DDF-37/2002

PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW Warszawa, dnia 08.07.2002 r. DDF1-411/49/01/MP DECYZJA nr DDF - 37/02 Na podstawie art. 17 w związku z art. 12 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 122, poz. 1319 ze zm.) Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów wydaje zgodę na dokonanie koncentracji polegającej na przejęciu przez Provimi Polska Holding Sp. z o.o. z siedzibą w Osnowie pośredniej kontroli nad Rolimpex S.A. z siedzibą w Warszawie. UZASADNIENIE W dniu 21 grudnia 2001 r. Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, zwany dalej organem antymonopolowym, wszczął na podstawie art. 44 ust. 1 w związku z art. 12 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 122, poz. 1319 ze zm.), zwanej dalej ustawą o ochronie konkurencji, postępowanie antymonopolowe w sprawie koncentracji, polegającej na przejęciu przez Provimi Polska Holding Sp. z o.o. w Osnowie, zwanej dalej Provimi Polska, pośredniej kontroli nad Rolimpex S.A. w Warszawie, zwaną dalej Rolimpex. W pierwszym etapie realizacji planowanej koncentracji Rolimpex Pracownicy Sp. z o.o., jeden z akcjonariuszy Rolimpex, utworzy spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością, do której wniesie posiadane akcje Rolimpexu. Drugim etapem będzie nabycie wszystkich udziałów nowej spółki przez Provimi Polska, w wyniku czego stanie się ona właścicielem (pośrednio) 15% akcji i praw głosu na walnym zgromadzeniu akcjonariuszy Rolimpex. PowyŜsza transakcja spowoduje, Ŝe Provimi Polska zwiększy posiadany pakiet akcji Rolimpex z 24,45% do 39,45%. W takim samym stopniu wzrośnie liczba głosów Provimi Polska na walnym zgromadzeniu akcjonariuszy Rolimpex. Z uwagi na to, iŜ akcje Rolimpex dopuszczone są do publicznego obrotu, a istotna część akcjonariatu jest rozproszona, posiadanie przez jednego przedsiębiorcę 39,45% akcji (bezpośrednio 24,45% i pośrednio 15%) pozwala na sprawowanie kontroli nad tą Spółką. Z 2 uzyskanych od Provimi Polska informacji wynika, Ŝe łączny obrót przedsiębiorców uczestniczących w koncentracji - w roku obrotowym poprzedzającym rok zgłoszenia zamiaru koncentracji - przekroczył 50 mln EURO. Wobec spełnienia przesłanek art. 12 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 oraz niespełnienia przesłanek art. 13 pkt 1 lit. a) i pkt 2 ustawy o ochronie konkurencji na przedsiębiorcy przejmującym kontrolę spoczywał obowiązek zgłoszenia organowi antymonopolowemu zamiaru przedmiotowej koncentracji. Provimi Polska wchodzi w skład grupy, na czele której stoi włoska spółka Motedison Spa, prowadząca działalność za pośrednictwem następujących spółek holdingowych (wydzielonych w oparciu o segmenty rynku rolno - spoŜywczego): • Beghin Say - produkcja i dystrybucja cukru i produktów pochodnych, zarówno dla potrzeb przemysłu spoŜywczego, jak i dla produkcji chemicznej, biochemicznej oraz farmaceutycznej, • Cereol - przetwarzanie nasion oleistych i produkcja olejów roślinnych oraz protein i lecytyn (spółka ta jest właścicielem Zakładów Przemysłu Tłuszczowego „Kruszwica” S.A. w Kruszwicy), • Cerestar - produkcja skrobi i produktów pochodnych uŜywanych w przemyśle