wyrobów hutniczych w zakresie blach grubych. Natomiast za rynek w ujęciu geograficznym naleŜy uznać rynek europejski, bowiem polski rynek wyrobów hutniczych dotychczas nie był chroniony barierami celnymi (tymczasowe – na okres 200 dni – cła ochronne wprowadzono dopiero w sierpniu br.) i z tego m.in. względu występuje wysoki (i wciąŜ rosnący) import tych wyrobów, który w latach 2000 – 2001 pokrywał juŜ ponad 30% krajowego zuŜycia wyrobów hutniczych. Do Polski wyroby hutnicze importowane są głównie z Niemiec, Rosji, Ukrainy, a takŜe ze Słowacji i Czech. Rośnie znacząco import przetworzonych produktów ze stali z Francji, Finlandii, Austrii i Szwecji. Jest to import wyrobów nie produkowanych w Polsce lub wyrobów o wysokich wymogach jakościowych. Tak wysoki import wskazuje na to, iŜ rynek wyrobów hutniczych jest rynkiem otwartym, moŜna zatem przyjąć, Ŝe zbliŜone warunki konkurencji w zakresie produkcji i sprzedaŜy wyrobów hutniczych występują na rynku europejskim. Struktura rynku. Do chwili utworzenia w czerwcu b.r. holdingu PHS S.A. polski sektor hutnictwa Ŝelaza i stali składał się z 25 hut, z których większość zaliczana była do tzw. surowcowych, 5 czyli wytwarzających stal w stalowniach elektrycznych i konwertorowych na potrzeby własnej produkcji wyrobów gotowych, które to wyroby moŜna podzielić na trzy podstawowe grupy: 1) wyroby płaskie, tj. blachy i taśmy, 2) wyroby długie, tj. pręty, kształtowniki i profile oraz szyny, 3) rury (ze szwem i bez szwu). Konsolidacja dokonana w polskim hutnictwie zgodna jest z procesem globalizacji światowej produkcji stali, a takŜe z podobnymi procesami na rynku europejskim. Tylko na przestrzeni trzech ostatnich lat w Europie doszło do przeprowadzenia dwóch duŜych fuzji, w wyniku których powstał w 1999 r. jeden z największych na świecie koncernów stalowych, tj. Corus (z połączenia British Steel i holenderskiej grupy Hoogovens), a pod koniec 2001 r. Komisja Europejska wyraziła zgodę na połączenie spółek Usinor (Francja), Aceralia (Hiszpania) i Arbed (Luksemburg). Dzięki tej koncentracji powstała firma produkująca jedną czwarta wytwarzanej w Europie stali. Utworzenie holdingu PHS S.A. miało zatem na celu nie tylko dokonanie restrukturyzacji polskiego hutnictwa Ŝelaza i stali, ale równieŜ stworzenie polskiemu hutnictwu warunków do nawiązania skutecznej konkurencji z producentami europejskimi. Uczestnicy koncentracji na rynku właściwym. Jak ustalił organ antymonopolowy T.F. „Silesia” przejmując kontrolę nad Hutą Stali Częstochowa Sp. z o.o. w rzeczywistości przejmie kontrolę nad Hutą Częstochowa S.A., będącą największym krajowym producentem blach grubych, a takŜe ich znaczącym eksporterem – w 2001 r. eksport wynosił 34,2% całkowitej sprzedaŜy blach zrealizowanej przez Hutę. Asortyment produkowanych przez Hutę blach i ich jakość odpowiada poziomowi producentów europejskich. Huta dzięki dobrym, utrwalonym kontaktom na rynkach eksportowych, głównie krajów Unii Europejskiej, ma moŜliwość elastycznego lokowania swojego produktu w eksporcie w granicach od 120 tys. do 160 tys. Mg rocznie, co według szacunku Huty daje jej 1,3% – 1,8% udziału w rynku Unii Europejskiej. W sytuacji rynkowej, jaka ukształtowała się w roku ubiegłym i przez trzy kwartały roku bieŜącego udział Huty Częstochowa S.A. w krajowym rynku blach grubych wynosił ok. 35%. Pozostała część krajowego zapotrzebowania na blachy pokrywana była importem (41%) i przez krajowych konkurentów Huty (24%), tj. spółki EUROBLACHA S.A. i HK Walcownia Blach Grubych „Batory” Sp. z o.o. T.F. „Silesia” sprawuje równieŜ kontrolę nad Hutą „Andrzej” S.A., producentem rur stalowych bez szwu. Są to wyroby hutnicze o wysokich parametrach jakościowych, znajdujące zastosowanie do przesyłu płynów pod wysokim ciśnieniem. Udział Huty 6 „Andrzej” S.A. w krajowym rynku wyrobów hutniczych w zakresie ww. asortymentu szacowany był w 2001 r. na poziomie 11%. Jednocześnie zgodnie z definicjami rynków właściwych, na które koncentracja wywiera wpływ, zawartymi w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 