Ts 176/22

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 15 września 2026 r. Pozycja 144 POSTANOWIENIE z dnia 27 marca 2025 r. Sygn. akt Ts 176/22 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Bogdan Święczkowski , po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej [ … ] sp. z o.o. z siedzibą w L . o zbadanie zgodności: 1) art. 394 3 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilne- go (Dz. U. Nr 43 poz. 296 , ze zm. ) z art. 45 ust. 1 , art. 45 ust. 1 w związku z art. 2, art. 45 ust. 1 w związku z art. 176 ust. 1, art. 176 ust. 1, art. 176 ust. 1 w związku z art. 45 ust. 1, art. 2 w związku z art. 45 ust. 1 Konstytucji Rze- czypospolitej Polskiej ; 2) art. 394 1a ustawy przywołanej w punkcie pierwszym w zakresie zwrotu „pierwszej instancji” z art. 45 ust. 1, art. 45 ust. 1 w związku z art. 176 ust. 1, art. 176 ust. 1, art. 176 ust. 1 w związku z art. 45 ust. 1, art. 2 w związku z art. 45 ust. 1, art. 32 ust. 1 i 2 w związku z art. 45 ust. 1, art. 64 ust. 2 w zwią zku z art. 45 ust. 1 Konstytucji , p o s t a n a w i a: odmówić nadania skardze konstytucyjnej dalszego bi egu . UZASADNIENIE W skardze konstytucyjn ej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 16 sierpnia 2022 r. (data nadania) [ … ] sp. z o.o. z siedzibą w L . (dalej: skarżąc a ), reprezentowana przez pełnomocnika z wyboru, wystąpiła z żądaniem przytoczonym w komparycji niniejszego postanowienia na tle następującej sprawy . Skarżąc a wniosła o uzasadnienie wyroku oddalającego apelację wydanego przez Sąd Okręgowy w K . 25 stycznia 2022 r. ( sygn. akt […] ) oraz o zwolnienie jej od kosztów sporządzenia uzasadnienia . Postano wieniem z 2 lutego 2022 r. Sąd Okręgowy w K . (sygn. akt […] ) oddalił wniosek skarżące j o zwolnienie od kosztów sądowych. W związku z powyższym skarżąc a wystąpił a z wnioskiem o sporządzenie uzasadnienia tego orzeczenia, który Sąd Okręgowy w K . odrzucił postanowieniem z 2 4 lutego 2022 r. (sygn. akt […] ). Postanowieniem z 7 marca 2022 r. (sygn. akt jw.) Sąd Okręgowy w K . odrzucił wniosek skarżącej o sporządzenie uzasadnienia wyroku Sądu Okręgowego w K . z 25 stycznia 2022 r. , ponieważ skarżąc a nie OTK ZU B/2026 Ts 176/22 poz. 144 2 uiścił a od ni ego opłaty. Następnie skarżąca złożyła wnios ki o uzasadnienie całości postanowień z 24 lutego 2022 r. oraz 7 marca 2022 r., które zostały odrzucone posta - nowieniem z 24 marca 2022 r. Wniosek skarżącej o uzasadnienie postanowienia z 24 marca 2022 r. został odrzucony postanowieniem z 5 kwietnia 2022 r. Skarżąca złożyła wniosek o pisemne uzasadnienie postanowienia z 5 kwietnia 2022 r. , który został odrzucony postanowieniem z 18 maja 2022 r. Kolejny wniosek skarżącej o sporządzenie uzasadnienia postanowienia zos tał pozostawiony w aktach bez nadania mu dalszego biegu na mocy zarzą - dzenia z 7 lipca 2022 r. Zarządzenie to zostało wskazane przez skarżąc ą jako ostateczne rozstrzygniecie w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji. Zarządzeniem Prezesa Trybunału Konstytucyjnego z 6 października 2022 r. ( doręczo - nym 19 października 2022 r.) wezwano skarżącą do usunięcia braków formalnych skargi konstytucyjnej przez doręczenie odpisu lub kopii poświadczonej za zgodność z oryginałem postanowienia Sądu Okręgowego w K . z 18 maja 2022 r. oraz trzech odpisów z KRS doty - czących skarżącej. W piśmie z 26 października 2022 r. (data nadania) skarżąca ustosunkowała się do zarządzenia składając wskazane dokumenty. Zarządzeniem sędziego Trybunału Konstytucyjnego z 14 czerwca 2023 r. (doręczo - nym 5 lipca 2023 r.) wezwano skarżąc ą do usunięcia braków formalnych skargi konsty - tucyjnej przez: 1) wskazanie , czy ostatecznym orzeczeniem w sprawie skarżącej jest dołączo - ne do skargi zarządzenie z 7 lipca 2022 r. (sygn. akt […] ), czy też wskazane w opis ie stanu faktycznego skargi zarządzenie z 13 czerwca 2022 r. (sygn. akt […] ). Jeżeli jest nim zarządzenie z 13 czerwca 2022 r., przesłanie jego odpisu lub kopii poświadczonej za zgod - ność z oryginałem wraz z czterema kopiami; 2) wskazanie , czy od ostatecznego orzeczenia, o którym mowa w punkcie 1 zarządzenia , został wniesiony nadzwyczajny środek zaskarżenia; 3) doręczenie pełnomocnictwa szczególnego do sporządzenia i wniesienia skargi konsty - tucyjnej oraz reprezentowania skarżącej w postępowaniu przed Trybuna łem Konstytucyjnym, określającego sprawę w związku z którą została wniesiona skarga konstytucyjna; 4) uza - sadnienie zarzutu niezgodności zakwestionowanych w skardze przepisów z prawami lub wolnościami skarżącej wyrażonymi w postanowieniach Konstytucji przywołanych w petitum skargi, z powołaniem argumentów lub dowodów na jego poparcie. W piśmie z 10 lipca 2023 r. (data nadania) skarżąc a ustosunkował a się do powyższego wezwania wskazując m.in. , że orzeczeniem ostatecznym w niniejszej sprawie jest zarządzenie z 7 lipca 2022 r., które zostało doręczone skarżącej 1 sierpnia 2022 r. oraz że nie wniesiono od niego nadzwyczajnego środka zaskarżenia, ponieważ z uwagi na brak uzasadnienia żaden z zawodowych pełnomocników , do których kierowana była sprawa, nie podjął się tego zadania . W ocenie skarżące j : a) „przyjęte w zaskarżone normie prawnej – [a]rt. 394 [1a] § 1 KPC zróżnicowanie zasad « zaskarżalności » orzeczeń wpad [ k ] owych w zależności od instancji przed jaką toczy się postępowanie – w żaden sposób nie wiąże się z celem regulacji prawnej jak ą jest poddanie weryfikacji orzeczeń wpadkowych jeśli [s]ąd orzeka o prawach strony po raz pierwszy” (s. 7 skargi) . Nadto doszło do naruszenia „nakazu jednakowego traktowania podmiotów prawa w obrębie określonej klasy (kategorii) czyli w realiach tej sprawy w określonej sytuacji formalne [ j ] i faktycznej” (s. 4 pisma procesowego) , b) „ użycie (…) [a]rt. 3 94 [3] ustawy Kodeks Postępowania Cywilnego pozbawiło (…) skarżąc[ą] całkowicie prawa do wskazanego w ustawie zweryfikowania orzec zenia przez inny skład sądu II instancji a w konsekwencji poznania motywów wyroku oraz ewentualnego skorzystania z nadzwyczajnych środków zaskarżenia ” (s. 8 skargi ). „ [N i e ] ma żadnego uzasa - dnienia konstytucyjnego wprowadzeni e uznaniowej, jednoinstancyjnej procedury pozostawię - OTK ZU B/2026 Ts 176/22 poz. 144 3 ni[a] bez rozpoznania dopuszczalnych prawem środków zaskarżenia lub wniosków proceso - wych strony a to pod zarzutem iż przedłużają one postępowanie. Takie postrzeganie « sprawności postępowania » (…) stanowi oczywistą aberrację” (s. 5 pisma ) . Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje : 1. Na podstawie art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 61 ust. 4 u.o.t.p.TK Trybunał wydaje postanowienie o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu, jeżeli skarga nie spełnia wymogów określonych w ustawie i usunięcie jej braków nie jest możliwe , gdy braki te nie zostały usunięte w te rmi - nie albo gdy skarga jest oczywiście bezzasadna. 