Ts 139/21

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 8 lipca 2025 r. Pozycja 19 6 POSTANOWIENIE z dnia 2 sierpnia 2023 r. Sygn. akt Ts 139/21 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Wojciech Sych, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej T . S . o zbadanie zgodności: 1) art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowa- dzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz. U. Nr 179, poz. 1843, ze zm.) z art. 2, art. 32 ust. 1, art. 45 ust. 1, art. 64 ust. 1 i 2, art. 77 ust. 1 i 2 i art. 176 ust. 2 Konsty- tucji Rzeczypospolitej Polskiej; 2) art. 397 § 2 zdanie drugie ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postę- powania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, ze zm.) „w zakresie, w jakim odnosi się on do postępowań sądowych wywołanych skargą na przewlekłość postępowania”, z art. 2 i art. 45 ust. 1 Konstytucji, p o s t a n a w i a: odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej. UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 8 maja 2021 r. (data nadania) T . S . (dalej: skarżąca), reprezentowan a przez pełnomocnika z wyboru, wystąpi- ła z żądaniem przytoczonym w komparycji niniejszego postanowienia, na tle następującego stanu faktycznego: 1. S karżąca złożyła 1 września 2020 r. do Sądu Okręgowego w L . skargę na przewle- kłość postępowania przed Sądem Rejonowym w W . 2. Postanowieniem z 30 listopada 2020 r. (sygn. akt […] ) Sąd Okręgowy w L . VI Wy- dział Gospodarczy , na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowa- dzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz. U. Nr 179, poz. 1843, ze zm.; dalej: ustawa o skardze na przewlekłość postępo- wania ), oddalił skargę skarżącej , uznając ją za niezasadną. W uzasadnieniu postanow ienia OTK ZU B/2025 Ts 139/21 poz. 19 6 2 Sąd stwierdził, że „ postępowanie objęte skargą jest wydłużone jednak nie doszło do jego przewlekłości w rozumieniu art. 2 ustawy ” (s. 9 uzasadnienia postanowienia) . „ Sąd Okręgo- wy uznał, że nie zostało naruszone prawo skarżącej do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnio- nej zwłoki . (…) Wydłużenie postępowania objętego skargą nastąpiło głównie na skutek zło- żonych wniosków o wyłączenie sędziów. (…) Nie może to jednak prowadzić do uznania, że wystąpiła jego przewlekłość w rozumieniu art. 2 ustawy ” (s. 13 uzasadnienia postanowienia). 3 . W skardze konstytucyjnej skarżąca wskazała, że naruszenie przysługujących jej konstytucyjnych wolności i praw łączy z wydanym przez Sąd Okręgowy w L . postanowie- niem z 30 lis t opada 2020 r. (sygn. akt […] ) , które było ostatecznym rozstrzygnięciem w sprawie zainicjowanej skargą na przewlekłość postępowania. P oinformowała , że n ie wnio- sła nadzwyczajnego środka zaskarżenia od tego postanowienia. W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że „ zorganizowanie wymiaru sprawiedli- wości w sprawach o stwierdzenie przewlekłości postępowania sądowego w taki sposób, że skargę na przewlekłość postępowania w sądzie rejonowym ma rozpoznawać sąd okręgowy, czyli sąd bezpośrednio przełożony, doprowadziło właśnie do tego, że Jej skarga na przewle- kłość postępowania (…) została oddalona” (s. 34 skargi). Uznała, że „wadliwe ukształtowanie procedury sądowej w zakresie ustalenia właściwości miejscowej i rzeczowej w odniesieniu do rozpoznawania skarg na przewlekłość postępowania sądowego w sądzie rejonowym stanowi- ło jedyną przyczynę skutkującą naruszeniem Jej praw przyznanych w Konstytucji RP ” (s. 32 skargi). W związku z tym skarżąca stwierdziła, że „ wadliwe zorganizowanie wymiaru spra- wiedliwości w sprawach o stwierdzenie przewlekłości postępowania sądowego, czego przy- kładem jest regulacja art. 4 ust. 1 [ ustawy o skardze na przewlekłość postępowania ]” , który w sprawie o sygn. akt […] „ stanowił podstawę prawną wyznaczenia S ądu właściwego do rozpoznania sprawy ” , „ prowadzi do naruszenia J ej praw wynikających z ar t. 2, art. 32 us t. 1, art. 45 ust. 1, art. 64 ust. 1 i 2, art. 77 ust. 1 i 2 i a rt. 176 ust. 2 Konstytucji RP” (s. 32 i 37 skargi). W ocenie skarżącej , „wadliwa konstrukcja normatywna art. 397 § 2 zdanie drugie k.p.c. prowadząca do zastosowania tego przepisu prawnego w sprawach o stwierdzenie prze- wlekłości postępowania sądowego w sposób bardzo negatywny wpływa na sprawność postę- powania sądowego, przez co naruszone zostały normy prawne o randze konstytucyjnej umiej- scowione w art. 2 i art. 45 ust. 1 Konstytucji RP” (s. 38 skargi). 