Ts 43/22

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 16 kwietnia 2024 r. Pozycja 70 POSTANOWIENIE z dnia 10 stycznia 2023 r. Sygn. akt Ts 43/22 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Zbigniew Jędrzejewski , po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej [ …] Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego o zbadanie zgodności: art. 887 § 1 w związku z art. 902 i art. 909 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Ko deks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 1805, ze zm.) w zwią - zku z art. 138 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2020 r. poz. 1359, ze zm.), ewentualnie art. 189 ustawy – Kodeks po - stę powania cywilnego w związku z art. 135 § 1 i art. 138 ustawy – Kodeks ro - dzin ny i opiekuńczy w zakresie, w jakim przepisy te wyłączają: a) „ochronę praw majątkowych skarżącego w postaci wierzytelności pienię - żnych oraz zabezpieczających te wierzytelnoś ć hipotek przed konkurującą z tymi prawami w toku postępowania egzekucyjnego roszczeniem wierzytelnością obejmującą nienależne świadczenie alimentacyjne”, z art. 32 ust. 1 w związku z art. 21 ust. 1 w związku z art. 64 ust. 1 Konstytucji Rze - czy pospolitej Polskiej, b) „legitymację procesową wierzyciela dłużnika alimentacyjnego do wytoczenia po wództwa o obniżenie alimentów na podstawie art. 138 [k.r.i.o.] w tym w imie niu dłużnika alimentacyjnego poprzez podstawienie procesowe”, z art. 32 ust. 1 w związku z art. 45 ust. 1 w związku z art. 77 ust. 2 Konstytucji, p o s t a n a w i a: odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej . UZASADNIENI E W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 2 4 lutego 2022 r. (data nadania) [ …] Fundusz Inwestycyjny Zamknięty (dalej: skarżąc y ), reprezentowany przez pełnomocnika z wyboru, wystąpił z żądaniem przytoczonym w komparycji niniejszego posta- nowienia na tle następującego stanu faktycznego. Wyrokiem z 18 czerwca 2020 r. Sąd Rejonowy w G. Wydział III Rodzinny i Nie let- nich (sygn. akt […] ), z powództwa wytoczonego przez skarżącego będącego wierzycielem dłuż nika alimentacyjnego – G.L. – przeciwko małoletniemu M.L. i J.L. o obniżenie alimen- OTK ZU B/2024 Ts 43/22 poz. 70 2 tów: w punkcie pierwszym – oddalił powództwo, w punkcie drugim – pozostawił strony przy poniesionych kosztach sądowych. Od powyższego orzeczenia skarżący wniósł apelację , którą Sąd Okręgowy w W. wy- rokiem z 20 październik a 2021 r. (sygn. akt […] ): w punkcie pierwszym – oddalił, w punkcie drugim – zasądził od skarżącego na rzecz pozwanych zwrot kosztów zastępstwa procesowego za II instancję . W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia wskazał w szczególności , że „ [p]owód wywodzi swoj ą legitymację do wytoczenia powództwa o obniżenie alimentów przeciwko pozwanym w ramach podstawienia za dł użnika alimentacyjnego G.L. , na którym ciąży obowiązek alimentacyjny wobec dzieci (…). Sąd Okręgowy doszedł do przekonania, że strona powodowa nie posiada legitymacji czynnej do wniesienia przedmiotowego powództwa do obniżenia obowiązku alimentacyjnego” (s. 11 i 14 wyroku). Orzeczenie to – doręczone pełnomocnikowi skarżącego 24 listopada 2021 r. – wskazane zostało jako ostateczne roz- strzygnięcie w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji. Zarządzeniem z 26 kwietnia 2022 r. (doręczonym 4 maja 202 2 r.) Prezes Trybunału Konstytucyjnego wezwał skarżąc ego do usunięcia braków formalnych skargi konstytucyjnej przez : doręczenie : a) odpisu lub kopii poświadczonej za zgodność z oryginałem wyrok u: – Sądu Okręgowego w W. z 20 października 2021 r. (sygn. akt […] ) wraz z uzasadnieniem, – Sądu Okręgowego w W. z 23 lute go 2021 r. (sygn. akt […] ) wraz z uzasadnieniem, – Sądu Apelacyjnego w W. z 21 października 2021 r. (sygn. akt […] ) wraz z uzasadnieniem; b) jed- nej kompletnej kopii pozwu o obniżenie alimentów z 24 lipca 2019 r. Pismem z 11 