DDI-106/2002

PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW L.dz. DDI-I-411-67/811/02/RK Warszawa dn., 5 grudnia 2002 r. DECYZJA Nr DDI -106/02 Na podstawie art. 17 w związku z art. 12 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 15 grudnia o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. nr 122 poz. 1319 z póź. zm.), Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów wydaje zgodę na dokonanie koncentracji, polegającej na przejęciu przez Rafinerię Gdańską S.A. z siedzibą w Gdańsku bezpośredniej kontroli nad Preem Terminale Rzeczne Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie, w wyniku nabycia 100 % udziałów tej spółki. UZASADNIENIE W dniu 4 listopada 2002 r. do Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów wpłynął od Rafinerii Gdańskiej S.A. z siedzibą w Gdańsku (zwanej dalej Rafinerią Gdańską) wniosek zgłoszenia zamiaru koncentracji przedsiębiorców, polegającej na przejęciu przez ten podmiot bezpośredniej kontroli nad Preem Terminale Rzeczne Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie (zwanej dalej Preem Terminale Rzeczne). W związku z tym, iŜ: - spełnione zostały niezbędne przesłanki uzasadniające obowiązek zgłoszenia koncentracji, bowiem łączny obrót ww. podmiotów w roku obrotowym poprzedzającym rok zgłoszenia przekraczał 50 mln euro, tj. wartość podaną w art. 12 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , - przejęcie kontroli przez jednego z przedsiębiorców nad innym przedsiębiorcą jest jednym ze sposobów koncentracji, określonym w art. 12 ust. 2 pkt 2 ww. ustawy, - nie występuje w tej sprawie Ŝadna okoliczność z katalogu przesłanek ezgoneracyjnych, wymienionych w art. 13 ww. ustawy, powodująca odstąpienie od konieczności zgłoszenia koncentracji, Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, zwany dalej organem antymonopolowym, wszczął postępowanie w niniejszej sprawie, o czym powiadomił stronę pismem z dnia 7 listopada 2002 r. 2 Transakcja została zgłoszona bez naruszenia terminu o którym mowa w art. 94 ust. 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów . Wstępna umowa sprzedaŜy udziałów Preem Terminale Rzeczne podpisana została pomiędzy Rafinerią Gdańską a Preem Polska Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie (zwaną dalej Preem Polska) w dniu 6 listopada 2002 r., a więc juŜ po złoŜeniu wniosku zgłoszenia zamiaru koncentracji. W trakcie postępowania Prezes Urzędu ustalił, co następuje: Przyczyny i opis transakcji Przedmiotowa koncentracja polega na nabyciu przez Rafinerię Gdańską 100 % udziałów Preem Terminale Rzeczne. [tajemnica przedsiębiorstwa] Przyczyną przedmiotowej koncentracji, z punktu widzenia Rafinerii Gdańskiej, jest chęć zwiększenia sprzedaŜy paliw Rafinerii Gdańskiej na rynku krajowym oraz poprawa jakości sprzedaŜy świadczonej jako hurtownik paliw. Przyczyną koncentracji z punktu widzenia PREEM Polska, jest podjęcie przez grupę kapitałową PREEM decyzji o wyjściu z rynku polskiego. Uczestnicy koncentracji Rafineria Gdańska Rafineria Gdańska jest pionowo zintegrowaną firmą naftową. W chwili obecnej główni akcjonariusze spółki to Nafta Polska S.A. (75 %) i Skarb Państwa (10%). Rafineria Gdańska to druga, po PKN ORLEN S.A., spółka zajmująca się przerobem ropy naftowej w Polsce. Zakres działalności obejmuje przerób ropy naftowej, a takŜe samodzielny zakup surowca i komponentów potrzebnych do produkcji. Produkcja Rafinerii Gdańskiej stanowi obecnie kilkanaście procent krajowego rynku paliw i około 30 procent rynku olejów silnikowych. Podstawowe instalacje Rafinerii Gdańskiej