Ts 45/23

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 24 czerwca 2025 r. Pozycja 172 POSTANOWIENIE z dnia 25 czerwca 2024 r. Sygn. akt Ts 45/23 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Raf ał W ojciechowski , po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym s karg i konstytucyjn ej Związku Rewi- zyjnego Banków Spółdzielczych im. Franciszka Stefczyka z siedzibą w Warszawie o zbada- nie zgodności : 1) art. 101 ust. 7 ustawy z dnia 1 0 czerwca 201 6 r. o Bankowym Funduszu Gwa- rancyjnym, systemie gwarantowania depozytów oraz przymusowej restruktu- ryzacji (Dz. U. z 202 2 r. poz. 22 5 3 ) „w zakresie , w ja kim w przypadku łącz- nego spełnienia warunków wskazanych w pkt 1 - 3 tego przepisu, umożliwia Bankowemu Funduszowi Gwarancyjnemu wydanie jednocześnie zarówno decyzji o wszczęciu wobec podmiotu krajowego przymusowej restrukturyza- cji, jak i decyzji o umorzeniu lub konwersji instrumentów kapitałowych lub zobowiązań kwalifikowanych ”, z art. 2 w związku z art. 64 ust. 3 i art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej ; 2) art. 2 pkt 17 ustawy , o której mowa w punkcie pierwszym „w zakresie , w ja- kim umożliwia definiowanie funkcji krytycznych poza systemem źródeł po- wszechnie obowiązującego prawa, a w konsekwencji uznanie, że za wyko- nywanie funkcji krytycznych uznaje się przyjmowanie depozytów jednostek samorządu terytorialnego, jeżeli średnia arytmetyczna sald z końca każdego miesiąca minionego roku przekracza 60 milionów złotych ” , z art. 8 7 Konsty- tucji , 3) art. 103 ust. 5 ustawy, o której mowa w punkcie pierwszym „w zakresie, w jakim nie nakazuje doręczenia decyzji B . F . G . wraz z uzasadnieniem każ- demu, kogo interes prawny został naruszony decyzją” , z art. 45 ust. 1 w zwią - zku z art. 77 ust. 2 Konstytucji, p o s t a n a w i a: 1) nada ć dalsz y bieg skardze konstytucyjnej w części dotyczącej z badania zgodności art. 103 ust. 5 ustawy z dnia 10 czerwca 2016 r. o Bankow ym Funduszu Gwarancyjnym, systemie gwarantowania depozytów oraz przymusowej restruktu - ryzacji (Dz. U. z 2022 r. poz. 2253) „w zakresie, w jakim nie nakazuje doręczenia decyzji Bankowego Funduszu Gwarancyjnego wraz z uzasadnieniem każdemu, kogo interes prawn y został naruszony decyzją” , z art. 45 ust. 1 w związku z art. 77 ust. 2 Konstytucji; 2) odmówić nadania skardze konstytucyjnej dalsz ego bieg u w pozostałym zakresie. OTK ZU B/2025 Ts 45/23 poz. 172 2 UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 23 lutego 202 3 r. (data nadania) Związek Rewizyjny Banków Spółdzielczych im. Franciszka Stefczyka z sie- dzibą w Warszawie (dalej: skarżąc y ) – reprezentowan y przez p ełnomocnik a z wyboru – wy- stąpi ł z żądaniem przytoczonym w komparycji na tle następującego stanu faktycznego . Decyzją z 15 stycznia 2020 r. (nr […] ) Bankowy Fundusz Gwarancyjny m.in. wszczął przymusową restrukturyzację wobec Podkarpackiego Banku Spółdzielczego z siedzibą w S a- noku , zastosował instrument przymusowej restrukturyzacji w formie instytucji pomostowej , a także umorzył instrumenty kapitałowe. Na powyższe rozstrzygnięcie uprawnione podmioty wniosły skargi do Wojewódzkie- go Sądu Administracyjnego w W . , który wyrokiem z 4 