Opłaty od urządzeń i nośników: zmiany od 13 listopada 2026 r.

Od 13 listopada 2026 r. zacznie obowiązywać nowy wykaz urządzeń i nośników objętych opłatami za możliwość utrwalania utworów, czyli zapisywania treści chronionych prawem autorskim. Producenci i importerzy powinni sprawdzić nie tylko stawki, lecz także parametry sprzedawanego sprzętu, właściwą organizację pobierającą opłatę oraz sposób przygotowania kwartalnych rozliczeń.

Nowelizacja zmienia wykaz, ale obowiązek wynika z ustawy

Rozporządzenie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z 30 kwietnia 2026 r., Dz.U. poz. 626, ogłoszono 12 maja 2026 r. Zmienia ono rozporządzenie Ministra Kultury z 2 czerwca 2003 r., określające kategorie urządzeń i nośników oraz opłaty związane z ich sprzedażą przez producentów i importerów.

Podstawą mechanizmu pozostaje art. 20 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Ustęp 1 określa obowiązek producentów i importerów oraz ustawowy pułap opłaty — nie więcej niż 3%. Ustęp 5 upoważnia ministra do określenia szczegółów w rozporządzeniu. Właśnie na ten przepis powołuje się nowelizacja:

Na podstawie art. 20 ust. 5 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (Dz. U. z 2025 r. poz. 24) zarządza się, co następuje: — Podstawa prawna rozporządzenia z 30 kwietnia 2026 r., Dz.U. poz. 626

Limit 3% nie oznacza więc, że każdy produkt zostaje obciążony taką stawką. Właściwą wysokość opłaty trzeba ustalić według konkretnej pozycji wykazu.

Do 12 listopada 2026 r. włącznie stosuje się dotychczasowy wykaz i stawki. Nowych zasad nie należy wdrażać wcześniej tylko dlatego, że rozporządzenie zostało już ogłoszone.

Jakie urządzenia i nośniki obejmuje nowy wykaz

Nowy załącznik zawiera 19 pozycji. Stawki oblicza się od ceny netto sprzedaży. Poniższe zestawienie grupuje produkty według kategorii i wysokości obciążenia, bez odtwarzania numeracji załącznika.

Kategoria urządzeń lub nośników	Opłata od ceny netto sprzedaży
Telefony komórkowe i smartfony z pamięcią co najmniej 32 GB	1%
Tablety z pamięcią co najmniej 32 GB	1%
Komputery stacjonarne i przenośne	1%
Telewizory i dekodery z pamięcią lub funkcją nagrywania zewnętrznego	1%
Cyfrowe odtwarzacze audio i audio-wideo z pamięcią lub funkcją nagrywania zewnętrznego	1%
Przenośne urządzenia do nagrywania na CD, DVD lub Blu-ray	1%
Dyski HDD i SSD, także zewnętrzne	1%
Karty pamięci zewnętrznej, w tym pendrive’y i inne wymienne półprzewodnikowe pamięci masowe	1%
Płyty CD, DVD i Blu-ray	2%
Kopiarki, skanery oraz urządzenia wielofunkcyjne zawierające skaner lub kopiarkę	2%
Drukarki atramentowe i laserowe	1,5%
Papier formatu A3 i A4	0,75%
Urządzenia wielkoformatowe zdolne kopiować także na papierze większym niż A3	1%, maksymalnie 100 zł
Magnetofony i magnetowidy	0,01%

Źródłem stawek jest nowy załącznik wprowadzony rozporządzeniem z 30 kwietnia 2026 r..

Przy kwalifikowaniu produktu znaczenie mają zatem jego cechy, a nie wyłącznie nazwa handlowa. Dla telefonów i tabletów istotny jest próg pamięci 32 GB. Przy telewizorach, dekoderach i odtwarzaczach trzeba sprawdzić pamięć albo funkcję nagrywania zewnętrznego.

Przykład: przy sprzedaży objętego wykazem smartfona za 2000 zł netto opłata według stawki 1% wyniesie 20 zł. Dla urządzenia wielkoformatowego za 15 000 zł netto obliczenie procentowe daje 150 zł, ale zastosowanie limitu obniża opłatę do 100 zł.

Wskazane w załączniku udziały części audio, wideo i reprograficznej — związanej z kopiowaniem tekstów i obrazów — służą podziałowi opłaty. Nie dolicza się ich do stawki łącznej.

Obowiązek producenta i importera nie zależy od nagrywania utworów

Obowiązek dotyczy producentów i importerów sprzedających urządzenia oraz nośniki należące do kategorii wskazanych w rozporządzeniu. Nie jest opłatą naliczaną użytkownikowi za każde wykonane nagranie czy kopię.

To rozróżnienie wyjaśnił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 12 czerwca 2013 r., III SA/Wa 3311/12, dotyczącym podatkowej oceny tych opłat:

W szczególności zaś obowiązek uiszczenia opłaty nie jest uzależniony od rzeczywistego wykorzystania przedmiotu praw autorskich. Opłata należna jest z uwagi na samą potencjalną możliwość utrwalenia utworu na własny użytek, jaką zapewnia zakup urządzenia lub nośnika, który utrwalenie takie umożliwia. — Wyrok WSA w Warszawie, III SA/Wa 3311/12

W praktyce producent lub importer nie ustala, jakie utwory nabywca rzeczywiście zapisze. Punktem wyjścia jest objęcie urządzenia albo nośnika odpowiednią kategorią, a nie dowód jego późniejszego wykorzystania.