zgrupowane są w trzech zintegrowanych blokach produkcyjnych: paliwowym (o zdolności przerobowej 4,5 mln ton rocznie), olejowym (o zdolności produkcyjnej 250 tys. ton olejów bazowych) oraz ostatnio wybudowanym kompleksie hydrokrakingu (o zdolności przerobowej 1,4 mln ton rocznie). Blok olejowy Rafinerii Gdańskiej to jeden z większych ośrodków produkcji olejów smarowych w Europie. Rafineria Gdańska sprzedaje znaczną część wyprodukowanych paliw poprzez sieć hurtowni paliw oraz ponad 300 stacji paliw (jest to druga pod względem ilości stacji sieć sprzedaŜy w Polsce). Sieć sprzedaŜy hurtowej obejmuje swoim zasięgiem cały kraj. Aktualnie funkcjonuje 11 patronackich hurtowni paliwowych oraz 13 regionalnych dystrybutorów olejów smarowych dostarczających paliwa i oleje do prywatnych stacji, warsztatów samochodowych oraz sklepów motoryzacyjnych. Dzięki systemowi rurociągów Rafineria Gdańska posiada połączenie z terminalem 3 naftowym Portu Północnego w Gdańsku (o zdolności przeładunkowej 33 mln ton rocznie) oraz z rurociągiem "Przyjaźń" 1 . Preem Terminale Rzeczne Preem Terminale Rzeczne jest podmiotem naleŜącym do szwedzkiej grupy naftowej Preem. Działalność spółek wchodzących w skład tej grupy związana jest głównie z produkcją i handlem paliwami płynnymi. Koncern wchodzi w skład międzynarodowej grupy przemysłowej, naleŜącej do saudyjskiego biznesmena Mohammeda Al-Amoudi, dzięki czemu posiada pewny dostęp do złóŜ ropy naftowej. Preem posiada dwie rafinerie zlokalizowane w Szwecji: w Goeteborgu i w Lysekil. Rafinerie te przerabiają 15 milionów ton ropy naftowej rocznie, z czego część jest eksportowana, głównie do Skandynawii, Niemiec i Polski 2 . W chwili obecnej Preem Terminale Rzeczne nie podjęła jeszcze działalności. [tajemnica przedsiębiorstwa] Rynki właściwe w sprawie W myśl art. 4 pkt 8 ustawy antymonopolowej, przez rynek właściwy rozumie się rynek towarów, które ze względu na ich przeznaczenie, cenę oraz właściwości, w tym jakość, są uznawane przez ich nabywców za substytuty oraz są oferowane na obszarze, na którym, ze względu na ich rodzaj i właściwości, istnienie barier dostępu do rynku, preferencje konsumentów, znaczące róŜnice cen i koszty transportu, panują zbliŜone warunki konkurencji. A zatem rynek ten wyznaczają zasadniczo dwa elementy: towar (rynek produktowy) i terytorium (rynek geograficzny). Biorąc pod uwagę określone wyŜej kryteria ustawowe, stwierdzić naleŜy, iŜ w niniejszej koncentracji rynkami właściwymi, pod względem produktowym, wspólnymi dla Rafinerii Gdańskiej i Preem Terminale Rzeczne 3 są rynki: 1 SprzedaŜy hurtowej benzyn (benzyny słuŜą jako paliwo do zasilania silników w pojazdach samochodowych) 2 SprzedaŜy hurtowej oleju napędowego (olej napędowy słuŜy jako paliwo do zasilania silników wysokopręŜnych - diesel’a w pojazdach samochodowych) 3 SprzedaŜy hurtowej i dla klientów instytucjonalnych lekkiego oleju opałowego (olej opałowy jest wykorzystywany w celu ogrzewania mieszkań, domów oraz budynków niemieszkalnych) 1 w oparciu o www.rg.pl 2 w oparciu o www.preem.pl 3 PREEM Terminale Rzeczne w chwili obecnej nie prowadzi działalności, w związku jednak z tym, iŜ przed dokonaniem koncentracji przejmie Dział Handlowy Preem Polska, w dalszej części decyzji przedmiot działalność Działu Handlowego jest traktowany jako przedmiot działalności PREEM Terminale Rzeczne 4 Określając rynek geograficzny dla ww. rynków produktowych, naleŜy zwrócić uwagę na fakt, iŜ obecnie brak jest kontyngentów i ceł na import paliw do Polski. Na koszty importu wpływa konieczność utrzymywania