spoŜywczym, paszowym i w branŜach farmaceutycznej, chemicznej i papierniczej, • Provimi - produkcja pasz zwierzęcych. Grupa Provimi posiada 75 zakładów produkcyjnych w 25 krajach na całym świecie, a jej udział w światowym rynku pasz wynosi ok. [tajemnica przedsiębiorstwa]. Na rynku polskim prowadzi działalność za pośrednictwem spółek zaleŜnych: Provimi Polska, Provimi Polska Olsztynek Sp. z o.o. w Olsztynku, Provimi Polska Tworóg Sp. z. o.o. w Tworogu i Dana Feed Polska Sp. z o.o. w Zielonej Górze. Provimi Polska posiada udziały w trzech spółkach tj.: Provimi Polska Białystok Sp. z o.o. w Białymstoku, Provimi Polska Dobrzelin Sp. z o.o. w Dobrzelinie i Provimi Polska Bieganów Sp. z o.o. w Bieganowie i łącznie dysponuje 12 wytwórniami pasz, z tego 4 w województwie kujawsko-pomorskim i po jednej w województwach: zachodnio - pomorskim, śląskim, warmińsko - mazurskim, podlaskim, wielkopolskim, łódzkim, lubuskim i podkarpackim. Udział grupy Provimi w polskim rynku pasz przemysłowych w 2000 r. wyniósł ok. [tajemnica przedsiębiorstwa], w tym dla: drobiu - [tajemnica przedsiębiorstwa], trzody - [tajemnica przedsiębiorstwa], a dla bydła - [tajemnica przedsiębiorstwa]. Rolimpex jest produkcyjno - handlową spółką holdingową, specjalizującą się w sektorze rolno - spoŜywczym. Działalnością podstawową grupy jest produkcja pasz wspierana 3 przez branŜe: nasienną, przechowalniczą i handlową, które zapewniają stabilne zaopatrzenie branŜy paszowej w surowce, materiały i usługi oraz wspomagają ją w sprzedaŜy i dystrybucji. W skład grupy Rolimpex wchodzą 4 spółki zaleŜne, przy czym produkcją pasz zajmują się Dobropasz Grupa Rolimpex Sp. z o.o. w Bloku Dobryszyce i Dolnośląskie Wytwórnie Pasz "Dolpasz" S.A. we Wrocławiu, posiadające łącznie 13 wytwórni pasz zlokalizowanych na terenie województw: dolnośląskiego - 5, łódzkiego - 3 i po jednej w województwach: małopolskim, opolskim, śląskim, świętokrzyskim i warmińsko - mazurskim. Udział grupy Rolimpex w polskim rynku pasz przemysłowych ogółem w 2000 r. wyniósł ok. [tajemnica przedsiębiorstwa], w tym dla drobiu - [tajemnica przedsiębiorstwa], trzody - [tajemnica przedsiębiorstwa], a dla bydła - [tajemnica przedsiębiorstwa]. Przechowalnictwem zbóŜ zajmuje się spółka Rolimpex Dobre Miasto Sp. z o.o. w Dobrym Mieście, w której skład wchodzi 6 elewatorów (Dobre Miasto, Kętrzyn, Elbląg, Nidzica, Koronowo). Działalność nasiennicza prowadzona jest przez Rolimpex Nasiona Sp. z o.o. w Warszawie, która posiada 7 oddziałów zlokalizowanych w Iławie, Chełmie, Śremie, Lwówku Śl., Kozienicach, Pelplinie oraz Gorzowie Wlkp. Natomiast handel m.in.: melasą, cukrem, olejami roślinnymi, skrobią ziemniaczaną i śrutą sojową prowadzi bezpośrednio Rolimpex (spółka - matka). Jak podano w zgłoszeniu, przyczyną zamierzonej koncentracji jest uzyskanie korzyści przez jej uczestników, płynącej z integracji w zakresie zaopatrzenia i sprzedaŜy. Z uwagi na to, Ŝe działalność Spółek jest ulokowana w róŜnych częściach kraju, koncentracja będzie stanowiła rozszerzenie rynku geograficznego. Zdaniem Provimi Polska integracja przyczyni się do [tajemnica przedsiębiorstwa]. Omawiany zamiar koncentracji stanowi kolejne