DAR-8/2003

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DAR – 411/09/03/EK Warszawa, 17.06.2003 r. DECYZJA Nr DAR...8.../2003 Na podstawie art. 17 w zwi ą zku z art. 12 ust. 1 i 3 pkt 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. nr 122 poz. 1319 z pó ź n. zm.) po przeprowadzeniu post ę powania antymonopolowego wszcz ę tego na wniosek Powszechnej Kasy Oszcz ę dno ś ci Bank Polski SA z siedzib ą w Warszawie Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów wyra ż a zgod ę na dokonanie koncentracji polegaj ą cej na obj ę ciu przez Powszechn ą Kas ę Oszcz ę dno ś ci Bank Polski SA z siedzib ą w Warszawie akcji Wschodniego Banku Cukrownictwa SA z siedzib ą w Lublinie, co spowoduje uzyskanie co najmniej 25% g ł osów na walnym zgromadzeniu ww. banku. Uzasadnienie W dniu 5 maja 2003 r. do organu antymonopolowego wp ł yn ęł o zg ł oszenie zamiaru koncentracji okre ś lonej w art. 12 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. nr 122 poz. 1319 z pó ź n. zm.), zwanej dalej „ustaw ą ”, polegaj ą cej na obj ę ciu przez Powszechn ą Kas ę Oszcz ę dno ś ci Bank Polski SA z siedzib ą w Warszawie (dalej „PKO”, „Bank” lub „Wnioskodawca”) akcji Wschodniego Banku Cukrownictwa SA z siedzib ą w Lublinie (dalej „WBC”), co spowoduje uzyskanie 25,14% g ł osów na walnym zgromadzeniu ww. banku. Wniosek zosta ł z ł o ż ony z przekroczeniem terminu, o którym mowa w art. 94 ust. 4 ustawy. W dniu 15 maja br., po uzupe ł nieniu przez PKO op ł aty od wniosku, stosownie do art. 77 ust. 2 w.w. ustawy oraz rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 12 kwietnia 2001 r. w sprawie wysoko ś ci op ł at od wniosków o wszcz ę cie post ę powania antymonopolowego oraz trybu ich uiszczania (Dz. U. nr 34 poz. 404), organ antymonopolowy wszcz ął post ę powanie antymonopolowe w przedmiotowej sprawie. W wyniku przeprowadzonego post ę powania organ antymonopolowy ustali ł i zwa ż y ł , co nast ę puje : Łą czny obrót przedsi ę biorców uczestnicz ą cych w koncentracji w roku obrotowym poprzedzaj ą cym rok zg ł oszenia, tj. w roku 2002, okre ś lony zgodnie z art. 15 ustawy oraz tre ś ci ą rozporz ą dzenia Rady Ministrów z dnia 23 maja 2001 r. w sprawie obliczania obrotu przedsi ę biorców uczestnicz ą cych w koncentracji (Dz. U. nr 60 poz. 611) wyniós ł 9,19 mld z ł , co oznacza, ż e przekroczy ł ustawowy próg równowarto ś ci 50 mln EURO. Nie wyst ę puje ż adna okoliczno ść z katalogu przes ł anek wymienionych w art. 13 ustawy uzasadniaj ą ca niezg ł oszenie koncentracji, zatem zamierzona koncentracja podlega zg ł oszeniu Prezesowi UOKiK. Zamierzona koncentracja polega na obj ę ciu przez Wnioskodawc ę pakietu akcji w podwy ż szonym kapitale zak ł adowym WBC co spowoduje uzyskanie ponad 25% g ł osów na walnym zgromadzeniu ww. spó ł ki, zgodnie z art. 12 ust.3 pkt 1 ustawy. G ł ówn ą przyczyn ą koncentracji jest trudna sytuacja finansowa WBC oraz wszcz ę cie post ę powania naprawczego i ustanowienie zarz ą du komisarycznego w WBC. Z uwagi na mo ż liwo ść skierowania przez Komisj ę Nadzoru Bankowego wniosku o og ł oszeniu upad ł o ś ci WBC oraz na mo ż liwo ść poniesienia przez Wnioskodawc ę wraz z innymi bankami kosztów z tytu ł u wyp ł aty ś rodków gwarantowanych z Bankowego Funduszu Gwarancyjnego w dniu 22 czerwca 2002 r. zosta ł o zawarte porozumienie pomi ę dzy 12 bankami, z udzia ł em Wnioskodawcy, którego celem jest udzielenie pomocy przy