4. Zarządzeniem Prezesa Trybunału Konstytucyjnego z 10 czerwca 2021 r. (doręczo- nym pełnomocnikowi skarżącej 2 lipca 2021 r.) skarżąca została wezwana do usunięcia braku formalnego skargi konstytucyjnej przez doręczenie odpisów lub poświadczonych za zgodność z oryginał ami załączników (od nr 3 do nr 80) wymienionych w treści uzasadnienia skargi jako dowody, wraz z ich czterema kopiami. Skarżąca odniosła się do powyższego zarządzenia pismem z 6 lipca 2021 r. (data na- dania), przesyłając w załączeniu wymagane dokumenty. 5. Sędzia Trybunału Konstytucyjnego zarządzeniem z 22 lutego 2022 r. (doręczonym pełnomocnikowi skarżącej 2 marca 2022 r. ) wezwał skarżącą do usunięcia braków formal- nych skargi konstytucyjnej przez : 1) przytoczenie brzmienia zaskarżonego w petitum skargi konstytucyjnej art. 4 ust. 1 ustawy o skardze na przewlekłość postępowania wraz z podaniem Dziennika Ustaw, w którym powołany przepis został ogłoszony ; 2) podanie Dziennika Ustaw, w którym został ogłoszony zaskarżony w petitum skargi konstytucyjnej art. 397 § 2 zdanie drugie k.p.c. ; 3) uzasadnienie zarzutu niezgodności kwestionowanego art. 4 ust. 1 ustawy o skardze na przewlekłość postępowania ze wskazanymi konstytucyjnymi prawami wynikają- cymi z art. 2, art. 32 ust. 1, art. 45 ust. 1, art. 64 ust. 1 i 2, art. 77 ust. 1 i 2 i art. 176 ust. 2 OTK ZU B/2025 Ts 139/21 poz. 19 6 3 Konstytucji , z powołaniem argumentów lub dowodów na jego poparcie oraz art. 397 § 2 zda- nie drugie k.p.c. ze wskazanymi konstytucyjnymi prawami wynikającymi z art. 2 i art. 45 ust. 1 Konstytucji , z powołaniem argumentów lub dowodów na jego poparcie . W piśmie z 8 marca 2022 r. (data nadania) , stanowiącym odpowiedź na wymienione zarządzenie, skarżąca podał a treść art. 4 ust. 1 ustawy o skardze na przewlekłość postępowa- nia oraz wskaz ała Dzienniki Ustaw, w których zostały ogłoszone zakwestionowane w skardze konstytucyjnej przepisy . Wyjaśniła, że uzasadnienie zarzutu niezgodności art. 4 ust. 1 ustawy o skardze na przewlekłość postępowania oraz art. 397 § 2 zdanie drugie k.p.c. „ ze wskazany- mi w petitum skargi konstytucyjnej normami Konstytucji RP (…) zostało zawarte odpowied- nio w paragrafach 95 - 110 i 111 - 115 uzasadnienia skargi z dnia 08.05.2021 r.” (s. 2 pisma procesowego). 6. W p i ś m ie z 4 kwietnia 2022 r. (data nadania) skarżąca poinformowała o wypowie- dzeniu pełnomocnictwa adwokatowi , który reprezent ował j ą w niniejszej sprawie . Pismem Wydziału do Spraw Wstępnej Weryfikacji Pism Inicjujących Postępowanie przed Trybunałem Biura Służby Prawnej Trybunału Konstytucyjnego z 27 maja 2022 r. (do- ręczonym skarżącej 17 czerwca 2022 r.) wezwano skarżącą o niezwłoczne doręczenie nowe- go pełnomocnictwa lub pisma właściwego organu samorządu zawodowego wyznaczającego pełnomocnika z urzędu do reprezentowania skarżącej w postępowaniu przed Trybunałem Konstytucyjnym w sprawie skargi konstytucyjnej (sygn. akt Ts 139/21). W dniu 27 kwietnia 2023 r. adwokat J . M . powiadomiła Trybunał Konstytucyjny , że 20 marca 2023 r. Okręgowa Rada Adwokacka w Warszawie wyznaczyła ją pełnomocnikiem z urzędu dla skarżącej w sprawie o sygn. akt Ts 139/21. Przesłała pism o Okręgowej Rady Adwokackiej w W . z 20 marca 2023 r. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Stosownie do art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym. Trybunał Konstytucyjny dokonuje oceny spełnienia przesłanek wynikających zarówno z art. 79 ust. 1 Konstytucji, jak i z przepisów u.o.t.p.TK, określających warunki formalne skargi konstytucyjnej. Trybunał wydaje postanowienie o odmowie nadania skardze konstytu- cyjnej dalszego biegu, gdy nie spełnia ona określonych przez prawo wymogów. 