działanie Provimi Polska i Rolimpex zgłoszone do organu antymonopolowego. Dokonane wcześniej zgłoszenia dotyczyły zamiarów koncentracji polegających na: 1) nabyciu przez Central Soya Rolpol Holding Sp. z o.o. (obecnie Provimi Polska) akcji Rolimpex w ilości powodującej osiągniecie 48,90% głosów na walnym zgromadzeniu akcjonariuszy, do którego Prezes UOKiK nie zgłosił zastrzeŜeń zawiadomieniem z dnia 5 marca 2001 r. Nr DDF1 – 411/65/00/MP, 2) objęciu przez osobę pełniącą funkcję Prezesa Zarządu w spółce Provimi Polska Holding Sp. z o.o. z siedzibą w Osnowie, funkcji Członka Zarządu Rolimpex S.A. z siedzibą w Warszawie (decyzja z dnia 16 listopada 2001 r. Nr DDF1-411/37/01/MP). Organ antymonopolowy zwaŜył, co następuje 4 Przedmiotowa koncentracja polega na przejęciu przez Provimi Polska pośredniej kontroli nad Rolimpex S.A. W myśl art. 94 ust. 2 pkt 2 ustawy o ochronie konkurencji zgłoszenia zamiaru koncentracji przedsiębiorców, o którym mowa w art. 12 ust. 2 pkt 2 dokonuje przedsiębiorca przejmujący kontrolę. W niniejszej sprawie obowiązek zgłoszenia zamiaru koncentracji spoczywał zatem na Provimi Polska. Zgodnie z przesłanką art. 17 powołanej wyŜej ustawy organ antymonopolowy w drodze decyzji wydaje zgodę na dokonanie koncentracji, w wyniku której nie powstanie lub nie umocni się pozycja dominująca na rynku i wskutek czego konkurencja na tym rynku nie zostanie istotnie ograniczona. Przez pozycję dominującą (art.4 pkt 9 ustawy) rozumie się pozycję przedsiębiorcy, która umoŜliwia mu zapobieganie skutecznej konkurencji na rynku właściwym przez stworzenie mu moŜliwości działania w znacznym zakresie niezaleŜnie od konkurentów, kontrahentów oraz konsumentów; domniemywa się, Ŝe przedsiębiorca ma pozycję dominującą, jeŜeli jego udział w rynku przekracza 40%. Ocena oddziaływania koncentracji na stan konkurencji wymaga określenia rynków właściwych, zarówno w aspekcie produktowym jak i geograficznym, na które koncentracja wywiera wpływ. Z informacji zawartych we wniosku zgłoszeniowym wynika, iŜ rynki produktowe bezpośrednich uczestników koncentracji oraz grup kapitałowych, do których naleŜą, pokrywają się, gdyŜ zarówno Provimi Polska jak i Rolimpex funkcjonują w podstawowych obszarach swojej działalności na rynku pasz przemysłowych. Natomiast wspólnym rynkiem geograficznym, na którym działają uczestnicy koncentracji i na który ww. koncentracja będzie miała wpływ jest rynek polski Mówiąc o rynku polskim naleŜy uwzględnić fakt, Ŝe sprzedaŜ pasz przez poszczególne wytwórnie koncentruje się przewaŜnie na obszarze jednego lub kilku sąsiednich województw (jak wynika z przeprowadzonego przez organ antymonopolowy badania 60% objętych nim przedsiębiorców ponad połowę sprzedaŜy pasz realizuje w województwie, na terenie którego posiada wytwórnię pasz).. Według danych Głównego Urzędu Statystycznego produkcja pasz przemysłowych w Polsce wyniosła w 2000 r. 4275 tys. ton, z czego 3800 tys. ton stanowiły mieszanki średniobiałkowe, a 400 tys. ton koncentraty wysokobiałkowe. Według szacunków Instytutu Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki śywnościowej (dane IERiGś Rynek pasz, kwiecień 2002 ) produkcja pasz