restrukturyzacji WBC w drodze stopniowego wygaszania do 2012 r. jego dzia ł alno ś ci zgodnie z programem zatwierdzonym przez Komisj ę Nadzoru Bankowego. Zgodnie z ww. programem przewiduje si ę obni ż enie kapita ł u zak ł adowego WBC z jednoczesnym jego podwy ż szeniem, w wyniku tej operacji uprzywilejowane co do g ł osu akcje w podwy ż szonym kapitale zak ł adowym WBC zostan ą obj ę te przez 12 banków, w tym przez Wnioskodawc ę , który osi ą gnie 25,14% g ł osów na walnym zgromadzeniu WBC. Uczestnikami koncentracji s ą : PKO - przedsi ę biorca obejmuj ą cy akcje oraz WBC – przedsi ę biorca, którego akcje s ą obejmowane. PKO – jest spó ł k ą dzia ł aj ą c ą w sektorze us ł ug bankowych, której jedynym akcjonariuszem jest Skarb Pa ń stwa reprezentowany przez Ministra Skarbu Pa ń stwa. 2 W dacie zg ł oszenia zamiaru koncentracji Wnioskodawca posiada poni ż sze spó ł ki zale ż ne: − PKO Inwestycje Sp. z o.o., w której PKO posiada 100% udzia ł ów – dzia ł aj ą c ą na rynku us ł ug ogólno – budowlanych, instalacji elektrycznych i instalacji gazowych, − Centrum Finansowe Pu ł awska Sp. z o.o., w której PKO posiada 100% udzia ł ów – dzia ł aj ą c ą na rynku zarz ą dzania nieruchomo ś ciami, − Bankowy Fundusz Leasingowy Sp. z o.o., w której PKO posiada 100% udzia ł ów – dzia ł aj ą c ą na rynku leasingu maszyn, urz ą dze ń , ś rodków transportu i nieruchomo ś ci, − PKO Towarzystwo Finansowe Sp. z o.o., w której PKO posiada 100% udzia ł ów – dzia ł aj ą c ą na rynku po ś rednictwa finansowego, − Inteligo Financial Services Sp. z o.o., w której PKO posiada 100% udzia ł ów – dzia ł aj ą c ą na rynkach transmisji danych i teleinformatyki, doradztwa w zakresie prowadzenia dzia ł alno ś ci gospodarczej i zarz ą dzania oraz po ś rednictwa finansowego, − Centrum Elektronicznych Us ł ug P ł atniczych SA, w której PKO posiada 100% g ł osów na walnym zgromadzeniu – dzia ł aj ą c ą na rynku rozliczania transakcji dokonywanych kartami p ł atniczymi, − Pozna ń ski Fundusz Por ę cze ń Kredytowych SA, w której PKO posiada 75% g ł osów na walnym zgromadzeniu – dzia ł aj ą c ą na rynku po ś rednictwa finansowego. WBC – jest spó ł k ą dzia ł aj ą c ą na rynku us ł ug bankowych. W dacie zg ł oszenia zamiaru koncentracji WBC nie jest kontrolowany przez ż aden podmiot. Obrót spó ł ki w roku 2002 wyniós ł ponad 35 mln EURO. Obaj przedsi ę biorcy, dzia ł aj ą c na szeroko poj ę tym rynku us ł ug bankowych, dzia ł aj ą w poszczególnych segmentach ww. rynku, stanowi ą cych m.in. nast ę puj ą ce rynki produktowe: prowadzenie rachunków oszcz ę dno ś ciowych dla osób fizycznych i osób prawnych, depozyty gotówkowe, kredyty konsumpcyjne i mieszkaniowe dla osób fizycznych, kredyty gospodarcze dla osób prawnych, wydawanie bankowych kart p ł atniczych. Przedmiotowa koncentracja polega ć b ę dzie na obj ę ciu przez Wnioskodawc ę pakietu akcji w podwy ż szonym kapitale zak ł adowym WBC, co spowoduje uzyskanie ponad 25% g ł osów na walnym zgromadzeniu ww. spó ł ki i zosta ł a zg ł oszona w trybie art. 12 ust.3 pkt 1 ustawy. W my ś l art. 94 ust. 2 pkt 4 powo ł anej wy ż ej ustawy, zg ł oszenia zamiaru koncentracji przedsi ę biorców dokonuje przedsi ę biorca obejmuj ą cy akcje. W rozpatrywanym zamiarze koncentracji obowi ą zek zg ł oszenia spoczywa ł zatem na Wnioskodawcy. 