zapasów obowiązkowych od zrealizowanego importu oraz koszty transportu. Ponadto, na obrót paliwami na terytorium Polski - jeŜeli roczna wartość obrotu przekracza równowartość 500 000 euro - wymagane jest, stosownie do zapisów ustawy Prawo energetyczne, posiadanie koncesji, którą wydaje Prezes Urzędu Regulacji Energetyki. Podmiot ubiegający się o koncesję musi mieć siedzibę na terytorium Polski. Nie są to jednak ograniczenia, które hamują import paliw do Polski. Wielkość importu i jego kierunek uzaleŜniony jest głównie od róŜnic, jakie występują pomiędzy cenami paliw obowiązujących u polskich producentów, a producentów w krajach sąsiednich. Polscy producenci, podobnie jak inni producenci w Europie, ustalają ceny paliw płynnych w oparciu o notowania tych paliw na światowych giełdach, z uwzględnieniem podatku akcyzowego oraz kosztów związanych z transportem i przeładunkiem. Ponadto, przy ustalaniu cen paliw brany jest pod uwagę szereg tzw. czynników niewymiernych tj.: − ocena sytuacji na światowych rynkach paliw, uwzględniająca prognozy związane z kształtowaniem się poziomu zapasów ropy naftowej i paliw, potencjalnego popytu oraz przewidywanych zmian cen ropy naftowej i paliw na świecie, − ocena aktualnej sytuacji na rynku paliw płynnych w Polsce, uwzględniającej aktualne i przewidywane w najbliŜszych tygodniach zapotrzebowanie na paliwa, − ocena stanu zapasów paliw posiadanych przez producenta, − skala importu paliw oraz przewidywane zamierzenia potencjalnych importerów, − ocena zachowań rynkowych i poziomu cen paliw w innych rafineriach, zwłaszcza leŜących w pobliŜu Polski, − ocena skutków nieuczciwej konkurencji, np. sprowadzanie przez importerów oleju napędowego jako oleju opałowego. W przypadku kiedy ceny polskich producentów są znacznie wyŜsze od cen producentów z sąsiednich krajów, import wzrasta, natomiast kiedy róŜnice te są niewielkie lub ceny obowiązujące u polskich producentów są korzystniejsze (niŜsze), import spada. Wielkość importu nie jest więc wielkością statyczną. Wielkość ta zmienia się w zaleŜności od sytuacji na rynku paliwowym, w szczególności od kształtujących się tam cen. Udział importu w zaopatrzeniu rynku polskiego wynosił 4 : - 23 % w 1998 r., - 15 % w 1999 r., - 13 % w 2000 r., - 15 % w 2001 r., 4 Zródło: PIPP, Nafta Polska 5 - 19 % w I kw. 2002 r. W poprzednich latach produkcja polskiego sektora naftowego nie była wystarczająca, aby zaspokoić popyt na paliwa na polskim rynku. W związku z tym, część konsumowanych paliw musiała pochodzić z importu. Na zmianę udziału importu w ogólnej konsumpcji paliw wpływa fakt, iŜ w ostatnich latach spada konsumpcja paliw w Polsce. W chwili obecnej, z powodu malejącej konsumpcji oraz jednoczesnego wzrostu mocy przerobowych polskich rafinerii, wydaje się, iŜ rynek polski nie powinien być juŜ uzaleŜniony od importu. Nie oznacza to, Ŝe w przyszłości takiego importu nie będzie. W sytuacji korzystnych cen polskich producentów, będzie on jednak kształtował się na niskim poziomie. PoniŜszy wykres ilustruje kształtowanie się sprzedaŜy benzyn w latach 1999 – 2001 (w tys. ton), z uwzględnieniem podziału na produkcję krajową i import 5 . 2658 3029 3631 3910 3876 3717 3787 3850 4265 3840 1340 1083 1007 1158 1337 1691 1674 1680 825 871 0 1000 2000 3000 4000 5000 6000 1992 1993 1994 1995 1996 1997 1998 1999 2000 2001 rok produkcja import Mając na uwadze powyŜsze, naleŜy stwierdzić, iŜ rynku geograficznego dla hurtowej sprzedaŜy benzyn, oleju napędowego oraz oleju opałowego nie moŜna zawęŜać do terytorium Polski. Z uwagi jednak na fakt, iŜ przedmiotowa koncentracja wywrze skutki na terytorium Polski, zasadne jest - aby wyznaczając w niniejszej sprawie rynek geograficzny - przyjąć, iŜ jest to jednak rynek obejmujący obszar Polski. 