przemysłowych w 2001 r. wynosiła 4580 tys. ton, z czego 4060 tys. ton stanowiły mieszanki średniobiałkowe, a 445 tys. ton koncentraty wysokobiałkowe. Instytut przewiduje utrzymanie w 2002 r. produkcji pasz przemysłowych na poziomie zbliŜonym do 5 osiągniętego w 2001 r. (około 4570 tys. ton, w tym 4020 tys. ton mieszanek średniobiałkowych i 475 tys. ton koncentratów wysokobiałkowych). Krajowy rynek mieszanek paszowych i koncentratów jest aktualnie chroniony cłami w wysokości ok. 20% (nie dotyczy to wszystkich asortymentów). Bariera ta oraz koszty transportu powodują, Ŝe import wymienionych produktów jest nieznaczny. Sytuacja ta moŜe ulec zmianie w wyniku zniesienia barier celnych w momencie przystąpienia Polski do Unii Europejskiej. Wówczas o opłacalności importu będą decydowały jedynie ceny pasz i koncentratów w krajach Unii oraz koszty transportu. W szczególności moŜe nastąpić wzrost importu koncentratów, dla którego opłacalności koszty transportu mają mniejsze znaczenie. W strukturze podmiotowej rynku pasz przemysłowych dla zwierząt hodowlanych przewaŜają firmy małe. Na 715 firm działających na tym rynku, 54 naleŜały do grupy zatrudniających powyŜej 49 pracowników, 167 do grupy zatrudniających od 10 do 49 pracowników i 494 do grupy zatrudniających do 9 pracowników (dane według stanu na koniec 1999 r. podane przez IERiGś w Rynek pasz, kwiecień 2002 ). Według IERiGś struktura ta nie uległa w ciągu ostatnich 2 lat istotnym zmianom. Instytut w swoich opracowaniach przewiduje jednak wzrost koncentracji produkcji wynikający m.in. ze zmniejszania się liczby najmniejszych producentów pasz. Tendencja taka jest obserwowana w krajach naleŜących do Unii Europejskiej, dysponujących juŜ aktualnie znacznie wyŜszym poziomem koncentracji produkcji w przemyśle paszowym niŜ Polska. W celu dokonania oceny rynku pasz przemysłowych w Polsce organ antymonopolowy przeprowadził badanie ankietowe, m.in. pod kątem: • wielkości produkcji i sprzedaŜy pasz przemysłowych w 2000 i 2001 r., • zdolności produkcyjnych, stopnia ich wykorzystania oraz przewidywanych zmian w tym zakresie na przestrzeni najbliŜszych 3 lat, • kierunków sprzedaŜy pasz wg województw. Z analizy informacji uzyskanych od 51 firm zaliczających się do grupy małych, duŜych i średnich producentów wynika, Ŝe badani przedsiębiorcy posiadają 92 wytwórnie pasz i wyprodukowali w 2000 r. łącznie 3,5 mln ton, a w 2001 r. 4,0 mln ton pasz przemysłowych ogółem. Porównując wielkość produkcji pasz przemysłowych ogółem w 2001 r. i 2000 r. w 33 przypadkach (2/3 badanych przedsiębiorców) odnotowano wzrost produkcji. Natomiast w produkcji mieszanek średniobiałkowych wzrost miał miejsce u 30 przedsiębiorców, zaś w produkcji koncentratów w 15 przypadkach (na ogólną liczbę 37 producentów). Tendencję wzrostową produkcji pasz (zarówno mieszanek paszowych jak i 6 koncentratów) odnotowała równieŜ Provimi Polska. Natomiast w spółce Rolimpex nastąpił jedynie wzrost produkcji koncentratów. Potencjał produkcyjny badanych przedsiębiorców (w tym Provimi Polska i Rolimpex) wynosi ok. 5,5 mln t i wykorzystywany jest średnio w ok. 67%. Spośród badanych wytwórni w 10 planuje się rozbudowę posiadanych