Ts 3/23

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 10 września 2024 r. Pozycja 186 POSTANOWIENIE z dnia 25 czerwca 2024 r. Sygn. akt Ts 3/23 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Bogdan Święczkowski, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej M . G . o zbadanie zgodności: art. 114 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny wykonawczy (Dz. U. z 2021 r. poz. 53 , ze zm.), z art. 2, art. 7 w związku z art. 2, art. 30 w związku z art. 233 ust. 1, art. 32 ust. 1, art. 40 w związku z art. 41 ust. 4, art. 45 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 w związku z art. 2, art. 67 ust. 2, art. 78 w związku z art. 176 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, p o s t a n a w i a: nadać skardze konstytucyjnej dalszy bieg. UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 30 grudnia 2022 r. (data nadania) M . G . (dalej: skarżący), reprezentowany przez pełnomocnika z urzędu, wystąpił z żądaniem przytoczonym w komparycji niniejszego postanowienia, na tle następu- jącego stanu faktycznego. 1. Skarżący, w piśmie z 31 sierpnia 2022 r. , na podstawie art. 114 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny wykonawczy (Dz. U. z 2021 r. poz. 53 , ze zm.; dalej: k.k.w.), zwrócił się do Dyrektora Aresztu Śledczego w G . o przyznanie mu zapomogi w wy- sokości do 1/10 przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia . W uzasadnieniu pisma skarżący podniósł , że „zgodnie z art. 114 KKW Dyrektor ZK/AŚ może przyznać miesięczną zapomogę w wysokości do 1/10 przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia skazanemu, który nie ma możliwości zarobkowania oraz nie posiada niezbędnych środków materialnych. W moim wy- padku Dyrektor AŚ G . odmówił mi zatrudnienia odpłatnego zatem nie mam możliwości za- robkowania, nie posiadam również żadnych środków materialnych na wypisie, od dłuższego czasu nie otrzymuje żadnych paczek od osób bliskich. Spełniam zatem wymagania formalne określone w przepisie art. 114 KKW”. 2. Dyrektor Aresztu Śledczego w G . 5 września 2022 r. wydał w sprawie decyzję od- mowną. OTK ZU B/2024 Ts 3/23 poz. 186 2 3. S karżący 7 września 2022 r. złożył skargę na decyzję Dyrektora Aresztu Śledczego w G . 4. W ramach przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego, w pi śmie z 14 wrze- śnia 2022 r. zatytułowan ym „Sprawozdanie z czynności wyjaśniających przeprowadzonych w sprawie skargi osadzonego [skarżącego] z dnia 07.09.2022 r.” podano, że „1) art. 114 k.k.w. pozostawia decyzję o przyznaniu zapomogi dyrektorowi jednostki penitencjarnej, a co za tym idzie ma ona charakter uznaniowy i jest uzależniona od posiadania środków na ten cel ”. 5 . Sąd Okręgowy w G . Wydział VII Penitencjarny i Nadzoru nad Wykonywaniem Orzeczeń Karnych, po rozpoznaniu sprawy, postanowieniem z 30 września 2022 r. (sygn. akt […] ), na podstawie art. 7 § 5 k.k.w. zaskarżoną decyzję Dyrektora Aresztu Śledczego w G . z 5 września 2022 r. utrzymał w mocy , uznając, że skarga osadzonego złożona w sprawie nie zasług uje na uwzględnienie. W uzasadnieniu postanowienia Sąd Okręgowy w G . stwierdził, że „[z] materiałów nadesłanych do tut. sądu przez dyrektora zakładu wynika (…), że tym elementem, który legł u podstaw wydania negatywnej dla osadzonego decyzji w sprawie jego wniosku była ocena wynikająca z treści art. 114 kkw, iż [skarżący] będąc izolowanym otrzy- muje wsparcie od rodziny, a okresowa przerwa w otrzymywaniu przez niego paczek wynika z faktu, że skazany w