Ts 9/20

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 5 września 2022 r. Pozycja 140 POSTANOWIENIE z dnia 23 lipca 2021 r. Sygn. akt Ts 9/20 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Leon Kieres, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej M.J. w sprawie zgodności: 1) art. 130 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2019 r. poz. 1460, ze zm.) w zakresie zwrotu ,,jeżeli od pisma nie uiszczono należnej opłaty” , z art. 30 w związku z art. 77 ust. 1 oraz w związku z art. 45 ust. 1; art. 47 w związku z art. 77 ust. 1 o raz w związku z art. 45 ust. 1; art. 45 ust. 1, art. 77 ust. 2; art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 1 i 2 oraz art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej; 2) art. 370 ustawy – Kodeks postępowania cywilnego w zakresie zwro- tu ,,nieopłaconą” , z art. 30 w związku z art. 77 ust. 1 oraz w związku z art. 45 ust. 1; art. 47 w związku z art. 77 ust. 1 oraz w związku z art. 45 ust. 1; art. 45 ust. 1, art. 77 ust. 2, art. 79 ust. 1, art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 1 i 2 oraz art. 2 Konstytucji; 3) art. 77 § 1 i 9 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 52, ze zm.), z art. 10 ust. 2; art. 10 ust. 2 w związku z art. 45 ust. 1; art. 45 ust. 1; art. 45 ust. 1 w związku z art. 2; art. 45 ust. 1 w związku z art. 10 ust. 2; art. 45 ust. 1 w związku z art. 144 ust. 3 pkt 17 Konstytucji, p o s t a n a w i a: 1) n adać skardze konstytucyjnej dalszy bieg w zakresie badania zgodności art. 77 § 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 52, ze zm.) z art. 10 ust. 2; art. 10 ust. 2 w związku z art. 45 ust. 1; art. 45 ust. 1; art. 45 ust. 1 w związku z art. 2; art. 45 ust. 1 w związku z art. 10 ust. 2; art. 45 ust. 1 w związku z art. 144 ust. 3 pkt 17 Konstytucji; 2) odmówić nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu w pozostałym zakresie. OTK ZU B/2022 Ts 9/20 poz. 140 2 UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybu nału Konstytucyjnego 7 stycznia 2020 r. (data nadania) M.J. (dalej: skar żąc y), reprezentowany przez pełnomocnika z wyboru, wystąpił z żądaniem przytoczonym na tle następującego stanu faktycznego. Skarżący wniósł do Sądu Okręgowego w K. (dalej: Sąd Okręgowy) pozew o ochronę dóbr osobistych . W związku z tym, Sąd Okręgowy wezwał skarżącego do uzupełnienia braków formalnych poprzez uiszczenie wpisu od pozwu. W odpowiedzi na wezwanie skarżący złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych , który Sąd Okręgowy oddalił postanowieniem z 2 lipca 2018 r. (sygn. akt […] ). Na powyższe orzeczenie skarżący wniósł zażalenie, które zostało oddalone przez Sąd Ape lacyjny w K. (dalej: Sąd Apelacyjny) p ostanowieniem z 17 września 2018 r. (sygn. akt […] ). Zarządzeniem z 2 stycznia 2019 r. (sygn. akt […] ) p rzewodniczący w Sądzie Okręgowym zarządził zwrot pozwu z uwagi na to, że wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztó w sądowych prawomocnie oddalono , a opłata od pozwu , do uiszczenia której został zobowiązany pod rygorem zwrotu pozwu, nie została przez niego wniesiona w zakreślonym terminie. Na powyższe zarządzenie skarżący złożył zażalenie. Sąd Apelacyjny w K. posta- nowieniem z 12 grudnia 2019 r. (sygn. akt […]) oddalił zażalenie skarżącego. Z ostało ono doręczone skarżącemu 2 3 grudnia 2019 r. (w skardze konstytucyjnej błędnie wskazano zarówno datę doręczenia orzeczenia, jak datę rozpoczęcia biegu terminu wniesienia skargi , tj. 20 grudnia 2019 r.). Zarządzeniem sędziego Trybunału Kon stytucyjnego z 13 lutego 2020 r. (dor ęczonym pełnomocnikowi skarżące go 24 lutego 2020 r.) skarżąc y został wezwan y do usunięcia braków formalnych skargi konstytucyjnej, m.in. przez: wskazanie