2 . Zgodnie z art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK skarga konstytucyjna może być wniesiona po wyczerpaniu drogi prawnej, o ile droga ta jest przewidziana, w ciągu trzech miesięcy od doręczenia skarżącemu prawomocnego wyroku, ostatecznej decyzji lub innego ostatecznego rozstrzygnięcia. W myśl art. 79 ust. 1 Konstytucji przedmiotem skargi konstytucyjnej może być ustawa lub inny akt normatywny, na podstawie którego sąd lub organ administracji publicznej orzekł ostatecznie o wolnościach lub prawach skarżącego albo o jego obowiązkach określonych w Konstytucji. W związku z tym art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p.TK zobowiązuje skarżącego do określenia przedmiotu skargi, tj. do wskazania przepisu ustawy lub innego aktu norma - tywnego, na podstawie którego wydano w jego sprawie orzeczenie, o którym mowa w art. 79 ust. 1 Kon stytucji i w stosunku do którego domaga się stwierdzenia niezgodności z ustawą zasadniczą. Zakwestionowany przepis ma być więc podstawą ostatecznego orzeczenia, zaś jego normatywna treść źródłem naruszenia wolności lub praw występującego ze skargą konstytucyjną. W niniejszej sprawie skarżąca domaga się z badania konstytucyjności prze - pisów, które według niej były podstawą orzecze nia wydanego w je j sprawie. 2.1. Zakwestionowany art. 394 3 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (obec nie: Dz. U. z 2024 r. poz. 1568; dalej: k.p.c.) określa, co należy rozumieć przez – niedopuszczalne w świetle tego przepisu – zażalenie wniesione jedynie dla zwłoki. Art. 394 1a k.p.c. ustanawia katalog postanowień, na które przysługuje zażalenie do innego składu sądu pierwszej instancji (tzw. zażalenie poziome ) . 2.2. Trybunał stwierdził, że powyższe normy, w zakresie określonym w petitum skargi, nie były postawą orzecze nia wskazan ego przez skarżąc ą jako rozstrzygając ego o je j prawach i wolnościach w rozumi eniu art. 79 ust. 1 Konstytucji, tj. zarządzenia z 7 lipca 2022 r., ponieważ zostało ono wydane na podstawie art. 4 1 k.p.c . , stanowiącego o nadużyciu prawa procesowego. Nadto przedmiotem zainteresowania Sądu Okręgowego była zaskarżalność orzeczeń sądu drugiej, a nie pierwszej instancji, o której stanowi art. 394 1a k.p.c. Trzeba również przypomnieć, że we wskazanym przez skarżącą postępowaniu Sąd Okręgowy w K . wydał szereg postanowień o odrzuceniu wniosków o sporządzenie uzasa - dnienia ( postanowieni a z : 24 lut ego , 7 marca , 24 marca, 5 kwietnia oraz 18 maja 2022 r.) , zaś skarżąca nie złożyła na powyższe postanowienia ani jednego zażalenia . W związku z tym skarga nie spełnia formalnego warunku wynikającego z art. 53 ust. 1 pkt 3 u.o.t.p.TK, co stanowi samodzielną przesłankę odmowy nadania jej dalszego biegu w myśl art. 61 ust. 4 pkt 1 u.o.t.p.TK. OTK ZU B/2026 Ts 176/22 poz. 144 4 3. Niezależnie od podstawy odmowy nadania dalszego biegu skardze wskazanej wyżej , należy zauważyć, co następuje . W ramach spełnienia wymogów formalnych, wynikających zaró wno z art. 79 ust. 1 Konstytucji, jak i art. 53 ust. 1 pkt 1 - 4 u.o.t.p.TK, skarżący winien poprzeć zarzuty niekonstytucyjności stosownymi argumentami. Warunku tego nie wyczerpują rozważania niejasne zarówno ze względu na ich treść, jak i sposób przedstawienia (zob. np. postano - wienie TK z 22 listopada 2023 r., sygn. Ts 276/22, OTK ZU B/2024, poz. 51 i przywołane tam orzecznictwo). W przekazanych Trybunałowi pismach skarżąc a wyraził a przekonanie, że w je j spra - wach sądy dokonały błędnej subsumpcji norm prawny ch. Podni o sł a , że zgodnie z art. 391 § 1 ust. 1 k.p.c. do postępowania przed sądem drugiej instancji stosuje się odpowiednio przepisy o postępowaniu przed sądem pierwszej instancji, zatem skarżącej powinno przysługiwać zażalenie do innego składu sądu drugi ej instancji od postanowienia, którego przedmiotem jest, odpowiednio, odmowa zwolnienia od kosztów sądowych, odmowa uzasadnienia orze - czenia (oraz jego doręczenia), a także odrzucenie zażalenia. Zdaniem skarżące j z powyższego wynika norma stanowiąca o możli wości zażalenia postanowienia wydanego przez sąd