mocy produkcyjnych w okresie najbliŜszych 3 lat. Natomiast Provimi Polska i Rolimpex przewidują produkcję w ramach posiadanych zdolności produkcyjnych. PowyŜsze dane wskazują na tendencje rozwojowe w róŜnych segmentach branŜy paszowej. Z uzyskanych od badanych przedsiębiorców informacji wynika, iŜ najwięcej wytwórni pasz zlokalizowanych jest na terenie województw: wielkopolskiego (16), kujawsko - pomorskiego (12), warmińsko - mazurskiego (10), dolnośląskiego i mazowieckiego (po 8) oraz łódzkiego (7). Natomiast wytwórnie grup Rolimpex i Provimi Polska zlokalizowane są w róŜnych województwach (zbieŜność istnieje tylko na terenie województwa łódzkiego, warmińsko - mazurskiego i śląskiego). Jak wynika z zebranych w toku badania informacji, przedsiębiorcy uczestniczący w koncentracji spotykają się z konkurencją reprezentującą zarówno kapitał znanych zagranicznych producentów pasz, takich jak: Cargill w USA (Cargil Polska Sp. z o.o. w Warszawie), Dossche w Belgii (Dossche Poland Sp. z o.o. w Kaliszu), Land O'Lake w USA (Land O'Lake Ltd. Sp. z o.o. i Land O'Lake S.A. w Warszawie), De Heus Brokking Koudijs w Holandii (Koudijs Pasze Sp. z o.o. w Łęczycy), Guyorarc’h Nutrition Animale we Francji (Iłpasz S.A. w Iłowie i Paszutil S.A. w Stargardzie Szczecińskim), Hendrix w Holandii (Trouw Nutrition Polska Sp. z o.o. w Grodzisku Mazowieckim), jak i polski: Wytwórnia Pasz „Wipasz” Sp. z o.o. w Wadągu, Wytwórnia Pasz „Piast” w Lewkowicach, Golpasz S.A. w Golubiu Dobrzyniu, Wytwórnia Pasz i Koncentratów „Tasomix” Nowe Skalmierzyce, „Neorol” Sp. z o.o. w śerkowie, PPH „Spomis” w Gołańczy. Organ antymonopolowy na podstawie danych Głównego Urzędu Statystycznego i Instytutu Gospodarki śywnościowej i Ekonomiki Rolnictwa ustalił, iŜ udział (w %) w rynku polskim Grupy Provimi i Rolimpex w latach 2000 – 2001 w zakresie produkcji poszczególnych pasz wynosił: Grupa asortymentowa pasz Grupa Rolimpex Grupa Provimi Grupa Rolimpex+Provimi 2000/2001 2000/2001 2000/2001 pasze przemysłowe ogółem [tajemnica przedsiębiorstwa] 7 mieszanki ogółem koncentraty ogółem Udział ten w ostatnich latach utrzymywał się na stałym poziomie z lekką tendencją spadkową i był najwyŜszy w rynku koncentratów. Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi ocenia, iŜ potencjał produkcyjny firm działających na rynku pasz przemysłowych wynosi ok. 8 mln ton, zaś udział Provimi Polska i Rolimpex w tym potencjale na ok. [tajemnica przedsiębiorstwa]. Niezbędne zmiany, w kontekście zamierzonego przystąpienia Polski do Unii Europejskiej i wzrostu konkurencji na rynkach produktów Ŝywnościowych, jakie następują i będą następowały w krajowej produkcji rolnej, wymagają dostosowania równieŜ w sferze zaopatrzenia rolnictwa w środki produkcji. Konieczne będą więc takŜe zmiany technologiczne w produkcji pasz oraz rozszerzenie działalności producentów np. o szerszą informację o produktach i doradztwo Ŝywieniowe dla hodowców. Provimi Polska i Rolimpex prowadzą juŜ działania w tym zakresie i przewidywany jest ich dalszy rozwój po dokonaniu koncentracji. Przedmiotowa koncentracja moŜe zatem pozytywnie przyczynić się do upowszechnienia nowoczesnych metod Ŝywienia