5 Zródło: POPiHN 6 Dane dotyczące konsumpcji paliw w Polsce zawierają juŜ ilość paliw importowanych. Przy obliczaniu udziałów w rynku podmiotów biorących udział w przedmiotowej koncentracji, naleŜy kierować się tymi właśnie danymi. Podejście to umoŜliwi oszacowanie aktualnego stanu rynku hurtowej sprzedaŜy benzyn, oleju napędowego oraz oleju opałowego, unikając zawęŜenia spektrum analizy tylko do terytorium Polski. Podkreślić w tym miejscu naleŜy ponownie, iŜ udział importu nie jest wartością statyczną - będzie wzrastał lub spadał, w zaleŜności od róŜnic jakie występują pomiędzy cenami polskich producentów, a cenami w imporcie. TakŜe obszaru z jakiego następuje import paliw, w Ŝaden sposób nie moŜna uznać za statyczny. W zaleŜności od kształtujących się cen, a takŜe innych czynników (tzw. niewymiernych), obszar ten będzie wzrastał lub zmniejszał się. Zmieniać się teŜ będzie geografia importu paliw do Polski, tzn. kierunek z jakich krajów będzie następował import. Geografię importu paliw do Polski w I kwartale 2002 r. przestawia poniŜszy wykres 6 Zachód 20% Południe 27% Wschód 43% Morze Bałtyckie 10% Uwzględniając poszczególne kraje, kierunki importu przestawiają się następująco 7 : - Rosja 32,3 %, - Niemcy 19,8 %, - Słowacja 18,2 %, - Czechy 8,5 %, - Litwa 7,5 %, - Szwecja 5,7 %, - Białoruś 4,1 %. 6 Na podstawie danych Nafty Polskiej 7 j.w. 7 Uczestnicy koncentracji na rynku właściwym, na który koncentracja wywiera wpływ w układzie horyzontalnym Zgodnie z definicją zawartą w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 kwietnia 2002 r. w sprawie zgłoszenia zamiaru koncentracji przedsiębiorców (Dz. U. Nr 37, poz. 334), rynkiem właściwym, na który koncentracja wywiera wpływ w układzie horyzontalnym (poziomym), jest kaŜdy rynek produktowy, na którym zaangaŜowani są co najmniej dwaj przedsiębiorcy uczestniczący w koncentracji (rynki wspólne) i gdzie koncentracja prowadzi do uzyskania łącznego udziału w rynku geograficznym w wysokości większej niŜ 20 %. Jak wspomniano powyŜej, rynkami wspólnymi dla podmiotów biorących udział w koncentracji są rynki sprzedaŜy hurtowej benzyn, sprzedaŜy hurtowej oleju napędowego oraz sprzedaŜy hurtowej i do klientów instytucjonalnych lekkiego oleju opałowego. Udział Rafinerii Gdańskiej oraz Preem Terminale Rzeczne w ww. rynkach na terytorium Polski przestawia poniŜsza tabela. [tajemnica przedsiębiorstwa] Biorąc pod uwagę fakt, Ŝe łączny udział uczestników koncentracji na toŜsamych rynkach produktowych, jedynie na rynku sprzedaŜy hurtowej i do klientów instytucjonalnych lekkiego oleju opałowego przekracza 20 %, uznać naleŜy, Ŝe zamierzona koncentracja, w układzie horyzontalnym, wywiera wpływ jedynie na ten rynek. W związku jednak z tym, iŜ rynki wspólne występujące w przedmiotowej sprawie tj. rynek sprzedaŜy hurtowej benzyn, rynek sprzedaŜy hurtowej oleju napędowego oraz rynek sprzedaŜy hurtowej i do klientów instytucjonalnych lekkiego oleju opałowego są ze sobą ściśle powiązane i składają się łącznie na rynek sprzedaŜy hurtowej paliw płynnych (dystrybutorzy hurtowi oferują jednocześnie pełną gamę paliw tj. zarówno benzyny, olej napędowy oraz olej opałowy, nie ograniczając się wyłącznie do jednego produktu), zasadne jest, aby rozwaŜania dotyczące rynku hurtowego oleju opałowego, odnosiły się takŜe do innych rynków właściwych wspólnych, na które jednak przedmiotowa