drugiej instancji w powyżej przedstawionym przedmiocie, błędem więc było zastosowanie przez sądy w je j spraw ie art. 394 2 k.p.c. znacznie ograniczając ego zaskarżalność wydanych rozstrzy - gnięć. Trybunał w tym miejscu wskazuje , że tak sformułowane zarzuty są bezzasadne, ponieważ zgodnie z treścią art. 391 § 1 k.p.c. do postępowania przed sądem drugiej instancji stosuje się odpowiednio przepisy o postępowaniu przed sądem pierwszej instancji tylko w sytuacji, w któ rej brak szczególnych przepisów o postępowaniu przed sądem drugiej instancji. Skoro zatem ustawodawca uregulował postępowanie przed sądem drugiej instancji, to nie ma podstaw do zastosowania przepisów dotyczących postępowania innego rodzaju. 4 . Trybunał dostrzegł również fakt, że skarżąca nie usunęła braków formalnych skargi polegających na nieuzasadnieniu podniesionych zarzutów. Artykuł 79 ust. 1 Konstytucji stanowi, że skargę może wnieść „każdy, czyje konsty - tucyjne wolności lub prawa zostały naruszone”. W związku z tym, zgodnie z art. 53 ust. 1 pkt 2 i 3 u.o.t.p.TK, s karga konstytucyjna musi zawierać nie tylko wskazanie, która konsty - tucyjna wolność lub prawo skarżącego, i w jaki sposób – jego zdaniem – zostały naruszone, ale także uzasadnienie zarzutu niezgodności kwestionowanego przepisu ze wskazaną konstytucyjną wolnością lub prawem skarżącego, z powołaniem argumentów lub dowodów na jego poparcie. Trybunał zwraca uwagę, że uzasadnienie skargi nie wskazuje jednak, jakie konsty - tucyjne wolności lub prawa ora z w jaki sposób zostały naruszone przez oparcie na zakwe - stionowanych przepisach treści orzeczenia wydanego w sprawie objętej wniesioną skargą konstytucyjną. Okoliczność ta stanowi ujemną przesłankę procesową w postępowaniu w trybie skargi konstytucyjnej (zob. wyrok TK z 19 lipca 2022 r., sygn. SK 20/19, OTK ZU A/2022, poz. 52 oraz postanowienie TK z 6 czerwca 2018 r., sygn. SK 44/15, OTK ZU A/2018, poz. 37). Z tego względu skarżąca została wezwana zarządzeniem sędziego Trybu - nału Konstytucyjnego z 14 czerwca 2023 r. do usunięcia tych braków skargi. W odniesieniu do powyższego Trybunał stwierdza, że chociaż skarżąc a w odpowiedzi na wyżej wymienione zarządzenie wskaza ła, które konstytucyjne wolności i prawa zostały naruszone oraz uzasadnił a powołany zarzut, to tak naprawdę nie wykonał a nałożonych na ni ą obowiązków , ponieważ złożone pismo jest powieleniem treści uzasadnienia wniesionej skargi. Skoro zatem pismo skarżące j nie wykracza poza treść skargi w zakresie uzasadnienia zarzut u , nie można uznać, że prawidłow o wykonał a on a zarządzenie sędziego Trybunału (por. postanowienie TK z 24 maja 2023 r., sygn. Ts 145/22, OTK ZU B/2024, poz. 114 ). OTK ZU B/2026 Ts 176/22 poz. 144 5 Analizowana skarga nie spełnia więc warunków, o których mowa w art. 53 ust. 1 pkt 2 i 3 u.o.t.p.TK, co – zgodnie z art. 61 ust. 4 pkt 2 u.o.t.p.TK – uzasadnia odmowę nadania jej dalszego biegu. 5 . W konkluzji Trybunał stwierdza, że argumenty sformułowane w skardze cechuje oczywista bezzasadność. Jeśli bowiem ska rżąc a twierdzi, że „Sąd procedujący w sprawie pozostawił uprawniony środek zaskarżenia bez rozpoznania i nie nadał mu biegu” i w ten sposób „ukarał” skarżąc ą za korzystanie z „przysługujących jej praw procesowych”, to w rze - czy wistości przenosi on a ciężar rozważań na płaszczyznę stosowania prawa, która zasadniczo pozostaje poza kognicją Trybunału Konstytucyjnego. Biorąc powyższe pod uwagę, Trybunał Konstytucyjny postanowił jak w sentencji. P OUCZENIE Na podstawie art. 61 ust. 5 u.o.t.p.TK skarżące j przy sługuje prawo wniesienia zażalenia na powyższe postanowienie w terminie 7 dni od daty jego doręczenia.