Nie należy też zakładać ogólnego zwolnienia tylko dlatego, że kupującym jest przedsiębiorca. Sam firmowy status nabywcy nie jest podstawą do automatycznego pominięcia opłaty.

Osobnego sprawdzenia wymaga urządzenie będące częścią składową większego urządzenia. Przewidziana dla niego zasada odnosi opłatę do części służącej do utrwalania utworów — nie należy więc bez analizy naliczać jej od wartości całego zestawu.

Która organizacja pobiera i dzieli opłaty

Nowe brzmienie § 3 rozporządzenia wskazuje organizacje zbiorowego zarządzania, czyli podmioty pobierające i dzielące należności na rzecz reprezentowanych uprawnionych.

W części audio są to:

• ZAiKS — na rzecz twórców;
• SAWP — na rzecz artystów wykonawców;
• ZPAV — na rzecz producentów fonogramów, czyli nagrań dźwiękowych.

W części wideo wskazano Stowarzyszenie Filmowców Polskich — na rzecz twórców i producentów wideogramów, czyli nagrań obrazu — oraz ZASP, działający na rzecz artystów wykonawców.

W części reprograficznej Copyright Polska pobiera opłaty na rzecz wydawców, a dla pozycji 1–12 załącznika także na rzecz twórców. KOPIPOL pobiera opłaty na rzecz twórców dla pozycji 13–18. W podziale części przypadającej wydawcom uczestniczą Copyright Polska i Repropol.

Zmieniony § 3 dopuszcza współpracę organizacji przy poborze. Dla firmy rozliczającej opłatę oznacza to potrzebę potwierdzenia właściwego odbiorcy i sposobu przekazywania danych, zamiast opierania się wyłącznie na dotychczasowej praktyce.

Kwartalne rozliczenie i przejście na nowe zasady

Nowelizacja zmienia odesłania do organizacji w § 6, ale nie zmienia terminów kwartalnego cyklu.

Zgodnie z § 6 ust. 1 organizacje pobierają opłatę za kwartał w terminie 14 dni po jego zakończeniu. Wraz z opłatą przekazywane są informacje stanowiące podstawę ustalenia jej wysokości. To przepis określający termin poboru przez organizacje; techniczny sposób wykonania rozliczenia przez producenta lub importera warto potwierdzić z właściwą organizacją.

Z kolei § 6 ust. 2 przewiduje dalsze przekazanie należnych kwot i rozliczenia w terminie 60 dni po kwartale. Nie należy mylić tego etapu z przygotowaniem danych o własnej sprzedaży.

Ponieważ zmiana zacznie obowiązywać w trakcie czwartego kwartału, ewidencja powinna umożliwiać rozdzielenie sprzedaży według zasad obowiązujących przed 13 listopada i od tego dnia. Warto również zachować informacje o zastosowanej kategorii, stawce i cenie netto.

Przepisy przejściowe zachowują dotychczasowe zasady dla opłat pobranych, lecz niepodzielonych przed wejściem nowelizacji w życie, oraz właściwość dotychczasowych organizacji w sprawach będących już w toku.

Zapłata opłaty nie daje prawa do korzystania z utworów

Rozliczenie należności nie jest zakupem licencji, czyli uprawnienia do korzystania z określonego utworu. WSA w Warszawie podkreślił to w wyroku z 12 czerwca 2014 r., III SA/Wa 425/14:

Ponadto, z racji uiszczenia opłaty od sprzedanych urządzeń i czystych nośników, producenci i importerzy nie uzyskują żadnych praw do wykorzystania utworów, z jakich potencjalny użytek mogą uczynić nabywcy. — Wyrok WSA w Warszawie, III SA/Wa 425/14

Firma nie może zatem traktować zapłaconej opłaty jako zgody na dowolne kopiowanie lub rozpowszechnianie treści.

Warto również pamiętać o art. 115 ust. 3 ustawy. Przewiduje on grzywnę, ograniczenie wolności albo pozbawienie wolności do roku za niewykonanie obowiązków z art. 20 ust. 1–4, jeżeli sprawca działa w celu osiągnięcia korzyści majątkowej. Nie jest to automatyczna sankcja za każde opóźnienie w rozliczeniu.

Co to oznacza w praktyce

1. Przejrzyj katalog produktów. Przypisz towary do odpowiednich pozycji wykazu, sprawdzając zwłaszcza pamięć telefonów i tabletów oraz funkcje nagrywania.
2. Zweryfikuj obliczenia. Stosuj właściwą stawkę od ceny netto, limit 100 zł dla urządzeń wielkoformatowych i nie dodawaj udziałów podziałowych do opłaty.
3. Przygotuj ewidencję na zmianę w trakcie kwartału. Oddziel dane rozliczane według dotychczasowych i nowych zasad.
4. Potwierdź odbiorcę i tryb raportowania. Ustal z właściwą organizacją zakres informacji oraz techniczny sposób kwartalnego rozliczenia.
5. Nie stosuj uproszczonych zwolnień. Firmowy nabywca, brak faktycznego kopiowania czy umieszczenie urządzenia w większym zestawie wymagają oceny według przepisów, a nie automatycznego pominięcia opłaty.

Źródła

• Rozporządzenie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z 30 kwietnia 2026 r. zmieniające przepisy o opłatach od urządzeń i nośników, Dz.U. poz. 626.
• Ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych, tekst jednolity, Dz.U. z 2025 r. poz. 24.
• Wyrok WSA w Warszawie z 12 czerwca 2013 r., III SA/Wa 3311/12.
• Wyrok WSA w Warszawie z 12 czerwca 2014 r., III SA/Wa 425/14.