koncentracja nie wywiera wpływu w układzie horyzontalnym, z uwagi na nieprzekraczanie 20 % udziału w tych rynkach. Rynek sprzedaŜy hurtowej oleju opałowego – jak i pozostałe rynki paliwowe - jest ściśle związany z produkcją paliw. Sprawia to, Ŝe największe udziały w tym rynku naleŜą do rafinerii. Dotyczy to w szczególności Polskiego Koncernu Naftowego ORLEN S.A. oraz Rafinerii Gdańskiej S.A. Podmioty te są największymi producentami paliw płynnych w Polsce i jednocześnie posiadają największy udział w ich sprzedaŜy hurtowej. Pozostałe polskie rafinerie tzw. rafinerie południowe (Rafineria Jedlicze S.A., Rafineria Czechowice S.A., Rafineria Jasło S.A., Rafineria Jedlicze S.A., Rafineria Trzebinia S.A.), mają w porównaniu z nimi duŜo mniejszy przerób, a w związku z tym nie odgrywają tak duŜej roli w tym segmencie rynku. Przypuszcza się, iŜ rafinerie południowe, z uwagi na małą opłacalność przerobu w nich ropy naftowej (duŜa odległość od rurociągów, stosunkowo mała moc przerobowa), skierują działalność na wybrane nisze rynku naftowego. W chwili obecnej ich pozycja w stosunku do innych graczy w hurtowym obrocie paliwami – poza PKN ORLEN S.A. i Rafinerią Gdańską - jest jednak znacząca. 8 PoniŜszy wykres przedstawia zdolność mocy przerobowych polskich rafinerii w 2002 r. 8 Zdolność przerobowa polskich rafinerii (w mln ton ropy naftowej) 17,8 4,5 1,5 PKN Orlen S.A. Rafineria Gdańska Rafienrie Południowe [tajemnica przedsiębiorstwa] Jak widać z powyŜszych wykresów, dominującą pozycję w sprzedaŜy paliw płynnych na polskim rynku ma PKN ORLEN S.A. Pozycja ta jest odzwierciedleniem jego silnej pozycji w przerobie ropy naftowej i produkcji paliw. Z uwagi na fakt, iŜ PKN ORLEN w ostatnim okresie zwiększył swoje moce przerobowe z około 12 mln ton ropy naftowej rocznie do ponad 17 mln ton rocznie, naleŜy spodziewać się wzmocnienia jego pozycji. Drugą pozycję w sprzedaŜy paliw płynnych na polskim rynku zajmuje Rafineria Gdańska. NaleŜy w tym miejscu zwrócić uwagę, iŜ jej udział jest juŜ jednak około 3-4 krotnie mniejszy niŜ udział PKN ORLEN S.A. Import, stanowi kilkanaście procent w podaŜy paliw. Z uwagi na rozproszenie podmiotów importujących paliwa, ich pozycja rynkowa jest jednak duŜo słabsza, niŜ wynikałoby to wyłącznie z udziału procentowego importu. Dominującą pozycję na rynku hurtowej sprzedaŜy paliw - podobnie jak w produkcji i sprzedaŜy detalicznej - posiada PKN ORLEN S.A. PoniŜsza tabela przedstawia łączny udział Rafinerii Gdańskiej i Preem na rynku hurtowej sprzedaŜy paliw w porównaniu z udziałem PKN ORLEN S.A. [tajemnica przedsiębiorstwa] Na rynku hurtowej sprzedaŜy paliw, obok PKN ORLEN S.A., Rafinerii Gdańskiej i rafinerii południowych działają takŜe firmy niezaleŜne - nie związane z polskimi producentami oraz spółki z grup kapitałowych koncernów zachodnich. Są to m.in. takie firmy jak: - A i C Petrol, 8 Na podstawie danych Nafty Polskiej S.A. 9 - Anwim, - DUO, - Dexpol, - Synchron, - Falco, - Witospol. Pozycja ww. firm na hurtowym rynku sprzedaŜy paliw przedstawia się jednak niekorzystnie w stosunku do dwóch największych polskich rafinerii. Udział Ŝadnej z tych firm nie przekracza 10 %. Firmy te kupują paliwo bądź od producentów krajowych lub importerów bądź same je importują. Powoduje to, Ŝe część paliw z obrotu hurtowego, znajduje się na tym samym szczeblu obrotu przynajmniej dwukrotnie. Pomimo, Ŝe paliwa sprzedawane w Polsce spełniać muszą wymagania polskich norm, to jednak w sytuacji recesji gospodarczej i wzrastającego bezrobocia, często w wyborze produktu przewaŜającą rolę odgrywa