ostatecznego – w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej – orzeczenia o wolnościach lub prawach skarżącego oraz poinformowanie, czy od orzeczeni a Sądu Apelacyjnego w K. z 12 grudnia 2019 r., wniesiono nadzwyczajny środek zaskarżenia , a także wskazanie jakie jego wolności lub prawa, wyrażone w powołanych wzorcach kontroli konstytucyjności , zostały naruszone przez zakwestionowane w skardze art. 130 § 1 i art. 370 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2019 r. poz. 1460, ze zm.) oraz art. 77 § 1 i 9 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 52, ze zm.; dalej: p.u.s.p.). Pismem procesowym z 28 lutego 2020 r. (data nadania) skarżąc y wykonał zarządzenie sędziego Trybunału . Wskazał, że ostatecznym orzeczeniem w rozumieniu art. 79 ust. 1 Kon- stytucji jest postanowieni e Sądu Apelacyjnego w K. z 12 grudnia 2019 r. (sygn. akt […] ) oraz że od rozstrzygnięcia tego nie został wniesiony nadzwyczajny środek zaskarżenia . Zdaniem skarżące go zakwestionowany w skardze art. 77 § 1 p.u.s.p. narusza prawo do właściwego sądu zagwarantowanego w art. 45 Konstytucji oraz jest niezgodny z zasadami państwa prawa (art. 2 Konstytucji). Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje : 1. Zgodnie z art. 61 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konsty tucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawn ym. S łuży ono wyeliminowaniu – już w początkowej fazie postępowania – spraw, które nie mogą być przedmiotem merytorycznego rozstrzygnięcia. Trybunał wydaje postanowienie o odmo - wie nadania skardze dalszego biegu, gdy nie spełnia ona określonych przez prawo wymagań lub jest oczywiście bezzasadna. OTK ZU B/2022 Ts 9/20 poz. 140 3 2 . Skarżąc y poddał kontroli art. 370 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2019 r. poz. 1460, ze zm. ; obecnie: Dz. U. z 2020 r. poz. 1575, ze zm.; dalej: k.p.c.) w brzmieniu: ,, Sąd pierwszej instancji odrzuci na posiedzeniu niejawnym apelację wniesioną po upływie przepisanego terminu, nieopłaconą lub z innych przyczyn niedopuszczalną, jak również apelację, której braków strona nie uzupełniła w wy - znaczonym terminie ” . Wskaz ując je dnocześnie – jako ostateczne orzeczenie w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji – postanowieni e Sądu Apelacyjnego w K. z 12 grudnia 2019 r. (sygn. akt […]) o oddaleniu zażalenia na zarządzenie p rzewodnicząc ego w Sądzie Okręgowym w K. z 2 stycznia 2019 r. ( sygn. akt […] ) w przedmiocie zwrotu pozwu z powo- du nieuiszczenia opłaty sądowej. Trybunał stwierdza, że podstawą wydania powyższego postanowienia nie był wskazany przez skarżącego art. 370 k.p.c., lecz art. 130 § 1 k.p.c. W związku z tym, rozpatrywana skar ga nie spełnia podstawowego warunku określonego w art. 79 ust. 1 Konstytucji, a doprecyzowanego w art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p.TK. Trybunał zwraca również uwagę, że art. 370 k.p.c. został uchylony na mocy art. 1 pkt 129 ustawy z dnia 4 lipca 2019 r. – o zmianie ustawy – K odeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r. poz. 1469), która weszła w życie w tym zakresie 7 listopada 2019 r. Mając powyższe na uwadze Trybunał postanowił – na podstawie art. 61 ust. 4 pkt 1 u.o.t.p.TK – od mówić nadania analizowanej skardze dalszego biegu w zakresie, w jakim skarżący kwestionuje konstytucyjność art. 370 k.p.c. 3. Trybunał zauważa także, że skarżący nie uzasadnił zarzutów skierowanych przeciwko art. 130 § 1 k.p.c., bowiem przedstawione przez niego wywody nie odnoszą się do treści normatywnej tego przepisu. Zgodnie z jego treścią ,,Jeżeli pismo procesowe nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych lub jeżeli od pisma nie uiszczono należnej opłaty, przewodniczący