Wskaźniki jakości opieki zdrowotnej: zmiany od 29.10.2026 r.

Od 29 października 2026 r. katalog wskaźników jakości opieki zdrowotnej zostanie rozszerzony o trzy miary dotyczące kosztów personelu. Dla placówek objętych regulacją najważniejsze będzie sprawdzenie, czy dane kadrowe i finansowe pozwalają je prawidłowo obliczyć — z uwzględnieniem różnic między poszczególnymi definicjami. Sama zmiana nie ustanawia jednak nowego terminu raportowania ani limitu wydatków na wynagrodzenia.

Trzy nowe pozycje w rozporządzeniu z 2024 r.

Rozporządzenie Ministra Zdrowia z 8 października 2026 r., ogłoszone pod poz. 1330 Dziennika Ustaw, zmienia rozporządzenie z 10 września 2024 r. w sprawie wskaźników jakości opieki zdrowotnej. Zostało wydane na podstawie art. 4 ust. 2 ustawy z 16 czerwca 2023 r. o jakości w opiece zdrowotnej i bezpieczeństwie pacjenta.

Zakres zmiany jest precyzyjny: § 1 dodaje pozycje 4–6 w części II tabeli w załączniku nr 3. To część dotycząca stopnia wykorzystania zasobów, którymi dysponuje podmiot. Nie jest to zatem zastąpienie dotychczasowego katalogu wskaźników, lecz jego uzupełnienie.

Termin rozpoczęcia obowiązywania wynika z § 2 nowelizacji, czyli aktu zmieniającego wcześniejsze przepisy:

Rozporządzenie wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.

— § 2 rozporządzenia Ministra Zdrowia z 8 października 2026 r.

Rozporządzenie ogłoszono 14 października 2026 r., dlatego zacznie obowiązywać 29 października. Ta data oznacza wejście przepisów w życie, a nie wskazany w nich termin przesłania sprawozdania.

Dane dotyczą świadczeniodawcy, nie pojedynczego zabiegu

Nowe definicje odnoszą się do świadczeniodawcy, czyli podmiotu udzielającego świadczeń opieki zdrowotnej. Operują jego kosztami wynagrodzeń i — w pierwszym wskaźniku — przychodami z realizacji umów o udzielanie takich świadczeń.

Nowelizacja nie wprowadza osobnego katalogu placówek objętych zmianą. Nie ogranicza też nowych pozycji do wskazanej specjalności, oddziału czy rodzaju zabiegu. Należy je odczytywać w zakresie stosowania rozporządzenia, którego załącznik uzupełniają, a nie jako samodzielną regulację obejmującą automatycznie każdą placówkę medyczną.

Ważne jest również rozróżnienie między zakresem działalności podmiotu a zakresem danych we wskaźniku. Wyłączenie określonych przychodów z obliczenia nie oznacza wyłączenia całej placówki spod regulacji.

Pozycja 4: koszty całego personelu wobec przychodów z umów

Pierwsza z dodanych pozycji zestawia koszty personelu z przychodami. Jej nazwa, wprowadzona przez § 1 nowelizacji do części II załącznika nr 3, brzmi:

Udział całkowitych kosztów zasobów kadrowych w przychodach z tytułu realizacji umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej

— § 1 nowelizacji — załącznik nr 3, część II, lp. 4

Chodzi o procent pokazujący, jak duże są określone w przepisie koszty wynagrodzeń w porównaniu z określonymi przychodami. Definicja wyraźnie odnosi tę relację do danego roku kalendarzowego.

Po stronie kosztów uwzględnia się:

wynagrodzenia wraz z pochodnymi, czyli dodatkowymi obciążeniami związanymi z wynagrodzeniem, z tytułu stosunku pracy — zatrudnienia pracowniczego;
wynagrodzenia z umów cywilnoprawnych, czyli umów innych niż zatrudnienie pracownicze, w tym umów o udzielanie świadczeń zdrowotnych wskazanych w art. 27 ustawy o działalności leczniczej;
zarówno osoby wykonujące zawód medyczny, jak i osoby wykonujące zawód inny niż medyczny.

Nie wystarczy więc zestawienie płac personelu medycznego ani sama lista płac pracowników. Definicja obejmuje również pozostały personel oraz wynagrodzenia z odpowiednich umów poza zatrudnieniem pracowniczym.

Po stronie przychodów punktem wyjścia są przychody z realizacji umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, a nie dowolne przychody placówki. Przepis nakazuje wyłączyć przychody z finansowania leków i substancji czynnych w programach lekowych i chemioterapii oraz ratunkowego dostępu do technologii lekowych.

Przykładowo: jeżeli świadczeniodawca uzyskuje takie finansowanie, nie powinien bez korekty użyć całej kwoty przychodów z umów. Jednocześnie definicja nie przewiduje analogicznego wyłączenia kosztów kadrowych związanych z tymi świadczeniami.