cena, a nie jakości produktu. Nasila się np. zjawisko zastępowania oleju napędowego lekkim olejem opałowym. W wyborze dostawcy marka paliw nie odgrywa, przy sprzedaŜy hurtowej, większego znaczenia. Prowadzenie działalności na rynku sprzedaŜy hurtowej paliw wiąŜe się z koniecznością posiadania silnego zaplecza infrastrukturalnego (bazy magazynowe, środki transportu) oraz z budową systemu dystrybucji. Tak więc zarówno wejście na ten rynek jak i rozszerzenie działalności oznacza poniesienie znacznych nakładów. Pomimo, iŜ nie są to bariery utrudniające w sposób istotny wejście (lub umocnienie pozycji) na polski rynek dla duŜych zagranicznych koncernów paliwowych, to jednak nie naleŜy przypuszczać, aby w najbliŜszym okresie doszło do diametralnych zmian w tym segmencie rynku. Strategiczną pozycję zachowają najprawdopodobniej PKN ORLEN S.A. oraz Rafineria Gdańska. Uczestnicy koncentracji na rynku właściwym, na który koncentracja wywiera wpływ w układzie wertykalnym Rynkiem właściwym, na który koncentracja wywiera wpływ w układzie wertykalnym (pionowym), jest kaŜdy rynek produktowy, jeŜeli równocześnie: - działa na nim co najmniej jeden przedsiębiorca uczestniczący w koncentracji, - jest on równocześnie rynkiem zakupu lub sprzedaŜy (poprzedni lub następny szczebel obrotu), na którym działa którykolwiek z pozostałych przedsiębiorców uczestniczących w koncentracji, - indywidualny lub łączny udział w rynku przedsiębiorców uczestniczących w koncentracji na tych rynkach przekracza 30 %, bez względu na to czy aktualnie istnieje powiązanie typu dostawca-odbiorca między tymi przedsiębiorcami. Rafineria Gdańska jest producentem paliw. Wyprodukowane przez siebie paliwa sprzedaje za pośrednictwem własnej sieci hurtowni oraz sieci stacji 10 benzynowych. Część wyprodukowanych przez Rafinerię Gdańską paliw jest eksportowana. Preem Terminale Rzeczne nie produkuje paliw. Spółka nabywa paliwa u producentów krajowych bądź je importuje. Nabytymi w ten sposób paliwami Preem Terminale Rzeczne zaopatruje sieć stacji paliw naleŜącą do Preem Polska oraz odsprzedaje innym detalistom tj. Statoil, BP, Shell. W chwili obecnej zdecydowana większość paliwa nabywanego przez Preem Terminale Rzeczne pochodzi z Rafinerii Gdańskiej. Jak wynika z powyŜszego, pomiędzy uczestnikami koncentracji zachodzą powiązania wertykalne na rynku paliw (benzyn, oleju napędowego, lekkiego oleju opałowego). Z uwagi jednak na fakt, iŜ podmioty te nie przekraczają na Ŝadnym z rynków właściwych 30 % udziału, naleŜy uznać, iŜ zamierzona koncentracja nie wywrze wpływu na rynek w układzie wertykalnym. Uczestnicy koncentracji na rynku właściwym, na który koncentracja wywiera wpływ w układzie konglomeratowym Rynkiem właściwym, na który koncentracja wywiera wpływ w układzie konglomeratowym, jest kaŜdy rynek produktowy, na którym między przedsiębiorcami uczestniczącymi w koncentracji nie istnieją Ŝadne powiązania (układy) horyzontalne i wertykalne, ale przynajmniej jeden przedsiębiorca uczestniczący w koncentracji posiada więcej niŜ 40 % udziału w jakimkolwiek rynku właściwym. Mając na uwadze fakt, Ŝe na Ŝadnym z rynków uczestnicy koncentracji nie dysponują udziałem przekraczającym 40 %, naleŜy uznać, Ŝe brak jest rynków, na które koncentracja wywarłaby wpływ w układzie konglomeratowym. Na podstawie materiału zgromadzonego w sprawie i powyŜszych ustaleń organ antymonopolowy zwaŜył, co następuje. Przepis art. 17 ustawy antymonopolowej stanowi, Ŝe Prezes Urzędu wydaje zgodę na dokonanie koncentracji, w wyniku której nie powstanie lub nie umocni się