grudnia 2020 r. (sygn. akt […] ) je od- dalił. Od orzeczenia wniesiono skargi kasacyjne. Postanowieniem z 8 września 2022 r. (sygn. akt […] ) Naczelny Sąd Administracyjny dopuścił skarżącego do udziału w charakterze uczestnika w sprawie niniejszych skarg kasa- cyjnych. Wyrokiem z 27 września 2022 r. (sygn. akt […] ) Naczelny Sąd Administracyjny w punkcie pierwszym uchylił zaskarżony wyrok w części dotyczącej skargi Miasta i Gminy Lesko, w punkcie drugim odrzucił ich skargę, natomiast w punkcie trzecim oddalił skargi kasacyjne Powiatu Ropczycko - Sędziszowskiego, […] Sp. z o.o. w R . , […] Sp. z o. o. w R . , […] Sp. z o.o. w R . , W . K . , K . K . , Samodzielnego Publicznego Zespołu Opieki Zdrowotnej nr 1 w Rzeszowie, Powiatu Dębickiego, Towarzystwa Ubezpieczeń na Życie Europa S.A. we Wrocławiu, Rady Nadzorczej Podkarpackiego Banku Spółdzielczego w Sanoku, Towarzy- stwa Ubezpieczeń Europa S.A. we Wrocławiu, T . S. Orzeczenie to, doręczon e 25 listopada 202 2 r., wskazane zostało jako ostateczne roz- strzygnięcie w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji. Zarządzeniem Prezesa Trybunału Konstytucyjnego z 9 maja 202 3 r. (doręczonym 2 5 maja 202 3 r.) skarżąc ego wezwano do usunięcia braków formalnych skargi przez: 1 ) poin- formowanie, czy od wskazanego w skardze konstytucyjnej ostatecznego orzeczenia został wniesiony nadzwyczajny środek zaskarżenia (wraz z czterema kopiami); 2) doręczenie jedne- go odpisu skargi konstytucyjnej wraz z załącznikami. W piśmie z 30 ma j a 202 3 r. (data nada- nia ) skarżący usunął wskazane braki. Zarządzeniem sędziego Trybunału Konstytucyjnego z 6 września 2023 r. (doręczonym 12 września 2023 r.) skarżącego wezwano do usunięcia braków formalnych skargi przez: 1) doręczenie odpisu lub kopii poświadczonej za zgodność z oryginałem decyzji Bankowego Funduszu Gwarancyjnego z 15 stycznia 2020 r. (nr […] ) wraz z uzasadnieniem; 2) wskazanie, w jaki sposób zaskarżone w punk tach 1 - 2 skargi konstytucyjnej przepisy, w zakresie wskaza- nym w jej petitum , naruszają wymienione w niej wolności lub prawa skarżącego; 3) uzasad- nienie zarzutu niekonstytucyjności przepisów, o których mowa w punkcie drugim, z powoła- niem argumentów lub dowodów na jego poparcie. W piśmie z 15 września 2023 r. (data na- dania) skarżący ustosunkował się do powyższego wezwania. W ocenie s karżąc ego : a) art. 101 ust. 7 ustawy z dnia 10 czerwca 2016 r. o Bankowym Funduszu Gwaran- cyjnym, systemie gwarantowania d epozytów oraz przymusowej restrukturyzacji (Dz. U. z 2022 r. poz. 2253; dalej: „ustawa o BFG”) w zakresie wskazanym w petitum skargi narusza „zasadę poprawnej legislacji oraz zasadę określoności prawa wynikające ze statuowanej w art. 2 Konstytucji RP zasady demokratycznego państwa prawnego, a jednocześnie narusza zasadę proporcjonalności ograniczeń prawa własności, wynikającą z art. 64 ust. 3 Konstytucji RP i art. 31 ust. 3 Konstytucji RP ” (s. 3 pisma z 15 września 2023 r.); OTK ZU B/2025 Ts 45/23 poz. 172 3 b) art. 2 pkt 17 ustawy o BFG za kresie wskazanym w petitum skargi narusza art. 87 Konstytucji, albowiem „Model Identyfikacji Funkcji Krytycznych nie należy do katalogu źró- deł prawa powszechnie obowiązującego, a bezpośrednio