maja 2022 r. (data nadania) s karżący ustosunkował się do powyższego wezwania. Sędzia Trybunału Konstytucyjnego z arządzeniem z 19 lipca 2022 r. (doręczonym 25 li pca 2022 r.) wezwał skarżącego do usunięcia braków formalnych skargi konstytucyjnej przez: 1) wskazanie, w jaki sposób zaskarżone przepisy, w zakresie wskazanym w petitum skargi konstytucyjnej, naruszają wymienione w niej wolności lub prawa skarżące go ; 2) uza- sadnienie zarzutu niekonstytucyjności zakwestionowanych w skardze przepisów, z powoła- niem argumentów lub dowodów na jego poparcie; 3) wskazanie dokładnego brzmienia zakwestionowanych przez skarżąc ego przepisów przez przytoczenie ich treści i wskazanie właściwego adresu publikacji. Pismem z 1 sierpnia 2022 r. (data nadania) skarżący ustosun- kował się do powyższego wezwania. W ocenie skarżącego „w sprawie zakończonej wydaniem wyroku w dniu 20 paździer- nika 2021 r . przez Sąd Okręgowy w W. (sygn. akt […] doszło do naruszenia konstytucyjnego prawa określonego w art. 32 ust. 1 w zw. [z art.] 21 ust. 1 oraz [art.] 64 ust. 1 Konstytucji, w szczególności w postaci prawa do wierzytelności i jej dochodzenia, a także prawa rzeczo- wego w postaci hipoteki” (s. 66 skargi) . S twierdził ponadto, że „ N aruszenie [jego] prawa (…) polega także na tym, że organy publiczne nie tylko nie chronią podnoszonych praw skarżącego ale wykluczają skarżącego z grona podmiotów, którym przysługuje legitymacja do obrony przed tym naruszeniem . (…) [a] omawiane regulacje ustawowe zostały ukształtowane w taki sposób, iż ochronę prawną uzyskuje w zakresie podmiotowym nielojalny dłużnik, kosztem legalnie działającego wierzy- ciela, a w aspekcie przedmiotowym ochronie podlega roszczenie o nienależne świadczenie, kosztem wierzytelności zasądzonej tytułem wykonawczym” (s. 71 i 73 skargi) . Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje : 1. Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie po- stępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393, ze zm.; dalej: u.o.t.p.TK) skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu nie jawnym, podczas którego Trybunał bada, czy odpowiada ona określonym przez prawo wymogom. OTK ZU B/2024 Ts 43/22 poz. 70 3 Trybunał wydaje postanowienie o odmowie nadania skardze dalszego biegu, gdy nie spełnia ona określonych przez prawo wymagań lub jest oczywiście bezzasadna. 2. W myśl art. 79 ust. 1 Konstytucji przedmiotem skargi konstytucyjnej może być ustawa lub inny akt normatywny, na podstawie którego sąd lub organ administracji publicznej orzekł ostatecznie o wolnościach lub prawach skarżącego albo o jego obowiązkach określo- nych w Konstytucji. Art. 53 ust. 1 u.o.t.p.TK zobowiązuje skarżącego do określenia kwestio- nowanego przepisu ustawy lub innego aktu normatywnego, na podstawie którego sąd lub organ administracji publicznej orzekł ostatecznie o wolnościach lub prawach skarżącego określonych w Konstytucji, wskazania, która konstytucyjna wolność lub prawo skarżącego, i w jaki sposób – jego zdaniem – zostały naruszone oraz do uzasadnienia zarzutu niezgodno- ści kwestionowanego przepis u ze wskazaną konstytucyjną wolnością lub prawem z powoła- niem argumentów lub dowodów na jego poparc ie. Analizowana skarga konstytucyjna nie spełnia wymogów nadania jej dalszego biegu, wynikających z art. 79 Konstytucji oraz u.o.t.p.TK. 3. W pierwszej kolejności Trybunał stwierdza, że kwestionowane w skardze art. 135 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2020 r. poz. 1359 , ze zm. ) oraz art. 189 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 1805 , ze zm. ) nie były normatywną podstawą wyroku Sądu O kręgowe- go w W. z 20 października 2021 r. (sygn. a kt […] ), z którym skarżący wiąże naruszenie swo- ich konstytucyjnych praw. Przepis y te nie determinował y bowiem treści tego rozstrzygnięcia. 