2. Zgodnie z art. 79 ust. 1 Konstytucji każdy, czyje konstytucyjne wolności lub prawa zostały naruszone, ma prawo, na zasadach określonych w ustawie, wnieść skargę do Trybuna- łu Konstytucyjnego w sprawie zgodności z Konstytucją ustawy lub innego aktu normatywne- go, na podstawie którego sąd lub organ administracji publicznej orzekł ostatecznie o jego wolnościach lub prawach albo o jego obowiązkach określonych w Konstytucji. W świetle powołanego przepisu Konstytucji przedmiotem rozpoznania Trybunału Konstytucyjnego w trybie skargi konstytucyjnej może być tylko przepis, który uprzednio zo- stał zastosowany w sprawie jako podstawa prawna ostatecznego orzeczenia wydanego przez sąd lub organ administracji publicznej. Jest to wymóg bezwzględny i w tym trybie postępo- wania przed Trybunałem prawodawca nie przewiduje możliwości poddania kontroli jakiego- kolwiek unormowania, które nie byłoby podstawą prawną orzeczenia wydanego w sprawie skarżącego (zob. np. postanowienia TK z: 10 listopada 2014 r., sygn. Ts 242/14, OTK ZU nr 1/B/2015, poz. 99 ; 2 października 2019 r., sygn. Ts 8/18, OTK ZU B/2020, poz. 44). Do- precyzowanie art. 79 ust. 1 Konstytucji następuje w art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p.TK, który zo- bowiązuje skarżącego do określenia kwestionowanego przepisu ustawy lub innego aktu nor- OTK ZU B/2025 Ts 139/21 poz. 19 6 4 matywnego, będącego podstawą ostatecznego orzeczenia w sprawie skarżącego, w stosunku do którego domaga się on stwierdzenia niezgodności z Konstytucją. Ze wskazanego powyżej unormowania instytucji skargi konstytucyjnej wynika dla skarżącego obowiązek wykazania, że na skutek zastosowania zakwestionowanego w skardze przepisu doszło do wydania ostatecznego rozstrzygnięcia, naruszającego jego konstytucyjne prawa lub wolności (zob. np. postanowienie TK z 1 grudnia 2020 r., sygn. Ts 8/20, OTK ZU B/2021, poz. 1). Trybunał Konstytucyjny uzna ł , że ten podstawowy warunek dopuszczalności skargi konstytucyjnej nie został przez skarżącą spełniony. W rozpatrywanej sprawie Sąd Okręgowy w L . VI Wydział Gospodarczy (dalej: Sąd Okręgowy w L . ) postanowieniem z 30 listopada 2020 r. (sygn. akt […] ), które skarżąca wska- zał a jako ostateczne rozstrzygnięcie w sprawie, na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępo- waniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowa- niu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz. U. Nr 179, poz. 1843, ze zm., dalej: ustawa o skardze na przewlekłość postępowania ) oddalił skargę skarżącej na przewlekłość postępo- wania . W skardze konstytucyjnej skarżąca zakwestionowała natomiast art. 4 ust. 1 ustawy o skardze na przewlekłość postępowania oraz art. 397 § 2 zdanie drugie ustawy z dnia 17 li- stopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43 poz. 296 , ze zm.; dalej: k.p.c.) . Analiza sprawy do prowadzi ła Trybunał do wniosku, że przepisy , które skarżąca uczy- niła przedmiotem zaskarżenia, nie były podstawą prawną ostatecznego orzeczenia, w związku z którym została wniesiona niniejsza skarga. P ostanowienie Sądu Okręgowego w L . z 30 li- stopada 2020 r. (sygn. akt […] ), z któr ego wydaniem skarżąca wiąże naruszeni e przysługują- cych jej konstytucyjnych praw, nie zostało oparte ani na art. 4 ust. 1 ustawy o skardze na przewlekłość postępowania , ani na art. 397 § 2 zdanie drugie k. p.c. S karżąca nieprawidłowo określiła więc przedmiot kontroli w niniejszym postępowaniu. W związku z tym Trybunał Konstytucyjny uznał, że rozpoznawana s karga konstytucyjna nie spełniła warunku określone- go w art. 79 ust. 1 Konstytucji w związku z art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p.TK . Okoliczność ta stanowi samodzielną przesłankę odmowy nadania skardze konstytu- cyjnej dalszego biegu. Biorąc powyższe pod uwagę, Trybunał Konstytucyjny, na podstawie art. 61 ust. 4 pkt 1 u.o.t.p.TK, postanowił jak w sentencji. POUCZENIE Na podstawie art. 61 ust. 5 u.o.t.p.TK skarżącej przysługuje prawo do wniesienia zażalenia na postanowienie o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej w terminie 7 dni od dnia jego doręczenia.