Ts 108/21

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 13 kwietnia 2023 r. Pozycja 83 POSTANOWIENIE z dnia 10 stycznia 2023 r. Sygn. akt Ts 108/21 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Zbigniew Jędrzejewski , po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej W.Ł. , działającej w imieniu własnym oraz niepe łnole tnich dzieci: O.Ł. i R. Ł . , o zbadanie zgodności: art. 5 oraz art. 8 ust. 5 ustawy z dnia 7 lipca 2005 r. o państwowej kompensacie przysługującej ofiarom niektórych czynów zabronionych (Dz. U. z 2005 r. Nr 169, poz. 1415) w zakresie, w jakim „przyznają pra wo do świadczenia kom- pensacyjnego dopiero po wykazaniu przez pokrzywdzonego przestępstwem bez- skuteczności starań o uzyskanie przysługujących jej świadczeń od sprawcy lub sprawców czynu zabronionego, z tytułu ubezpieczenia lub ze środków pomocy społecznej, co prowadzi do pozbawienia pokrzywdzonych czynami zabronio- nymi prawa do ubiegania się o przysługującą im na podstawie przepisów tej ustawy kompensaty w przypadku, gdy postępowanie karne, a następnie ewentu- alne postępowanie cywilne oraz egzekucyjne wobec sp rawcy lub sprawców czy- nu, niezbędne dla wykazania bezskuteczności starań ofiary o uzyskanie przysłu- gujących jej świadczeń od sprawcy lub sprawców czynu zabronionego, toczy się dłużej niż wskazany w art. 8 ust. 5 ustawy (…) termin do złożenia wniosku o komp ensatę (…)”, z art. 45 ust. 1 w związku z art. 77 ust. 2 Konstytucji Rze- czypospolitej Polskiej, p o s t a n a w i a: odmówić nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. UZASADNIENI E W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybu nału Konstytucyjnego 9 kwietnia 20 2 1 r. (data nadania) W.Ł. (dalej: skarżąca), działająca w imieniu własnym ora z niepełnoletnich dzieci: O.Ł. i R.Ł. , reprezentowan a przez pełnomocnika z wyboru , wystąpił a z żądaniem przy toczonym w komparycji niniejszego postanowienia na tle nastę pującego stanu faktycznego. Sąd Rejonowy w J. postanowieniem z 21 stycznia 2020 r. (sygn. akt […] ) oddalił wniosek skarżąc ej o przyznanie państwowej kompensaty, wskazując na upływ terminu do jego złożenia, określonego w art. 8 ust. 5 ustawy z dnia 7 lipca 2005 r. o państwowej kom - pensacie przysługującej ofiarom niektórych czynów zabronionych (Dz. U. z 2005 r. Nr 169, OTK ZU B/2023 Ts 108/21 poz. 83 2 poz. 1415; dalej: u.p.k. ) , a także brak wykazania i uzasadnienia wysokości zgłoszonego roszczenia. Złożona apelacja została oddalona postanowi e niem Sądu Okręgowego w P. z 30 li stopada 2020 r. (sygn. akt […] ). Sąd uznał, że wniosek o kompensatę został złożony w terminie, ale podkreślił, iż świadczenie kompensacyjne powinno znaleźć zastosowanie dopiero w przypadku bezskuteczności starań ofiary o u zyskanie przysługujących jej świa - dczeń z innych tytułów. Podniósł, że warunkiem przyznania kompensaty jest uprzednie rze - czywiste podjęcie przez osobę uprawnioną próby uzyskania naprawienia szkody w sposób wskazany w art. 5 u.p.k. – czego zaniechano w rozpa trywanej sprawie. Zdaniem sądu nie spełniono również innej przesłanki skutecznego dochodzenia kompensaty, jako że nie przed - stawiono kompletnego materiału dowodowego na okoliczność zasadności zarówno przyzna - nia kompensaty, jak i jej wysokości. Zarządzeniem sędziego Trybunału Konstytucyjnego z 11 maja 2022 r. (doręczonym 16 maja 2022 r.) skarżąc a zosta