Ts 165/21

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 7 czerwca 2022 r. Pozycja 113 POSTANOWIENIE z dnia 16 grudnia 2021 r. Sygn. akt Ts 165/21 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Bartłomiej Sochański, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej M.S. w sprawie zgodności: art. 3 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 21 stycznia 2021 r. o kolejnym w 2021 r. do- datkowym rocznym świadczeniu pieniężnym dla emerytów i rencistów (Dz. U. poz. 432) w zakresie, w jakim „pomniejsza kwotę najniższej emerytury, o której mowa w art. 85 ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 291 i 353), obo- wiązującej od dnia 1 marca 2021 r., o kwotę różnicy pomiędzy kwotą wysokości świadczenia, o którym mowa w art. 2 ustawy o kolejnym w 2021 r. dodatkowym rocznym świadczeniu pieniężnym dla emerytów i rencistów, przed dokonaniem odliczeń, potrąceń i zmniejszeń (…) przekracza kwotę 2900 zł” , z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej; p o s t a n a w i a: odmówić nadania skardze konstytucyjnej d alszego biegu. UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 24 maja 2021 r. (data nadania) M.S. (dalej: skarżąc y), reprezentowany przez pełnomocnika z wyboru, wystą- pił z żądaniem przytoczonym na tle następującego stanu f aktycznego. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. (dalej: ZUS) decyzją z 1 marca 2021 r. (znak: […]) zwaloryzował (od 1 marca 2021 r.) przysługującą skarżącemu emeryturę. Jej wy- sokość, jak wskazał skarżący, nie uprawnia go do otrzymania dodatkowego r ocznego świad- czenia, o którym mowa w art. 1 ustawy z dnia 21 stycznia 2021 r. o kolejnym w 2021 r. do- datkowym rocznym świadczeniu pieniężnym dla emerytów i rencistów (Dz. U. poz. 432). Do skargi konstytucyjnej skarżący dołączył kopię powyższej decyzji. Pre zes Trybunału Konstytucyjnego zarządzeniem z 4 października 2021 r. (doręczo- nym pełnomocnikowi skarżącego 2 0 października 2021 r.), na podstawie art. 57 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytu- cyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK), wezwał skarżąc ego do doręczenia OTK ZU B/2022 Ts 165/21 poz. 113 2 kompletnego odpisu lub kopii poświadczonej za zgodność z oryginałem powyższej decyzji ZUS. Skarżący wykonał zarządzenie Prezesa Trybunału 21 października 2021 r. (data nada- nia), doręczając wymagany dokument. Zakwestionowany w skardze przepis, jak twierdzi skarżący, w sposób arbitralny róż- nicuje sytuacj ę emerytów i rencistów. Tym samym narusza jego prawo „do traktowania [go] na równi z innymi emerytami”. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje : 1. Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie po- stępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoz naniu na p osiedzeniu niejawnym. Służy ono wyeliminowaniu – już w początkowej fazie postępowania – spraw, które nie mogą być przedmiotem merytorycznego rozstrzygania. Trybunał wydaje postanowienie o odmowie na- dania skardze dalszego biegu, gdy nie spełnia ona określonych przez prawo wymagań lub gdy braki formalne nie zostały usunięte w ustawowym terminie. 2. Stosownie do art. 79 ust. 1 Konstytucji każdy, czyje konstytucyjne wolności lub prawa zostały naruszone, może wnieść skargę do Trybunału Konstytucyjnego w sprawie zgodności z Konstytucją ustawy lub innego aktu normatywnego, na podstawie którego sąd lub organ administracji publicznej orzekł ostatecznie o jego wolnościach lub prawach albo o jego obowiązkach określonych w Konstytucji. Z powyższej normy wynikają dwa podstawowe warunki wniesienia skargi konstytu- cyjnej. Pierwszy z nich wymaga, by sąd lub organ administracji publicznej wydał rozstrzy- gnięcie na podstawie przepisu, którego