wzywa stronę, pod rygorem zwrócenia pisma, do poprawienia, uzupełnienia lub opłacenia go w terminie tygodniowym (…)”. W uzasadnieniu zarzutów odnoszących się do tego przepisu skarżący podkreśla, że sama zasada uiszczenia opłaty nie narusza wskazanych przez niego postanowień Konstytucji, ponieważ została przewidziana przez ustawodawcę możliwość zwolnienia od kosztów sądowych. Jednak w jego przypadku – jak dalej wskazuje – ,,prawo do ubiegania się o zwol - nienie od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych było prawem de facto martwym, albowiem przepisy regulujące możliwość uzyskania zwolnienia od kosztów sądowych są przepisami blankietowymi, których interpretacja może być swobodna by nie rzec dowolna” (s. 4 skargi). W piśmie procesowym skarżący wskazał natomiast, że ,,mechanizm zwolnienia od kosztów sądowych jako zbyt swobodny by nie rzec dowolny nie może stanowić przesłanki uzasadniającej uzależnienie prawa do Sądu od uiszczenia jakiejkolwiek opłaty” (s. 7 pisma procesowego). Z powyższego wynika, że zarzut skar żącego dotyczy tak naprawdę warunków zwalniania od kosztów sądowych , a nie zakwestionowanego art. 130 § 1 k.p.c. Podnoszona przez skarżącego kwestia kosztów sądowych została natomiast uregulowana w ustawie z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w spra wach cywilnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 785, ze zm.; obecnie: Dz. U. z 2020 r. poz. 755, ze zm. ). Wobec powyższego Trybunał stwierdza, że uzasadnienie zarzutów podniesionych przez skarżącego nie odnosi się do treści normatywnej zakwestionowanego przepisu, po nieważ art. 130 § 1 k.p.c. nie dotyczy warunków zwalniania od kosztów sądowych. Mając powyższe na uwadze, Trybunał uznał, że rozpatrywana skarga nie spełnia warunku wskazanego w art. 53 ust. 1 pkt. 3 u.o.t.p.TK. 4. Trybunał zwraca uwagę , w odniesieniu do zakwestionowanego w skardze art. 77 § 1 i 9 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. OTK ZU B/2022 Ts 9/20 poz. 140 4 z 2019 r. poz. 52, ze zm.; obecnie: Dz. U. z 2020 r. poz. 2072; dalej: p.u.s.p.) , że przepisy te dotyczą dwóch różnych trybów delegowania sędziego. Na podstawie art. 77 § 1 p.u.s.p. podmiotem, który dokonuje delegacji jest Minister Sprawiedliwości , natomiast w sytuacji przewidzianej w art. 77 § 9 p.u.s.p. delegacji może dokonać prezes sądu apelacyjnego. Skarżący pomimo wskazani a w petitum skargi zarówno na § 1, jak i na § 9 art. 77, uzasadniając zarzut niekonstytucyjności , odnosi go do kompetencji ,,organów władzy wykonawczej” oraz ,,uprawnienia Ministra Sprawiedliwości” czyli procedury delegowania sędziego określonej w § 1 zakwestionowanego przepisu . W piśmie procesowym z 28 lutego 2020 r. (data nadania), przesłanym w odpowiedzi na zarządzenie sędziego Trybunału Konsty - tucyjnego z 14 lutego 2020 r., a usuwającym braki skargi, skarżący wskazuj ąc jakie prawa zostały naruszone przez zakwestion owane w skardze przepisy odnosi je jedynie do art. 77 § 1, nie odnosząc ich do § 9 tego przepisu. W odniesieniu do art. 77 § 9 p.u.s.p. nie zostały więc spełnione przesłanki określone w art. 53 ust. 1 pkt 2 i 3 u.o.t.p.TK . Mając powyższe na uwadze Trybuna ł odmówił nadania skardze dalszego biegu w zakresie, w jakim jej przedmiotem skarżący uczynił art. 77 § 9 p.u.s.p. 5. W ocenie Trybunału skarga konstytucyjna – w zakresie w jakim jej przedmiotem uczyniono art. 77 § 1 p.u.s.p. – spełnia przesłanki nadania jej dalszego biegu (art. 61 ust. 2 u.o.t.p.TK). W tym stanie rzeczy Trybunał Konstytucyjny postanowił jak w sentencji. POUCZENIE Na podstawie art. 61 ust. 5 u.o.t.p.TK skarżąc emu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na pkt 2 powyższe go postanowienia w terminie 7 dni od da ty jego doręczenia .