3 Zgodnie z art. 17 ustawy organ antymonopolowy, wydaje w drodze decyzji zgod ę na dokonanie koncentracji, w wyniku której nie powstanie lub nie umocni si ę pozycja dominuj ą ca na rynku i wskutek czego konkurencja na rynku nie zostanie istotnie ograniczona. Ocena oddzia ł ywania koncentracji na stan konkurencji wymaga okre ś lenia rynków w ł a ś ciwych w aspekcie geograficznym i produktowym, na które koncentracja wywiera wp ł yw. Bior ą c pod uwag ę fakt, i ż oferta obu przedsi ę biorców uczestnicz ą cych w koncentracji jest skierowana do polskich konsumentów a dzia ł alno ść prowadzona jest na terenie Polski uzna ć nale ż y, i ż rynkiem w ł a ś ciwym przedmiotowego łą czenia w aspekcie geograficznym jest rynek krajowy. Jak wynika z przekazanych w zg ł oszeniu informacji, dotycz ą cych dzia ł alno ś ci uczestników koncentracji, przedmiotowa koncentracja wywiera, w ocenie organu antymonopolowego, wp ł yw w uk ł adzie horyzontalnym na nast ę puj ą ce rynki produktowe: − ROR – udzia ł w ww. rynku PKO, który w 2002 r. prowadzi ł 4,7 mln rachunków, wynosi ok. 38%. Udzia ł ten by ł ni ż szy w 2002 r. w porównaniu z rokiem poprzednim o ok. 2 punkty procentowe. WBC prowadzi ł w 2002 r. ok. 31 tys. ROR posiadaj ą c minimalny (ok.0,3%) udzia ł w rynku. G ł ównym konkurentem uczestników koncentracji w omawianym rynku jest Bank Pekao SA, którego udzia ł w rynku ROR wynosi ł w 2002 r. ponad 15%. Ponadto Wnioskodawca wskaza ł jako konkurentów pozosta ł e du ż e banki detaliczne tj. Bank BPH PBK SA, Bank ING BSK SA, Bank Zachodni WBK SA oraz Bank Millenium SA. Pi ęć najwi ę kszych banków ( łą cznie) z Wnioskodawc ą prowadzi ł o w 2002 r. ponad 10 mln ROR. − depozyty – w 2002 r. warto ść depozytów w PKO wynios ł a 58 977,2 mln z ł .; udzia ł banku w rynku depozytów przekracza 28%. Udzia ł WBC w omawianym rynku wynosi 0,1%, bank ten posiada ł w 2002 r. depozyty o warto ś ci 583,4 mln. z ł . G ł ównym konkurentem uczestników koncentracji w omawianym rynku jest Bank Pekao SA, którego udzia ł w rynku depozytów wynosi ł w 2002 r. ok. 20%. Ponadto Wnioskodawca wskaza ł jako konkurentów pozosta ł e du ż e banki detaliczne tj. Bank BPH PBK SA, Bank ING BSK SA, Bank Zachodni WBK SA oraz Bank Millenium SA. Pi ęć najwi ę kszych banków ( łą cznie z Wnioskodawc ą ) dysponowa ł o w 2002 r. depozytami o warto ś ci przekraczaj ą cej 135 mld z ł . − kredyty konsumpcyjne i mieszkaniowe – warto ść kredytów udzielonych klientom PKO przekroczy ł a w 2002 r. 15 mld z ł . Udzia ł Wnioskodawcy w omawianym rynku wynosi 25%. Natomiast udzia ł WBC w tym rynku wynosi ok. 0,5% przy warto ś ci kredytów 4 udzielonych w 2002 r. – ok. 312 mln z ł . Udzia ł WBC w omawianym rynku obni ż y ł si ę w porównaniu z rokiem poprzednim o po ł ow ę . G ł ównym konkurentem uczestników koncentracji w omawianym rynku, podobnie jak w ww. rynkach, jest Bank Pekao SA, którego udzia ł w rynku kredytów konsumpcyjnych wynosi ł w 2002 r. ok. 12%, a w rynku kredytów mieszkaniowych ok. 13%. Ponadto Wnioskodawca wskaza ł jako konkurentów równie ż pozosta ł e du ż e banki detaliczne tj. Bank BPH PBK SA, Bank ING BSK SA, Bank Zachodni WBK SA oraz Bank Millenium SA. − karty p ł atnicze – udzia ł PKO w rynku kart p ł atniczych wynosi ok. 26%; w roku 2002 liczba wydanych przez Bank kart p ł atniczych wynios ł a ok. 3,5 mln. Udzia ł PKO w omawianym rynku w 2002 r. w stosunku do roku poprzedniego wzrós ł o 3,8 punktu procentowego, co ś wiadczy o umacniaj ą cej si ę pozycji Banku na tym rynku. Udzia ł WBC w rynku kart p ł atniczych jest