a tym samym poprawy efektywności produkcji zwierzęcej. Oceniając wpływ planowanej koncentracji na stan konkurencji na krajowym rynku produkcji pasz przemysłowych, organ antymonopolowy uwzględnił następujące przesłanki: - strukturę podmiotową rynku. Na rynku tym funkcjonuje kilkuset producentów pasz, w tym przedsiębiorcy o znacznym, chociaŜ mniejszym od uczestników koncentracji, potencjale produkcyjnym. Powoduje to, iŜ odbiorcy pasz mają zapewnione alternatywne źródła zaopatrzenia i swobodę wyboru dostawcy; • udział w rynku łączących się przedsiębiorców. W wyniku planowanej koncentracji jej uczestnicy osiągną udział w produkcji pasz przemysłowych wynoszący ok. [tajemnica przedsiębiorstwa]. Udział ten, choć wysoki, nie osiąga poziomu rodzącego domniemanie pozycji dominującej (ponad 40%). Ponadto, z uwagi na przedstawioną wyŜej strukturę rynku, przedsiębiorcy ci spotykać się będą z konkurencją ze strony pozostałych producentów pasz; • występowanie konkurencji nie tylko w skali krajowej, lecz równieŜ na rynkach lokalnych. Na terenie kaŜdego z województw, na których zlokalizowane są wytwórnie pasz naleŜące do Provimi Polska i Rolimpex prowadzi działalność od kilku do kilkunastu producentów pasz;- wpływ planowanej koncentracji na poprawę jakości obsługi odbiorców. Łączące się 8 podmioty będą mogły w szerszym zakresie stosować postęp techniczny i technologiczny w produkcji oraz rozwijać działalność informacyjno - doradczą dla hodowców; • przewidywane otwarcie rynku (zniesienie barier celnych) w związku z przystąpieniem Polski do Unii Europejskiej. Eliminacja dotychczasowych ograniczeń importowych w postaci ceł zwiększy otwartość rynku na konkurencję zewnętrzną. W szczególności oczekiwać moŜna zwiększonego importu w odniesieniu do koncentratów paszowych, gdyŜ w ich przypadku koszty transportu odgrywają mniejszą rolę; • tendencje koncentracyjne występujące w przemyśle paszowym w krajach europejskich. W świetle powyŜszego brak jest podstaw do stwierdzenia, iŜ w wyniku przedmiotowej koncentracji Provimi Polska osiągnie pozycję, która umoŜliwi spółce zapobieganie skutecznej konkurencji na rynku przez stworzenie jej moŜliwości działania w znacznym zakresie niezaleŜnie od konkurentów i konsumentów. Nie osiągnie więc pozycji dominującej w rozumieniu art. 4 pkt 9 ustawy o ochronie konkurencji. W ocenie organu antymonopolowego w wyniku realizacji planowanej koncentracji w polskim rynku pasz przemysłowych nie powstanie pozycja dominująca na rynku i wskutek czego konkurencja na rynku nie zostanie istotnie ograniczona. Zatem przedmiotowy zamiar koncentracji spełnia przesłanki art. 17 ustawy o ochronie konkurencji. Biorąc pod uwagę powyŜsze orzeczono jak w sentencji. Zgodnie z art. 78 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji od niniejszej decyzji przysługuje odwołanie do sądu antymonopolowego - za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów - w terminie dwutygodniowym od daty jej doręczenia. Z upowaŜnienia Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Marek Wojtkiewicz Dyrektor Departamentu Instytucji Finansowych, Usług i Rolnictwa Otrzymuje: Provimi Polska Holding Sp. z o.o., Osnowo