4 . Po analizie skargi konstytucyjnej Trybunał doszedł także do wniosku , że skarżący nie wskazał (ani nie uzasadnił) , w jaki sposób wskazane przez niego prawa lub wolności kon- stytucyjne zostały naruszone przez zakwestionowan e w skardze przepis y (art. 53 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p.TK). N ie uczynił tego nawet pomimo stosownego wezwania w tym zakresie . Zarządzeniem z 19 lipca 202 2 r. sędzia Trybunału Konstytucyjnego wezwał bowiem skarżącego do usunięcia braków formalnych skargi konstytucyjnej przez: 1) wskazanie, w jaki sposób zaskarżone przepisy, w zakresie wskazanym w petitum skargi konstytucyjnej, naruszają wymienione w niej wolności lub prawa skarżącego; 2) uzasadnienie zarzutu niekon- stytucyjności zakwestionowanych w skardze przepisów, z powołaniem argumentów lub do- wodów na jego poparcie; 3) wskazanie dokładnego brzmienia zakwestionowanych przez skarżącego przepisów przez przytoczenie ich treści i wskazanie właściwego adresu publikacji. W piśmie procesowym z 1 sierpnia 2022 r ., stanowiącym odpowiedź na powyższe we- zwanie, skarżący o graniczył się jedynie do wyrażenia przekonania o niezgodności kwestio- nowanych przepisów z Konstytucją. Nie wyjaśnił na czym owa niezgodność – jego zdaniem – polega. Uzasadnienie zarzutu niezgodności kwestionowanego przepisu ze wskazaną konstytu- cyjną wolnością lub prawem skarżącego, z powołaniem argumentów lub dowodów na jego poparcie , jest jednym z obowiązkowych elementów konstrukcyjnych skargi konstytucyjnej, odrębnym od obowiązku określenia przedmiotu i wzorców kontroli (por. art. 53 ust. 1 pkt 2 i 3 u.o.t.p.TK). Jak wyjaśniał Trybunał, wymogu tego nie realizuje „wyrażenie przekonania o niezgodności kwestionowanego przepisu z Konstytucją bądź wskazania istniejących w tej kwestii wątpliwości” (por. np. postanowienie z 18 stycznia 2017 r., sygn. Ts 206/16, OTK ZU B/2017, poz. 42). Brak uzasadnienia zarzutu niezgodności kwestionowan ych przepis ów ze wskazany m i przez skarżącego wzorc ami konstytucyjnym i oraz brak powołania argumentów lub dowodów na ich poparcie – mimo stosownego wezwania w tym zakresie – prowadzi Try- bunał do ustalenia, że skarżący dąży jedynie do uzyskania korzystnego ze swojego punktu OTK ZU B/2024 Ts 43/22 poz. 70 4 widzenia rozstrzygnięcia, a nie do ochrony przysługujących mu praw i wolności konstytucyj- nych. W konsekwencji Trybunał stwierdza, że nieusunięcie braków formalnych skargi sta- nowi – na podstawie art. 61 ust. 4 pkt 2 u.o.t.p.TK – przesłankę odmowy nadania skardze dalszego biegu. 5 . Niezależnie od powyższego Trybunał stwierdza, że analizowanej skardze konstytu- cyjnej nie można nadać dalszego biegu także z tego powodu, że zarzuty skarżącego skierowa- ne są nie przeciwko abstrakcyjnej regulacji normatywnej, ale odnośnie do sposobu rozpatrze- nia apelacji skarżącego przez Sąd Okręgowy w Warszawie. Przekonują o tym zarówno wy- wody zawarte w skardze, jak i w piśmie procesowym stanowiącym jej uzupełnienie. W tym stanie rzeczy należy przypomnieć, że w obowiązującym stanie prawnym przedmiotem postę- powania przed Trybunałem Konstytucyjnym w trybie skargi konstytucyjnej nie są akty sto- sowania prawa, a sam Trybunał nie pełni funkcji kolejnej instancji odwoławczej (zob. np. po - stanowienia TK z: 8 marca 2004 r., sygn. Ts 202/03, OTK ZU nr 2/B/2004, poz. 150; 15 grudnia 2009 r. i 19 października 2010 r., sygn. Ts 257/08, OTK ZU nr 5/B/2010, poz. 335 i 336; 22 kwietnia 2013 r., sygn. Ts 72/12, OTK ZU nr 5/B/2013, poz. 474; 8 lipca 2014 r., sygn. Ts 256/13, OTK ZU nr 1/B/2015, poz. 43; 5 grudnia 2016 r., sygn. Ts 194/16, OTK ZU B/2017, poz. 32). W związku z powyższym – na podstawie art. 61 ust. 4 pkt 1 u.o.t.p.TK – należało postanowić jak w sentencji. Mając powyższe na względzie, Trybunał Konstytucyjny postanowił jak w sentencji. POUCZENIE Na podstawie art. 61 ust. 5 u.o.t.p.TK skarżące mu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na powyższe postanowienie w t erminie 7 dni od daty jego doręczenia.