ksz t ałtuje sytuację prawną podmiotu prawa prywatnego poprzez dec yzje BFG” ( s. 3 pisma z 15 września 2023 r.); c) art. 103 ust. 5 ustawy o BFG zakresie wskazanym w petitum skargi narusza art. 45 ust. 1 w związku z art. 77 ust. 2 Konstytucji, ponieważ „[b]rak obowiązku doręczenia takim podmiotom decyzji wraz z uzasadnieniem [tj. takim, których interes prawny został tą decyzją naruszony] istotnie ogranicza im realizację prawa do sądu , zwłaszcza, jeżeli uwzględni się krótki (7 - dniowy) termin na wniesienie skargi do s ą du administracyjnego” (s. 25 skargi). Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie po- stępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, podczas którego Trybunał bada, czy odpowiada ona określonym przez prawo wymogom. Trybunał wydaje postanowienie o nadaniu skardze konstytucyjnej dalszego biegu, gdy spełnia ona określone przez prawo wymagania oraz nie zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 61 ust. 4 pkt 3 u.o.t.p.TK. 2. W ocenie Trybunału w części, w jaki ej skarżący kwestionuje konstytucyjność : art. 103 ust. 5 ustawy z dnia 10 czerwca 2016 r. o Bankowym Funduszu Gwarancyjnym, systemie gwarantowania depozytów oraz przymusowej restrukturyzacji (Dz. U. z 2022 r. poz. 2253; ustawa o BFG) „w zakresie, w jakim nie nakazuje doręczenia decyzji Bankowego Funduszu Gwarancyjnego wraz z uzasadnieniem każdemu, kogo interes został naruszony decyzją” z art. 45 ust. 1 w związku z art. 77 ust. 2 Konstytucji – skarga spełnia przesłanki nadania jej dalsze- go biegu (art. 61 ust. 2 u.o.t.p.TK). 3 . Skarga nie spełnia natomiast przesłanek nadania jej dalszego biegu w zakresie , w jaki m skarżący kwestionuje konstytucyjność art. 101 ust. 7 ustawy o BFG oraz art. 2 pkt 17 ustawy o BFG . 3.1. W odniesieniu do pierwszego z tych przepisów Trybunał doszedł do wniosku, że istota zarzutu dotyczy wadliwego zastosowania kwestionowanego przepisu w sprawie, w związku z którą skarga została złożona. Świadczy o tym zarówno uzasadnienie skargi konsty- tucyjnej, jak i pismo skarżące go z 30 maja 2023 r. Bezpośrednim źródłem wskazanego naru- szenia jest – zdaniem skarżące go – ocena sąd ów obu instancji , wyrażona w niekorzystny ch dla nie go orzeczeniach , nie zaś sama treść art. 101 ust. 7 ustawy o BFG. Argumentację zawartą w skardze skierowano wyłącznie przeciwko wykładni tego przepisu, dokonanej w indywidualnej sprawie, główną osią czyniąc polemikę z tym, że spo- sób interpretacji kwestionowanej regulacji prawnej, w myśl której „dopuszcza i umożliwia jednoczesne zastosowanie zarówno przymusowej restrukturyzacji, jak i umorzenia instrumen- tów kapitałowych, pomimo, że w redakcji tego przepisu posłużono się alternatywą rozłącz [ n ] ą «albo» (…) jest niezgodn [y] z art. 2 Konstytucji i wynikającą z tego przepisu zasad ą prawi- dłowej legislacji, a jednocześnie narusza zasadę proporcjonalności ograniczeń prawa własno- ści” (s. 11 skargi). Zarzuty skarżącego dotyczą zatem sfery stosowania prawa, która w ramach postępowania zainicjowanego skargą konstytucyjną nie może podlegać kontroli . Trybunał Konstytucyjny jest „sądem prawa”, uprawnionym do oceny konstytucyjności przepisów bę- dących podstawą ostatecznego orzeczenia o