minimalny, wynosi poni ż ej 0,1%. W 2002 r. bank ten wyda ł 2,3 tys. kart. Podobnie jak na wy ż ej omówionych rynkach, zdaniem Wnioskodawcy, g ł ównym konkurentem uczestników koncentracji na rynku kart p ł atniczych jest Bank Pekao SA. Ponadto Wnioskodawca wskaza ł , podobnie jak na wymienionych uprzednio rynkach, jako konkurentów równie ż pozosta ł e du ż e banki detaliczne tj. Bank BPH PBK SA, Bank ING BSK SA, Bank Zachodni WBK SA oraz Bank Millenium SA. Jak wynika z przekazanych przez Wnioskodawc ę informacji, ka ż dy z banków obecnych aktualnie na polskim rynku jest w stanie zaoferowa ć klientom podstawowe us ł ugi, natomiast ró ż nice pomi ę dzy bankami dotycz ą g ł ównie zró ż nicowania oferty oraz poziomu jako ś ci obs ł ugi klienta np. dost ę pno ś ci obs ł ugi detalicznej przez Internet. Wej ś cie przedsi ę biorcy na rynek omawianych us ł ug jest ograniczone konieczno ś ci ą uzyskania licencji bankowej od NBP lub przej ę cia banku posiadaj ą cego tak ą licencj ę . Oceniaj ą c wp ł yw przedmiotowej koncentracji na konkurencj ę organ antymonopolowy wzi ął pod uwag ę zarówno pozycj ę rynkow ą jej uczestników na rynkach w ł a ś ciwych jak równie ż wskazane przez Wnioskodawc ę przyczyny zg ł oszonej operacji. Jakkolwiek koncentracja wywiera wp ł yw na wymienione wy ż ej rynki w ł a ś ciwe to obj ę cie przez Wnioskodawc ę akcji WBC, którego udzia ł wynosi poni ż ej 1% w ka ż dym z tych rynków, nie wp ł ynie znacz ą co na pozycj ę Wnioskodawcy na przedmiotowych rynkach. Jednocze ś nie fakt, i ż zg ł oszona koncentracja dotyczy udzia ł u Wnioskodawcy w procesie restrukturyzacji likwidacyjnej WBC, w ramach którego dzia ł alno ść WBC b ę dzie stopniowo wygaszana, zgodnie z programem zatwierdzonym przez Komisj ę Nadzoru Bankowego, potwierdza zasadno ść przyj ę cia powy ż szego stanowiska. 5 Przedmiotowa koncentracja nie wywiera natomiast wp ł ywu na ż aden z rynków w uj ę ciu wertykalnym. Wprawdzie udzia ł PKO w rynku detalicznych us ł ug bankowych oraz segmencie rynku korporacyjnych us ł ug bankowych, dotycz ą cym jednostek samorz ą du terytorialnego, przekracza 30%, jednak pomi ę dzy przedsi ę biorcami uczestnicz ą cymi w koncentracji nie istniej ą powi ą zania typu odbiorca – dostawca. Ponadto skutki koncentracji nie wp ł yn ą w sposób bezpo ś redni na rynek obligacji komunalnych, w którym PKO przekroczy ł w 2002 r. 40%, systematycznie zwi ę kszaj ą c swój udzia ł w rynku w ostatnich latach. Jest to rynek, na który oceniana koncentracja wywiera wp ł yw w uj ę ciu konglomeratowym, tj., na którym pomi ę dzy przedsi ę biorcami uczestnicz ą cymi w koncentracji nie istniej ą ż adne powi ą zania horyzontalne i wertykalne, a wi ę c, w wyniku przedmiotowej koncentracji, pozycja rynkowa tych przedsi ę biorców nie ulegnie zmianie. Bior ą c pod uwag ę powy ż sze nale ż y stwierdzi ć , i ż w wyniku omawianej koncentracji nie powstanie ani nie umocni si ę pozycja dominuj ą ca na ż adnym z omawianych rynków, wskutek czego konkurencja na tych rynkach nie zostanie istotnie ograniczona. Wobec spe ł nienia powy ż szego orzeczono jak w sentencji. Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie - S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Z upowa ż nienia Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Dyrektor Departamentu Analiz Rynku Adam Ż o ł nowski Otrzymuje: Powszechna Kasa Oszcz ę dno ś ci BP SA ul. Pu ł awska 15 02 – 515 Warszawa 6 7