pozycja dominująca na rynku i wskutek czego konkurencja na rynku nie zostanie istotnie ograniczona. Dla zastosowania tego przepisu niezbędne jest zatem wykazanie, Ŝe wskutek koncentracji: a) nie powstanie lub nie umocni się pozycja dominująca, b) konkurencja na rynku nie zostanie istotnie ograniczona. Ad a) Definicja pozycji dominującej określona jest w art. 4 pkt 9 ustawy antymonopolowej. Zgodnie z tą definicją, dominująca pozycja rynkowa przedsiębiorcy to pozycja, która umoŜliwia mu zapobieganie skutecznej konkurencji na rynku właściwym poprzez stworzenie mu moŜliwości działania w znacznym stopniu niezaleŜnie od konkurentów, kontrahentów oraz konsumentów. Ustawa wprowadza domniemanie, Ŝe przedsiębiorca ma pozycję dominującą, jeŜeli jego udział w rynku przekracza 40 %. 11 Jak wykazało niniejsze postępowanie, podmioty uczestniczące w koncentracji działają na wspólnych rynkach właściwych, jednak ich udział w tych rynkach jest daleki od wskazanego powyŜej 40 % udziału. Łączny udział Rafinerii Gdańskiej oraz Preem Terminale Rzeczne wynosi odpowiednio: [tajemnica przedsiębiorstwa] Pozycję dominującą na wszystkich tych rynkach w Polsce posiada PKN ORLEN S.A., którego udział na ww. rynkach oscyluje na poziomie około 60 %. Przedmiotowa koncentracja nie wpłynie na zmianę panującej sytuacji. Tym samym naleŜy uznać, iŜ w wyniku przedmiotowej koncentracji zarówno nie powstanie jak i nie umocni się pozycja dominująca uczestników koncentracji na jakimkolwiek rynku właściwym. Ad b) Zdaniem organu antymonopolowego, w przypadku niniejszej koncentracji nie dojdzie teŜ do ograniczenia konkurencji na ww. rynkach. Uzasadniając powyŜsze naleŜy stwierdzić, iŜ wpływ zamierzonej koncentracji na rynek Polski, a tym samym i istniejącą tam konkurencję, będzie nieznaczny. [tajemnica przedsiębiorstwa] W wyniku przedmiotowej koncentracji wzmocniona zostanie pozycja Rafinerii Gdańskiej na rynku sprzedaŜy hurtowej paliw. Z pewnością korzystnym wpływem na stan konkurencji jest umacnianie pozycji Rafinerii Gdańskiej, mogącej w ten sposób stworzyć przeciwwagę dla dominanta polskiego rynku paliw, jakim niewątpliwie jest PKN ORLEN S.A. oraz dla koncernów zagranicznych. Rafineria Gdańska nie jest, szczególnie w skali europejskiej, duŜym koncernem. Koncentracja skupiona wokół tego podmiotu jest więc jednym ze sposobów wzmocnienia jej pozycji. Rafineria Gdańska stanowi jedyną realną i naturalną przeciwwagę dla PKN ORLEN S.A. na szeroko rozumianym rynku paliw płynnych w Polsce, w tym takŜe na szczeblu obrotu hurtowego paliwami płynnymi. KaŜdy sposób na umacnianie jej pozycji naleŜy zatem uznać za pozytywny dla rozwoju konkurencji na tym rynku, bowiem w ten sposób będzie mogła skuteczniej konkurować z PKN ORLEN S.A. Silna konkurencja na rynku paliw płynnych moŜe jedynie pozytywnie wpłynąć na cenę i jakość paliw oferowanym klientom końcowym (konsumentom). Reasumując naleŜy stwierdzić, Ŝe planowana koncentracja spełnia przesłanki określone w art. 17 ustawy antymonopolowej i nie stwarza zagroŜenia dla konkurencji. Wobec powyŜszego orzeka się jak w sentencji. Na niniejszą decyzję, na postawie art. 78. ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , stronom przysługuje odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie - Sądu Antymonopolowego za pośrednictwem Prezesa UOKiK, w terminie dwóch tygodni od dnia doręczenia. 12 Z upowaŜnienia Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Dyrektor Departamentu Przemysłu i Infrastruktury Andrzej Graduszyński Otrzymuje: Rafineria Gdańska S.A. ul. Elbląska 135 80-718 Gdańsk