ła wezwan a do usunięcia braku formalnego przez uzasadnienie zarzutu niezgodności kwestionowanych przepisów ze wskazanymi w skardze konstytu - cyjnymi prawami lub wolnościami skarżących, z powołaniem argumentów lub dowodów na ich poparcie. Pismem z 23 maja 2022 r. (data nadania) skarżą ca odni osła się do powyższego wezwania. Zgodnie z wniesioną skargą zakwestionowan e regulacj e naru sza ją praw o dostępu do sądu, prawo do właściwej procedury i prawo do wyroku sądowego, wywodzone przez skar - żącą z art. 45 i art. 77 ust. 2 Konstytucji. Trybunał Kon stytucyjny zważył, co następuje : Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konsty tucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym . Służy ono wyeliminowaniu – już w początkowej fazie postępowa nia – spraw, które nie mogą być przedmiotem rozstrzygnięcia merytorycznego. Trybunał wydaje postanowienie o odmo - wie nadania skardze dalszego biegu, gdy nie spełnia ona określonych przez prawo wymagań lub jest oczywiście bezzasadna. W związku z indywidualny m charakterem środka zaskarżenia, jakim jest skarga konsty tucyjna, m erytoryczne jej rozpoznanie warunkuje stwierdzenie, że s karżąca jest pod - miotem określonych w skardze wolności lub praw o charakterze konstytucyjnym , orzeczenie sądu podjęte w jej sprawie r ozstrzygnęło ostatecznie o tych wolnościach i prawach , a zaskar - żon e przepis y ustaw y są podstawą postanowienia Sądu Okręgowego w P. z 30 li stopada 2020 r. (sygn. akt […] ) i stanowi ą źródło naruszenia wskazanych praw skarżącej ( zob. posta - nowienie TK z 19 paź dziernika 2022 r. sygn. akt SK 59/19, OTK ZU A/2022, poz. 62 i po - wołane tam orzecznictwo ). Należy przypomnieć, że w postępowaniu przed sądami powszechnymi, z którego wynika skarga konstytucyjna , skarżąca nie uzyskała żądanej kompensaty, ponieważ nie przeds tawiła dowodu wydatków i strat jakie poniosła, a ponadto nie podjęła próby uzyskania ich pokrycia od spraw c y czynu zabronionego. Sąd Okręgowy w uzasadnieniu powołanego wyżej orzeczenia zaznaczył, że warunkiem uzyskania kompensaty jest nie tyle samo poniesi enie szkody , ale wykazanie, że szkoda ta nie mogła zostać naprawiona w żaden inny sposób. Trybunał stwierdza, że w niniejszej sprawie nie zachodzi konieczn y związ ek pomię - dzy normatywną treścią zaskarżonych przepisów a naruszeniem konstytucyjnych praw skar żącej. A rgumenty przedstawione w uzasadnieniu skargi w przeważającej mierze mają charakter hipotetyczny . Skoro bowiem skarżąca nie zainicjowała powództwa o odszko - dowanie przeciw sprawcy czynu zabronionego, twierdzenia o jego nieskuteczności i zbyt OTK ZU B/2023 Ts 108/21 poz. 83 3 krótkim terminie do złożenia wniosku o uzyskani e kompensaty należy uznać za sformu - łowa nia dotyczące jedynie potencjalnego naruszenia jej praw. Okoliczności wskazane powyżej przesądzają o niedopuszczalności przekazania skargi do merytorycznej kontroli. Zgodnie bow iem z orzecznictwem konstytucyjnym, rozpatrywanie tego rodzaju skarg wykracza poza granicę kompetencji Trybunału Konstytucyjnego ( zob. postanowieni e TK z 13 stycznia 2015 r. , sygn. SK 17/13, OTK ZU nr 1 / A/2015, poz. 5; 8 lipca 2015 r. , sygn. SK 4/14, OTK Z U nr 7/A/2015, poz. 104 ). POUCZENIE Na podstawie art. 61 ust. 5 u.o.t.p.TK skarżące j przysługuje prawo wniesienia zażalenia na powyższe postanowienie w terminie 7 dni od daty jego doręczenia.