czerwcu 2022 roku został ukarany karą dyscyplinarną w postaci pozba- wienia go możliwości otrzymywania paczek żywnościowych na okres dwóch miesięcy . (…) Analizując więc materiały tego postępowania sąd nie znalazł więc podstaw ku temu, by uznać, że prawna ocena podstaw wydania decyzji w tej sprawie przez D yrektora Aresztu Śledczego w G . zapadła z przekroczeniem granic uznania. Dokonując więc kontroli obejmu- jącej kompetencję organu do podjęcia zaskarżonej przez osadzonego decyzji, procedurę i ma- terialno prawne podstawy tejże decyzji, a w tym przekroczenie granic uznania sąd stwierdza, że brak jest jakichkolwiek podstaw do zmiany lub uchylenia zaskarżonej decyzji ” (s. 2 i 3 po - stanowienia). 6 . W skardze konstytucyjnej skarżący wskazał postanowienie Sądu Okręgowego w G . Wydział VII Penitencjarny i Nadzoru nad Wykonywaniem Orzeczeń Karnych z 30 września 2022 r. (sygn. akt […] ) jako ostateczne rozstrzygnięcie w rozumieniu art. 7 9 ust. 1 Konstytu- cji, wskazując również, że od wymienionego wyżej postanowienia nie został złożony nadzwyczajny środek zaskarżenia. W uzasadnieniu skargi podał, że podstawę prawną wska- zanych w skardze orzeczeń stanowi art. 114 k.k.w. , który dotyczy prawa osadzonych do otrzymywania zapomogi . Skarżący zarzucił, że kwestionowany art. 114 k.k.w. nie zawiera przesłanek przyznania zapomogi ubogiej osobie pozbawionej wolności. Prawo do zapomogi uzależnia zaś od sytuacji finansowej zakładu karnego . Narusza tym samym art. 2, art. 7, art. 40 w związku z art. 41 ust. 4, art. 32 , art. 67 ust. 2 Konstytucji . Skarżący stwierdził, że art. 114 k.k.w. nie normuje możliwości odwołania się od niekorzystnej decyzji organu orzeka- jącego o środkach pieniężnych, zapomogi wynikającej z zaskarżonego przepisu k.k.w. , co narusza art. 78 w związku z art. 176 ust. 1 Konstytucji . 7 . Zarządzeniem Prezesa Trybunału Konstytucyjnego z 22 lutego 2023 r. (doręczonym pełnomocnikowi skarżącego 28 lutego 2023 r.) skarżący został wezwany do usunięcia braku formalnego skargi konstytucyjnej przez doręczenie odpisu lub kopii poświadczonej za zgod- ność z oryginałem decyzji Dyrektora Aresztu Śledczego w G . z 5 września 2022 r., poprze- dzającej wydanie postanowienia Sądu Okręgowego w G . z 30 września 2022 r. (sygn. akt […] ) wraz z czterema kopiami. OTK ZU B/2024 Ts 3/23 poz. 186 3 W odpowiedzi na zarządzenie Prezesa Trybunału Konstytucyjnego pełnomocnik skar- żąc ego wniósł pismo z 3 marca 2023 r. (data nadania) , przedkładając w załączeniu „znajdują- cy się w aktach głównej sprawy własnoręczny wniosek skarżącego kierowany do Dyrektora AŚ w G . wraz z odręczną i podpisaną adnotacją dyrektora « odmowa » z 05/09/2022 oraz in- formacją, o tym, że poinformowano osadzonego o decyzji 06/09/2022 (dosł.: « poinf. o dec. dyr. » ) ” oraz „ propozycję wychowawcy mjr E.R. z 03/09/2022 r. odnoszącą się do wniosku skarżącego”. Pełnomocnik skarżącego wskazał, że „ w aktach sprawy brak jest odrębnego druku decyzji odmownej Dyrektora A Ś , co pozwala przyjąć, iż Sąd rozstrzygając skargę od- wołał się właśnie do ww. decyzji uznając za nią wskazaną adnotację i przyjmując niechybnie jako jej uzasadnienie załączoną również propozycję wychowawcy – w przeciwnym razie nie mógłby poczynić ustaleń zawartych w uzasadnieniu postanowienia ” . W piśmie z 3 marca 2023 r. pełnomocnik skarżącego dodał, że „ sam skarżący potwierdził, że nie otrzymał osob- nego druku, a informacje o rozpoznaniu wniosku przekazano mu ustnie”. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie po- stępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym. Trybunał Konstytucyjny dokonuje oceny spełnienia przesłanek wynikających z art. 79 ust. 1 Konstytu- cji, jak i z przepisów u.o.t.p.TK, określających warunki formalne skargi konstytucyjnej. Try- bunał wydaje postanowienie o nadaniu skardze konstytucyjnej dalszego biegu, gdy spełnia ona określone przez prawo wymagania. 2. Trybunał Konstytucyjny stwierdza, że skarga konstytucyjna kwalifikuje się do roz - poznania merytorycznego. 2.1. S karga konstytucyjna została sporządzona w imieniu skarżącego przez radcę pra - wnego ustanowionego pełnomocnikiem z urzędu , któr ego zarządzeniem z 6 grudnia 2022 r. (sygn. akt […] ) wyznaczył Sędzi a Sądu Rejonowego w G . III Wydział Karny . Odpis wymie - nionego zarządzenia doręczono radcy prawnemu, ustanowionemu dla skarżącego pełnomo - cnikiem z urzędu, 9 grudnia 2022 r. Z ostał więc spełniony warunek, o którym mowa w art. 44 ust. 1 u.o.t.p.TK . 2.2. Skarżący wyczerpał przysługującą mu drogę prawną w rozumieniu art. 77 ust. 1 w związku z art. 53 ust. 2 pkt 2 u.o.t.p.TK. 2.3. Jako ostateczne orzeczenie w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji skarżący wskazał postanowienie Sądu Okręgowego w G . Wydział VII Penitencjarny i Nadzoru nad Wykonywaniem Orzeczeń Karnych z 30 września 2022 r. (sygn. akt […] ), które uprawomocniło się 30 września 2022 r. Skarga konstytucyjna została zaś wniesiona do Trybunału Konstytucyjnego 30 grudnia 2022 r. (data nadania). Dochowany więc został trzymiesięczny termin wniesienia skargi konstytucyjnej, określony w art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK. 2.4. W skazano, które konstytucyjne wolności lub prawa przysługujące skarżącemu i w jaki sposób – jego zdaniem – zostały naruszone (art. 53 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p.TK), a także uzasadniono sformułowane w skardze zarzuty (art. 53 ust. 1 pkt 3 u.o.t.p.TK). Przedstawiony został stan faktyczny sprawy (art. 53 ust. 1 pkt 4 u.o.t.p.TK). B rak formalny skargi konstytucyjnej został usunięty w przepisanym terminie. OTK ZU B/2024 Ts 3/23 poz. 186 4 2.5. Zgodnie z art. 79 ust. 1 Konstytucji w związku z art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p.TK skarga konstytucyjna może być wniesiona, jeżeli na podstawie zakwestionowanego w skardze przepisu ustawy lub innego aktu normatywnego sąd lub organ administracji publicznej orzekł ostatecznie o wolnościach lub prawach albo obowiązkach skarżącego określonych w Konstytucji. Z a w ystarczającą dla spełnienia tej przesłanki należy uznać sytuację, w której zakwestionowany przepis nie został powołany w petitum rozstrzygnięcia, tylko w uzasa - dnieniu wyroku sądowego (zob. postanowienie TK z 16 lutego 2022 r., sygn. Ts 150/20, OTK ZU B/2022, poz. 68). W niniejszej sprawie Sąd Okręgowy w G . Wydział VII Penitencjarny i Nadzoru nad Wykonywaniem Orzeczeń Karnych , którego postanowienie z 30 września 2022 r. (sygn. akt […] ) ma walor prawomocności , powołał w uzasadnieni u postanowienia zaskarżony w skardze konstytucyjnej art. 114 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny wykonawczy (Dz. U. z 2021 r. poz. 53 , ze zm.) . P rawidłowo określony został prze - dmiot zaskarżenia, co spełnia warunek, o którym mowa w art. 79 ust. 1 Konstytucji w zwią - zku z art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p.TK. Biorąc powyższe pod uwagę , Trybunał Konstytucyjny , na podstawie art. 61 ust. 2 u.o.t.p.TK , postanowił jak w sentencji.