konstytucyjność kwestionuje skarżący. W związku z tym art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p.TK stanowi, że skarga konstytucyjna zawiera określenie kwe- stionowanego przepisu ustawy lub innego aktu normatywnego, na podstawie którego sąd lub organ administracji publicznej orzekł ostatecznie o wolnościach lub prawach albo obowiąz- kach skarżącego określonych w Konstytucji i w stosunku do którego skarżący domaga się stwierdzenia niezgodności z Konstytucją, natomiast art. 53 ust. 2 pkt 1 u.o.t.p.TK ustanawia wymóg dołączenia do skargi orzeczenia wydanego na podstawie przepisu, o którym mowa w ust. 1 pkt 1. Drugim warunkiem wynikającym z art. 79 ust. 1 Konstytucji jest ostateczny charakter rozstrzygnięcia zapadłego w sprawie skarżącego. Ten wymóg jest rozwinięty w art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK, który stanowi o „wyczerpaniu drogi prawnej”, a jako datę począt- kową biegu trzymiesięcznego terminu wniesienia skargi wskazuje doręczenie skarżącemu „prawomocnego wyroku, ostatecznej decyzji lub innego ostatecznego rozstrzygnięcia”. Trybunał Konstytucyjny stwierdza, że a nalizowana skarga konstytucyjna nie spełnia po wyższych warunków . Skarżący zakwestionował art. 3 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 21 stycznia 2021 r. o ko- lejnym w 2021 r. dodatkowym rocznym świadczeniu pieniężnym dla emerytów i rencistów (Dz. U. poz. 432 ; dalej: ustawa o dodatkowym świadczeniu ), który st anowi: „ W 2021 r. oso- bom uprawnionym przysługuje dodatkowe świadczenie w wysokości: 1) kwoty najniższej emerytury, o której mowa w art. 85 ust. 2 ustawy, o której mowa w art. 2 pkt 6 , obowiązującej od dnia 1 marca 2021 r. – dla osób, których wysokość świadczenia, o którym mowa w art. 2 , przed dokonaniem odliczeń, potrąceń i zmniejszeń, nie przekracza kwoty 2900 zł; 2) kwoty najniższej emerytury, o której mowa w art. 85 ust. 2 ustawy, o której mowa w art. 2 pkt 6 , obowiązującej od dnia 1 marca 2021 r., pomniejszonej o kwotę różnicy pomiędzy kwotą wy- sokości świadczenia, o którym mowa w art. 2 , przed do konaniem odliczeń, potrąceń i zmniej- szeń, a kwotą 2900 zł, nie więcej niż o kwotę najniższej emerytury – dla osób, których wyso- OTK ZU B/2022 Ts 165/21 poz. 113 3 kość świadczenia, o którym mowa w art. 2 , przed dokonaniem odliczeń, potrąceń i zmniej- szeń, przekracza kwotę 2900 zł” . Do skargi konstytucyjnej skarżący dołączył decyzj ę Zakładu Ubezpiecze ń Społecz- nych Oddział w S. z 1 marca 2021 r. (znak: […] ) . Trybunał Konstytucyjny stw ierdza, że powyższa decyzja nie została wydana na pod- stawie zakwestionowanego w skardze konstytucyjnej przepisu . Dotyczy ona waloryzacji przysługującej skarżącemu emerytury , a nie dodatkowego świadczenia. Dlatego, j ak wskaza- no w punkcie pierwszym uzasadnie nia , jej podstawą prawną są przepisy ustawy z dnia 2 1 stycznia 2021 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Spo- łecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 353) oraz ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 291 , ze zm.) . Powyższa decyzja nie ma charakteru ostatecznego rozstrzygnięcia w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji także dlatego, że s karżący nie wykorzystał drogi prawnej, o której mowa w art. 7 7 ust. 1 u.o.t.p.TK. Analizowana skarga konstytucyjna nie spełnia więc podstawowych przesłanek wyni- kających z art. 79 ust. 1 Konstytucji, a doprecyzowanych w art. 53 ust. 1 pkt 1 i art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK. 3. Trybunał Konstytucyjny zauważa, że stosownie do art. 7 ustawy o dodatkowym rocznym świadczeniu organ rentowy wydaje decyzję w sprawie dodatkowego świadczenia wtedy, gdy wypłaca świadczenie osobie do tego