kwietnia 2002 r . w sprawie zgłoszenia zamiaru koncentracji przedsiębiorców ( Dz. U. Nr 37, poz. 334), w przedmiotowej koncentracji nie ma rynków, na które koncentracja wywierałaby wpływ w układzie horyzontalnym lub konglomeratowym , bowiem huty, nad którymi będzie sprawować kontrolę T.F. „Silesia”, tj. Huta „Andrzej” S.A. i Huta Stali Częstochowa Sp. z o.o., produkują róŜne asortymenty wyrobów hutniczych, a zatem w wyniku zamierzonej koncentracji nie dojdzie do sumowania udziałów na Ŝadnym rynku produktowym, zaś udział rynkowy tych hut nie przekracza 40% udziału w jakimkolwiek rynku właściwym. Rynkiem, na który koncentracja moŜe wywierać wpływ w układzie wertykalnym , jest rynek blach grubych, z tego względu, iŜ w Polsce na tym rynku produktowym indywidualny udział Huty Stali Częstochowa Sp. z o.o. będzie przekraczać 30%. Na podstawie materiału zgromadzonego w sprawie i powyŜszych ustaleń organ antymonopolowy zwaŜył, co następuje. Przepis art. 17 ustawy antymonopolowej stanowi, iŜ Prezes Urzędu wydaje zgodę na dokonanie koncentracji, w wyniku której nie powstanie lub nie umocni się pozycja dominująca na rynku i wskutek czego konkurencja na rynku nie zostanie istotnie ograniczona. Dla zastosowania tego przepisu niezbędne jest zatem wykazanie, Ŝe wskutek koncentracji: a) nie powstanie lub nie umocni się pozycja dominująca, b) konkurencja na rynku nie zostanie istotnie ograniczona. Ad a) Definicja pozycji dominującej określona jest w art. 4 pkt 9 ustawy antymonopolowej. Zgodnie z tą definicją, dominująca pozycja rynkowa przedsiębiorcy to pozycja, która umoŜliwia mu zapobieganie skutecznej konkurencji na rynku właściwym poprzez stworzenie mu moŜliwości działania w znacznym stopniu niezaleŜnie od konkurentów, kontrahentów oraz konsumentów. Ustawa wprowadza domniemanie, Ŝe przedsiębiorca ma pozycję dominującą, jeŜeli jego udział w rynku przekracza 40 %. Jak wykazało niniejsze postępowanie zamierzona transakcja nie doprowadzi do powstania lub umocnienia się pozycji dominującej na Ŝadnym rynku produktowym, na którym będą prowadzić działalność huty kontrolowane przez T.F. „Silesia”. Przejęcie przez T.F. „Silesia” faktycznej kontroli nad Hutą Częstochowa S.A. nie wpłynie 7 na dotychczasową strukturę rynku wyrobów hutniczych, bowiem nie występuje horyzontalna styczność działalności Huty Częstochowa S.A. i Huty „Andrzej” S.A., kontrolowanej dotychczas przez T.F. „Silesia”. RównieŜ wiodąca pozycja Huty Częstochowa S.A. na polskim rynku blach grubych nie oznacza, Ŝe Huta moŜe działać niezaleŜnie od konkurentów czy konsumentów, bowiem potencjalna siła rynkowa Huty jest w znacznej mierze ograniczana przez konkurencyjny import (41%), a takŜe konkurentów krajowych. W wymiarze zaś rynku europejskiego, udział Huty Częstochowa S.A. jest tak mały (nie przekracza 2%), Ŝe nawet po koncentracji i wsparciu finansowym ze strony T.F. „Silesia”, osiągniecie przez Hutę pozycji konkurencyjnej na tym rynku, będzie raczej mało prawdopodobne. Ad b) Drugą z przesłanek, którą naleŜy wykazać wyraŜając zgodę na dokonanie koncentracji, jest brak istotnego ograniczenia konkurencji. Skoro planowana transakcja nie spowoduje zmiany w dotychczasowej strukturze rynku wyrobów hutniczych, na którym prowadzą działalność uczestnicy transakcji, nie przyczyni się równieŜ do istotnego ograniczenia konkurencji na tym rynku. Reasumując naleŜy stwierdzić, iŜ planowana koncentracja spełnia przesłanki określone w art. 17 ustawy antymonopolowej. Stąd wyraŜenie zgody na dokonanie koncentracji jest uzasadnione. Wobec powyŜszego orzeczono jak w sentencji. Od niniejszej decyzji stronie przysługuje odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie – sądu antymonopolowego za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwóch tygodni od dnia doręczenia decyzji. Z upowaŜnienia Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Dyrektor Departamentu Przemysłu i Infrastruktury Andrzej Graduszyński Otrzymuje: Zarząd Towarzystwa Finansowego „Silesia” Sp. z o.o. ul. Moniuszki 7 40-005 Katowice