Pozycja 5: udział kosztów zatrudnienia pracowniczego

Drugi nowy wskaźnik nie porównuje już kosztów z przychodami. Pokazuje strukturę kosztów personelu według podstawy zatrudnienia. W części II załącznika nr 3 otrzymuje nazwę:

Udział kosztów zasobów kadrowych z tytułu zatrudnienia na podstawie stosunku pracy w całkowitych kosztach zasobów kadrowych

— § 1 nowelizacji — załącznik nr 3, część II, lp. 5

W liczniku, czyli kwocie dzielonej przez podstawę porównania, znajdują się koszty wynagrodzeń wraz z pochodnymi z zatrudnienia pracowniczego. Podstawą porównania jest suma tych kosztów oraz kosztów wynagrodzeń z umów cywilnoprawnych, w tym wskazanych umów o udzielanie świadczeń zdrowotnych.

Także tutaj uwzględnia się osoby wykonujące zawody medyczne i pozostały personel.

W praktyce placówka korzystająca z obu form współpracy musi umieć rozdzielić odpowiadające im koszty. Nie jest to wskaźnik liczby etatów ani odsetka osób zatrudnionych na umowę o pracę. Mierzy udział kosztów. Sama informacja o liczbie pracowników i współpracowników nie wystarczy do jego obliczenia.

Pozycja 6: udział wynagrodzeń osób wykonujących zawody medyczne

Trzeci wskaźnik dzieli koszty według innego kryterium: rodzaju wykonywanego zawodu. Nowa pozycja 6 nosi nazwę:

Udział kosztów zasobów kadrowych osób wykonujących zawód medyczny w całkowitych kosztach zasobów kadrowych

— § 1 nowelizacji — załącznik nr 3, część II, lp. 6

W uproszczeniu pokazuje ona udział kosztów wynagrodzeń osób wykonujących zawód medyczny w kosztach wynagrodzeń całego personelu ujętego w definicji. Po obu stronach porównania uwzględnia się zatrudnienie pracownicze oraz umowy cywilnoprawne, w tym umowy wskazane w art. 27 ustawy o działalności leczniczej.

Potrzebne będą więc dwa podziały danych jednocześnie: według podstawy zatrudnienia oraz według tego, czy dana osoba wykonuje zawód medyczny.

Jest tu istotna różnica redakcyjna. Definicja pozycji 6 nie posługuje się sformułowaniem „wraz z pochodnymi”, które występuje przy kosztach zatrudnienia pracowniczego w pozycjach 4 i 5. Nie należy zatem bez sprawdzenia kopiować do wszystkich trzech obliczeń jednej identycznej podstawy kosztowej.

Co sprawdzić przed 29 października

Przygotowanie warto zacząć od sprawdzenia, czy zestawienia finansowe i kadrowe pozwalają odtworzyć każdą definicję. Nie musi to oznaczać zakupu systemu informatycznego: nowelizacja nie narzuca konkretnego narzędzia ani sposobu organizacji pracy.

Pomocna będzie weryfikacja, czy można:

oddzielić koszty zatrudnienia pracowniczego od wynagrodzeń z umów cywilnoprawnych;
wyodrębnić koszty osób wykonujących zawody medyczne i pozostałych osób;
ustalić przychody z umów o udzielanie świadczeń oraz wskazane wyłączenia dotyczące finansowania leków;
rozróżnić kwoty wynagrodzeń i ich pochodnych tam, gdzie wymaga tego definicja.

To działania przygotowawcze wynikające z konstrukcji wskaźników, a nie ustanowiony w nowelizacji obowiązek stworzenia nowej ewidencji.

Trzeba też zachować ostrożność przy ustalaniu okresu pierwszego obliczenia. Pozycja 4 wskazuje rok kalendarzowy, ale § 2 nie określa pierwszego terminu raportowania ani szczególnego sposobu rozliczenia części 2026 r. Z samej daty 29 października nie należy wyprowadzać nakazu liczenia wskaźnika wyłącznie za okres od tego dnia do końca roku.

Sama nowelizacja nie określa również dopuszczalnych wartości wskaźników, sankcji za określony wynik ani nakazu zmiany form zatrudnienia. Nie ustanawia też nowego formularza, adresata czy częstotliwości przekazywania danych. Nie oznacza to, że takich zasad nie mogą regulować inne przepisy — lecz nie można przypisywać ich tej zmianie.

Co to oznacza w praktyce

Sprawdź zakres stosowania rozporządzenia do swojej placówki. Nowelizacja uzupełnia istniejący załącznik, ale nie tworzy osobnej listy objętych nią podmiotów.
Nie ograniczaj danych do personelu medycznego. Koszty pozostałych osób również mają znaczenie dla nowych wskaźników.
Rozdziel koszty według dwóch kryteriów: podstawy zatrudnienia i rodzaju wykonywanego zawodu. Sama liczba osób lub etatów nie zastąpi danych finansowych.
Zweryfikuj wyłączenia przychodów oraz różnice w definicjach kosztów. Szczególnej uwagi wymagają finansowanie leków w pozycji 4 i odmienne brzmienie pozycji 6.
Nie traktuj 29 października jako automatycznego terminu raportowania. Nowelizacja wprowadza trzy miary, ale sama nie nakazuje w tym dniu złożenia sprawozdania, obniżenia kosztów ani zmiany umów z personelem.

Źródła

Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 8 października 2026 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie wskaźników jakości opieki zdrowotnej, Dz. U. z 2026 r. poz. 1330