uprawnionej. W stosunku do tych osób, które – tak jak skarżący – nie spełniają kryteriów wypłaty dodatkowego świadczenia , decyzji się nie wydaje. O koliczność ta nie zwalnia jednak, co sugeruje skarżący, występującego ze skar- gą z obowiązku spełnienia konstytucyjn ej ( i ustawow ej) przesłan ki uzyskania ostatecznego orzeczenia wydanego na podstawie zakwes tionowanego w skardze przepisu . W swoich orze- czeniach Trybunał wielokrotnie przypominał, „ że inaczej niż w wypadku wniosków kierowa- nych przez podmioty legitymowane na podstawie art. 191 ust. 1 pkt 1 - 5 Konstytucji, skarga konstytucyjna nie jest środkiem ur uchamiania tzw. kontroli abstrakcyjnej, a więc realizowanej w oderwaniu od płaszczyzny stosowania kwestionowanych przepisów. W konsekwencji skar- żący może uczynić przedmiotem zaskarżenia wyłącznie przepisy zastosowane w jego spra- wie, które legły u podstaw ostatecznego jej rozstrzygnięcia przez sąd lub organ administracji publicznej. Warunek ten spełniony jest wówczas, gdy kwestionowany w skardze akt norma- tywny determinuje w sensie normatywnym treść orzeczenia przyjętego za podstawę skargi w tym jego aspekci e, w którym skarżący upatruje naruszenia przysługujących mu praw lub wolności o charakterze konstytucyjnym” (zob. postanowienie TK z 29 listopada 2010 r., sygn. SK 8/10, OTK ZU nr 9/A/2010, poz. 117 oraz powołane tam orzecznictwo). 4. Niezależnie od powyższego Trybunał zwraca uwagę, że w myśl art. 79 ust. 1 Kon- stytucji jednym z warunków złożenia skargi jest naruszenie tych norm konstytucyjnych, które regulują wolności lub prawa człowieka i obywatela. W skardze konstytucyjnej trzeba zatem wskazać zarówno konkretną osobę, której wolności lub prawa naruszono, jak i określone (po- ręczone, zapewnione, gwarantowane, chronione) w Konstytucji wolności lub prawa, które zostały naruszone, a także określić sposób tego naruszenia (art. 53 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p.TK). Skar żący żąda zbadania zgodności zakwestionowanego w skardze przepisu z zasadą równości wobec prawa wyrażoną w art. 32 ust. 1 Konstytucji. Należy jednak przypomnieć, że Trybunał w swoich orzeczeniach wyraża pogląd, zgodnie z którym zasada równości każdora- zowo wymaga odniesienia reguł z niej wynikających do praw podmiotowych jednostki. W postanowieniu pełnego składu z 24 października 2001 r., dotyczącym art. 32 Konstytucji, Trybunał stwierdził: „Uznając (…) prawo do równego traktowania za konstytucyjne prawo OTK ZU B/2022 Ts 165/21 poz. 113 4 jed nostki Trybunał Konstytucyjny podkreśla, iż ma ono charakter niejako prawa «drugiego stopnia» (…), tzn. przysługuje (…) w związku z konkretnymi normami prawnymi lub innymi działaniami organów władzy publicznej, a nie w oderwaniu od nich – niejako «samoistnie». Jeżeli te normy lub działania nie mają odniesienia do konkretnych określonych w Konstytucji wolności i praw, prawo do równego traktowania nie ma w pełni charakteru prawa konstytu- cyjnego, a to sprawia, że nie może ono być chronione za pomocą skargi konstytucyjnej” (sygn. SK 10/01, OTK ZU nr 7/2001, poz. 225). Mając powyższe na względzie Trybunał stwierdza, ze analizowana skarga konstytu- cyjna nie spełnia także przesłanki określonej w art. 79 ust. 1 Konstytucji, a doprecyzow anej w art. 53 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p.TK , tj. wskazania naruszonych praw, a w konsekwencji określe- nia sposobu ich naruszenia . Mając powyższe na względzie Trybunał Konstytucyjny – na podstawie art. 61 ust. 4 pkt 1 u.o.t.p.TK – postanowił jak w sentencji. POUCZENIE Na podstawie art . 61 ust. 5 u.o.t.p.TK skarżącemu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na powyższe postanowienie w terminie 7 dni od daty jego doręczenia.