konstytucyjnych prawach lub wolnościach skar- żącego. Nie jest natomiast „sądem faktów” czy „trzecią instancją”, uprawnioną do kontroli OTK ZU B/2025 Ts 45/23 poz. 172 4 ustaleń faktycznych sądów powszechnych w sprawach indywidualnych (por. np. postanowie- nie TK z 15 grudnia 2020 r., sygn. SK 80/19, OTK ZU A/2020, poz. 72 oraz wyrok z 22 lipca 2021 r., sygn. SK 60/19, OTK ZU A/2021, poz. 44). W świetle art. 79 ust. 1 Konstytucji skar- ga konstytucyjna jest zawsze „skargą na przepis”, a nie na jego konkretne, wadliwe zastoso- wanie – nawet jeśli prowadziłoby to do niekonstytucyjnego skutku (zob. postanowienie peł- nego składu TK z 19 czerwca 2012 r., sygn. SK 37/08, OTK ZU nr 6/A/2012, poz. 69; po- dobnie np. postanowienie z 22 lipca 2021 r., sygn. SK 24/20, OTK ZU A/2021, poz. 43). W zakresie kognicji Trybunału mieści się natomiast dokonywanie kontroli konstytu- cyjności treści normatywnej przepisu uzyskanej w wyniku jednolitej, powszechnej i stałej wykładni (zob. wyrok TK z 22 listopada 2016 r., sygn. SK 2/16, OTK ZU A/2016, poz. 92). W takiej sytuacji wyjątkowo przedmiotem kontroli konstytucyjności może stać się norma prawna dekodowana z danego przepisu zgodnie z ustaloną praktyką (zob. wyrok TK z 15 grudnia 2020 r., sygn. SK 12/20, OTK ZU A/2021, poz. 2). Skarżący nie kwestionuje jednak treści normatywnej art. 101 ust. 7 ustawy o BFG, nadanej mu w wyniku jednolitej, powszech- nej i stałej wykładni. Przeciwnie, w sposób niebudzący jakichkolwiek wątpliwości podnosi, że „zastosowanie mechanizmu określonego w kwestionowanym przepisie 101 ust. 7 ustawy o BFG dotychczas nastąpiło tylko jeden raz – właśnie w rozpoznawanej sprawie. W tej sytuacji skarżący nie ma w zasadzie możliwości odnieść się do innych orzeczeń, jakie zapadły na gruncie kwestionowanego przepisu i wykładni prawa, jaka została zastosowana przy dekodo- waniu treści normy prawnej zawartej w kwestionowanym przepisie” (s. 10 skargi). W tym zakresie Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania skardze konstytucyjnej dal- szego biegu na podstawie art. 61 ust. 4 pkt 1 u.o.t.p.TK , stwierdzając, iż nie spełnia ona wy- magań określonych w art. 53 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p.TK. 3.2. Natomiast w odniesieniu do art. 2 pkt 17 ustawy o BFG Trybunał zauważa, że z uzasadnienia skargi wynika, że skarżący w odniesieniu do powyższej regulacji jako wzorzec kontroli wskazał samodzielnie art. 87 Konstytucji. Przepis ten ma jednak charakter ustrojowy – dotycz y katalogu źródeł prawa powszechnie obowiązującego. Nie kreuj e natomiast żadnych praw lub wolności w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji . Oznacza to, że może być wzorc e m kontroli jedynie w powiązaniu z innymi wolnościami i prawami . Trybunał wielokrotnie w wydanym przez siebie orzecznictwie zwracał na to uwagę (zob. wyroki z: 12 kwietnia 2011 r., SK 62/08, OTK ZU nr 3/A/20011, poz. 22 oraz 12 kwietnia 2012 r., SK 30/10, OTK ZU nr 4/A/2012, poz. 39). Z tych powodów należało postanowić jak w sentencji. POUCZENIE Na podstawie art. 61 ust. 5 u.o.t.p.TK skarżąc emu przysługuje prawo do wniesienia zażalenia na punkt drugi niniejsze go postanowieni a w terminie siedmiu dni od daty jego doręczenia.