Ts 112/20

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 18 listopada 2021 r. Pozycja 161 POSTANOWIENIE z dnia 23 marca 2021 r. Sygn. akt Ts 112/20 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Krystyna Pawłowicz , po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej syndyka masy upadłości [ … ] spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w u padłości z siedzibą w P. , w spra - wie zgodności: art. 134 ust. 1a zd anie drugie ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadło - ściowe ( Dz. U. z 2020 r. poz. 1228 , ze zm.) „ rozumian [ ego ] jako nieprzyzna - jąc[ego] syn dykowi p rawa do wniesienia zażalenia na postanowienie sędziego - komisarza, wydane [go] na podstawie art. 134 ust. 1a zd[anie] [pierwsze] , w sy - tuacji, gdy postanowienie to zostało wydane w wyniku rozpoznania wniosku syndyka” , z art. 78 zdanie pierwsze Konsty tucji Rzeczypospolitej Polskiej , p o s t a n a w i a: odmówić nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu . UZASADNIENI E W skardze konstytucyjnej wniesionej do Try bunału Konstytucyjnego 5 sierpnia 2020 r. (data nadania) syndyk masy upadłości [ … ] Sp. z o.o. w upadłości z siedzibą w P. (da- lej: skarżący) , reprezentowany przez pełnomocnika ustanowionego z wyboru, wystąpił z żą- daniem przytoczonym na tle następującego stanu faktycznego. Postanowieniem z 7 sierpnia 2018 r. (s ygn. akt […] ) sędzia - komisarz Sąd u Rejonow e- go w W. Wydział X Gospodarczy dla spraw upadłościowych i restrukturyzacyjnych oddalił wniosek skarżącego o przekazanie świadczenia do masy upadłości w trybie art. 134 ust. 1a ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Pra wo upadłościowe ( obecnie: Dz. U. z 2020 r. poz. 1228 , ze zm.). S karżący wniósł zażalenie na to postanowienie , które – jako niedopuszczalne – Sąd Rejonowy w W. Wydział XVIII Gospodarczy, jako Sąd upadłościowy II instancji, odrzucił postanowieniem z 15 listopada 20 19 r. (sygn. akt […] ) . W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia wyjaśnił, że: „orzeczenia sędziego - komisarza dotyczą praw uczestników postępowania a nie syndyka masy upadłości. Syndyk nie jest uczestnikiem postępowania upadłościowego, lecz organe m postępowania, a zażalenia służą mu jedynie w przypadkach wskazanych w ustawie, co najczęście j dotyczy sytuacji związanych z interesami majątkowymi syndyka tj. kwestią jego wynagrodzenia, wydatków, kar dyscyplinarnych. (…) Prawo wniesienia zażalenia sł uży OTK ZU B/202 1 Ts 112/20 poz. 161 2 upadłemu, osobie trzeciej i wierzycielom – tj. wszystkim osobom zainteresowanym. Syndyk taką osobą nie jest, działa obiektywnie w inte resie wszystkich uczestników, a skoro uzyskał stanowisko sędziego - komisarza wyrażone w postanowieniu, jest nim związany. Syndyk nie może zatem skarżyć orzeczenia sędziego - komisarza jako organ u sprawującego nad nim nad- zór i kierującego tokiem postępowania. W tym kontekście należy uznać, że zażalenie wniósł podmiot nieuprawniony i jako takie podlega ono odrzuceniu”. Zażaleni e na to rozstrzygnięcie zostało oddalone p ostanowieniem Sąd u Rejonowego w W. Wydział XVIII Gospodarczy z 16 czerwca 2020 r. (sygn. akt [ … ]) . Orzeczenie to, wskazane przez skarżącego jako ostateczne w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji, zostało m u doręczone 19 czerwca 2020 r. Zarządzeniem z 6 listopada 2020 r. (doręczonym pełnomocnikowi skarżącego 16 listo - pada 2020 r.) , Prezes Trybunału Konstytucyjnego, na podstawie art. 57 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępow ania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393), wezwał skarżącego do usunięcia braku formalnego skargi przez doręczenie czytelneg o, poświadczonego za zgodność z oryginałem odpisu postanowienia Sądu Rejonowego z 7 sierpnia 2018 r. (sygn. akt […] ) wraz z 4 kopiami. S karżący wykonał zarządzenie 23 listopada 2020 r. (data nadania) . Z daniem skarżącego z akwestionowany w skardze konstytucyjnej przepis, przez to, że nie przyznaje syndykowi prawa do wniesienia zażalenia na postanowienie sędziego - komisarza, wydane go na skutek rozpoznania wniosku syndyka (tj. rozumiany w sposób wskazany w petitum niniejszego postanowienia ), narusza jego prawo do zaskarżenia orze - czenia wydanego w pierwszej instancji (art. 78 zdanie pierwsze Konstytucji) . Skarżący dow odzi, że syndyk, „ mimo statusu organu postępowania , jest swoistym depozytariuszem interesu wierzycieli upadłego ” . W związku z tym, jak podkreślił, „ skarg a konstytucyjn a została wniesiona przez syndyka występującego jako depozytariusz interesu wierzycieli, którzy to wierzyciele w toku postępowania upadłościowego tracą uprawnienia do samo - dzielnego dochodzenia roszczeń z tytułu bezskuteczności czynności prawnych upadłego ” . Dlatego , jak zaznaczył, „naruszenie konstytucyjnego prawa do dwuinstancyjnego postępo - wa nia, należy w niniejszej sprawie odnosić do sfery konstytucyjnych praw i wolności wierzy - cieli upadłego, a nie syndyka jako takiego”. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 30 li stopada 2016 r. o organizacji i trybie postę - powania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) skarga konstytucyjna p odlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym. Służy ono wyeliminowaniu – już w początkowej fazie postępowania – spraw, które nie mogą być przedmiotem merytorycznego rozstrzygania. Trybunał wydaje postanowienie o odmowie nadania skardze dalszego biegu, gdy nie spełnia ona określonych przez prawo wymagań lub gdy braki formalne nie został y usunięte w ustawowym terminie. W myśl art. 79 ust. 1 Konstytucji skargę konstytucyjną może wnieść „każdy, czyje konstytucyjne wolności lub prawa zostały naruszone (…) ”. Konstrukcja skargi konstytucyjnej przyjęta przez polskiego ustrojodawcę wyklucza przyjęcie, że ma ona charakter actio popularis . Na gruncie prawa polskiego dochodzić można ochrony wolności lub praw konsty - tucyjnych przysługujących osobie wnoszącej ska rgę, których naruszenie ma charakter bezpośredni i konkretny. Dlatego art. 53 ust. 1 u.o.t.p.TK stanowi, że skarga konstytucyjna zawier a m.in.: „ wskazanie, która konstytucyjna wolność lub prawo skarżącego, i w jaki sposób – zdaniem skarżącego – zostały naruszone ” (pkt 2), a także „ uzasadnienie zarzutu niezgodności kwestionowanego przepisu ustawy lub innego aktu normatywnego, ze wskazaną OTK ZU B/202 1 Ts 112/20 poz. 161 3 k onstytucyjną wol nością lub prawem skarżącego, z powołaniem argumentów lub dowodów na jego poparcie ” (pkt 3). Skarżący poddał kontroli Trybunału Konstytucyjnego art. 134 ust. 1a zdanie drugie ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe ( Dz. U. z 20 20 r. poz. 1228 , ze zm.; dalej: prawo upadłościowe) w brzmieniu : „n a postanowienie sędziego - komisarza przysługuje zażalenie”. T wierdzi on , że przepis ten rozumiany jako „nieprzyznający syndykowi prawa wniesienia zażalenia na postanowienie sędziego komisarz a (…) w sytuacji, gdy postano - wienie to zostało wydane w wyniku rozpoznania wniosku syndyka” narusza jego prawo do zaskarżenia orzeczenia wydanego w pierwszej instancji (art. 78 zdanie pierwsze Konstytucji). Stosownie do powołanej wyżej regulacji konstytucy jnej w brzmieniu „ k aż da ze stron ma prawo do zaskarżania orzeczeń i decyzji wydanych w pierwszej instancji” , j ej z akres podmioto wy obejmuje jedynie strony ( uczestników) postępowania . W wyroku z 14 marca 2006 r. (sygn. SK 4/05, OTK ZU nr 3/A/2006, poz. 29 ) Trybunał Konstytucyjny stwier dził: „ p rzez stronę w rozumieniu art. 78 należy rozumieć wszystkie podmioty, których praw lub obowiązków dotyczy rozstrzygnięcie wydane w pierwszej in stancji, nawet jeżeli prawo nie przewiduje udziału tych podmiotów w postępowaniu prowadzącym do wydania da nego roz - strzygnięcia”. Skarżący, jako syndyk takiego przymiotu nie posiada, ponieważ orzeczenia sędziego - komisarza dotyczą praw uczestników postępowania , a nie syndyka masy upadłości , nie jest on bowiem uczestnikiem postępowania upadłościo wego , lecz organe m postępowania . Taki status skarżącego potwierdzają załączone do skargi orzeczenia , a w szczególności posta - nowienie Sądu Rejonowego w W. Wydział XVIII Gospodarczy z 15 listopada 2019 r. (sygn. akt […] ) . Rozstrzygnięciem tym Sąd odrzucił zażalenie skarż ącego na postanowienie oddalające jego wniosek złożony w trybie art. 134 ust. 1a prawa upadłościowego. S koro skar - żący nie jest stroną postępowania, to tym samym wskazany przez niego art. 78 Konstytucji nie jest adekwatny m wzorcem kontroli dla zakwestiono wanego w skardze przepisu (zob. postanowienie TK z 10 października 2006 r., sygn. Ts 8/06, OTK ZU nr 6 / B/2007, poz. 263) . Pow yższej konstatacji nie zmienia okoliczność wniesienia skargi przez skarżącego jako depozytarius za interesu wierzycieli . P owołanie s ię na naruszenie prawa wyrażonego w art. 78 Konstytucji , przysługującego faktycznym uczestnikom postępowania , nie spełnia przesłanki wniesienia skargi konstytucyjnej . Jak już bowiem wskazano, z art. 79 ust. 1 Kon - sty tucji wynika jednoznacznie, że w trybie s kargi można dochodzić wyłącznie ochrony przed naruszeniem tylko takich wolności lub praw konstytucyjnych, które przysługują skarżącemu, nie zaś osobom trzecim (zob. postanowienie TK z 9 luteg o 2010 r., sygn. Ts 280/09, OTK ZU nr 5 / B/2010 , poz. 387). Mając powyższe na względzie Trybunał stwierdza, że analizowana skarga nie spełnia przesłanek określonych w art. 79 ust. 1 Konstytucji, a doprecyzowanych w art. 53 ust. 1 pkt 2 i 3 u.o.t.p.TK. Okoliczność ta jest – zgodnie z art. 61 ust. 4 pkt 1 u.o.t.p.TK – pod stawą odmowy nadania rozpatrywanej skardze dalszego biegu. POUCZENIE Na podstawie art. 61 ust. 5 u.o.t.p.TK skarżącemu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na powyższe postanowie nie w terminie 7 dni od daty jego doręczenia.